کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل میگوید که برای ۸۰۰ خانواده متضرر از زلزله ۱۴۰۱ در گیان پکتیکا سرپناه دایمی میسازد. این سازمان میگوید هدف این پروژه حمایت از خانوادههای آسیبدیده و فراهم آوردن سرپناه مناسب قبل از شروع فصل زمستان است.
کمیساری عالی پناهندگان ملل متحد در یادداشتی در شبکه اکس نوشت که این سرپناهها با همکاری صندوق ویژه این سازمان در ولسوالی گیان، یکی از مناطق به شدت آسیبدیده، به زودی آغاز میشود.
زلزلههای سال ۱۴۰۱ در افغانستان در ولایات پکتیکا و خوست، یکی از شدیدترین بلایای طبیعی در دهههای اخیر افغانستان بود. این زمینلرزهها با درجه ۶.۱ خسارات سنگینی به جا گذاشتند.
بر اساس گزارشها، بیش از یک هزار نفر جان خود را از دست دادند و نزدیک به دو هزار نفر مجروح شدند.
خانهها و زیرساختهای بسیاری در مناطق مختلف ویران شدند و تعداد زیادی از خانوادهها سرپناه و اموال خود را از دست دادند.
منابع دیپلوماتیک به افغانستان اینترنشنال گفتند که یوناما زمینه حضور طالبان در اجلاس سالانه سازمان ملل درباره تغییرات اقلیمی در باکو را فراهم کرده است. پس از سقوط دولت پیشین، کنوانسیون تغییرات اقلیمی سازمان ملل مشارکت افغانستان را تعلیق کرد.
نمایندگی افغانستان در ژنو، نصیر احمد اندیشه، رئیس این نمایندگی را برای شرکت در بیستونهمین اجلاس اقلیمی سازمان ملل، کاپ ۲۹ معرفی کرده بود.
در نامهای که نمایندگی افغانستان در ژنو به نمایندگی دایمی جمهوری آذربایجان در این سازمان در ۲۶ میزان (۱۷ اکتبر) نوشت، آمده است: «با توجه به وضعیت دشوار کنونی افغانستان و تعهد ما به حضور در گفتمانهای بینالمللی محیطزیست، نصیر اندیشه به عنوان نماینده رسمی افغانستان گزینه بسیار مناسب برای شرکت در اجلاس کاپ ۲۹ است که قرار است در باکوی جمهوری آذربایجان برگزار شود.»
در نامه ابراز امیدواری شده است که نمایندگی آذربایجان در سازمان ملل این نامه را به مقامهای ذیربط در باکو منتقل کند.
به نظر میرسد درخواست نمایندگی افغانستان در ژنو از سوی آذربایجان پذیرفته نشده است و طالبان نماینده خود را در این نشست بینالمللی فرستاده است.
منابع دیپلوماتیک به افغانستان اینترنشنال گفتند که در سه اجلاس قبلی سازمان ملل در قاهره، ابوظبی و اسکاتلند، افغانستان غایب بود، اما «امسال باکو رویکردی متفاوتی در پیش گرفت و مطمین هستیم که یوناما (در تصمیمگیری باکو برای دعوت از طالبان) نقش داشت».
دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان هنوز به سوال افغانستان اینترنشنال درباره نقش یوناما در معرفی هیئت طالبان در نشست باکو پاسخ نداده است.
دیدار رئیس یوناما با طالبان
طبق یادداشت اداره محیط زیست طالبان که روز ۱۴ عقرب، ( ۴ نوامبر) در صفحه این اداره در شبکه اکس منتشر شده است، رزا اوتونبایوا، رئیس یوناما با مطیعالحق خالص، رئیس این اداره ملاقات کرده است.
در این یادداشت آمده است: «بحث و گفتوگوی جامعی در مورد ماهیت و دامنه اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (کاپ ۲۹) صورت گرفت.»
طالبان نگفته است که خانم اوتونبایوا از طالبان برای شرکت در این نشست دعوت کرده است.
اما یک منبع دیپلوماتیک به رویترز گفت که آذربایجان مقامهای اداره محیط زیست طالبان را به عنوان ناظر به کاپ ۲۹ دعوت کرد تا آنها را قادر سازد «بهطور بالقوه در بحثهای پیرامونی شرکت کنند و فرصت دیدارهای دوجانبه را نیز داشته باشند.»
به گفته این منبع، از آنجا که حکومت طالبان به طور رسمی در سازمان ملل به رسمیت شناخته نشده است، مقامهای این گروه نمیتوانند اعتبارنامهای برای شرکت در روند رسیدگیهای کشورهای عضو کامل دریافت کنند.
خبرگزاری فرانسه هم روز سهشنبه گزارش داد که هیئت طالبان که در این نشست رفته است، در گفتوگوهای اصلی دخیل نیست.
یک هیئت سهنفره از طالبان به رهبری مطیعالحق خالص، رئیس اداره حفاظت از محیطزیست این گروه، روز دوشنبه ۲۱ عقرب برای شرکت در این نشست بینالمللی به آذربایجان رفت.
اجلاس سالانه سازمان ملل متحد در مورد مسائل اقلیمی روز دوشنبه، ۲۱ عقرب آغاز به کار کرد. جمعآوری کمک مالی برای کشورهای درحال توسعه موضوع اصلی بحث این کنفرانس است تا این کشورها بتوانند خود را متناسب با این تغییرات تطبیق دهند.
افغانستان یکی از کشورهایی است که بدترین آسیب را از تغییرات اقلیمی دیده است. سیل ناگهانی امسال جان صدها نفر را گرفت. در همان حال، این کشور به شدت وابسته به کشاورزی از یکی از بدترین خشکسالیهای دهههای اخیر رنج میبرد.
با سقوط دولت پیشین افغانستان، کنوانسیون چارچوب تغییرات اقلیمی سازمان ملل، کاپ، مشارکت افغانستان را از سال ۲۰۲۱ به تعویق انداخت و در واقع این کشور را از مذاکرات خارج کرد.
اما پس از سه سال هیئت طالبان برای اولینبار در این نشست مهم بینالمللی که با میزبانی سازمان ملل برگزار شده است، شرکت کرده است.
مقامهای طالبان تاکنون در نشستهای سازمان ملل در مورد افغانستان در دوحه و همچنین در نشستهایی در چین و آسیای میانه شرکت کردهاند.
سازمان ملل متحد از واگذاری کرسی افغانستان در مجمع عمومی به طالبان خودداری کرده است و حکومت طالبان عمدتا به دلیل محدودیتهای که بر تحصیل و کار زنان تحمیل کرده است، تا کنون از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده است.
خبرگزاری فرانسه در گزارشی نوشت که شماری از دیپلوماتهای افغانستان، بستن سفارتخانههای این کشور در لندن و اسلو به درخواست طالبان را گامی برای پذیرش طالبان میدانند. این خبرگزاری نوشت که طالبان در عرصه دیپلوماتیک به موفقیتهای کوچکی دست یافته است.
سفارتهای افغانستان در لندن و اسلو که تا مدتها توسط دیپلوماتهای دولت پیشین افغانستان اداره میشدند، اخیرا در پی درخواست طالبان بسته شدند.
وزارت خارجه ناروی با بیان این که طالبان در واقع کنترول دولت افغانستان را در دست دارند، تعطیلی سفارت را توجیه کرد. لندن نیز این اقدام را به درخواست طالبان و بهعنوان راهی برای مواجهه عملی با شرایط فعلی افغانستان تفسیر کرد.
در گزارش خبرگزاری فرانسه آمده است برای بسیاری تصامیم این دو کشور بهعنوان «تسلیم در برابر طالبان» و «خیانت» به آرمانهای دموکراتیک افغانستان تلقی شده است.
نظیفالله سالارزی، سفیر افغانستان در بلجیم این اقدام را خیانتبار خواند و گفت: «چگونه میتوانید به نامهای از طرف گروهی که به رسمیت نمیشناسید، پاسخ مثبت بدهید؟»
نقش طالبان در امنیت منطقهای و دیپلوماسی مهاجرت
گزارش افزوده که یکی از دلایل اصلی این تغییر موضع کشورهای غربی در برابر طالبان، مسائل امنیتی و مهاجرتی است.
در حالی که طالبان تنها پنج نمایندگی پراگ، لاهه، مادرید، صوفیه و قنسولگری مونیخ را در اروپا را به رسمیت میشناسد دیپلوماتهای افغان نگراناند که آلمان کشوری که بیش از نیم میلیون افغان در آن زندگی میکنند، همانند لندن و اسلو عمل کند.
گفته میشود آلمان در حال مذاکره با طالبان برای اخراج برخی از «افغان مجرم» بوده و توافقهای مشابهی نیز با میانجیگری قطر و اوزبیکستان در جریان است.
گزارش افزوده که کشورهای غربی بهویژه با افزایش تهدیدات ناشی از داعش، به دنبال این هستند که طالبان را بهعنوان شریک امنیتی در مبارزه با تروریسم بشناسند.
خبرگزاری فرانسه نوشته که حتی برخی کارشناسان معتقدند که کشورهای غربی ناچار به برقراری ارتباط عملی با طالبان بهعنوان حاکمان برحال افغانستان هستند.
یک پیروزی دیپلوماتیک مهم برای طالبان
گزارش افزوده هرچند تصمیم بریتانیا و ناروی، بهظاهر کوچک به نظر میرسد، اما بهعنوان یک موفقیت مهم دیپلوماتیک برای طالبان تلقی میشود و نشاندهنده آن است که جهان به تدریج مجبور به پذیرش واقعیت جدید افغانستان میشود.
گیل دورونسورو، پژوهشگر در بخش افغانستان معتقد است که تصمیم بریتانیا و ناروی با رویکرد واقعگرایی حاکی از آن است که غرب بهطور غیررسمی در حال پذیرش طالبان بهعنوان تنها گزینه موجود برای افغانستان است.
خبرگزاری فرانسه همچین نوشته است که حضور طالبان در نشست بینالمللی تغییرات اقلیمی در آذربایجان نشانهای از آغاز فرایند تعامل رسمیتر جهان با این گروه است.
گزارش افزوده که به نظر میرسد که طالبان بهتدریج در حال دستیابی به نوعی مشروعیت بینالمللی هستند و احتمالا این روند در آینده ادامه خواهد داشت.
مایک والتز، مشاور امنیت ملی دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب امریکا، در اگست ۲۰۲۱ در پی سقوط دولت افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، خواهان استعفای زلمی خلیلزاد شده بود. آن زمان والتز در اکس نوشته بود «خلیلزاد نماینده ویژه ایالات متحده برای افغانستان باید استعفا دهد.»
مایک والتز در اگست ۲۰۲۱، یادداشتهای خبرنگار لانگوار جورنال درباره زلمی خلیلزاد و نقش او در امضای توافقنامه دوحه را بازنشر کرده بود. این خبرنگار نوشته بود که زلمی خلیلزاد «در مورد پاکستان و اتحاد طالبان و القاعده به کانگرس دروغ گفت.»
این خبرنگار برخی از یادداشتهای زلمی خلیلزاد را یادآوری کرده که مواضع متضاد خلیلزاد درباره طالبان را نشان میدهد.
این خبرنگار نوشته خلیلزاد در اوایل میگفت «اول، پاکستان اکنون یک دولت حامی تروریسم است. شکی نیست که ارتش پاکستان و سازمان استخبارات پاکستان، آیاسآی، از شبکه حقانی حمایت میکنند.»
این خبرنگار نوشت که خلیلزاد در سال ۲۰۱۶ گفت: «روشن است که ارتش پاکستان و [آیاسآی] برای طالبان که یک سازمان افراطی است که برای القاعده پناهگاه فراهم میکند. بنابراین روابط [طالبان و القاعده] ادامه دارد.»
با این وجود خبرنگار لانگوار جورنال نوشته است که خلیلزاد زمانی که مذاکره با طالبان را آغاز کرد گفت طالبان «تضمینهای ضد تروریسم» را ارائه خواهند کرد و پاکستان از این تضمینها حمایت خواهد کرد.
با انتخاب مایک والتز به عنوان مشاور امنیت ملی ترامپ، زلمی خلیلزاد او را فردی «محکم و باهوش» خواند و گفت که آقای والتز در افغانستان «شجاعانه» در جنگ شرکت کرده است.
والتز و خلیلزاد هر دو عضو حزب جمهوریخواه هستند.
خلیلزاد نماینده پیشین امریکا برای افغانستان بود که توافقنامه دوحه با طالبان را امضا کرد.
مایک والتز از مخالفان طالبان و از منتقدان دولت جو بایدن است.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد که هیئت طالبان که برای اشتراک در بیستونهمین نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل به باکو، پایتخت آذربایجان، رفته است، در گفتوگوهای اصلی این نشست دخیل نیست. این اولین حضور هیئت طالبان در نشست تغییرات اقلیمی ملل متحد است.
یک هیئت سهنفره از طالبان به رهبری مطیعالحق خالص، رئیس اداره حفاظت از محیط زیست این گروه، روز دوشنبه ۲۱ عقرب برای شرکت در این نشست بینالمللی به آذربایجان رفت.
آقای خالص به خبرگزاری فرانسه گفت که هیئت طالبان برای حضور در این نشست از سوی وزیر محیط زیست آذربایجان و مختار بابایف، رئیس کاپ ۲۹ (بیستونهمین نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد) دعوت شده است.
خبرگزاری فرانسه گزارش داد: «هیئت افغانستان [طالبان] بهعنوان «مهمان» در باکو حضور دارد و نه بهعنوان یک طرف که مستقیماً در مذاکرات شرکت کند.»
آقای خالص بار دیگر تاکید کرد که جامعه جهانی و شرکتکنندگان نشست تغییرات اقلیمی نباید این گروه را به دلیل انزوای سیاسی از گفتوگوهای تغییرات اقلیمی نیز منزوی کنند. او گفت که تغییرات اقلیمی یک موضوع جهانی است که به مسائل مرزی محدود نمیشود.
رئیس اداره حفاظت از محیط زیست طالبان در باکو اعلام کرد که انتظار اصلی طالبان از این نشست، دسترسی برابر به کمکهای مالی تغییرات اقلیمی است.
این نخستین باری است که یک هیئت از طالبان موفق به شرکت در نشست سالانه تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد میشود. در دو سال گذشته، این گروه نتوانست در نشستهای تغییرات اقلیمی سازمان ملل در مصر و امارات متحده عربی حضور یابد.
مطیعالحق خالص اظهار داشت که حکومت طالبان قصد دارد بهعنوان یک هیئت رسمی در نشست سال آینده تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد که در برزیل برگزار خواهد شد، شرکت کند.
حکومت طالبان به دلیل اتخاذ سیاستهای سختگیرانه و افراطی مذهبی هنوز از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده است و به همین دلیل نمیتواند بهطور رسمی در نشستهای بینالمللی شرکت کند.
این سفر هیئت طالبان نیز با تسهیل آذربایجان، کشوری که روابط خوبی با طالبان دارد، انجام شده است. آذربایجان در ماه فوریه سال جاری سفارت خود را در کابل بازگشایی کرد، اما همچنان حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است.
انزوای سیاسی طالبان در زمانی افغانستان را از حضور مستقیم و رسمی در نشستهای مهم بینالمللی مانند نشست تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد محروم میکند که مردم این کشور با قحطی، خشکسالی شدید، بیکاری، فقر، سیلابهای ویرانگر، زمینلرزه و نقض جدی حقوق بشر روبرو هستند.
جو بایدن، رئيسجمهور امریکا، روز دوشنبه در مراسم تجلیل از کهنهسربازان، گفت چهار رئیسجمهور امریکا قبل از او با مسئله خروج نیروهای ایالات متحده از افغانستان مواجه شده بودند. بایدن افزود: مصمم بودم که این تصمیم را به عهده رئيسجمهور پنجم نگذارم.
آقای بایدن روز دوشنبه، ۲۱ عقرب همراه با معاونش کامالا هریس، مقامهای نظامی و سیاسی کابینهاش در مراسم یادبود از کهنهسربازان امریکا در قبرستان آرلینگتون ویرجینیا برای اولین بار پس از شکست دموکراتها در انتخابات ریاستجمهوری، در مقابل دوربین رسانهها حضور پیدا کرد.
جو بایدن در مورد تصمیم خود درباره خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان گفت: «پس از آنکه ما بن لادن را کشتیم، چهار رئیسجمهور با تصمیم خاتمه بخشیدن طولانیترین جنگ ما در افغانستان روبهرو شده بود. من مصمم بودم که این تصمیم را به رئيسجمهور پنجم واگذار نکنم.»
در پی امضای توافقنامه صلح میان طالبان و امریکا، جو بایدن در ۲۵ حمل ۱۴۰۰ خورشیدی اعلام کرد که نیروهای امریکایی را تا ۲۰ سبنله همان سال که مصادف با بیستمین سالگرد حمله ۱۱ سپتامبر بود، بهصورت کامل از افغانستان خارج میکند.
به دنبال این تصمیم، حمایت نظامی امریکا از ارتش افغانستان کاهش پیدا کرد و طالبان به تدریج بخشهایی کشور را تصرف کردند. آخرین سرباز امریکایی در شب نهم سبنله ۱۴۰۰ خورشیدی افغانستان را ترک کرد.
رئیسجمهور دموکرات امریکا، به خاطر نحوه مدیریت برنامه خروج از افغانستان به گونه مکرر از سوی جمهوریخواهان مورد انتقاد قرار گرفته است.
آقای بایدن سخنرانی در بخشی از سخنرانی خود گفت دو هزار و ۴۶۵ نیروی امریکایی در افغانستان کشته و ۲۰ هزار و ۷۶۹ نفر دیگر زخمی شدند. او در مورد تلفات نیروهای امریکایی در عراق هم گفت که چهار هزار و ۶۲۰ نیروی امریکایی در عراق کشته و ۳۲ هزار ۷۶۶ نفر دیگر زخمی شدند.