شماری از ساکنان ولسوالی دند پتان در پکتیا گفتهاند که طالبان از مردم بهزور ذکات میگیرند. آنها به افغانستان اینترنشنال پشتو گفتند که مسئولان طالبان به مردم هشدار دادهاند که اگر از دستور این گروه برای پرداخت ذکات سرپیچی کنند، حق شکایت ندارند.
براساس یک نامه طالبان که یک نسخه آن در اختیار افغانستان اینترنشنال پشتو قرار گرفته، این گروه با اشاره به آیه ۶۰ سوره توبه به مردم گفته است: «به فقیران، مسکینان و عاملین صدقه بدهید. عاملین به آن عده کسانی گفته میشود که مسئولیت جمعآوری ذکات را دارند.»
در این نامه طالبان آمده که ذکات بر تمام مسلمانان و صاحبان نصاب فرض است و ذکات جمعآوریشده به بیت المال تسلیم میشود.
شماری از باشندگان ولسوالی دند پتان پکتیا روز جمعه، اول جدی، به افغانستان اینترنشنال پشتو گفتند که طالبان شماری از بزرگان قومی را به مرکز این ولسوالی خواسته و به آنها گفته است که ذکات خود را تنها به کسانی بدهند که از طرف این گروه مسئول جمعآوری ذکات هستند.
به گفته این منابع، طالبان به نام ذکات مال و دارایی مردم، از آنها به زور پول میگیرند. آنها افزودند که مردم پیش از این ذکات خود را به افراد فقیر میدادند، اما حالا طالبان دستور داده که ذکات را به جز این گروه به کسی دیگر ندهند.
پیش از این کشاورزان در ولایت کنر هم شکایت کرده بودند که طالبان علاوه بر عشر (یکدهم محصول کشاروزی) از آنها ذکات هم میخواهد.
با به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان وضعیت اقتصادی مردم هر روز بدتر میشود، اما طالبان هر روز به بهانههای مختلف چون ذکات، مالیه و عشر از مردم و به ویژه از سرمایهداران پول درخواست میکند.
سخنگوی پیشین سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان رسانهها را «دشمن» خوانده و گفته است که آنها علیه حکومت این گروه مشغول «جنگ رسانهای» هستند. قاری سعید خوستی این موضوع را در سخنرانی خود در همایشی مطرح کرد.
او بخشی از این سخنرانی خود را روز جمعه (اول جدی) در صفحه کاربری خود در شبکه اکس پخش کرد که در آن گفته رسانهها همیشه به این موضوع میپردازند که طالبان آموزش دختران را ممنوع کرده و حکومتش فراگیر نیست و ستم میکند.
این سخنگوی پیشین طالبان از رسانه خاصی نام نبرد، اما گفت که «دشمن» به صورت مرتب با مردم تماس دارد و مردم را «معتاد» کرده است.
طالبان پس از روی کار آمدن در ماه اسد ۱۴۰۰، محدودیتهای شدیدی علیه رسانهها وضع کرده است. صدها رسانه چاپی، صوتی و تصویری در این مدت تحت فشار این گروه مجبور به تعطیل کار خود شدهاند و هزاران خبرنگار به خارج از کشور فرار کردهاند.
این مقام پیشین طالبان پیش از این مخالفان طالبان در خارج از کشور را به مرگ تهدید کرده بود.
سعید خوستی در توییتی نوشته بود که «فراریها» و کسانی که علیه طالبان تبلیغ میکنند را «بکشید.»
قاری سعید خوستی زمانی که سخنگوی سراجالدین حقانی در وزارت داخله طالبان بود، متهم شده بود که به یک دانشجوی دانشگاه طبی تجاوز جنسی کرده و بعد او را به زور به نکاح خود درآورده است.
الهه دلاورزی پس از طرح این اتهام بازداشت شد و شش ماه در زندان به سر برد. او پس از آزادی ادعا کرد که در زمان بازداشت، ماموران اداره «۴۰» استخبارات طالبان از او بازجویی و او را شکنجه کردند.
سعید خوستی ادعای تجاوز جنسی و شکنجه خانم دلاورزی را بارها تکذیب کرده است.
براساس فایل صوتی که به افغانستان اینترنشنال پشتو رسیده، یک مقام اداره معارف طالبان در خوست دستور داده است که از مدیران و معلمان مکاتب دوباره امتحان گرفته شود. شماری از معلمان در خوست گفتهاند که طالبان قصد دارد ملاها را بهجای آنها تعیین کند.
این پیام صوتی روز جمعه (اول جدی) در اختیار افغانستان اینترنشنال پشتو قرار گرفته است. براساس این فایل صوتی، سیفالدین، از آمران اداره معارف طالبان در خوست گفته که از تمام آموزگاران مرد و زن در ماه جدی امتحان گرفته میشود. او تاکید کرده است که از معلمان در مضمونهایی امتحان گرفته شود که آنها را تدریس میکنند.
یک معلم در خوست با حفظ هویتش به افغانستان اینترنشنال پشتو گفت که طالبان به بهانه گرفتن امتحان، از آنها امتحان دینی میگیرند تا آموزگارانی را که در زمان حکومت پیشین استخدام شدهاند برکنار و بهجای آنها ملاهای مدارس را استخدام کنند.
به گفته این آموزگار، در حال حاضر تمام معلمین حرفهای هستند و سابقه طولانی آموزگاری دارند.
یک معلم دیگر در ولسوالی اسماعیلخیل و مندوزی به شرط حفظ هویتش به افغانستان اینترنشنال پشتو گفت که این کار طالبان تنها برای این صورت میگیرد که آموزگاران فعلی را برکنار و به جای آنها افرادی را مقرر کنند که با طالبان همسو هستند.
به گفته او، بسیار سخت است که ملایان توانایی پاسخگویی به نیازهای درسی دانشآموزان را داشته باشند. افغانستان اینترنشنالپشتو دریافته که در سال گذشته حدود سهصد هزار دانشآموز مشغول آموزش و حدود پنجهزار آموزگار مشغول کار بودهاند.
پیش از این هم طالبان در ولایت قندهار، با همین روش نزدیک به سههزار ملا را بهجای آموزگاران حرفهای در مکاتب استخدام کرد. در وزارتها هم طالبان با گرفتن امتحان، کارمندان سابق را برکنار و افراد خود را استخدام کرد.
منصور احمد، سخنگوی وزارت معارف طالبان میگوید هیچ محدودیت سنی برای آموزش دختران در مدارس دینی تحت کنترول این گروه وجود ندارد. حدود ۸۲۳ روز میشود که طالبان مانع بازگشایی مکاتب بالاتر از صنف ششم و دانشگاهها بهروی دختران و زنان شده است.
این مقام وزارت معارف طالبان به آسوشیتدپرس گفت مدارس دینی نیز دارای اصول مشابه مکتبها هستند. به این معنی که دختران بزرگسال اجازه ندارند در صنفهای ابتدایی با دختران خردسن شرکت کنند.
با این حال منصور احمد گفت «مدارس دینی خصوصی» هیچ محدودیت سنی ندارند و دختران و زنان در هر سنی، میتوانند در این مدارس شرکت کنند.
به گفته این مقام طالبان، در حال حاضر ۲۰ هزار مدرسه دینی در افغانستان وجود دارد که از این میان ۱۳ هزار و ۵۰۰ مدرسه تحت کنترول طالبان است.
سخنگوی وزارت معارف طالبان در این مورد چه تعداد دختر در مدارس دینی این گروه تحصیل میکنند جزئیات نداد.
رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل روز پنجشنبه در نشست شورای امنیت گفت «شواهد بیشتری» دریافت کرده که نشان میدهد دختران بیشتری در مدارس دینی تحصیل میکنند.
با این حال خانم اوتونبایوا گفت معلوم نیست این مدارس دینی دارای چه معیارهایی هستند و چه تعداد دختر در این مدارس درس میخوانند.
رئیس یوناما گفت در حال حاضر ۱۰ میلیون دانشآموز در افغانستان در حال آموزش هستند و ۵ میلیون کودک افغان از دسترسی به مکتب محرومند.
معلوم نیست که آیا این آمار مشمول دانشآموزان مدارس دینی طالبان هم میشود یا خیر.
اخیرا آوازههایی درباره امکان جاگزینی تحصیل دختران در مدارس دینی تحت کنترول طالبان، بهعنوان بدیل آموزش مدرن در مکاتب در رسانهها پخش شده است.
رئیس بخش زنان دیدهبان حقوق بشر در واکنش به گزارشها درباره آموزش دختران در مدارس دینی گفت این مدارس «جایگزین قابل قبول» برای مکاتب دولتی نیست.
هدر بار گفت بهنظر میرسد رزا اوتونبایوا «آماده سازش بزرگ و عمیقا مضر» در غیاب دختران افغان است.
این مقام ارشد دیدهبان حقوق بشر در شبکه اکس افزود برای کشوری که کودکانش تنها «آموزههای افراطی» را فرا بگیرند، هیچ آیندهای وجود ندارد.
هنوز اطلاعات زیادی درباره نصاب مدارس دینی تاسیس شده توسط طالبان در سرتاسر افغانستان در حوزه عمومی منتشر نشده است.
منتقدان میگویند طالبان از طریق راهاندازی مدارس عمومی در حال «شستشوی ذهنی» کودکان و تدریس «ایدیولوژی طالبانی» به آنهاست.
گزارشها نشان میدهد که مردم افغانستان با وجود محدودیتهای طالبان و فقر گسترده شب یلدا را تجلیل کردند. در ویدیوهایی که از سفره شب یلدا منتشر شده، دیده میشود که شمار زیادی از خانوادهها در این شب خواهان آزادی زندانیان سیاسی از بند طالبان شدند.
طالبان بهدلایل ایدیولوژیک با تجلیل مناسبتهایی مثل نوروز و شب یلدا موافق نیست. این گروه پس از تسلط کامل بر افغانستان تعطیلی نوروز را از تقویم رسمی افغانستان حذف کرد.
این محدودیتها شامل ممنوعیت برگزاری تجمعات عمومی، ممنوعیت موسیقی و رقص و در مواردی برگزاری برنامههای فرهنگی است.
با این حال برخی از زنان معترض میگویند آنها تجلیل از شب یلدا را به مثابه اعتراض در برابر ایدیولوژی طالبان میدانند.
در ویدیوهایی که برخی از خانوادهها به افغانستان اینترنشنال فرستادند، دیده میشود که آنها تصاویری از زندانیان سیاسی را در کنار میوههای ویژه شب چله مثل انار و تربوز قرار دادهاند.
دیدهبان حقوق بشر میگوید بهدلیل چالش دسترسی به اطلاعات در رژیم طالبان، نام بسیاری از زندانیان سیاسی در بندهای طالبان معمولا در رسانهها اعلام نمیشود.
به همین دلیل هنوز معلوم نیست که چه تعداد زندانی سیاسی در زندانهای طالبان محبوساند.
در یکی از ویدیوهایی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، «اعضای جنبش اتحاد و همبستگی زنان افغانستان» میگویند نسلهای بعد در سفره شب چله، داستان قهرمانیهای زنان افغانستان را در جریان مبارزه با طالبان به کودکان خود روایت خواهند کرد.
یلدا یک جشن باستانی در حوزه تمدنی نوروز است که قدمت آن به هزاران سال پیش میرسد.
این جشن در طول سالها با تغییراتی همراه بوده است، اما همچنان یکی از مهمترین جشنهای سال در افغانستان و کشورهای همسایه است.
در این شب، خانوادهها در خانههای خود دور هم جمع میشوند و با خوردن غذاهای سنتی، خواندن شعر و قصهگویی، بلندترین شب سال را در کنار همدیگر سپری میکنند.
خورشید در راه است
در یکی دیگر از ویدیوها یک زن از افغانستان میگوید: «امسال بار دیگر پیروزی جشن نور بر تاریکی در حالی فرا رسیده که شماری از زنان معترض در زندانهای سرد و تاریک به سر میبرند.»
زنی که به دلایل امنیتی نخواست نامی از او برده شود، میگوید: «اما ما به یاد همه زنانی هستیم که در این شب طولانی و تاریک، در زندانهای طالبان به سر میبرند. ما به آنها میگوییم که بیدار و امیدوار باشید. خورشید در راه است.»
در همین حال، در ویدیوهای جداگانهای که به افغانستان اینترنشنال رسیده، شهروندان افغانستان در خارج جشن یلدا را به گرمی تجلیل کردهاند.
در چندین ویدیویی جداگانهای که از مهاجرین افغان در شهرهای مختلف جهان به ما رسیده، لحظاتی از گردهمایی و رقص دختران و پسران جوان دیده میشود.
شهروندان افغانستان در شب یلدای امسال ابراز امیدواری کردند که در پایان «شب سیاه زنستیزی و تحجر به پایان برسد» و نور و روشنایی به زندگی مردم افغانستان بازگردد.
با این حال، فقر و بیکاری گسترده باعث شده تا بسیاری از شهروندان افغانستان نتوانند جشن یلدا را تجلیل کنند.
براساس آمار سازمان ملل، با تسلط طالبان بر افغانستان دو سوم افغانها به دلیل فروپاشی اقتصادی نمیدانند که وعده غذای بعدی آنها از کجا میآید.
نهادهای امدادی میگویند که ۲۳.۳ میلیون نفر افغانستان به کمکهای بشری وابسته هستند.
براساس آخرین آمارها، در حال حاضر ۱۵.۳ میلیون از جمعیت افغانستان با ناامنی غذایی دست و پنجه نرم میکنند.
رئیس بخش زنان دیدهبان حقوق بشر در واکنش به گزارشها درباره آموزش دختران در مدارس دینی گفت این مدارس «جایگزین قابل قبول» برای مکاتب دولتی نیست. هدر بار گفت بهنظر میرسد رزا اوتونبایوا «آماده سازش بزرگ و عمیقا مضر» در غیاب دختران افغان است.
این مقام ارشد دیدهبان حقوق بشر در شبکه اکس افزود برای کشوری که کودکانش تنها «آموزههای افراطی» را فرا بگیرند، هیچ آیندهای وجود ندارد.
پیشتر، رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در افغانستان گفته بود که «شواهد بیشتری» دریافت کرده که نشان میدهد دختران بیشتری در مدارس تحصیل میکنند.
اوتونبایوا عصر چهارشنبه این هفته در نشست شورای امنیت سازمان ملل گفت که این سازمان گزارشها درباره آموزش دختران در مدارس دینی تحت کنترول طالبان را بررسی میکند.
او افزود که «طالبان اجازه هیچگونه نظارت بر این مدارس را نمیدهند و ما نمیدانیم در آنجا چه چیزی آموزش میدهند.»
هدر بار اما به رزا اوتونبایوا تاخته و گفته که بهنظر میرسد او «آماده سازش بزرگ» با طالبان است.
هدر بار این سازش را که به گفته او در غیاب دختران افغان انجام میشود، «غیرممکن و عمیقا مضر» توصیف کرده است.
رئیس بخش زنان دیدهبان حقوق بشر گفته که کارشناسان افغان مکررا درباره جایگزینی مدارس دینی به جای مکاتب دولتی برای آموزش دختران و پسران حرف میزنند. هدر بار پرسیده «آیا سازمان ملل به این نظریات گوش میدهد؟»
او افزوده که سازمان ملل در حال بررسی و صحت آزمایی گزارشهای است مبنی بر اینکه طالبان به دختران اجازه میدهند در مدارس دینی درس بخوانند.
اظهارات اوتونبایوا در شورای امنیت
خانم اوتونبایوا روز پنجشنبه پس از نشست شورای امنیت سازمان ملل گفت که طالبان تلاش میکنند کودکان بیشتری را وارد سیستم آموزشی دینی کنند، چون آنها معتقدند که مدرسه یک چیز بومی و اصیل است در حالی که مکتب یک امر غربی است.
این مقام سازمان ملل با اذعان بر این که برای این سازمان مشکل است بتواند از محتوای درسی در مدارس دینی طالبان نظارت کند خاطرنشان کرد که ماموریت سیاسی ملل متحد تلاش میکند بداند طالبان چه چیزی به کودکان میآموزند.
به گفته فرستاده ویژه سازمان ملل متحد در افغانستان، گزارشها حاکی از آن است که دختران در برخی از مدارس دینی در سراسر افغانستان اجازه تحصیل دارند اما مشخص نیست که چه تعداد دختر قادر به تحصیل در این مدارس هستند و کیفیت آموزش در آن چگونه است.
با این حال این مقام سازمان ملل گفت که عدم ارائه یک برنامه درسی به اندازه کافی مدرن با دسترسی برابر برای دختران و پسران، اجرای طرح خودکفایی اقتصادی طالبان را غیر ممکن خواهد کرد.
پیش از این نیز سازمان دیدبان حقوق بشر در گزارشی در اوایل ماه جاری اعلام کرد که سیاستهای آموزشی «سوءاستفادهکننده» طالبان به پسران و دختران آسیب میزند.
طبق این گزارش، اقدامات طالبان مبنیبر اخراج معلمان زن، تنبیه بدنی دانشآموزان و تغییرات واپسگرایانه در نصاب آموزشی، مکاتب پسرانه را نیز با شکست مواجه کرده است.
در همین حال از آنجایی که طالبان تمام معلمان زن را از مکتبهای پسرانه اخراج کردهاند، بسیاری از پسران توسط افراد فاقد صلاحیت آموزش میبینند یا در صنفهایی مینشینند که اصلا معلمی ندارند.
