معاون اداره کل بنادر و دریانوردی سیستان و بلوچستان ایران روز پنجشنبه گفت که نخستین محموله ترانزیتی سنگهای معدنی افغانستان از طریق بندر چابهار به چین ارسال شده است. این محموله شامل ۱۲ لاری حامل سنگ ترانزیتی افغانستان بوده است.
به نقل از ایرنا، حسین شهدادی گفت که محموله ترانزیتی سنگهای معدنی از ولایت نیمروز و از طریق مرز میلک به بندر شهید بهشتی چابهار وارد شد و از طریق این بندر مستقیم به چین ارسال شد.
شهدادی افزود که حمل مستقیم کالاها موترهای باربری از افغانستان به مقصد چابهار موجب کاهش زمان و هزینه انتقال کالاها میشود.
به گفته این مقام ایرانی، بندر چابهار به دلیل اتصال به آبهای اقیانوس هند، کمهزینهترین مسیر تجارت و ترانزیت به کشورهای آسیای میانه بهویژه افغانستان است.
زلمی خلیلزاد، سفیر پیشین امریکا در افغانستان این ادعای طالبان را رد کرد که نیروهای نظامی ایالات متحده پس از شکست در جنگ، از افغانستان خارج شدند. او گفت که امریکا در یک «تصمیم استراتژیک» از این کشور خارج شد، چون ادامه جنگ به صرفه نبود.
خلیلزاد باور دارد که امریکا به «مهمترین هدفش که پایش را به افغانستان کشانده بود، رسید: مهار تروریسم که منافع امریکا را آسیب زده بود.»
طالبان ۲۴ اسد را به عنوان «روز فتح» و شکست امریکا و دولت تحت حمایت آن در افغانستان تجلیل کردند. حکومت امریکا بنا به توافق قبلی با طالبان در دوحه، در ۲۵ اسد از افغانستان خارج شد و همزمان با آن دولت افغانستان به دنبال فرار اشرف غنی از کابل فروپاشید.
سفیر پیشین امریکا به خبرنگار افغانستان اینترنشنال گفت: «علت حمله امریکا به افغانستان، حملات یازدهم سپتامبر و جنگ علیه تروریسم بود. امریکا منافع امنیتی خود را در افغانستان تامین کرد.»
آقای خلیلزاد گفت که برای امریکا بیشتر از دولت دموکراتیک در افغانستان، «مبارزه با تروریسم و مهار تهدیدهای امنیتی» اهمیت داشت.
پیش از این خلیلزاد در دلو ۱۴۰۲ به کمیته روابط خارجی کانگرس گفته بود که واشنگتن توجه و نیروی خود را بر رقابت با چین و روسیه متمرکز کرده بود، از این رو تمایلی به ماندن در افغانستان نداشت.
با این که ارزیابی خلیلزاد از دستیابی امریکا به اهداف امنیتیاش در افغانستان مثبت است، اما در گزارشهای شورای امنیت تصویر نگران کنندهای از حضور گروههای تروریستی در افغانستان دیده میشود.
تیم فنی نظارت بر تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل در ماه سرطان در گزارش ۲۶ صفحهای خود نوشت که گروههای تروریستی همچنان افغانستان را محیط امن برای خود میدانند و انعطافپذیری طالبان در برابر این گروهها، شرایط را برای نفوذ تروریسم به کشورهای همسایه فراهم میکند.
این گزارش میگوید که ناتوانی طالبان جان تازهای به القاعده و داعش بخشیده است. چنانچه، القاعده بهطور خاموش، پایگاهها و دفاتر خود را در پنج ولایت از جمله کابل و ننگرهار احیا کرده است.
با این حال، پنتاگون روز ۲۴ اسد گفت که فعالیت گروههای تروریستی بهشمول داعش را در داخل و اطراف افغانستان «از نزدیک زیر نظر دارند.»
پیش از این، مقامهای امریکایی به کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا گفته بودند که اشراف بر فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان را از طریق تجسس هوایی حفظ خواهند کرد.
به نظر میرسد که نگاه واشنگتن به توافقاتش با طالبان در دوحه تا حدی مثبت است و تصور میکند که طالبان به قول خود که گفته است به هیچ گروهی اجازه حمله به کشورهای دیگر را نمیدهد، وفادار خواهد ماند.
وزارت داخله طالبان تایید کرد که حمید جلال، دانشجو، به دست نیروهای این گروه کشته شد. منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند جنگجویان طالبان در کابل، سهشنبه به سوی موتر جلال، پس از این که از موتر رنجر طالبان سبقت گرفت، شلیک کردند و او کشته شد.
عبدالمتین قانع، سخنگوی وزارت داخله، شام پنجشنبه گفت که «عامل حادثه» قتل جلال دستگیر شده است.
قانع افزود: «این حادثه تحت بررسی قرار دارد و پس از تکمیل تحقیقات، برای اقدامات بعدی به دادگاه نظامی ارجاع داده خواهد شد.»
منابع نزدیک به خانواده جلال به افغانستان اینترنشنال گفتند که او روز سهشنبه، ۲۳ اسد، با جمعی از همصنفان خود برای تبریکی عروسی یکی از دوستانش رفته بود که در مسیر بازگشت کشته شد.
به گفته یکی از بستگان، حمید جلال در چوکی عقب موتر نشسته بود و دو گلوله به سر او اصابت کرد. طالبان قبل از شلیک برای توقف موتر حامل آنها هیچ هشداری نداده بودند.
این منبع گفت خانواده جلال از طالبان خواستند عاملان شلیک گلوله را مجازات کنند.
حمید جلال، باشنده ننگرهار، در دانشگاه خصوصی سلام در کابل دانشجوی رشته اقتصاد بود و قرار بود امسال فارغ التحصیل شود.
دانشگاه سلام با انتشار اطلاعیهای کشته شدن این دانشجو را تسلیت گفته است. این دانشگاه خصوصی گفت حمید جلال در حادثه «غمانگیزی» کشته شده است.
در جریان سه سال گذشته گزارشهای متعددی از تیراندازی جنگجویان طالبان به غیرنظامیان منتشر شده است. طالبان تاکنون هیچ یکی از عاملان این حوادث را مجازات و درباره این رویدادها اظهارنظر نکردهاند.
رئیس بنیاد جامعه باز در مجله تایم نوشت که زمان آن فرارسیده که رهبران طالبان به دلیل نقض شدید حقوق زنان، به دادگاههای بینالمللی در لاهه کشانده شوند. از نظر بنایفر نوروجی، این اقدام به ایجاد فشار بر طالبان برای رعایت حقوق بشر کمک میکند.
در این مقاله که روز پنجشنبه، ۲۵ اسد همزمان با سومین سال تسلط دوباره طالبان بر افغانستان منتشر شد، به بررسی وضعیت کنونی افغانستان و نقض حقوق زنان از جمله محدودیتهای تحصیلی و شغلی و بازگشت مجازات بدنی، پرداخته شده است.
او نوشت که طالبان پس از گرفتن قدرت درحال حذف زنان از جامعه بوده و زنان را از آموزش، کار و حضور در اجتماع منع کرده است. بسیاری از زنانی که در برابر محدودیتهای طالبان ایستادگی کردند، شکنجه و بازداشت شدند.
در این مقاله آمده است: «طالبان میتوانند پاسخگو باشند. این گروه شبهنظامی مسئول برخی از جدیترین موارد نقض قوانین کیفری بینالمللی است. همان طور که دادگاه کیفری بینالمللی حکم بازداشت پوتین و پنج مقام ارشد دولتی و نظامی روسیه را صادر کرد، میتواند همین کار را با رهبران طالبان نیز انجام دهد.»
در این مقاله همچنین از دیوان کیفری بینالمللی خواسته شده است که تحقیقات خود در مورد افغانستان و جمعآوری شواهد را در اولویت قرار داده و حکم بازداشت را صادر کند.
بنایفر نوروجی، نویسنده این مقاله میگوید طالبان قرار نیست با هیچ یکی از دادگاهها همکاری کند اما تصمیم دادگاهها میتواند روشی روشنی را برای تعامل جامعه بینالمللی با طالبان تعیین کند و صدای قربانیان را بشنود.
در این مقاله همچنین آمده است : «در سه سال گذشته جامعه بینالمللی استراتژی شکست خوردهای را در اعمال فشار اقتصادی و تلاش برای تعامل دنبال کرده است. هیچ یک از این رویکردها در مهار طالبان موثر نبوده و هر دو وضعیت را برای زنان و دختران افغان بدتر کرده است.»
نویسنده این مقاله میگوید لغو کمکهای بینالمللی و اعمال تحریمها مردم افغانستان را در بحران انسانی فرو برده و بیش ۲۳ میلیون نفر که بیشتر آنها زنان و کودکان هستند به کمک فوری نیاز دارند.
در این مقاله آمده است که در گفتوگو با طالبان موضوعات مانند امنیت منطقهای و مواد مخدر در اولویت قرار گرفته و هرگز حقوق زنان و دختران اولویت نداشته است.
رئیس بنیاد جامعه آزاد تاکید میکند: «طالبان باوجود تمام مخالفتهایشان در برابر فشارهای بینالمللی آسیبپذیر هستند. آنها خواهان مشروعیت هستند و میخواهند به عنوان نمایندگان افغانستان در سازمان ملل حضور داشته باشند.»
نویسنده این مقاله میگوید تعامل با طالبان مهم است اما این تعامل باید «اصولی» باشد.
کمیته مدافعان حقوقبشر افغانستان در اعلامیهای، سکوت مجامع بینالمللی در قبال وضعیت نابسامان افغانستان را مشارکت در جنایت طالبان خوانده است. انجمن فمینیستی کانادا برای افغانستان نیز خواهان حمایت سیاسی و اقتصادی از مبارزات زنان افغان شده است.
کمیته مدافعان حقوقبشر افغانستان روز پنجشنبه، ۲۵ اسد، با نشر اعلامیهای به مناسبت سهسالگی سقوط دولت جمهوری افغانستان، عملکرد سهسالهای طالبان را در تضاد با ارزشهای حقوقبشری و همه کنوانسیونهای جهانی دانست.
کمیته مذکور، کشتار و ناپدیدشدن نیروهای پیشین و زنان مبارز، تبعیض گسترده در برابر زنان، تعصب در برابر اقوام، انحصار قدرت، حذف مخالفان، توهین و شکنجه مردم در محضر عام، دستگیریهای خودسرانه و موارد دیگر را نمونههای از عملکرد سهساله طالبان دانسته است.
این کمیته با اشاره به شدت شکنجه، تجاوز و آزار و اذیت زندانیان بهویژه زنان گفته که برخی از آنان پس از آزادی دست به خودکشی زدهاند.
کمیته مدافعان حقوقبشر افغانستان با اشاره به کمکهای بشردوستانه جهانی گفت که این اقدام «گروه حاکم را جسورتر ساخته است. این کمکها باید مشروط به رعایت کنوانسیونهای جهانی یا هم مسدود گردند.»
کمیته مذکور همچنین، سکوت مجامع بینالمللی را مشارکت در جنایات طالبان دانسته و گفته که «سکوت سازمان ملل جدا و از همه بیشتر نگرانکننده است.»
این کمیته بهطور مشخص از یوناما خواسته تا موضع دقیقتر، مشخصتر و محکمتر در قبال نقض حقوقبشر و پاسخگو کردن گروه حاکم داشته باشد.
در همین حال، انجمن فمینیستی کانادا برای افغانستان نیز در اعلامیهای با بر شماری موارد نقض حقوقبشر بهویژه حقوق زنان، از کشورها و سازمانها خواست تا با زنان و دختران افغان همراه باشند و از آنان حمایت سیاسی و اقتصادی کنند.
این انجمن گفت که «از تمام ابزارهای بینالمللی برای پاسخگو کردن طالبان و تحت فشار قرار دادن آنها جهت پایان دادن به تمام سیاستهای سرکوبگر شان علیه زنان و دختران در افغانستان استفاده کنند.»
انجمن مذکور خواهان حمایت از گفتوگوهای ملی بین اقشار مختلف جهت ایجاد یک نقشه راه سیاسی که به حکومت فراگیر و مشروع منتهی شود، شده است.
مجمع فدرال خواهان افغانستان پیروزی طالبان را «واگذاری قدرت» خواند که به گفته این گروه، دستاوردهای دو دهه گذشته کشور را نابود کرد. این مجمع، طالبان و نظامهای متمرکز را «عامل اصلی بحران سیاسی، عقبماندگی اجتماعی و اقتصادی کشور» توصیف کرد.
این مجمع روز پنجشنبه در بیانیهاش نوشت که سلطه طالبان سرنوشت میلیونها شهروند افغانستان را در وضعیت «مبهم و تاریک» قرار داد و مهاجرت «هشت میلیون نفر» از افغانستان طی سه سال اخیر نشان دهنده ناامیدی مردم نسبت به آینده افغانستان است.
این گروه از جریانهای سیاسی خواست که متحد شده و پیرامون آینده کشور گفتوگو کنند.
در اعلامیه این مجمع آمده است که نظامهای پیشین و رژیم طالبان به دلیل تمرکزگرایی اصلیترین عامل بحران سیاسی، عقب ماندگی اجتماعی و اقتصادی افغانستان میباشد.
این جریان سیاسی تاکید کرده فدرالیسم برای حل بحران یک ضرورت اجتناب ناپذیر است.
مجمع فدرال خواهان، گروهی نوپا از حامیان نظام غیرمتمرکز در افغانستان است که در میان شان برخی از چهره های شناخته شده مانند سرور دانش، معاون پیشین غنی است.