دادستان کل سابق افغانستان میگوید «کشتار عمدی» مهاجران افغان بهدست مرزبانان جمهوری اسلامی ایران مصداق «جنایت علیه بشریت» است. طبق گزارشها، دهها مهاجر افغان که میخواستند وارد ایران شوند، براثر تیراندازی مرزبانان جمهوری اسلامی کشته شدهاند.
محمدفرید حمیدی از سازمان ملل و نهادهای بینالمللی حقوق بشری خواسته است که عاملان این رویداد را مجازات کنند.
ابوالفضل موسوی پور، رئیس پولیس راهور تهران اعلام کرد که گواهینامه رانندگی افغانستان در ایران فاقد اعتبار است. او گفته افغانها در ایران پس از احراز هویت و تحت شرایط خاص، مطابق ضوابط میتوانند گواهینامه رانندگی دریافت کنند.
او به خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) گفت: «افغانها بدون دریافت گواهینامه رانندگی حق رانندگی با موتر یا موتورسیکلت را ندارد.»
به گفته وی، افغانها برای استفاده از موتر و موتور سیکلت حتما باید گواهینامه رانندگی دریافت کنند که «دارای رویه مشخص قانونی است.»
ابوالفضل موسوی پور در عین حال تاکید کرده که برای صدور گواهینامه رانندگی به افغانها باید مشخص شود که او به صورت قانونی در ایران حضور دارد.
او توضیح داد: «متقاضیان دریافت گواهینامه رانندگی، ابتدا باید برای احزار هویت به پولیس امنیت مراجعه کنند و پس از طی مراحل قانونی برای گرفتن گواهینامه به پلیس راهور معرفی شوند.»
این مقام ایرانی هشدار داده که اگر افغانهای غیرمجاز در حین رانندگی دیده شوند، با آنها برخورد خواهد شد.
حنیف اتمر، وزیر خارجه پیشین افغانستان، کشته شدن مهاجران افغان بهدست مرزبانان ایرانی را «تکاندهنده» و «دردناک» خواند. آقای اتمر از جمهوری اسلامی خواست در پیوند به کشتار مهاجران افغان تحقیقات جامع و کامل انجام دهد.
وزیر خارجه پیشین افغانستان روز چهارشنبه، ۲۵ میزان در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس گفت که ایران پس از بررسی این حادثه اقدامات لازم را برای تحقق عدالت انجام دهد.
او از جمهوری اسلامی خواست تا به آسیبدیدگان و قربانیان این رویداد رسیدگی کند.
آقای اتمر نوشت: «طالبان به ارادهی ملت احترام بگذارند، از محروم کردن مردم دست بردارند و حقوق و آزادیهای مردم را محترم بشمارند تا هموطنان ما ناچار به ترک خانه و کاشانهشان نشوند.»
پیشتر خبرگزاری حالوش گزارش داد که نیروهای مرزی ایران در منطقه کلگان سراوان در استان سیستان و بلوچستان به مهاجران افغان که قصد ورود به ایران را داشتند، شلیک کردهاند.
به گزارش این خبرگزاری، از حدود ۳۰۰ مهاجر و پناهجوی افغان تنها ۶۰ یا ۷۰ نفر زنده ماندند و متباقی کشته یا زخمی شدهاند.
این رویداد واکنش افغانها را برانگیخته است. پیشتر محمدفرید حمیدی، دادستان کل سابق افغانستان این رویداد را «کشتار عمدی» و «جنایت علیه بشریت» عنوان کرد.
با وجود سرکوب گسترده و خشونتآمیز جنبشهای اعتراضی زنان، روز چهارشنبه «جنبش زنان افغانستان برای برابری» در غرب کابل به خیابان رفتند و نسبت به نقض حقوق بشر توسط طالبان و کشتار هزارهها اعتراض کردند. معترضان از جامعه جهانی خواستند در برابر محدودیتهای طالبان علیه زنان، اقدام کند.
اعضای جنبش زنان افغانستان برای برابری روز چهارشنبه، ۲۵ میزان، در کوچههای کابل علیه محدودیتهای طالبان دست به راهپیمایی اعتراضی زدند.
شرکتکنندگان که متشکل از زنان و مردان بودند خواستار توقف «نسلکشی هزارهها» شدند و شعار «تحصیل، کار، آزادی» سر دادند.
این جنبش در اعلامیهای چهار مادهای تاکید کرده است که تحمیل قوانین جنسیتی، نقض حقوق بشر، قتلهای فراقانونی و شکنجه در افغانستان فورا متوقف شود.
این جنبش همچنین خواستار حضور گسترده زنان در تصمیمگیریها و مذاکرات صلح شدند.
از سوی هم جنبش زنان افغانستان برای برابری از جامعه جهانی خواسته است تا کمکهای بشردوستانه را بدون نفوذ طالبان به مردم افغانستان ارائه، کند.
آنها خوهان توجه به وضعیت پناهجویان افغانستان، حمایت از صلح پایدار، ایجاد حکومت فراگیر و دسترسی به عدالت شدند.
آنها خواهان پایان دادن به ازدواج کودکان، ازدواج اجباری و خشونت خانگی شدند و گفتند سیاستهای محدود کننده طالبان «مصداق جنایت علیه بشریت است.»
طالبان اعتراضهای مدنی و جنبشهای اعتراضی زنان را سرکوب کرده و دهها فعال حقوق بشر را بازداشت و شکنجه کرده است.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت جمهوری اسلامی درباره گزارشها مبنی فروش زمین به افغانها و حضور طالبان در چابهار گفت که ایران به خاطر منافع اقتصادی، امنیت داخلی و مرزهای خود را به خطر نمیاندازد. او همچنین افزود: «به اتباع زمین فروخته نمیشود.»
فاطمه مهاجرانی در پاسخ به این سوال که جمهوری اسلامی چه برنامهای برای جلوگیری از «تحرکات حکومت طالبان به بهانه اقدام تجاری» دارد پاسخ داد: «مالکیت و حاکمیت زمینها در اختیار جمهوری اسلامی ایران است و مطلقا قابل انتقال نیست.»
روزنامه جمهوری اسلامی چند روز پیش به نقل از منابع آگاه گزارش داد افرادی غیر مسئول در تلاشند تا زمینهای بندر چابهار را به افغانها واگذار کنند. این روزنامه، طالبان را حکومت خود خواندهای نامید که به بهانه اقدامات تجاری راه را برای نفوذ به این منطقه باز کردهاند.
سخنگوی دولت جمهوری اسلامی در یک نشست خبری در تهران تاکید کرد: ««هیچوقت، هیچ زمان، هیچ هنگام، در هیچ موقعیتی کشور امنیت داخلی و امنیت مرزهای خود را برای هیچ منفعت اقتصادی به خطر نخواهد انداخت.»
فاطمه مهاجرانی در عین حال گفت «در قالب مصالح ملی و بهره برداریهای مشترک و در قالب منافع مشترک بهرهبرداری ممکن است سپرده شود» اما مالکیت زمینها متعلق به نظام جمهوری اسلامی ایران است.
محمدالله بختیار، رئیس ترانزیت وزارت تجارت طالبان ماه حوت ۱۴۰۲ در دیدار با مقامهای جمهوری اسلامی، خواهان ایجاد نمایندگی این گروه در منطقه آزاد چابهار شده بود.
«جنرال مبین» یک چهره طالبان با اشاره به کشته شدن دهها مهاجر افغان در تیراندازی نیروهای مرزی ایران، گفت که «جمهوری اسلامی انتقام اسرائیل را از مهاجران افغان میگیرد. آفرین.» او جمهوری اسلامی را حکومت «وحشی» خوانده است.
مبین در حساب کاربری خود در اکس نوشت که حکومت ایران «بیش از ۳۰۰ افغان بیگناه» را کشته است. این چهره طالبان گفته است «مسئول کیست و چرا مهاجرین کشته شدند به چه جرمی؟ هیچکس از آنها نمیپرسد.»
مبین پس از تسلط طالبان بر افغانستان سخنگوی پولیس این گروه در کابل بود. او گفته است «ایران این تحفه را برای وزیر مهاجرین [طالبان] تقدیم کرد. آیا به این همسایگی میگویند؟»
اشاره مبین به دیدار خلیل الرحمن حقانی است که روز گذشته با نماینده ویژه رئیس جمهور در امور ایران در کابل دیدار کرد.
وزیر مهاجرین طالبان در این دیدار گفت که این گروه هم تصمیم دارد تا مهاجران را به افغانستان بازگردانند. حقانی گفته است برای بازگشت مهاجرین باید یک مکانیسم مشترک ایجاد شود تا روند بازگشت با عزت انجام شود.
سازمان حقوق بشری حال وش گزارش به نقل از شاهدان عینی گزارش داد که نیروهای مرزی جمهوری اسلامی شامگاه یکشنبه ۲۲ میزان، در مرز کلگان سراوان به مهاجران افغان که قصد ورود به ایران را داشتند تیراندازی کردند.
شاهدان عینی به حال وش گفتهاند ۲۶۰ تن از مهاجران در تیراندازی نیروهای نظامی در مرز کلگان کشته شدهاند.