سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان ملل، یونسکو حضور معصومه علیزاده را در بازیهای المپیک «گواهی نیرومند بر مقاومت و قدرت ورزش در شکستن موانع» دانست. اشاره یونسکو به محدودیتهایی است که طالبان بر زندگی اجتماعی و فعالیتهای زنان وضع کرده است.
طالبان پس از به قدرت رسیدن در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، با ممنوعت زنان از ورزش، حضور در ورزشگاهها، باشگاهها، مراکز آموزشی و اشتغال، آنها را از زندگی عمومی تقریبا به گونه کامل حذف کرده است.
معصومه علیزاده دوچرخهسواری است که به دلیل سیاستهای سختگیرانه طالبان علیه زنان، وادار به ترک افغانستان شد و در بازیهای المپیک پاریس، مسئولیت تیم ورزشکاران پناهنده را برعهده گرفت.
در حالی که مقامهای طالبان با حضور ورزشکاران زن افغان در المپیک پاریس مخالفت کردند، حضور خانم علیزاده در این بازیها توجه بسیاری را جلب کرد.
یونسکو در یادداشتی در صفحه کاربری خود این ورزشکار پناهنده را الهامبخش «تغییر بازی» دانست و افزود که او از کسانی که به سوی رویاهای خود رکاب میزنند، حمایت میکند.
خانم علیزاده پیشتر به روزنامه فرانسوی لوموند گفته بود که تیم ۳۷ نفره پناهندگان المپیک «الگوی امید» برای صد میلیون پناهنده در سراسر جهان است.
او همچنین به وبسایت خبری تایمز لایو افریقای جنوبی گفته بود که تابوها را در ورزش افغانستان شکسته و نشان داده است که زنان حق ورزش دارند.
سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان ملل، یونسکو، هشدار داد که طالبان با محروم کردن ۱.۴ میلیون دختر از آموزش، آینده یک نسل را با خطر روبهرو کرده است. طالبان در ۲۴ اسد ۱۴۰۰ به قدرت رسید و سال بعد آموزش دختران را در مقاطع متوسطه و بالاتر منع کرد.
خبرگزاری فرانسه به نقل از اعلامیه روز پنجشنبه (۲۵ اسد) یونسکو گزارش داد که پس از دستیابی طالبان به قدرت، شمار دانشآموزان دختر و پسر در مقطع ابتدایی هم ۱.۱ میلیون نفر کمتر شده است.
یونسکو در اعلامیه خود نوشت: «یونسکو از پیامدهای زیانبار نرخ فزاینده ترک آموزش، که میتواند منجر به افزایش کار کودکان و ازدواج زودهنگام شود، نگران است.»
این نهاد آموزشی سازمان ملل هشدار داد: «تنها در سه سال، مقامهای بر سر کار (طالبان) تقریباً دو دهه پیشرفت پایدار آموزش و پرورش در افغانستان را از بین بردهاند و آینده یک نسل کامل اکنون در خطر است.»
برپایه آمار یونسکو، اکنون ۲.۵ میلیون دختر از آموزش محروم هستند که ۸۰ درصد دختران سن مکتب را در افغانستان تشکیل میدهند.
سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی سازمان ملل افزود که رهبران طالبان از سال ۱۴۰۰، دستکم یک میلیون و ۴۰۰ هزار دختر را «عمداً» از دسترسی به آموزش متوسطه محروم کردهاند.
اخیرا از برخی از ولایتهای افغانستان گزارش شد که مقامهای طالبان دستور دادهاند که به دختران بالاتر از ۱۰ساله اجازه داده نشود که به مکتب بروند.
افغانستان در جهان تنها کشوری است که در آن دختران و زنان اجازه ندارند به مکتبهای متوسطه و دانشگاه بروند.
اداره طالبان را هیچ کشوری به عنوان حکومت رسمی افغانستان به رسمیت نشناخته است.
اگرچه برخی مقامهای سازمان ملل محدودیتهایی را که طالبان بر زنان وضع کرده است، «آپارتاید جنسیتی» خواندهاند، ولی این سازمان هنوز از پذیرش درخواستها برای به رسمیت شناختن سیاستهای زنستیزانه طالبان به عنوان «آپارتاید جنسیتی» خودداری کرده است.
سمیع سادات، فرمانده پیشین ارتش افغانستان میگوید حنیف اتمر، مشاور امنیت ملی اشرف غنی دستور قتل او را صادر کرده بود. این فرمانده پیشین ارتش در کتاب خاطراتش نوشت که جنرال عبدالرحمن رحمن، معاون وزیر داخله حکومت پیشین او را در جریان طرح اتمر گذاشت.
جنرال سادات در کتابی به نام «آخرین فرمانده» که در ۵ آگست/۱۵ اسد در امریکا منتشر شد، نوشت که جنرال عبدالرحمن او را شبی به دفترش خواند و به او گفت که زندگیاش در خطر است.
سادات افزود که معاون وزیر داخله پیشین گفت که او و خانوادهاش چند هفتهای از افغانستان دور باشند و بتواند اوضاع را آرام کند.
سادات به جنرال عبدالرحمن گفت: «میدانم تهدید چه است. من نمیخواهم به هیچ جا بروم.»
این فرمانده پیشین مدعی است که جنرال عبدالرحمن از کیشوی میز کارش دوسیهای را بیرون کشید با دوسیههای که قبلا دیده بود، مشابه بود، اما این بار عکساش را هم در آن ضمیمه کرده بودند.
احتمالا منظور سادات تهیه فهرست افرادی است که باید به قتل برسند.
به نقل از کتاب، معاون وزارت داخله افغانستان به سمیع سادات هشدار داد که حنیف اتمر فردی خطرناک است که میتواند «از شبکه حقانی علیه او استفاده کند.»
حنیف اتمر از چهرههای نزدیک به اشرف غنی بود و زمانی که به عنوان مشاور امنیت ملی کار میکرد، فردی قدرتمند در دستگاه ارگ به حساب میآمد.
جنرال سادات که اکنون در امریکا ریاست یک جریان سیاسی به نام جبهه متحد افغانستان را دارد، در کتابش نوشت در دوسیهای که به او نشان دادند، دستورالعملهایی برای ماموران جهت کشتن او داده شده بود. در این دوسیه جزییات خانه، دفتر، موتر و همه چیز مشخص شده بود.
این جنرال پیشین ارتش از قول جنرال عبدالرحمن نوشت: «به من گفته شده که این ماموریت انجام شود.»
او از قول معاون وزیر داخله نوشت: «من در یک جلسه با (مسعود) اندرابی (رئیس اداره عمومی امنیت ملی) بودم که وزیر اتمر دستور داد ترا بکشیم. من به اتمر گفتم که شما یک فرد منطقی هستید، ما باید با شما حرف بزنیم. چرا باید سادات را بکشیم.»
جنرال عبدالرحمن گفت که اتمر حرف او را قطع کرده و گفت وقت صحبت کردن تمام شده است.
به نقل از اتمر آمده است: «حرفی برای گفتن نمانده است. سمیع سادات تنها با خدا حرف بزند. منفجرش کن تا تکههایش به آسمان برود.»
سادات نوشت که اندرابی بهدلیل رابطه نزدیک او با اداره عمومی امنیت ملی، از اجرای دستور اتمر سر باز زده بود.
عنصر سرکش
سادات در کتابش نوشت که از سال ۲۰۱۷، زمانی که او دگروال ریاست امنیت ملی و جز واحد ضدتروریسم بود، با غنی و اتمر که در آن زمان مشاور امنیت ملی بود، اختلاف داشت.
آقای سادات میگوید که در آن زمان در عملیاتهای کشتن اعضای القاعده شرکت داشت.
به گفته سادات، مسعود اندرابی، رئیس امنیت ملی، محافظانش را خلع سلاح کرد اما سازمان استخبارات امریکا در کابل مسئولیت محافظت از او را به عهده گرفت. آقای سادات میگوید که غنی از این اقدام سیآیای عصبانی شده بود.
سادات نوشت: «غنی به رئیس دفتر سیا گفت که من از کنترول بیرون شدهام و یک عنصر متمرد هستم.» غنی گفت که سادات متهم به جرایم جدی است، «باید دستگیر و زندانی شود.»
سادات میگوید که رئیس دفتر سیا در کابل دستور غنی را رد کرد و گفت که سادات «از حمایت حکومت امریکا برخوردار است. او کارمند ما است.»
از زمان انتشار این کتاب در ۵ آگست، آقای اتمر به ادعای جنرال سادات در این کتاب واکنشی نشان نداده است. افغانستان اینترنشنال با آقای اتمر در تماس شد تا واکنش او را به دست آورد اما اتمر هنوز پاسخی نداده است.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در سخنرانی منسوب به او، به مناسبت سومین سالگرد پیروزی طالبان، بار دیگر از اعضای گروه خود خواست که از تفرقه دست بردارند. او افزود که امنیت در افغانستان از سوی خداوند آمده و از پیروانش خواست که غفلت نکنند.
او خطاب به مردم افغانستان گفت که دعا کردن آنان برای او به عنوان امیر کشور واجب است.
هبت الله از انظار عمومی غایب است و بنا به گزارش طالبان، به ندرت از مرکز قدرت خود، قندهار، بیرون میشود.
طالبان در سومین سال به قدرت رسیدن خود، هیچ توضیحی رسمی درباره مخفی بودن رهبر این گروه که خود را امیر مسلمانان افغانستان اعلام کرده است، ندادهاند.
سخنگوی طالبان روز چهارشنبه فایل صوتی منسوب به هبتالله را نشر کرد که بیشتر جنبه نصیحت داشت و عمدتاً خطاب به مسئولان حکومت طالبان بود.
در این سخنرانی چهار دقیقه هم به درخواست دعا از مردم افغانستان اختصاص داشت.
هبت الله گفت: «دل خود را به منصب گره نزنید، در میان خود تنها برای رضای خدا دوستی و دشمنی کنید و برای خویشاوندی دوستی نکنید، شوق به قدرت و قومیت پیدا نکنید.»
او در سخنان خود خطاب به طالبان گفت که عدالت را در افغانستان رعایت کنید و اگر ظلم کردید، نظام شما دوام نخواهد آورد.
رهبر طالبان گفت: «چهل سال است که بر مسلمانان افغانستان ظلم شده است، به این مردم کمک کنید و اسلام را به آنها نشان دهید.»
او از مسئولان حکومت خود خواست که از اموال عمومی محافظت کنند و از مردم افغانستان خواست که برای طالبان دعا کنند.
ملا هبت الله گفت: «واجب است که شما برای امام و امیر زمان خود دعا کنید.»
همچنین، او از مردم خواسته است که برای مسلمانان فلسطین نیز دعا کنند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان گفت که روز چهارشنبه مراسم بزرگی برای پیروزی طالبان در میدان هوایی قندهار برگزار شد و هبتالله در آنجا سخنرانی کرد.
به گفته او، در این مراسم «علما کرام، سران قومی و مردم عام اشتراک داشتند.»
سخنگوی طالبان هیچ عکسی از این مراسم منتشر نکرده است.
طالبان مراسم مشابهی در کابل، در میدان هوایی بگرام برگزار کردند که در آن برخی از مقامهای بلندپایه طالبان اشتراک داشتند.
در عکسهای منتشر شده از مراسم رسمی در کابل، حسن آخوند، رئیسالوزرای طالبان به چشم نمیخورد و به جای او عبدالغنی برادر و عبدالکبیر، معاونان اقتصادی و سیاسی او سخنرانی کردند.
در سه سالی که از بازگشت طالبان به قدرت میگذرد، اتفاقات زیادی در افغانستان رخ داده است که برخی از آنها تاثیر ویرانگری بر زندگی افغانها، بهخصوص زنان گذاشته است؛ از صدور فرمان بستن مکاتب و دانشگاهها گرفته تا حوادث مرگبار طبیعی که جان صدها نفر را گرفتهاند.
به نقل از اسوشیتدپرس، در ذیل مروری بر برخی از رویدادهای مهم سه سال گذشته افغانستان تحت کنترول طالبان شده است:
۲۴ اسد ۱۴۰۰ –با فرار اشرف غنی، رئیس جمهور مورد حمایت جامعه بینالمللی از افغانستان، جنگجویان طالبان وارد کابل، پایتخت شدند و نظام جمهوریت عملا فروپاشید.
۴ سنبله ۱۴۰۰ – حمله انتحاری داعش به جمعیت انبوه در حال فرار در میدان هوایی کابل صورت گرفت که بیش از ۱۷۰ شهروند افغان و ۱۳ سرباز امریکایی کشته شدند.
۲ حمل ۱۴۰۱ — روزی که دروازههای مکاتب در افغانستان باز میشود، اما طالبان به طور ناگهانی از قول خود مبنی بر اجازه رفتن دختران بالای صنف ششم به مکتب، عقب نشینی کردند.
۱۷ ثور ۱۴۰۱ — وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان اعلام کرد که زنان باید حجاب کامل بپوشند و صورت به جز چشمان شان را بپوشانند. علاوه بر این، این وزارت به زنان توصیه کرد بدون ضرورت، از خانه خارج نشوند.
۱ سرطان ۱۴۰۱ — وقوع زمین لرزهای قدرتمند در منطقهای دورافتاده در شرق افغانستان بیش از ۱۱۰۰ نفر را کشت و ۱۵۰۰نفر دیگر را زخمی کرد. این یکی از بزرگترین چالش طالبان برای عملیات امداد و نجات بود.
۹ اسد ۱۴۰۱ - ایالات متحده ایمن الظواهری، رهبر شبکه القاعده را در یک حمله هواپیمای بدون سرنشین در یک خانه امن متعلق به طالبان در منطقه سبز کابل کشت. مقامات امریکایی طالبان را به پناه دادن به او متهم کردهاند.
۸ میزان ۱۴۰۱ - یک بمبگذار انتحاری به یک مرکز آموزشی در منطقه هزارهنشین در دشت برچی کابل حمله کرد و دهها نفر از جمله نوجوانانی را که در کانکور شرکت میکردند، کشت.
۱۹ عقرب ۱۴۰۱ – فرمان ممنوعیت سراسری استفاده زنان از سالونهای ورزشی و پارکها به اجرا درآمد. طالبان میگویند که این ممنوعیت را بهاین دلیل اعمال کردهاند که گفته میشود زنان از قوانین جداسازی جنسیتی پیروی نمیکنند یا به درستی حجاب مورد نظر این گروه را رعایت نمیکنند.
۲۹ عقرب ۱۴۰۱ - طالبان ۱۹ نفر از جمله تعدادی افراد بالغ را برای اولینبار پس از بازگشت به قدرت شلاق زدند.
۱۷ قوس ۱۴۰۱ - طالبان در اولین اعدام در ملاء عام پس از تسلط بر افغانستان، یک فرد محکوم به قتل را در مقابل صدها تماشاگر اعدام کردند.
۳۰ قوس ۱۴۰۱ - طالبان دانشجویان دختر را از حضور در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی منع کردند. افغانستان تنها کشور در جهان است که تحصیل زنان را ممنوع کرده است.
۳ جدی ۱۴۰۱ - طالبان زنان افغان را از همکاری با سازمانهای غیردولتی داخلی و بینالمللی منع کردند.
۱۳ سرطان ۱۴۰۲- طالبان بهدلیل ارائه خدمات «ظاهراً خلاف شرع» مانند فرم دادن به ابرو، دستور تعطیلی سالنهای زیبایی را صادر کرد. این تصمیم بر ۶۰ هزار زن شاغل در این بخش تاثیر گذاشته است.
۲۲سنبله ۱۴۰۲- طالبان با هیاهو از سفیر جدید چین استقبال کردند. ماه ها بعد، طالبان رسما سفیر جدید خود را به بیجینگ فرستاد.
۱۲ میزان ۱۴۰۲- پاکستان عملیات جمعآوری و اخراج مهاجرانی را که به طور غیرقانونی در این کشور زندگی می کنند، از جمله ۱.۷ میلیون افغان، اعلام کرد. طالبان، سازمان ملل و گروههای حقوق بشر این سیاست را محکوم کردهاند. طبق این برنامه، صدها هزار مهاجر افغان از پاکستان اخراج شدهاند.
۱۵ میزان ۱۴۰۲ - زمین لرزهای به بزرگی ۶.۳ در غرب ولایت هرات صدها کشته برجای گذاشت. زمین لرزههای بیشتری که پس از زلزله اول رخ داد، ویرانیهای بیشتری را ببار آورد.
۲۴ عقرب۱۴۰۲- فلایدبی، اولین شرکت بینالمللی شد که پروازهای خود را به کابل پس از دو سال وقفه از سر گرفت. خطوط هوایی ایرعربیا و ترکیش ایرلاینز نیز از این الگو پیروی کردند.
۱۴جدی ۱۴۰۲ - طالبان شماری از زنان و دختران را در کابل به دلیل عدم رعایت حجاب مورد نظر این گروه دستگیر کردند که اولین سرکوب رسمی مرتبط با حجاب از زمان بازگشت این گروه به قدرت است.
۳ حوت ۱۴۰۲ - طالبان در مقابل چشمان هزاران نفر در ورزشگاهی در شهر غزنی دو مرد را اعدام کردند.
۲۲ ثور ۱۴۰۳ - سیل در شمال افغانستان به دلیل بارانهای فصلی شدید بیش از ۳۰۰ نفر را کشت.
۲۸ ثور ۱۴۰۳ – مردان مسلح ناشناس در ولایت مرکزی بامیان شش نفر از جمله سه جهانگرد اسپانیایی را کشتند. این ضربهای به برنامههای طالبان برای جذب گردشگران بود. داعش مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
۱۵ جوزا ۱۴۰- طالبان حداقل ۶۰ نفر از جمله بیش از ۱۲ زن را به طور علنی به جرایمی اخلاقی متهم کردند.
۱۵ جوزا ۱۴۰۳ – رئیس دولت امارات متحده عربی با سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان که حکومت امریکا برای گرفتاری او جایزه ۱۰ میلیون دالری گذاشته است، ملاقات کرد. این ملاقات شکاف رو به رشد در مورد چگونگی تعامل با طالبان را برجسته کرده است.
۱۰ سرطان ۱۴۰۳ - طالبان برای اولینبار در یک نشست تحت حمایت سازمان ملل در قطر شرکت کرد. این نشست بهدلیل کنار گذاشته شدن زنان افغان و نمایندگان جامعه مدنی، با واکنشهای منفی تندی رو بهرو شد.
۹ اسد ۱۴۰۳ — وزارت خارجه طالبان ضمن معرفی تعداد انگشت شمار نمایندگیهای همکار خود در اروپا، اعلام کرد که خدمات نمایندگیهای دیپلوماتیک افغانستان که با این گروه همکاری نمیکنند، فاقد اعتبار است.
بهرغم اشتیاق وزیر خارجه طالبان برای بهبود روابط با امریکا، واشنگتن میگوید که همچنان طالبان را به علت کارنامه حقوق بشری آن به رسمیت نمیشناسد. ودانت پتل، از سخنگویان وزارت خارجه امریکا روز چهارشنبه گفت که طالبان از نظر هیچ دولتی مشروعیت ندارد.
پتل در یک کنفرانس خبری گفت: «تا امروز هیچ کشوری اعلام نکرده که طالبان را به عنوان حکومت افغانستان به رسمیت میشناسد.»
او بار دیگر شرایط ایالات متحده را برای عادیسازی روابط با طالبان بیان کرد.
پتل گفت: «ما از طالبان میخواهیم که رفتار حقوق بشری خود را بهبود بخشند تا عادی سازی روابط اتفاق بیفتد.»
امیر خان متقی، وزیر خارجه طالبان در مصاحبهای با بیبیسی که روز چهارشنبه نشر شد، اعلام کرد که کشورهای غربی نیز سرانجام روابط خود را با طالبان عادی خواهند کرد.
او گفت که طالبان نه از سربازان امریکایی، بلکه از بازگشت دیپلوماتهای امریکایی به افغانستان استقبال میکنند.
متقی در رابطه به پیششرطهای حقوق بشری امریکا و کشورهای دیگر برای عادی سازی روابط گفت که در قوانین بین المللی نیامده که «اگر در کشوری قوانین کار زنان طور دیگری بود به رسمیت شناخته نشود.»
وزیر خارجه طالبان افزود که خواهان روابط با ایالات متحده و دیگر قدرتهای جهان اند. زیرا، نمیخواهند افغانستان به میدان رقابت کشورهای بزرگ تبدیل شود.
طالبان سه سال پس از تسلط دوباره بر افغانستان، حتا از سوی مهمترین متحد خود، پاکستان، به رسمیت شناخته نشده است. رئیس ارتش این کشور روز چهارشنبه همزمان با تجلیل پیروزی طالبان در کابل، از این گروه خواست که شبه نظامیان پاکستانی را بر اسلامآباد ترجیح ندهد.
طالبان روز چهارشنبه در پایگاه سابق نیروهای امریکایی در بگرام با برگزاری مراسمی ویژه، از ۲۴ اسد بهعنوان روز خروج نیروهای خارجی و بازگشت این گروه به قدرت تجلیل کردند.
در این مراسم نیروهای طالبان با موتورسایکل و بمبهای دستساز بشکههای زرد رژه رفتند.