یک روز پس از حمله نظامی پاکستان بر ایران، نخستوزیر این کشور روز جمعه نشست امنیتی اضطراری با رهبران ارتش و استخبارات این کشور برگزار میکند. خبرگزاری فرانسه به نقل از سخنگوی انوارالحق کاکر نوشت رهبری ارتش و استخبارات در جلسه حضور خواهند داشت.
این جلسه در حالی برگزار میشود که در سه روز گذشته تهران و اسلامآباد بر قلمرو همدیگر حمله کردهاند.
جمهوری اسلامی ایران در ۲۶ جدی به خاک پاکستان حمله کرد و گفت یک گروه شبهنظامی سنیمذهب بلوچ را هدف قرار داده است. در واکنش به این حمله پاکستان در روز پنجشنبه، ۲۸ جدی با انجام یک حمله پهپادی گفت مواضع «تروریستان» را هدف قرار داده است.
ایافپی، خبرگزاری فرانسه نوشته است قدامات نظامی نادر در مناطق مرزی بلوچستان تنشهای منطقهای را شعلهورتر کرده است.
پیش از این پاکستان سفیر خود را از تهران فراخواند و گفت که سفیر ایران هم در حال حاضر اجازه بازگشت به اسلام آباد را ندارد.
سازمان ملل و ایالات متحده امریکا تهران را به خویشتنداری دعوت کردهاند و چین گفته آماده است میان این دو کشور میانجیگری کند.
در بحبوحه تشدید تنش بین پاکستان و ایران، کمیسیون انتخابات پاکستان تاکید کرد که این وضعیت بر برگزار شدن انتخابات پارلمانی برنامهریزی شده برای ماه آینده میلادی تاثیری نخواهد داشت. وزیر اطلاعات پاکستان به رسانهها گفت تنش بین پاکستان و ایران انتخابات را از مسیر خود خارج نمیکند.
مرتضی سولنگی افزود «تلاش برخی عناصر برای بهانهجویی با هدف به تعویق انداختن این روند»، موفق نخواهد شد.
سولنگی به تعهد دولت برای تامین امنیت لازم در برگزاری انتخابات مسالمتآمیز اشاره کرد.
روز جمعه یک جلسه امنیتی سطح بالا در دولت پاکستان درباره بحران به وجود آمده میان این کشور و ایران برگزار خواهد شد.
اداره بازرسی مکاتب بریتانیا روز جمعه بهدلیل گزارشی که به خودکشی سرمعلم یک مکتب بریتانیایی انجامید، عذرخواهی کرد. این سرمعلم پس از آنکه رتبه مکتبش تنزیل یافت، دست به خودکشی زد. تحقیقات نشان داد میدهد که این اتفاق بر روان او تاثیر گذاشته بود.
خبر خودکشی روث پری در جنوری پارسال، موجی از واکنشهای اندوهبار را در بریتانیا برانگیخت. بسیاری خواستار اصلاحات در نحوه بازرسی مکاتب شدند تا از بروز چنین رویدادهایی در آینده جلوگیری شود.
سابقه صحی روت پری، ۴۲ ساله، نشان میدهد که او با داشتن ۱۳ سال سابقه کار در بخش آموزش هیچ سابقه روانی مرتبطی به خودکشی نداشته است.
در پی انتقادها، اداره معیارهای آموزش، خدمات و بازرسی مکاتب، بازرس مستقلی را برای بررسی این حادثه تعیین کرد.
این اداره، پس از بررسیهای بیشتر تصمیم گرفت مکاتبی که فقط در زمینه حفاظت از کودکان نامناسب تشخیص داده میشوند، ظرف سه ماه بازرسی مجدد کند.
این دفتر همچنین قوانین رازداری خود را تغییر داده است تا به مدیران مکاتب اجازه دهد نتیجه بازرسی را قبل از انتشار گزارش این اداره با جمله با همکاران، خانواده، دوستان و متخصصان پزشکی در میان بگذارند.
سر مارتین الیور، بازرس ارشد اداره معیارهای آموزش، خدمات و مهارتهای کودکان در درباره این حادثه گفت: «چنین فجایعی هرگز نباید دوباره تکرار شوند و هیچ کس نباید به حالت روانی و احساساتی که روث آن را تجربه کرد سردچار شود».
جولیا واتس، استاد روانشناسی در دانشگاه کمبریج و خواهر روث پری گفت نگرانیهای حفاظت از کودکان باید با دقت و حساسیت رسیدگی شوند و هیچ مدیر مکتبی نباید احساس کند که در معرض خطر است.
خبرگزاری باختر، تحت کنترول طالبان روز جمعه، ۲۹ جدی، خبر داد که سنگ تهداب یک مدرسه دینی برای زنان در ولسوالی پشترود ولایت فراه گذاشته شد. در گزارش آمده ساخت این مدرسه دینی، دو میلیون افغانی هزینه دارد.
طالبان در حالی از ساخت این مدرسه دینی برای زنان خبر داده که این گروه، تحصیل و کار دختران و زنان را ممنوع کرده است.
رادیو - تلویزیون ملی افغانستان، تحت کنترول طالبان روز یکشنبه، ۲۴ جدی، گزارش داد که ۳۰۷ نفر از ۱۶ مدرسه دینی این گروه در ولایت فراه فارغ شدند.
به گفته مقامات طالبان، براساس فرمان هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان قرار است در هر ولسوالی افغانستان از سه تا ۱۰ مدرسه دینی ساخته شود.
خلیلالرحمان حقانی، وزیر مهاجرین و عودتکنندگان طالبان روز شنبه، نهم جدی در یک مدرسه جهادی در پکتیا گفت مدارس دینی نباید فقط به آموزش مسایل دینی محدود شود.
آقای حقانی گفت در مدارس، علاوه بر آموزشهای دینی، باید افکار جهادی و نظامی نیز تدریس شود.
روزنامه اکسپرس تریبون روز جمعه، ۲۹ جدی، گزارش داد که تجارت بین پاکستان و کشورهای آسیای مرکزی بهدلیل بسته شدن پنج گذرگاه در مرز افغانستان متوقف شده است. بازرگانان میگویند در حال حاضر گذرگاههای چمن، تورخم، غلام خان، انگوراده و خرلاچی بسته است.
جنید اسماعیل، رئیس اتاق مشترک تجارت و صنایع پاکستان و افغانستان گفت بسته شدن این گذرگاهها به بازرگانان ضرر قابل توجهی میرساند و بازرگانان نگران فاسد شدن کالاهای خود اند.
آقای اسماعیل افزود: «شرایط کنونی هم بر ترانزیت و هم بر تجارت دوجانبه تأثیر میگذارد و بهدلیل بسته شدن گذرگاههای مرزی کلیدی، تجارت با کشورهای آسیای مرکزی نیز متوقف شده است».
جنید اسماعیل گفته اگر بسته بودن این پنج گذرگاه ادامه یابد، ثبات اقتصادی پاکستان را با چالش بزرگی مواجه خواهد کرد. او از مقامات مسئول خواست این موضوع را به سرعت حل کنند چرا که روابط بازرگانی میان افغانستان و پاکستان در معرض خطر قرار دارد.
گذرگاه تورخم روز شنبه، ۲۳ جدی، بهروی موترهای باربری بسته شد.
مقامهای طالبان گفتند این گذرگاه کلیدی، بهدلیل اختلاف بر سر ویزا و پاسپورت رانندگان افغان بسته شده است.
تلویزیون ملی تحت کنترول طالبان به نقل از نور محمد حنیف، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در ننگرهار گزارش داد که دروازه تورخم، از سوی پاکستان بامداد روز شنبه بهروی ترانزیت بسته شد.
او گفت طالبان نیز در واکنش به اقدام پاکستان، از رانندگان موترهای باربری پاکستانی پاسپورت و ویزا درخواست میکند.
اکنون با گذشت یک هفته از این رویداد، رئیس اتاقهای تجارت افغانستان و پاکستان میگوید تنها گذرگاه تورخم بسته نیست، بلکه در کنار آن گذرگاههای چمن، غلام خان، انگوراده و خرلاچی هم به روی موترهای باربری مسدود است.
جمهوری اسلامی در روزهای گذشته حملات موشکی و پهپادی را به اهدافی در سه کشور عراق، سوریه و پاکستان انجام داد و خشم همسایگان خود را برانگیخت. در مقابل، ارتش پاکستان پنجشنبه مواضعی را در خاک ایران و در نزدیکی مرز دو کشور هدف حملات هوایی قرار داد.
هرچند پاکستان گفته است «چند حمله نظامی دقیق» را به «مخفیگاههای تروریستها» در سیستان و بلوچستان ایران انجام داده اما پس از حملات روز ۲۶ جدی سپاه به ایالت بلوچستان پاکستان، اسلامآباد هشدار داده بود تهران مسئول عواقب این حمله خواهد بود.
جمهوری اسلامی ادعا کرده بود حملهاش به خاک پاکستان به وسیله موشک و پهپاد انجام شده و گروه شبهنظامی سنی جیشالعدل را هدف قرار داده است.
با این حال این تهاجم، منجر به جان باختن دو کودک و زخمی شدن سه تن دیگر شد.
وزارت امور خارجه پاکستان این حمله را محکوم کرد و آن را «نقض غیرقانونی» حاکمیت کشورش دانست.
رسانههای دولتی ایران نوشتند: «حمله به پایگاههای شبهنظامیان، یک اقدام استراتژیک از سوی جمهوری اسلامی بود و سپاه پاسداران در یک حمله موشکی حساب شده، دو پایگاه اصلی جیشالعدل در پاکستان را هدف قرار داد.»
پس از حمله هدفمند روز ۲۸ جدی ارتش پاکستان به خاک ایران، وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی کاردار پاکستان در تهران را فراخواند.
چرا ایران به پاکستان حمله کرد؟
اکونومیک تایمز در گزارشی حمله ایران به پاکستان را اقدامی تلافیجویانه از سوی جمهوری اسلامی قلمداد کرد و نوشت که احتمالا در واکنش به حمله مرگبار ماه گذشته به یک پاسگاه پولیس در استان سیستان و بلوچستان انجام گرفته است.
همان زمان احمد وحیدی، وزیر داخله ایران، حمله به این پاسگاه را به جیشالعدل نسبت داد و گفت که شبهنظامیان این حمله را از خاک پاکستان در نزدیکی پنجگور ترتیب داده بودند.
جیشالعدل با صدور بیانیهای مسئولیت این حمله را پذیرفت.
این حمله میتواند انگیزه اقدامات نظامی اخیر ایران در خاک پاکستان باشد.
گروه جیشالعدل چه گروهی است؟
گزارش آسوشیتدپرس جیشالعدل یا ارتش عدالت را یک گروه شبهنظامی سنی معرفی کرده که در سال ۲۰۱۲ شکل گرفت و اکنون در پاکستان حضور چشمگیری دارد.
اعضای این گروه بلوچ هستند و در دو طرف مرز ایران و پاکستان زندگی میکنند.
جداییطلبان از تبعیضها شکایت دارند و بر این باورند که باید سهم عادلانهتری از منابع و ثروت استان خود داشته باشند.
این گروه خواهان جدایی و استقلال استان سیستان و بلوچستان در ایران و بلوچستان در جنوب غربی پاکستان است. به همین دلیل این گروه به هدفی مشترک برای هر دو دولت تهران و اسلامآباد تبدیل شده است.
در حالی که ایران قبلا با جیشالعدل در امتداد مناطق مرزی درگیر بود، حمله موشکی و پهپادی اخیر به خاک پاکستان نشاندهنده تهاجمیتر شدن رویکرد جمهوری اسلامی در برخورد با این گروه است.
واکنش اسلامآباد
وزارت امور خارجه پاکستان با احضار کاردار ایران اعتراض شدید خود را اعلام و تاکید کرد که اینگونه اقدامات یکجانبه، با روابط حسن همجواری همخوانی ندارد و میتواند اعتماد و اطمینان دوجانبه را به شدت تضعیف کند.
این وزارتخانه اعلام کرد با وجود چندین کانال ارتباطی بین اسلامآباد و تهران، این اقدام غیرقانونی از جانب ایران موجب افزایش نگرانیهاست.
ادعای جمهوری اسلامی
رسانههای دولتی ایران جزئیات یا شواهد خاصی از این حملات ارائه نکردند و برخی گزارشها به سرعت از وبسایتهای آنها حذف شد.
ایران و پاکستان مرز مشترکی به طول ۹۵۹ کیلومتر دارند که عمدتا در استان پرتلاطم سیستان و بلوچستان واقع شده است. جایی که شهروندان اقلیت سنی ایران با تبعیض و سرکوب رژیم سلطهگر شیعه روبهرو هستند.
ایران، پاکستان را به پناه دادن و حمایت از گروههای شبهنظامی مسئول حملات فرامرزی متهم میکند.
این حمله چه عواقبی در پی خواهد داشت؟
حمله ایران به خاک پاکستان نگرانیهایی را در مورد روابط دو کشوری ایجاد میکند که در طول تاریخ نسبت به یکدیگر محتاطانه عمل کردهاند.
نشریه بیزنس استاندارد در این خصوص نوشت که در میان هیاهوی مانورهای نظامی و دیپلوماتیک، روایت ظریفتری به چشم میخورد.
بر اساس این گزارش، درگیریها به همان اندازه که مربوط به کشمکشهای داخلی است، به تنشهای بیرونی نیز مربوط میشود: ایران و پاکستان هر دو با مشکلات خاص خود دست و پنجه نرم میکنند.
ایران که زیر بار تحریمها و درگیریهای داخلی است، به دنبال تحکیم قدرت در داخل و عملی کردن پروژه گسترش قدرتش است.
پاکستان نیز که با شورشهای داخلی و مشکلات اقتصادی مبارزه میکند، میکوشد تا تاثیرات استراتژیکش را در منطقه نشان دهد.
شبح رقابت قدرتهای بزرگ، این معادله را پیچیدهتر میکند. روابط ایران با روسیه و چین، اتحاد نزدیک پاکستان با ایالات متحده و عربستان سعودی را تعدیل و معادلات منطقهای را به یک صفحه شطرنج ژئوپلیتیکی پیچیده تبدیل میکند.
آنچه آینده به همراه خواهد داشت
اکونومیک تایمز وضعیت موجود در منطقه را منعکسکننده تعادلی شکننده دانست و افزود رقابتهای ژئوپلیتیکی، درگیریهای داخلی و مبارزه با ستیزهجویی، ترکیبی ناپایدار ایجاد میکند که میتواند به راحتی شعلهور شود.
جامعه بینالملل از نزدیک این تحولات را مشاهده میکند؛ به ویژه زمانی که دولت جو بایدن، حوثیها را بهعنوان گروهی تروریستی معرفی کرد که خود منعکسکننده وخامت اوضاع است.
بیزنس استاندارد نیز در این خصوص نوشت در حالی که احتمال بروز یک جنگ همهجانبه «سناریویی بعید» به نظر میرسد، پتانسیل تشدید درگیریها، سایه تاریکی بر منطقه افکنده است.
مسیر رو به جلو مستلزم دیپلوماسی ظریف، اقدامات اعتمادساز و تمایل به پرداختن به علل اصلی درگیریها است.
