مرکز خبرنگاران افغانستان گفته که طالبان سیفالله کریمی، خبرنگار خبرگزاری پژواک در ولایت سمنگان را دو روز پس از بازداشت آزاد کرده است. آقای کریمی روز شنبه به دفتر والی طالبان در سمنگان احضار و بعد بازداشت شده بود.
مرکز خبرنگاران روز دوشنبه (٢٣ دلو) در خبرنامهای با استناد به منابع محلی، آزادی سیفالله کریمی را تایید کرد.
این مرکز از قول منبعی نوشت که آقای کریمی در دفتر والی طالبان در سمنگان زندانی بوده و ساعت ۱۱ و ۳۰ صبح روز دوشنبه آزاد شد.
در خبرنامه این مرکز آمده که بازداشت این خبرنگار در بازداشتگاه شخصی والی طالبان در سمنگان اقدامی «خودسرانه» و «فراقانونی» است و مقامهای طالبان باید به این موضوع رسیدگی کنند.
منبع به مرکز خبرنگاران افغانستان گفته که سیفالله کریمی پس از آن که تقاضای او برای مصاحبه با مستوفی طالبان در سمنگان در مورد اعتراض مالکان رستورانها به افزایش مالیات رد شد، نخست تهدید و سپس بازداشت شده بود.
تاکنون در باره وضعیت صحی آقای کریمی اطلاعی در دست نیست.
مرکز خبرنگاران افغانستان پیش از این نیز از ادامه بازداشت گسترده خبرنگاران اظهار نگرانی کرده بود.
براساس اطلاعاتی که این مرکز پخش کرده، از ۱۱ جدی ۱۴۰۱ تا ۱۰ جدی ۱۴۰۲، حدود ۱۶۸ رویداد نقض حقوق خبرنگاران ثبت شده است.
پس از اظهارات انتقادی رحمتالله نبیل، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان از رهبران سیاسی پشتون و تاجیک، شماری از افغانها گفتههای او را تحسین کردهاند. برخی نیز گفتهاند که معذرتخواهی باعث خواهد شد تا فرهنگ پاسخگویی در میان مردم نهادینه شود.
آقای نبیل در مصاحبهای با افغانستان اینترنشنال گفت که سیاستمداران و رهبران پشتون و تاجیک از اقوام دیگر معذرت بخواهند.
او گفت که سیاستمداران این دو قوم بزرگ افغانستان کرسیهای مختلف قدرت را در اختیار داشتند و باید مسئولیت اشتباهها و کوتاهیها را برعهده بگیرند.
نیلوفر ایوبی، فعال حقوق زنان با استقبال از این حرکت آقای نبیل، از دیگر سیاستمداران خواست از این سخنان آقای نبیل به عنوان «الگویی» الهام بگیرند و از ملتی که همیشه قربانی بوده عذرخواهی کنند.
عارف رحمانی، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان نیز در یادداشتی در اکس نوشت که رحمتالله نبیل به عنوان یکی از نخبگان سیاسی پشتون با تاکید بر ضرورت انسانی معذرتخواهی از اقوام محروم، خود با معذرت خواستن از سایر اقوام افغانستان بنای یک سنت سیاسی را در افغانستان میگذارد.
به باور آقای رحمانی، اگر سنت معذرتخواهی و اعتراف به تقصیر و قصور در سیاست افغانستان توسط سایر نخبگان پشتون و جمعی از نخبگان موثر تاجیک ادامه یابد، میتواند چشمانداز زیبایی از انسانی شدن سیاست را در افغانستان به نمایش بگذارد.
در همین حال، شماری دیگری از کاربران نیز جسارت معذرتخواهی رهبران سیاسی از مردم افغانستان را ستودهاند.
کاربری به نام خالقیار حیدری نوشت که پذیرفتن اشتباهها اولین گام به سوی پیشرفت است.
اما حامد صبوری، کارشناس مسایل سیاسی معتقد است در فقدان عقلانیت و درایت سیاسی با این سخنان آقای نبیل کسی از دیگر رهبران سیاسی افغانستان این جرئت را ندارد که از مردم معذرت بخواهد.
به گفته آقای صبوری، رهبران اقوام در افغانستان در بیست سال گذشته برای منافع شخصی خود تلاش کردند و بعد از این نیز به دلیل فقدان عقلانیت و درایت سیاسی با وجود پذیرش اشتباهها با هم متحد نخواهند شد.
کاربر دیگری به نام صفری هم نوشت: «در میان این همه قتل، کشتار و ویرانی پیش کشیدن بحث معذرتخواهی رهبران سیاسی یک قدم مثبت برای همدلی و وحدت است، اما دردا که بین رهبران سیاسی مشتری ندارد.»
در همین حال، کاربران دیگری گفته که سقوط جمهوریت یک شکست جمعی برای همه مردم افغانستان بود و همه نخبگان و مقامها به شمول آقای نبیل باید شجاعانه به اشتباههای خود اعتراف و صحنه سیاست افغانستان را برای همیشه ترک کنند.
تمیم عاصی، معاون پیشین وزارت دفاع افغانستان در واکنش به اظهارات آقای نبیل، اقوام پشتون و رقابتهای میان طایفهای بین آنها را عامل بیثباتی سیاسی در ساختار دولت پیشین افغانستان خوانده و نوشته که قربانی جنگ داخلی برای تصاحب قدرت بین قبائل پشتون اقوام دیگر بودهاند.
او نوشت که تنها مساوات، برابری و عدالت اجتماعی در افغانستان میتواند «حلقه خبیثه بیثباتی سیاسی» در افغانستان را از بین ببرد.
دیدبان حقوق بشر گفت که کاهش کمکهای خارجی و محدودیتهای طالبان بر زنان، نظام صحی افغانستان را بهشدت آسیب زده و حق سلامت میلیونها نفر را به خطر انداخته است . این نهاد هشدار داد بحران صحی در افغانستان بیماریها و سوءتغذیه را تشدید کرده است.
این سازمان حقوق بشری در گزارش روز دوشنبه (۲۳ دلو) نوشت که محدودیتهای طالبان بر زنان و دختران، دسترسی به مراقبتهای صحی را با مشکل مواجه کرده و حق سلامتی آنان را به خطر انداخته است.
به گفته این نهاد بینالمللی ممنوعیت حق آموزش دختران در افغانستان باعث کمبود کارکنان بهداشتی زن در افغانستان خواهد شد .
در گزارش ۳۸ صفحهای دیدبان حقوق بشر با عنوان «فاجعهای برای آینده قابل پیشبینی بحران بهداشت و درمان افغانستان» آمده که پس از تسلط طالبان بر افغانستان، اقتصاد این کشور فروپاشیده و به زیرساختهای مراقبتهای صحی افغانستان آسیب جدی وارد کرده است.
این سازمان افزود: «در کنار کاهش کمکهای خارجی، سیاستها و عملکرد نادرست طالبان این بحران را تا حد زیادی تشدید کرده و ممنوعیت تحصیل برای دختران و زنان افغان در بخش مراقبتهای بهداشتی زنان این کشور در آینده نزدیک با کمبود کارکنان بهداشتی زن مواجه خواهد شد.»
دیدبان حقوق بشر گفته است در نشست دوحه، که با میزبانی سازمان ملل درباره افغانستان برگزار میشود، کشورهای کمککننده باید ضمن حمایت از منابع برای نظام بهداشتی و خدمات ضروری مانند بانکداری، مدیریت آب و برق، محدودیتها بدرفتاری طالبان علیه زنان ودختران را محکوم کند.
این سازمان تاکید کرده که در نشست دوحه دولتها باید رهبران طالبان را تحت فشار قرار دهند تا محدودیتهایی را که مانع دسترسی مردم به مراقبتهای بهداشتی میشود، از جمله «ممنوعیت آموزش» و «اشتغال زنان» را حذف و مشکلات ساختاری از جمله مدیریت آب، برق و نظام بانکی، که اقتصاد افغانستان را تضعیف کرده است، رسیدگی کنند.
به گفته این سازمان، رسیدگی به بحران اقتصادی و نقض مداوم حقوق زنان و دختران در افغانستان موضوعی حیاتی است .
دیدبان حقوق بشر گفته که تصمیمهای کمککنندههای خارجی برای کاهش کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان، دسترسی به مراقبتهای بهداشتی را تضعیف کرده، اقتصاد را بیثبات و ناامنی غذایی را بدتر کرده است.
فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیدبان حقوق بشر گفت: «از دست رفتن کمکهای خارجی و نقض حقوقزنان توسط طالبان باعث بحران فاجعهبار بهداشتی در افغانستان شده است که به طور نامتناسبی به زنان و دختران آسیب میرساند.»
این پژوهشکر دیدبان حقوق بشر گفته که طالبان مانع عرضه یا دسترسی زنان به مراقبتهای صحی شده است، در حالی که هزینههای درمان و دارو، مراقبتهای بهداشتی را از دسترس بسیاری از افغانها دور کرده است.
به گفته او، در دو دهه گذشته، حکومت افغانستان برای مراقبتهای صحی اولیه، به حمایتهای بینالمللی وابسته بود، در حالی که افغانها بیشتر هزینههای مراقبتهای صحی را از جیب خود پرداخت میکردند، اما اکنون پس از کاهش کمکهای خارجی مراقبتهای بهداشتی در معرض فروپاشی قرار دارد وطالبان بودجه کمی برای خدمات صحی اختصاص داده است.
این در حالی است که سازمان ملل تخمین زده که ۲۳٫۷ میلیون نفر، که شامل بیش از نیمی از جمعیت افغانستان میشود، در سال ۲۰۲۴به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت. با این حال، نهادهای بشردوستانه با کمکهای خارجی نمیتوانند همه خدمات ضروری را برای مردم افغانستان انجام دهند .
دیدبان حقوق بشر همچنین گفته است که در میان کسانی که بیشترین آسیب را از بحران صحی افغانستان دیدهاند، افراد دارای معلولیت هستند و افغانستان به دلیل مراقبتهای ضعیف بهداشتی یکی از بزرگترین جمعیتهای معلولان را در جهان دارد.
مشاور این نهاد بینالمللی در کابل گفت: «حتی قبل از تسلط طالبان، کمککنندههای کمی برای ارائه خدمات صحی روانی در شهرهای بزرگ افغانستان وجود داشت، اما اکنون بسیاری از اینکمکها قطع شده است، در حالی که مردم نیاز بیشتری دارند.»
اوگفت سیاستهای محدودکننده طالبان دسترسی به خدمات صحی برای زنان و دختران معلول را بیشتر با مشکل مواجه میکند.
عباسی گفت: «بحران اقتصادی بیسابقه در افغانستان به این معنی است که میلیونها نفر با وضعیت تهدیدکننده مواجه هستند که این وضعیت به کمکهای بشردوستانه بیشتر نیاز دارد تا از افول اقتصادی بیشتر و درد و رنجمردم افغانستان جلوگیری کند.»
یک زن باشنده کابل گفت که محتسبان طالبان او را به دلیل قدم زدن در پارکی در محله مکروریان سوم این شهر بهشدت لتوکوب کردند. این زن روز دوشنبه، ۲۳ دلو، گفت به دلیل فشار خون بالایی که دارد، پزشکان به او توصیه کرده بودند در هوای آزاد قدم بزند.
این زن عکسهایی به افغانستان اینترنشنال فرستاده که در آن دیده میشود بخشهایی از بدن او براثر لتوکوب آسیب دیده است.
او گفت نشانههای لتوکوب در شانهها، دستها و رانهایش برجا مانده است.
طالبان پس از ورود به کابل در ماه اسد ۱۴۰۰، محدودیتهای گستردهای در برابر زنان در سرتاسر افغانستان وضع کرده است. سازمانهای حقوق بشری میگویند این محدودیتهای گسترده و سیستماتیک مصداق بارز «آپارتاید جنسیتی» و «جنایت علیه بشریت» است.
این محدودیتها را عمدتا وزارت امر به معروف و نهی از منکر، وزارت داخله و اداره استخبارات طالبان اجرا میکنند و مانع دسترسی زنان و دختران به مجموعهای از حقوق بنیادی از جمله آموزش، کار، گشتوگذار آزادانه در پارکها و خیابانها و سفر شده است.
در گزارش سه ماهه اخیر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) آمده است که طالبان در بخشهایی از افغانستان به گونه گستردای به بازداشتهای خودسرانه زنان اقدام کرده است.
برنامه جهانی غذا اعلام کرد که برای نزدیک به ١٨ هزار کشاورز در سال ٢٠٢٣ در افغانستان زمینه آموزش فراهم کرده است. این سازمان افزود در این مدت بیش از ٢٦٠ کانال آب و ٣٠ کیلومتر دیوار محافظتی ساخته است.
برنامه جهانی غذا روز یکشنبه اعلام کرد که برای کاهش تاثیر بحران اقلیمی و توانمندسازی کشاورزان در سال ٢٠٢٣ به افغانستان کمک کرده است.
این سازمان نوشت که در سال گذشته ٤٢٣ هزار خندق و ٢٢ سد کوچک در مناطق مختلف ساخته است.
این سازمان در ماه قوس گذشته اعلام کرد که برای بیش از ٤.٢ میلیون کشاورز در افغانستان بذر گندم و کود زراعتی توزیع میکند.
این در حالی است که کاهش بارش بارندگی در این کشور باعث نگرانی کشاورزان شده و برخی از مقامهای سازمان ملل نیز هشدار داده بودند که افغانستان ششمین کشوری است که با وجود کمترین نقش در تغییرات اقلیمی، بیشترین آسیب را از این تغییرات متحمل میشود.
وزارت خارجه طالبان عملیات اسرائیل در شهر رفح در جنوب غزه را محکوم کرد و از جامعه جهانی خواست جلو قتل عام فلسطینیان و اشغال این منطقه را بگیرد. طالبان از کشورهای جهان به ویژه کشورهای اسلامی و سازمانهای حقوق بشری خواست در این مورد اقدام کنند.
این گروه روز دوشنبه (۲۳ دلو) در اعلامیهای از کشورهای جهان و نهادهای بینالمللی خواست که برای مسئله فلسطین راهحل اساسی جستجو کنند.
اعلامیه وزارت خارجه طالبان افزوده است: «ادامه نسلکشی در غزه، نظم بینالمللی حاکم و ارزشهای آن را با پرسشهای جدی مواجه کرده است.»
وزارت خارجه طالبان در اعلامیه خود نوشته است: «این نسلکشی قرن، اعتبار ضعیف سازمانهای بینالمللی و کنوانسیونهای بشردوستانه را بیشتر از پیش از بین خواهد برد.»
طالبان در حالی این درخواست را از نهادهای حقوق بشری و کشورهای جهان مطرح کرده که خود متهم به قتل نیروهای امنیتی پیشین، بازداشت خودسرانه زنان و شهروندان افغانستان است.
این گروه همچنین پایبندی خود را به کنوانسیونهای جهانی نشان نداده است.
طالبان با ممنوعیت آموزش دختران و اشغال زنان، با اتهام «آپارتاید جنسیتی» مواجه است.