تحصن صدها نفر در منطقه چمن ایالت بلوچستان، به ممنوعیت سفر بدون ویزا و پاسپورت به پاکستان، وارد دهمین روز شد. این معترضان روز دوشنبه، هشتم عقرب، از عدم توجه حکومت پاکستان به خواستهایشان در ۱۰ روز گذشته، انتقاد میکنند.
حکومت موقت پاکستان بهرهبری انوارالحق کاکر در یک ماه گذشته تصمیمهای بیپیشینهای درباره مهاجران افغان و امور سرحدی اتخاذ کرده است.
این حکومت، در یک اقدام واکنشبرانگیز خواهان اخراج بیش از ۱.۷ میلیون مهاجر فاقد اسناد رسمی اقامت شده است. گروه طالبان در واکنش به این اقدام، طرحی را تصویب کرده است که بر مبنای آن به عودتکنندگان امتیازات مالی و زمین در نظر گرفته خواهد شد.
در یک اقدام بیپیشینه دیگر، حکومت به رهبری انوارالحق کاکر تصمیم گرفته است که از اول نوامبر ۲۰۲۳ «سیستم تکسندی» را در رفتوآمد از تمام گذرگاههای مرزی با افغانستان اجرا کند.
مقامات پاکستانی میگویند بعد از این مسافران افغان جز پاسپورت و ویزا با هیچ مدرک دیگری نمیتوانند وارد این کشور شوند.
تصمیم تازه حکومت پاکستان به معنای پایان دورهای است که مسافران میتوانستند با مدارک قدیمی مانند اسناد مورد توافق دوره هند بریتانیایی، کارت هویت ملی و تذکره از مرز عبور کنند.
پس از برگشت طالبان به قدرت، دهها هزار نفر از افغانستان به امریکا مهاجرت کردند، اما برخی برای رسیدن به امریکا هزینه سنگینی پرداخت کردهاند. ترینا شیرزاد، مادر سه فرزند خردسال، با پرواز تخلیه از افغانستان خارج شد اما پسر یکونیم ساله و دختران شش و هفت سالهاش در کابل جا ماندند.
او بیش از دو سال است که در امریکا زندگی میکند اما هنوز مجوز اقامت دایمی ندارد و کودکانش را ندیده است.
هزینه انسانی مهاجرت
ترینا شیرزاد در گفتوگویی با افغانستان اینترنشنال گفت دوری کودکانش در دو سال گذشته خواب آرام را از چشمانش ربوده است.
او میگوید چندین سال با نهادهای مختلف بینالمللی در افغانستان کار کرده است و با برگشت دوباره طالبان به قدرت، مجال ادامه زندگی در داخل نداشته است.
این مادر سه فرزند میگوید در پی روی کار آمدن طالبان در پانزدهم اگست ۲۰۲۱، از ترس طالبان خود را به میدان هوایی کابل رساند تا از افغانستان خارج شود.
او موفق شد از میان انبوه جمعیت در برابر دروازه میدان هوایی کابل عبور کند و خود را به یکی از پروازهای تخلیه برساند، اما فرصت نکرد کودکانش را با خود به داخل فرودگاه بیاورد.
خانم شیرزاد گفت: «هر سه فرزندم با دیگر اعضای خانواده پشت دروازه ماندند و نتوانستند از افغانستان خارج شوند.»
خانم شیرزاد میگوید در نخست تصور میکرد بهزودی میتواند با سه فرزند کوچکش یکجا شود. اما با گذشت بیش از دو سال هنوز موفق نشده کودکانش را به امریکا بیاورد.
این پناهجوی افغان که اکنون در شهر فریمانت در ایالت کالیفرنیای امریکا زندگی میکند، میگوید از روزی که به امریکا رسیده، شب و روزش را با معمای بزرگی سپری میکند. او نه میتواند دوباره به افغانستان برگردد و نه میتواند فرزندانش را ببیند.
این مادر مهاجر با چشمانی اشکآلود به افغانستان اینترنشنال گفت دوری از فرزندان برایش بسیار دشوار و رنجآور بوده و پسر و دخترانش پیوسته میپرسند: «چه وقت با مادر یکجا خواهیم شد.»
ترینا شیرزاد میافزاید: «من دو دختر دارم و یک پسر. امیدوار بودم راه رفتن پسرم را ببینم، صحبت کردنش را ببینم اما برایم بسیار دردآور است که حالا دورم. نمیتوانم ببینم فرزندانم چگونه بزرگ میشوند.»
او میگوید برای اینکه جان خودم را نجات داده اما نتوانستم کودکانش را با خود بیاورد، رنج میکشد و عذاب وجدان دارد. به گفته خانم شیرزاد: «دو سال است که من فرزندانم را ندیدهام. این بسیار دردآور است. قیمت بسیار بزرگی است که یک مادر میپردازد. نوزادی که تازه مادر را میشناسد، نمیداند مادرش کجاست. هنوز میگوید مادرم سر کار رفته است. چون من وظیفه میرفتم. دخترم تا پارسال نمیدانست مادرش کجاست. برایش گفته بودند که مادرت تو را پیش خود میخواهد؛ روزی پیش مادرت میرسی اما او باور نمیکند. میگوید مادرم دیگر برنمیگردد. مادرم را طالبان میکشند. طالبان سلاح دارند. به این اندازه وحشت است.»
زندگی در خارج همیشه راحت نیست
این مادر دور از خانواده میگوید قصههای هزاران مهاجر افغانستان که در دو سال گذشته به امریکا آمدهاند، همه قصههای راحت و آرام نیست.
به گفته خانم شیرزاد برخی تصور غیرواقعبینانهای از زندگی در خارج دارند. او میگوید رنجی که آوارگی در پی دارد غالبا از زبانها میافتد.
به گفته او برخی تصور میکنند با رسیدن به امریکا، دولت این کشور همه امکانات زندگی را برای مهاجران فراهم میکند و زندگی در این کشور راحت و آرام است، اما در واقعیت اینگونه نیست.
به گفته ترینا شیرزاد: «هرکسی که به امریکا میآید باید زندگی را از ابتدا شروع کند و از تهیه پول غذا گرفته تا خانه کرایی و پیدا کردن شغل به عهده خودشان است.»
خانم شیرزاد میگوید مهاجرت برای کسانی که از خانواده دور هستند، دشواریهای مضاعف دارد. «دولت امریکا تنها کاری که کرده ما را اینجا آورده و بیسرنوشت مانده است. برای ما بسیار دشوار است. نمیدانم تا چه وقت بیسرنوشت میمانیم. برای کسانیکه با خانواده خود هستند، زیاد دشوار نیست اما برای کسانی مثل من که تنها در یک شهر بیگانه آمده بسیار سخت است. دردآور است.»
ترینا شیرزاد میگوید کودکانش در غیاب او زیاد گریه میکنند. «دخترانم کمی بزرگتر هستند. اما پسرم کوچک است و نمیفهمد. هر روز ساعت پنج عصر فرزندانم را میدیدم. وقتی من دور شدم، یکی از دخترانم زیاد گریه کرد و بالاخره به خاطر گریه زیاد برایش تکلیف چشم پیدا شد.»
جز تلاش برای یک زندگی بهتر، راه دیگر نیست
بهرغم دشواریهای فراوان، این مادر مهاجر تاکید دارد که برای یک زندگی بهتر تلاش میکند. زندگیای که به گفته او در حاکمیت طالبان امکانپذیر نیست.
خانم شیرزاد میگوید طالبان تمام فرصتهای زنان را محدود کرده و بنیادیترین حقوق انسانی زنان را سلب کردهاند.
به گفته او زنانی که میخواهند کار کنند، مستقل باشند و بتوانند از آزادیهای ابتدایی برخوردار باشند، در افغانستان نمیتوانند زندگی کنند.
او تاکید دارد که یگانه گزینه برای زنان افغانستان این است که بهرغم چالشها، به مبارزه ادامه بدهند و برای یک زندگی بهتر برای خود و فرزندان خود تلاش کنند. «پس از هر تاریکی یک روشنی است. من مادر ضعیف نیستم. من قوی هستم. گریههایم بخاطر این نیست که من ضعیفم بلکه بخاطر دوری بسیار است. دوری از فرزند سخت است. من که خودم فرزند دارم، وقتی به دوری پدر ومادر خود فکر میکنم، تکان میخورم اما برای یک کودک بسیار سخت است. کودک من حق دارد پیش مادر خود باشد.»
طرح دولت امریکا برای اقامت مهاجران افغانستان
دولت امریکا گفته است طرح جدیدی را روی دست دارد تا به دهها هزار مهاجر افغانستان اسناد اقامت دایمی صادر کند.
هنوز این لایحه در کانگرس امریکا نهایی نشده است. اگر این لایحه نهایی شود، ممکن است مسیر دریافت مجوز اقامت دایمی برای ترینا شیرزاد و هزاران مهاجر دیگر هموار شود.
براساس آمارهای رسمی، دولت امریکا بیش از ۱۲۵ هزار نفر را در دو سال گذشته از افغانستان به امریکا منتقل کرده است.
هزاران نفر از این افراد، مجوز اقامت کوتاهمدت دارند و منتظرند که برایشان کارت سبز یا اقامت دایم داده شود. دولت گفته است که رسیدگی به تمام پروندههای مهاجران افغانستان، زمانگیر است.
سردرگمی ناشی از نبود مجوز اقامت دایمی در کشور جدید، شاید دیر یا زود به پایان برسد. اما آنچه دیگر هرگز به دست نخواهد آمد، فرصت از دست رفته مادری است. فرصت از دست رفته بودن در کنار فرزندی که شدیدا به آغوش مادر نیازمند است. این، هزینه سنگین آوارگی است.
طالبان روز دوشنبه، هشتم عقرب، اعلام کرد که عبدالغنی برادر با حفظ کرسی قبلی خود، بهعنوان رئیس شورای ملی استندرد تعیین شده است. آقای برادر، همزمان بهعنوان معاون اقتصادی رئیسالوزرای طالبان کار میکند.
شورای ملی استندرد به دستور ملاحسن آخند، رئیسالوزرای طالبان تشکیل شده است.
طالبان میگوید نظارت بر واردات بیکیفیت و تصویب استراتژی اداره ملی استندرد در بخش ساخت مسکن از وظایف شورای عالی استندرد است.
معاونان وزارتخانههای زراعت، تحصیلات عالی، شهرسازی و مسکن، صحت عامه، صنعت و تجارت، مخابرات و تکنالوژی معلوماتی، معادن و پترولیم، ترانسپورت و مالیه و شهرداری طالبان اعضای این شورا هستند.
سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) اعلام کرد که ۱۳۰۰ مواشی در زمینلرزه پانزدهم میزان در ۹ روستای هرات تلف شدهاند. فائو روز دوشنبه، هشتم عقرب گفت کمکهای اضطراری خود را برای کشاورزان و دامداران آسیبدیده در زمینلرزه هرات افزایش خواهد داد.
این سازمان در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت به ١٤٨ دامدار متضرر از زمینلرزه، خدمات دامپزشکی ارائه کرده و نزدیک به ۱۴۰۰ حیوان آنان را درمان کرده است.
در پانزدهم میزان، هرات شاهد زمینلرزه مرگباری بود که در آن بیش از ۱۰ روستا در ولسوالی زندهجان این ولایت ویران شد و صدها نفر جان خود را از دست دادند.
با گذشت بیش از بیست روز از این زمینلرزه مرگبار، طالبان تاکنون آمار مفصلی از میزان دقیق تلفات انسانی و خسارات مالی این زمینلرزه منتشر نکرده است.
منابع از پاکستان به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که کاروانی متشکل از صد موتر حامل مهاجران افغان، روز دوشنبه از تورخم وارد افغانستان خواهد شد. بر بنیاد طرحی که طالبان آماده کرده، این گروه در نظر دارد زمینهایی را برای اسکان دایمی مهاجران در کابل و ولایات در نظر بگیرد.
منابع معتبر گفتند هزاران مهاجر در حال حاضر در اردوگاهی در پاکستان آماده میشوند که در کاروانی از موترها وارد افغانستان شوند.
وزارت داخله پاکستان پیشتر به افغانهای فاقد مدارک اقامتی هشدار داده بود که تا قبل از اول نوامبر این کشور را داوطلبانه ترک کنند.
دولت پاکستان اعلام کرده که به برنامه خود پابند است و از چهارشنبه (۱۰ عقرب)، اقداماتی علیه افرادی که به طور غیرقانونی در این کشور اقامت دارند، از جمله مصادره کلیه داراییهای منقول و غیرمنقول انجام خواهد داد.
براساس اطلاعات رسیده به افغانستان اینترنشنال، طالبان در افغانستان طرحی را روی دست گرفته تا برای مهاجران اخراجی از پاکستان "زمین و تسهیلات مالی" بدهد.
بر بنیاد پیشنویس طرح طالبان که یک نسخه از آن به افغانستان اینترنشنال رسیده، این گروه در نظر دارد زمینهایی را برای اسکان دائمی مهاجران در کابل و ولایات در نظر بگیرد.
ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان چهارم عقرب خبر داد که کمیسیونی از این گروه برای رسیدگی به مهاجران اخراجی از پاکستان تشکیل شده است. این کمیسیون به ریاست عبدالسلام حنفی و عضویت ۳۱ مقام ارشد طالبان تشکیل شده است.
در این طرح از منطقه ده سبز در شرق کابل برای اسکان این مهاجران یاد شده، ولی به نظر میرسد که این کمیسیون شهرکها و مناطق بیشتری را در ولایتهای گوناگون برای اسکان مهاجران در نظر خواهد گرفت.
این طرح همچنین یک کمیسیون دیگر را تحت عنوان «کمیسیون امنیتی و تصفیوی» پیشبینی کرده که امنیت مهاجران از زمان ورود از مرز تا محل اسکان دایمی آنها تامین کند.
گروهی از مهاجران افغان روز دوشنبه، هشتم عقرب، در مقابل دفتر شارپ، انجیاوی همکار آژانس پناهندگان در اسلامآباد تظاهرات کردند. این تظاهرات در آستانه پایان ضربالاجل حکومت پاکستان برای اخراج مهاجران فاقد اسناد اقامت از این کشور برگزار شده است.
معترضان که وکلای مدافع، خبرنگاران، فعالان حقوق بشر و دیگر افراد در معرض خطر طالبان هستند، میگویند آژانس پناهندگان سازمان ملل در دو سال گذشته پروندههای آنها را بررسی نکرده است.
آنان میگویند سفارت پاکستان در کابل ویزای مهاجران افغان را تمدید نمیکند و آژانس پناهجویان آماده نیست کارت و یا برگه رسمی در اختیار مهاجران قرار دهد که آنان را از آزار و اذیت پولیس پاکستان در امان نگهدارد.
زرغونه، یکی از معترضان گفت پرونده او دو سال پیش در دفتر سازمان ملل در اسلامآباد ثبت شده ولی او در این دو سال شاهد هیچ پیشرفتی در پرونده خود نبوده است.
معترضان میگویند سازمان ملل در دو سال گذشته به پروندههای آنان رسیدگی نکرده و باعث شده است که اکنون در معرض اخراج اجباری قرار گیرند.
به گفته معترضان، در صورتی که آنان از پاکستان اخراج شوند، به دلیل قوانین و رفتارهای ضدحقوق بشری طالبان جانشان به خطر خواهد افتاد.
گروهی از وکلای مدافع زن افغان نیز که در میان معترضان بودند، از بیتوجهی آژانس پناهجویان سازمان ملل به اعتراضات مهاجران انتقاد کردند.
لتوکوب مراجعین دفتر همکار سازمان ملل
در همین حال برخی از پناهجویان ادعا کردند که کارمندان دفتر شارپ، انجیاوی همکار آژانس پناهجویان سازمان ملل با آنان بدرفتاری کرده است.
دستکم دو نفر از مراجعهکنندگان این دفتر به افغانستان اینترنشنل گفتند کارمندان دفتر شارپ در اسلامآباد، آنان را «با چوب لتوکوب کردند».
زرغونه احمدی، وکیل مدافع گفت دو تن از مراجعین دفتر شارپ از سوی کارمندان این دفتر لتوکوب شدند. خانم احمدی گفت کارمندان این دفتر با سایر مراجعین نیز رفتار زشت دارند.
نزدیک به یک ماه پیش حکومت موقت پاکستان به بیش از ۱.۷ میلیون مهاجر «فاقد مدرک رسمی اقامت» در این کشور، تا اول نوامبر مهلت داد که پاکستان را ترک کنند. پاکستان هشدار داده که اگر مهاجران این کشور را ترک نکنند، زندانی و اخراج خواهند شد.
گزارشها نشان میدهد که با نزدیک شدن اول نوامبر، ترس و نگرانی در میان جمعیت مهاجر در پاکستان گسترش یافته است.
در همین حال سخنگوی کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در پاکستان در یک گفتوگوی ویژه با افغانستان اینترنشنال از پناهجویان ثبتشده خواست اگر با آزار پولیس مواجه شدند، به وکلای مدافع این سازمان رجوع کنند.
قیصر افریدی گفت وکلای این سازمان در سراسر پاکستان در دسترس پناهجویان هستند.
آقای افریدی تایید کرد که در ماههای گذشته گزارشهایی وجود داشت که نشان میداد پولیس پاکستان حتی پناهجویانی را آزار و اذیت کردهاند که مدارک رسمی آژانس پناهجویان سازمان ملل را در اختیار داشتند و در این نهاد ثبت شده بودهاند.
او گفت اگر پولیس این پناهجویان را بازداشت کرد، ممکن است آنها با مراجعه با وکلای مدافعی که این سازمان استخدام کرده آزاد شوند.