سازمان عفو بینالملل در سهسالگی حکومت طالبان، این گروه را به نقض گسترده حقوق بشر بهویژه حقوق زنان متهم کرد. این سازمان روز پنجشنبه در اعلامیه مفصلی نوشت که مقامهای طالبان با «معافیت مطلق» مرتکب «جنایت» علیه مردم افغانستان میشوند.
عفو بینالملل افزود در حالی که مردم افغانستان با ناامیدی دست و پنجه نرم میکنند، سه سال حاکمیت طالبان و انفعال جامعه بینالمللی امید چندانی برای آنها نگذاشته است.
این نهاد حقوق بشری گزارشی براساس گفتوگو با ۱۵۰ فرد افغان شامل مدافعان حقوق زنان، دانشگاهیان، زنان معترض و فعال، جوانان، جامعه مدنی، روزنامهنگاران تهیه کرده و نوشته که پاسخ و نگرانیهای جامعه بینالمللی را در مورد آینده افغانستان در آن آورده است.
سمیرا حمیدی، از مسئولان این سازمان در جنوب آسیا گفت: «ما با افرادی صحبت کردیم که از بخشهای گوناگون جامعه افغانستان در سراسر جهان نمایندگی میکنند. بیشتر آنها معتقدند که جامعه بینالمللی مردم افغانستان را ناامید کرده است. جامعه بینالمللی نه تنها نتوانست طالبان را در برابر ارتکاب جنایات و نقض حقوق بشر پاسخگو کند، بلکه راهبردی هم نتوانست تدوین کند که از رسیدن آسیب بیشتر جلوگیری کند.»
او افزود: «پس از سه سال فقدان هیچگونه اقدام مشخص برای رسیدگی به فاجعه حقوق بشری در افغانستان مایه شرمساری جهان است.»
اعلامیه عفو بینالملل افزوده که این گفتوگوها را در ۲۱ ولایت افغانستان و ۱۰ کشور جهان از جمله امریکا، بریتانیا، آلمان، فرانسه، بلجیم، اسپانیا، سوئیس، ایتالیا، کانادا و پاکستان انجام داده است.
طبق این گزارش، بیش از ۲۰ فعال حقوق زن در ۲۱ ولایت افغانستان گفتند که کار خود را در بخشهای گوناگون از دست دادهاند. در حالی که آنها در گذشته سیاستمدار، روزنامهنگار، آموزگار و حقوقدان بودهاند، حالا احساس میکنند که «کسی نیستند» و امیدی به اشتغال ندارند.
عفو بینالملل از قول زنی به نام راضیه نوشته است: «به زنانی که نمایندگی، شغل و موقعیت اقتصادی خود را از دست دادهاند، گفته میشود که این حق آنها است و بازگشت طالبان گامی مثبت برای ساکت کردن کسانی است که به نام حقوق بشر و حقوق زنان فحشا را ترویج میکردند.»
این سازمان افزوده که پس از دستیابی طالبان به قدرت، نظام قضایی افغانستان فروپاشیده است و رهبر این گروه در خزان ۱۴۰۱ دستور داد که شریعت به صورت کامل اجرا شود.
به گزارش عفو بینالملل، احمد احمدی، وکیل مدافع پیشین، گفت: «طالبان اعلام کردند که دیگر نیازی به حضور وکلا در جریان دادرسی نیست. آنها به نظام قضایی باور ندارند، به شریعت مطابق تفسیر خود عمیقا باور دارند.»
عفو بینالملل افزوده که طالبان چون فعالان حقوق بشر، زنان معترض، روزنامهنگاران و فعالان سیاسی را «دشمن» میدانستند، آنها به تدریج از صحنه کنار رفتند. به گزارش این سازمان، برخی از آنها به صورت اجباری ناپدید شدند، به صورت خودسرانه بازداشت و زندانی شدند، برخی دیگر شکنجه شدند و شمار بیشتری فرار کردند و گروه بزرگی از آنها در ایران، پاکستان و ترکیه گیر ماندند.
با این حال، به نوشته عفو بینالملل، فضای مدنی در افغانستان بسیار کوچک شده است.
به باور عفو بینالملل، طالبان «فضای ترس و کنترول مطلق» را فراهم کرده است. این سازمان از قول یک فعال حقوق زنان نوشت کسانی که بمبگذاری انتحاری میکردند و غیرنظامیان را میکشتند، حالا بر سرقدرت هستند.
