در اعلامیهای که یوناما روز پنجشنبه، ۱۹ میزان منتشر کرد، به نقل از رزا اوتونبایوا آمده است: «من از تعهد پایدار اداره تنظیم امور زندانها برای اطمینان از دسترسی لازم تیمهای حقوق بشر به زندانها در سراسر کشور، از جمله زندانهای زنان، استقبال میکنم.»
تاکنون طالبان در مورد این اعلامیه یوناما واکنشی نشان نداده است.
در سه سال گذشته، گزارشهای متعددی از شکنجه و قتل زندانیان در زندانهای طالبان منتشر شده است و سازمان ملل نتوانسته است از زندانهای طالبان نظارت کند.
این نخستین بار است که سازمان ملل اعلام میکند از طالبان وعده گرفته که به گروههای حقوق بشر اجازه نظارت از زندانها داده شود.
خانم اوتونبایوا تاکید کرده است که تمام زندانیان دارای حقوق اساسی هستند و باید اطمینان حاصل شود که این حقوق بهطور کامل رعایت شود.
هیئت معاونت ملل متحد در افغانستان (یوناما) همچنین اعلام کرد که خانم اوتونبایوا با رئیس اداره تنظیم امور زندانهای طالبان گفتوگو کرده است.
رزا اوتونبایوا، پس از ملاقات با شماری از زندانیان زن، بر لزوم انجام کارهای بیشتر برای حمایت از حقوق زندانیان و گزینههای جایگزین حبس تاکید کرده است.
یوناما گزارش میدهد که تعداد زندانیان در زندان پلچرخی در حال افزایش است.
اداره تنظیم امور زندانهای طالبان در ماه سنبله سال جاری اعلام کرد که در زندانهای سراسر کشور، بین ۱۰ تا ۱۱ هزار زندانی وجود دارد که از جمله آنها، هزار زندانی زن و نزدیک به ۹۰۰ زندانی زیر سن هستند. مشخص نیست که این زنان به چه اتهامهایی زندانی شدهاند.
یوناما خاطرنشان کرده است که نظارت و گزارشدهی از وضعیت حقوق بشر بخشی مهم از مأموریت این نهاد از سوی شورای امنیت ملل متحد است.
بر اساس این اعلامیه، خانم اوتونبایوا در این دیدار نگرانیهای خود را از جمله در مورد کمبود خدمات حقوقی کافی برای زندانیان بیان کرده است.
در این اعلامیه آمده است که تنها در زندان پلچرخی بیش از پنج هزار زندانی وجود دارد و «روزانه آمار زندانیان پذیرفتهشده نسبت به شمار زندانیان آزادشده بیشتر است.»
خانم اوتونبایوا از کمبود خدمات حقوقی برای زنان زندانی خبر داده و گفته است: «نیاز است تا کارهای بیشتری برای حمایت از حقوق زندانیان در نظام قضایی، از جمله ارائه خدمات حقوقی، محاکمه بهموقع و گزینههای جایگزین حبس انجام شود.»
طبق اعلامیه یوناما، اداره تنظیم امور زندانهای طالبان نیز پیشنهادات خود را به یوناما ارائه کرده است. جزئیات این پیشنهادات شامل «سلامت، تغذیه، تعلیم و آموزش فنی» بوده است.
یوناما تصریح کرده است که بر اساس قطعنامه ۲۷۲۷ (۲۰۲۴) شورای امنیت سازمان ملل، مأموریت دارد از حقوق زندانیان حمایت کند.
این در حالی است که گزارشهای متعددی از شکنجه و نقض حقوق فعالان سیاسی و مدنی، روزنامهنگاران و نیروهای امنیتی دولت پیشین در زندانهای طالبان منتشر شده است.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، حدود دو هفته پیش در سفر به ولایت قندوز گفت که گزارشی درباره کشته شدن زندانیان در زندانهای این گروه به او رسیده و مسئول زندان اعتراف کرده است که دوستانش زندانیان را کشتهاند.
پیشتر، منابع به افغانستان اینترنشنال تأیید کرده بودند که طی سه سال گذشته، ۸۷ نفر بهدلیل شکنجه در زندانهای استخبارات طالبان جان باختهاند. این منابع اعلام کردند که این افراد با روشهایی همچون شوک الکتریکی، خفگی، غرق کردن در آب و شکنجه اندامهای جنسی کشته شدهاند. بیشتر این زندانیان از نظامیان سابق، اعضای جبهه مقاومت ملی و فعالان مخالف طالبان بودهاند.
گزارش اخیر وزارت خارجه امریکا نیز فاش کرد که از ۹۰ زن زندانی در سه ولایت شمالی، ۱۶ زن پس از تجاوز جنسی توسط طالبان باردار شدهاند.
دفتر نمایندگی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) سال گذشته نیز در گزارشی از نقض گسترده حقوق بشر در زندانهای طالبان خبر داد و تاکید کرد که نزدیک به ۵۰ درصد این تخلفات شامل اعمال شکنجه و دیگر رفتارها یا «مجازاتهای ظالمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز» است.
