دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان اعلام کرد که در یک ماه گذشته خشونت علیه جامعه شیعه و هزاره در کابل، بغلان و هرات افزایش یافته است. یوناما روز دوشنبه خواهان تحقیق درباره خشونتهای اخیر، پاسخگویی عاملان خشونت و حمایت از افراد در معرض خطر شد.
یوناما در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس با قربانیان این خشونتها اظهار همدردی کرده است.
جمعیت شیعه و هزارههای افغانستان در سالهای اخیر هدف حملات زنجیرهای دوامداری قرار گرفته است.
آخرین حملات به دستکم سه مورد جداگانه از ترورهای روحانیون شیعه در ولایت هرات، در غرب افغانستان برمیگردد. آخرین حمله حوالی ساعت دوی بعد از ظهر روز جمعه، ۱۰ قوس در شهرک جبرئیل هرات رخ داد که در آن دستکم شش نفر به شمول دو روحانی شیعه کشته شدند. تاکنون هیچ فرد یا گروهی مسئولیت این حمله را بهعهده نگرفته است.
همینگونه شامگاه سهشنبه، ۱۶ عقرب، یک موتر مسافربری نوع کاستر در منطقه مهتاب قلعه دشتبرچی شهر کابل هدف انفجار قرار گرفت. طالبان گفتند در این انفجار دستکم هفت نفر کشته و ۲۰ نفر دیگر زخمی شدند.
در یک مورد جداگانه در ماه میزان حملهای بر مسجد امامزمان در پلخمری، مرکز ولایت بغلان اتفاق افتاد که در آن دستکم هفت نفر کشته و ۱۵ نفر زخمی شدند. داعش مسئولیت حمله پلخمری را بهعهده گرفته است.
معمولاً حملات بر شیعیان به خصوص هزارهها به افراطگرایانی چون داعش نسبت داده میشود که شیعیان را تکفیر کرده و به آنان حمله میکنند.
والی طالبان روز ۱۱ قوس به بزرگان شیعه و هزاره قول داد که این گروه از «همه افغانها محافظت میکند». او این خشونتها را حاصل «تفرقهاندازی دشمنان» توصیف کرد.
نویسنده کتابی در رد شیعیان
نوراحمد اسلامجار در ثور ۱۴۰۰ کتابی با عنوان «مباحث في العقيدة الماتريدية المسمى معتمد ماتريد من معتقد ماتريد» به زبان عربی نوشته است. بخشی از این کتاب به شیعیان اختصاص دارد. نگاه نویسنده این کتاب به شیعیان، خصمانه و انکارکننده مذهب آنهاست.
نثاراحمد الیاس، سخنگوی والی هرات روز دوشنبه، ۱۳ قوس، به افغانستان اینترنشنال تایید کرد که «معتمد ماترید من معتقد ماترید» از تالیفات نوراحمد اسلامجار، والی طالبان در هرات است.
آقای اسلامجار در صفحه ۱۷۴ این کتاب «تشیع» را «فرقه قبوریه و تکفیریه» معرفی کرده که به نوشته او «بنیاد آن را عبدالله بن سبا یهودی» گذاشته است. از دید نویسنده، «اعتقاد به امامت» که از اصول پنجگانه مذهب شیعیان است، مستلزم «انکار پایان نبوت حتی توحید و اعتقاد به تحریف قرآن» است.
برآورد میشود که شمار پیروان این مذهب اسلامی در جهان از ۱۵۴ میلیون تا ۲۰۰ میلیون نفر است.
آنها در عراق، ایران، بحرین، آذربایجان و یمن دارای اکثریتاند. در افغانستان نیز یک جمعیت قابل توجه شیعیان زندگی میکنند. در پی اوج گرفتن حملات داعش در افغانستان، این گروه مذهبی-قومی بهطور پیوسته مورد حملات خونین قرار گرفته است.
والی طالبان در هرات، که خود را «شیخ الحدیث» و «مدرس حدیث» توصیف میکند، در کتابش شیعیان را به «ناسزا گفتن به صحابه» متهم کرده است. او باور دارد که شیعیان «ابزار دست کفار در میان مسلمانان در طول تاریخ» بودهاند.
مشخص نیست که این کتاب تا چه حد بیانگر دیدگاههای سایر مقامهای طالبان در مورد شیعیان است، اما یک منبع به افغانستان اینترنشنال گفت که «این کتاب در برخی مدارس طالبان تدریس میشود.»
در ولایت هرات که هممرز با ایران است، جمعیت بزرگی از شیعیان و هزارهها زندگی میکنند. جمهوری اسلامی ایران بهرغم اختلافهای مذهبی و سیاسی با طالبان، با این گروه اسلامگرای سنی رابطه خوبی دارد.
نگاه تکفیری به شیعیان
والی طالبان در هرات، در کتاب خود شیعیان را "کافر" میخواند و آنها را به ناسزاگویی به یاران پیامبر اسلام متهم میکند.
با این حال، او نوشته است: «در تکفیر همه شیعیان باید احتیاط کرد، چرا که ممکن است در میان آنها افرادی باشند که از روی نادانی به این مذهب باور پیدا کردهاند.»
شیعیان در کشورهایی مانند افغانستان خود را قربانی تبعیض و سرکوب میدانند. آنها در افغانستان، داعش و طالبان را به نسلکشی متهم میکنند.
در کشورهایی چون افغانستان و پاکستان، گروههای افراطی سنی بارها شیعیان را «مشرک و ملحد» خوانده و به آنها و عبادتگاههای آنها حمله کردهاند.
با این که والی طالبان در هرات در این کتاب خشونت علیه شیعیان را تجویز نکرده، اما با گروههای افراطیای که در پاکستان و افغانستان شیعیان را میکشند، در کافر خواندنشان همعقیده است.
در دو روز گذشته، شهر هرات شاهد تظاهرات هزارهها به دلیل تیرباران دو روحانی و چهار زن هزاره شیعه بود.
به دنبال این رویداد، باشندگان هرات عصر جمعه، دهم قوس، با حمل جنازه تیربارانشدگان در منطقه جبرئيل، به کشتار هزارهها و شیعیان اعتراض کردند.
هرات در ماههای گذشته شاهد ترورهای زنجیرهای روحانیون شیعه بوده که عمدتا به «مردان مسلح ناشناس» ربط داده شده است.
پس از وقوع ترورهای زنجیرهای روحانیون شیعه در هرات، بسیاری انگشت اتهام را در کنار داعش به سوی طالبان نیز نشانه رفتهاند.
منتقدان میگویند با توجه به کارنامه ۲۳ ساله طالبان در تبعیض علیه هزارهها و شیعیان، این گروه میتواند عامل ترورهای زنجیرهای روحانیون شیعه در هرات باشد.
طالبان متهماند که پس از ورود به شهر مزارشریف در ماه اسد ۱۳۷۷ به کشتار وسیع و گسترده هزارهها و شیعیان در مزارشریف دست زد.
این گروه همچنین متهم است که در جدی ۱۳۷۹ در یکاولنگ به کشتار گسترده هزارهها و شیعیان پرداخت.