بریتانیا بار دیگر به شهروندان خود درباره سفر به افغانستان هشدار داد و از آنها خواست به این کشور نروند. در اطلاعیه حکومت بریتانیا، ضمن خطر احتمال حملات تروریستی در افغانستان، گفته شده میدان هوایی کابل استندردهای ایمنی بینالمللی را رعایت نمیکند.
این کشور به ویژه از خطر حملات تروریستی در اطراف اماکن مذهبی و در جریان روزهای مناسبتی و مراسم مذهبی هشدار داده است.
در اطلاعیه تاکید شده که سفر به افغانستان «بسیار خطرناک» است و همچنین خطر بازداشت شهروندان بریتانیا وجود دارد.
این کشور تاکید کرد که ممکن است در صورت بازداشت بریتانیاییها در افغانستان، لندن از این موضوع اطلاع نیابد و چالشهای قابل توجهی در خصوص ارتباط قنسولی نیز وجود دارد.
وزارت خارجه امریکا به افغانستان اینترنشنال درباره قتل انتقامجویانه نیروهای امنیتی پیشین افغانستان به دست طالبان اظهار نگرانی کرده است. با این حال، این وزارت افزود که مدرکی درباره هدف قرار گرفتن همکاران محلی امریکاییها در افغانستان وجود ندارد.
دفتر رسانهای وزارت خارجه امریکا در ایمیلی که در پاسخ به سوال افغانستان اینترنشنال فرستاده، تاکید کرده که این وزارت نسبت به قتل و ناپدیدسازی اعضای نیروهای امنیتی پیشین افغانستان به طور عمیقی نگران است.
وزارت خارجه امریکا با اشاره به گزارش اخیر سازمان ملل درباره کشتار نظامیان پشین به دست طالبان، در این امیل به افغانستان اینترنشنال گفت که اعضای طالبان در ماههای پس از ورود به کابل، دست به قتل و ناپدیدسازی انتجامجویانه اعضای نیروهای امنیتی حکومت پیشین زدند.
وزارت خارجه امریکا در این یادداشت افزوده است که طالبان پس از دست یافتن به قدرت وعده «عفو عمومی» دادند و باید به آن پایبند بمانند.
پس از روی کار آمدن طالبان در افغانستان، هرازگاهی گزارشهایی از انتقامگیری طالبان از نیروهای امنیتی پیشین افغانستان پخش میشود. طالبان همواره این گزارشها را تکذیب کرده است.
با این حال، وزارت خارجه امریکا در یادداشت خود نوشته است که مدرکی وجود ندارد که نشان دهد طالبان کسانی را که با امریکاییها در افغانستان همکاری کردهاند، به صورت مشخص هدف قرار داده باشد.
این وزارت در یادداشت خود افزوده است که آنعده شهروندان افغانستان که واجد شرایط مهاجرت قانونی به امریکا هستند، عملیات انتقال و جابهجایی آنها همچنان ادامه دارد.
این وزارت همچنین گفته که بخشهای مسئول ظرفیت خود را برای تسریع فرایند انتقال آنها افزایش دادهاند و تلاش میکنند مشکل به درازا کشیدن زمان بررسی درخواستهای آنها را حل کنند.
پس از خروج نیروهای امریکایی در تابستان ۱۴۰۰ از افغانستان، دهها هزار شهروند افغانستان به دلیل همکاری با نیروهای نظامی و نهادهای غیرنظامی امریکا در افغانستان در معرض خطر قرار گرفتند.
امریکا بیش از هفتاد هزار نفر از این افراد را در عملیاتی ویژه از افغانستان به کشورهای منطقه و بعد به امریکا منتقل کرد. برنامه انتقال آنها هنوز هم ادامه دارد.
دفتر هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) در ماه اسد امسال با پخش گزارشی اعلام کرد با وجود عفو عمومی طالبان، در دو سال گذشته، ۸۰۰ مورد نقض حقوق بشر علیه نیروهای امنیتی سابق را ثبت کرده است.
یوناما گفته دستکم ۲۱۸ مورد قتل مقامهای حکومتی و اعضای نیروهای امنیتی پیشین توسط طالبان را ثبت کرده است که عاملان آن بازداشت نشدهاند.
عفو بینالملل در نامهای سرگشاده به عبدالحق وثیق رئیس استخبارات طالبان، خواستار آزادی فوری و بدون قیدوشرط دو زندانی حامی آموزش دختران شده است. این سازمان در نامه خود نوشته که طالبان احمدفهیم عظیمی و صدیقالله افغان را به زندان پلچرخی برده است.
به نظر عفو بینالملل، برخورد طالبان با آنها نقض آشکار حق آزادی بیان و حق همایش مسالمتآمیز و دسترسی به دادگاه عادلانه است که قوانین بینالمللی آن را تضمین میکند.
براساس این نامه، ماموران شعبه ۴۰ اداره استخبارات طالبان آقایان عظیمی و افغان را در ۲۵ میزان در دفتر کارشان در موسسه «فکر بهتر» واقع در کارته چهار کابل بازداشت کردند.
رویا محبوب، بنیانگذار تیم رباتیک دختران افغانستان در ماه قوس تایید کرد که طالبان فهیم عظیمی و همکارانش را به اتهام «کمک به خروج دختران تیم رباتیک» و «سازماندهی اعتراضها» بازداشت کردهاند.
عفو بینالملل در نامه خود افزوده است که آنها ۷۲ روز تحت بازجویی این شبعه اداره استخبارات طالبان بودهاند. به نوشته عفو بینالملل، طالبان آنها را متهم کرده است با تیم ملی دختران رباتیک همکاری، زنان را به اعتراض تشویق و اعتراضاتی را سازماندهی کردهاند.
در نامه سازمان عفو بینالملل عنوانی عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات طالبان آمده که هم این دو فعال و هم خانوادههای آنها این اتهامها را رد کردهاند.
عفو بینالملل افزوده که طالبان آنها را در ششم جدی به یک دادگاه بردند و قاضی طالبان نتایج بازجویی از آنها را ناکافی دانست و دستور داد که این دو فعال به زندان پلچرخی منتقل شوند.
به نوشته عفو بینالملل، در حالی که آنها از دسترسی به دادگاه عادلانه محروم بودند، احمدفهیم عظیمی و صدیقالله افغان دادگاه طالبان را به چالش کشیدند، ولی طالبان برای «انتقامگیری» از این موضوع، این دو فعال را شکنجه و با آنها بدرفتاری کردند از جمله از خواب محروم کردند و در سلول انفرادی قرار دادند تا مجبور به «اعتراف اجباری» شوند که علیه طالبان فعالیت کردهاند.
سازمان عفو بینالملل تاکید کرده است که طالبان نه تنها این دو فعال زندانی را به صورت فوری آزاد کند، بلکه به دختران هم به صورت فوری و بدون قیدوشرط اجازه دهد که به مکتب و آموزش دسترسی داشته باشند.
این سازمان همچنین تاکید کرده است که طالبان باید به «ربودن، بازداشت خودسرانه، شکنجه و بدرفتاری» با افرادی که برای تامین حقوق بشر از جمله همایشهای مسالمتآمیز و کارزارهای تامین حق آموزش کار میکنند، پایان دهد.
آیتالله واعظزاده بهسودی، روحانی شیعه در همایشی با حضور مقامهای طالبان گفت که این گروه با کشتن عبدالعلی مزاری، حذف فقه جعفری و بازداشت زنان مرتکب اشتباه شده است. او با انتقاد از رفتار طالبان نسبت به مردم و زنان گفت: «طالبان از موسی و هارون برتر نیستند و مردم هم فرعون نیستند.»
این روحانی شیعه گفت که به درخواست مقامهای استخبارات طالبان در این نشست مردمی شرکت کرده است.
او در این سخنرانی، که فایل صوتی آن در اختیار افغانستان اینترنشنال قرار گرفته، از رفتار خشونتآمیز طالبان با زنان و برخورد این گروه با جوانان و زنان در مورد حجاب انتقاد کرد.
«مردم فرعون نیستند»
آقای بهسودی بدون اشاره به بازداشت گسترده زنان در غرب کابل توسط طالبان، گفت که مقامهای امر به معروف طالبان اخیرا نزد او آمدند و گفتند: «ما میخواهم اقدام جدی کنیم. اردو، رنجر، تانک میآوریم.»
او تاکید کرد که طالبان کارهای زیاد و مهمی برای انجام دادن دارد، اما «موضوع یک شلوار، مو یا چادر کوتاهتر» یک موضوع اخلاقی و فردی است و افغانستان مشکلات بزرگتری دارد که باید به آن رسیدگی شود.
آقای واعظزاده بهسودی تاکید کرد که آن زمان به طالبان توصیه کرد که در «روش امر به معروف دقت کنید، نرم و آهسته عمل کنید. دست به خشونت نزنید. اقدام نظامی نکنید.»
این روحانی در بخشی از سخنان خود گفت: «طالبان از موسی و هارون برتر نیستند و مردم هم فرعون نیستند.»
او گفت که موارد بازداشت اخیر زنان «مشکل خلق کرد و مردم ناراحت و گلایهمند شدند.»
این روحانی افزود در صورتی که مردم در کنار نظام باشند، عمر نظام طولانی و در غیر آن عمر نظام کوتاهتر میشود.
سه اشتباه طالبان
او در مورد برخورد طالبان با شیعیان «سه اشتباه» این گروه را یادآوری کرد. به نظر او، اشتباه نخست طالبان کشتن عبدالعلی مزاری، رهبر پیشین حزب وحدت اسلامی، بود.
طالبان او را در ۲۳ حوت ۱۳۷۳ کشتند.
واعظزاده بهسودی گفت «اشتباه اول طالبان این بود که عبدالعلی مزاری به طالبان اعتماد کرد و خود را به دامن شما انداخت و گفت افغان دامن دارد، اما ندیدیم این دامن را.»
به گفته این روحانی، طالبان با کشتن عبدالعلی مزاری «سنگ تهداب بیاعتمادی» را گذاشت. او افزود اینکه طالبان گلایه میکنند که مردم هزاره با این گروه در بیست سال گذشته همکاری نکردهاند، به این خاطر است که طالبان این بیاعتمادی را ایجاد کرد.
آقای بهسودی اشتباه دوم طالبان را حذف فقه جعفری از نصاب آموزشی دانست. او گفت: «مذهب موضوع حساسی است و طالبان فقه جعفری را از نصاب آموزشی حذف کرده است.»
او خطاب به طالبان گفت هیچ شیعه سنی و هیچ سنی شیعه نمیشود و طالبان به مذهب مردم دخالت نکند.
این روحانی اشتباه سوم طالبان را موضوع زنان و «ناموس» دانست. او گفت مردم در کنار موضوعات اسلامی به مسئله ناموسی هم حساسیت نشان میدهند.
او تاکید کرد که به دلیل این سه اشتباه طالبان مردم از این گروه فاصله گرفتهاند.
گلایه از رهبر طالبان
واعظزاده بهسودی خطاب به رهبر طالبان گفت که ملا هبتالله آخندزاده به نمایندگان شورای علمای شیعه وقت دیدار نمیدهد، اما یک ملای پاکستانی در دو روز با همه مقامهای طالبان از جمله رهبر این گروه دیدار میکند.
او تاکید کرد که مقامهای ارشد طالبان در دو سال و هفت ماه گذشته به علمای شیعه جوابی نداده و ملا هبتالله آخندزاده به نمایندگان شورای علمای شیعه وقت ملاقات نداده است.
او افزود که نمایندگان شورای علمای شیعه به قندهار رفتند و یک هفته منتظر ماندند و کسی آنها را مقالات نکرد. آقای بهسودی با گلایه از رهبر طالبان گفت: «یک ملای پاکستانی در ظرف دو روز با کل مقامهای طالبان دیدار میکند. این جای گلایه است.»
آقای بهسودی با انتقاد از رفتار طالبان خطاب به ملا هبتالله گفت: «ما افغانستان، اسلام، شریعت و دیانت، امر به معروف و حجاب را میخواهیم، اما با روش تند و خشن مخالفیم.»
او با اشاره به سخنان وزیر تحصیلات عالی طالبان مبنی براینکه مردم افغانستان پیرو یک مذهباند، گفت که چنین اظهاراتی فاصله میان مردم و نظام را بیشتر میکند. او تاکید کرد که والی طالبان در هرات کتابی نوشته و شیعیان را «تکفیر» کرده است. او در ادامه افزود: «تکفیر کار را حل نمیکند. اهل قبله را کسی نمیتواند تکفیر بکند.»
کارشناسان سازمان ملل با اظهار نگرانی عمیق، از طالبان خواستند که به بازداشت خودسرانه زنان به تهام بدحجابی به صورت فوری پایان دهند. گزارشگران ویژه حقوق بشر این سازمان این درخواست را روز جمعه (۱۳ دلو) در یک اعلامیه مشترک مطرح کردند.
براساس این اعلامیه، طالبان عملیات دستگیری و بازداشت زنان را به اتهام نقض ادعایی دستورالعمل خود در مورد لباس زنان از آغاز ماه جدی شروع و با آنها بدرفتاری کردند.
این مقامهای سازمان ملل، که ریچارد بنت گزارشگر ویژه سازمان ملل در افغانستان هم یکی از آنها است، گفتهاند که طالبان ابتدا در منطقه هزارهنشین غرب کابل به دستگیری و بازداشت زنان آغاز کردند و بعد این عملیات را به محلات تاجیکنشین کابل به سرعت گسترش دادند.
آنها در اعلامیه خود افزودند که طالبان بازداشت زنان را به ولایتهای دیگر از جمله بامیان، بغلان، بلخ و قندوز ادامه دادند.
براساس اعلامیه کارشناسان سازمان ملل، جنگجویان طالبان زنان را در اماکن عمومی از جمله مراکز خرید، مکتبها و خیابانها دستگیر کردند.
اعلامیه افزوده است که جنگجویان طالبان زنان بازداشتی را بهزور به موترهای پولیس انداختند و آنها را متهم کردند که «حجاب بد»، «لباسهای رنگی و تنگ» پوشیده بودند که خلاف دستورالعمل این گروه بوده است.
گزارشگران ویژه سازمان ملل در اعلامیه خود نوشتند: «ما از طالبان میخواهیم که همه موارد اقدامات محرومسازی از آزادی زنان و دختران براساس دستورالعمل لباس خود را پایان دهند و همه زنان و دخترانی را که ممکن است در بازداشت باشند، به طور فوری آزاد کنند.»
کارشناسان سازمان ملل از مقامهای طالبان خواستند که به تعهدات بینالمللی افغانستان در قبال حقوق بشر از جمله براساس کنوانسیون منع هرگونه تبعیض علیه زنان پایبند بمانند و در راستای اجرای اصول حقوق بشر عدم تبعیض و حاکمیت قانون کار کنند.
طالبان در ماه جوزای ۱۴۰۱ دستور دادند که زنان «حجاب مناسب» و ترجیجا «چادری» بپوشند که سر تا پای زنان را میپوشاند و خویشاوندان مرد زنان را مسئول وادار کردن آنها به پوشیدن لباس مورد نظر خود قرار دادند.
به باور کارشناسان سازمان ملل، تنبیه زنان به دلیل نوعیت لباس آنها و سپردن مسئولیت نظارت بر چگونگی لباسهای آنها به مردان را عاملیت زنان را نقض میکند و تبعیض جنسیتی و کنترول زنان را ادامه میبخشد و جایگاه اجتماعی آنها را تنزل میدهد.
طالبان پس از به دست گرفتن قدرت در ماه اسد ۱۴۰۰، با صدور دستورهای پیاپی از زنان خواستند که مطابق نظر رهبران این گروه لباس بپوشند و از مردان خانوادهها خواستند که مسئولیت چگونگی پوشش زنان خانوادههای خود را برعهده گیرند.
رهبران طالبان گفتهاند که محدودیت علیه آزادی پوشش زنان را براساس «شریعت» وضع کردهاند. این گروه خوانش خاصی از شریعت دارد و آن را با سختگیری شدیدی اجرا میکند.
سفارت امریکا برای افغانستان در دوحه گزارشها درباره بازگشایی قنسولگری خود در افغانستان را تکذیب کرد. یک سخنگوی سفارت امریکا به افغانستان اینترنشنال گفت موضع امریکا در قبال افغانستان تغییر نکرده و هیچ برنامهای برای بازگشت به فعالیتهای دیپلوماتیک در کابل در کوتاهمدت وجود ندارد.
پیش از این بخش انگلیسی صدای امریکا گزارش داد که ایالات متحده «محتاطانه» و بدون به رسمیت شناختن طالبان، در حال بررسی امکان بازگشایی قنسولگری خود در افغانستان تحت کنترول این گروه است.
این شبکه نوشت که این موضوع در یک سند راهبردی جدید وزارت خارجه امریکا مطرح شده است.
در گزارش آمده که این اقدام نمایانگر تغییر بالقوه سیاست امریکا برای تعامل با طالبان در جهت دستیابی به اهداف متعدد امنیتی، سیاسی و اقتصادی است.
با این حال سفارت امریکا در دوحه به افغانستان اینترنشنال گفت باید روشن باشد که هیچ تغییری در سیاست ایالات متحده امریکا در قبال افغانستان تحت کنترول طالبان رونما نشده است.