سفارت امریکا درباره پیامدهای ناگوار ممنوعیت آموزش دختران در افغانستان هشدار داد

خانم دکر روز چهارشنبه در یادداشتی در شبکه اکس نوشت که افغانستان بدون سهم‌گیری تمام جمعیت این کشور، نمی‌تواند به پیشرفت و شکوفایی برسد.

طالبان پس از به قدرت رسیدن دوباره در افغانستان، در کنار محدودیت‌های دیگر علیه زنان، مکاتب بالاتر از صنف شش و دانشگاه‌ها را به روی دختران بست.

به رغم فشارها و محکومیت داخلی و بین‌المللی، طالبان به درخواست‌ها برای بازگشایی مکاتب دخترانه اعتنا نکرده است.

هفته بین‌المللی آموزش همه ساله در ماه نوامبر به ابتکار وزارت خارجه و وزارت معارف امریکا تجلیل می‌شود.

روز جهانی دانش‌آموز، که هر ساله در تاریخ ۱۷ نوامبر گرامی داشته می‌شود، به‌منظور تجلیل از حقوق و دستاوردهای دانش‌آموزان در سراسر جهان برگزار می‌شود. این روز فرصتی است برای برجسته کردن اهمیت آموزش و یادگیری در زندگی جوانان، و تأکید بر نقش دانش‌آموزان در شکل‌دهی به آینده جوامع.

سه سال می‌شود که گروه طالبان جلو بازگشایی دروازه مکتب‌ها را گرفته است و به درخواست‌های جامعه جهانی برای بازگشایی مکاتب و دانشگاه‌ها پاسخی نمی‌دهد.

افغانستان تحت کنترول طالبان، تنها کشوری در جهان است که آموزش دختران را به‌طور کامل محدود کرده است.

بر اساس گزارش یونسکو، بخش فرهنگی سازمان ملل، هم‌اکنون ۲.۵ میلیون دختر در افغانستان از آموزش محروم‌اند.

این ممنوعیت نه تنها فرصت‌های آموزشی را از میلیون‌ها دختر گرفت، بلکه تاثیرات مخربی بر روان و احساسات آن‌ها گذاشته است.

گزارشی که آژانس پناهندگان سازمان ملل در ۱۹ میزان ۱۴۰۳ منتشر کرد، نشان می‌دهد محدودیت‌های طالبان بر زنان، احساس ناامیدی، افسردگی و خشم را تشدید کرده و میزان بیماری‌های روانی در میان آن‌ها طی یک سال گذشته تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.

محدثه، یکی از دختران بازمانده از تحصیل، به افغانستان اینترنشنال گفت: «تصور اینکه دیگر نمی‌توانم درس بخوانم غیرقابل قبول است. حس می‌کنم دیگر نمی‌توانم زندگی کنم. خیلی دردناک است که همه آرزوهایت نابود شوند.»

او که در سال ۱۴۰۰ از مکتب فارغ و در رشته کمپیوتر ساینس دانشگاه کابل با نمره ۳۱۵ قبول شده بود، امید داشت مسیر رسیدن به اهدافش هموار باشد، اما با روی‌کارآمدن طالبان، رویایش به پایان رسید.

محدثه تاکید می‌کند که محدودیت‌های اعمال‌شده علیه زنان باید کاهش یابد و مکاتب و دانشگاه‌ها به روی دختران بازگشایی شود.

در کنار محرومیت از آموزش، نگرانی‌هایی درباره محتوای نصاب درسی طالبان نیز مطرح است.

پرستو حکیم، فعال آموزش، در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال بر فراهم‌کردن زمینه آموزش برای دختران تاکید کرد و از کیفیت محتوای درسی طالبان ابراز نگرانی کرد.

او گفت: «باز شدن مکاتب در دوران طالبان به معنی ارائه آموزشی است که به پسران بنیادگرایی را می‌آموزد. مدارس طالبان مراکز اصلی دینی نیستند، بلکه محیطی برای شستشوی مغزی و ترویج تروریسم هستند.»

این فعال آموزش، ازدواج‌های اجباری، فقر، بیکاری، مهاجرت و کمبود نیروی متخصص را از پیامدهای منع آموزش دختران در افغانستان می‌داند.

صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل نیز با ابراز نگرانی از تداوم محرومیت دختران از آموزش در افغانستان اعلام کرده است که این محرومیت، آن‌ها را با چشم‌اندازهایی نظیر ازدواج زودهنگام مواجه کرده است.

روزنامه شرق در گزارشی که روز دوشنبه، ۲۱ عقرب منتشر شد، به نقل از پدر آرزو خاوری نوشته است که آرزو روز قبل از حادثه در اردویی (فعالیت گروهی تفریحی در مکتب) شرکت کرده بود. در این اردو، آرزو شلوار جین پوشیده و در مسیر رقص کرده بود.

به گفته والدین این دانش‌آموز، رقص آرزو «موجب عصبانیت مدیر مکتب شد». روز بعد، زمانی که آرزو با لباس رسمی به مکتب رفت، مدیر از ورود او به صنف جلوگیری کرد و قصد تنبیه او را داشت.

در این گزارش اشاره شده که پس از ممانعت از ورود آرزو به صنف، او از مکتب خارج شد و خود را از یک ساختمان پایین انداخت.

پدر آرزو از بی‌توجهی مسئولان آموزش و پرورش و مدیر مکتب انتقاد کرده و گفته است که هیچ‌کسی برای پیگیری این حادثه به خانواده‌اش مراجعه نکرده است.

او تأکید کرد که هیچگاه فراموش نمی‌کند که دخترش ۹ سال در آن مکتب درس خواند و هیچ مشکلی نداشت، اما در دو سال اخیر که مدیر مکتب تغییر کرده بود، رفتارهای سخت‌گیرانه و ناعادلانه‌ای با دخترش انجام شده بود.

او همچنین از ممنوعیت داشتن گوشی همراه برای دخترش انتقاد کرده و می‌گوید: «اگر دخترم با خودش گوشی می‌داشت، شاید این فاجعه رخ نمی‌داد.»

او در بخشی از این گفت‌وگو گفته است که دخترش در سنی بود که به‌راحتی تحت تأثیر احساسات قرار می‌گرفت و این فشارها منجر به خودکشی او شد.

پدر آرزو می‌گوید: «این حادثه، علاوه بر آنکه نشان‌دهنده تأثیرات منفی سخت‌گیری‌های مدیریتی بر روان دانش‌آموزان است، از مسئولان آموزش و پرورش درخواست می‌کند تا به‌طور جدی به این مسائل رسیدگی کرده و با مدیران مدارسی که چنین رفتارهایی را انجام می‌دهند، برخورد قانونی کنند.»

آرزو خاوری دانش‌آموز ۱۶ ساله افغان روز یکشنبه از طقبه ششم ساختمانی پایین پرید و سپس در شفاخانه جان باخت.

جان باختن این دانش‌آموز افغان در ایران با واکنش‌های گسترده فعالان حقوق بشر مواجه شده است. برخی از فعالان می‌گویند آرزو به‌عنوان یک دختر افغان مهاجر در ایران با تبعیض و فشار چندلایه‌ای مواجه بوده است.

خیبر روز شنبه، ‌۱۹ عقرب به خبرگزاری فرانسه گفت: «یک زن می‌تواند با زن دیگری صحبت کند، زنان باید در اجتماع با یکدیگر تعامل داشته باشند و نیازهای خاص خود را دارند.»

در هفته‌های اخیر برخی رسانه‌ها با استناد به یک فایل صوتی منسوب به محمد خالد حنفی، وزیر امر به معروف طالبان گزارش دادند که او صحبت زنان با یکدیگر را ممنوع اعلام کرده است.

در این فایل صوتی که در صفحه اکس این وزارت منتشر شده، آقای حنفی می‌گوید: «زنان نمی‌توانند بلند تلاوت کنند، آهنگ و یا ترانه بخوانند. پس وقتی زنی بالغ نماز می‌خواند، خواهر بالغ دیگری از پیش رویش می‌گذرد، اجازه ندارد سبحان‌الله و الحمدلله بگوید. در حالی که اجازه ندارد تکبیر بگویند، پس چگونه می‌توانند آواز بخوانند؟»

اما سخنگوی آقای حنفی به خبرگزاری فرانسه گفت که این اظهارات آقای حنفی مربوط به «موارد استثنایی» است و او این سخنان را درباره شرایط خاصی مانند زمان عبادت و نماز زنان بیان کرده است. به گفته خیبر، خالد حنفی از زنان خواسته است که در مواقع عبادت با صدای بلند صحبت نکنند و برای برقراری ارتباط با زنان دیگر هنگام نماز از حرکات دست استفاده کنند.

طالبان از زمان بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، محدودیت‌ها بر کار، زندگی و آموزش را هر روز بیشتر کرده است. بسیاری نهادها و فعالان حقوق بشری طالبان را به‌دلیل کنار زدن زنان از جامعه، به «آپارتاید جنسیتی» متهم کرده و خواهان به‌رسمیت شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان شده‌اند.

طبق سیاست ضد زن طالبان، زنان و دختران بالاتر از صنف ششم از آموزش منع شده‌اند و در همان حال، حق کار از آنها در سازمان‌های غیردولتی و بسیاری ادارات دولتی گرفته شده و در عرصه اجتماعی نیز، اجازه ورود به پارک‌ها و بیرون شدن بدون محرم از خانه‌های شان را ندارند.

سفارت امریکا برای افغانستان که در دوحه مستقر است، روز یکشنبه، ۲۰ عقرب در یادداشتی به مناسبت روز جهانی علم در اکس خود نوشت: «به حمایت از کار دانشمندان، دانش‌جویان و مبتکران ادامه دهیم، زیرا ساینس کلید صلح و رفاه است».

دهم نومبر، روز جهانی ساینس نام‌گذاری شده است. بسیاری از سازمان‌های اکادمیک و نهادهای پژوهشی و دانشگاهی از این روز تجلیل می‌کنند.

در حال حاضر بیش از سه سال از بسته ماندن مکاتب دخترانه بالاتر از صنف شش در افغانسان می‌گذرد. افغانستان تنها کشور جهان است که آموزش‌ برای دختران بالاتر از دوره ابتدایی در آن ممنوع است.