شان ساوت، سخنگوی شورای امنیت ملی امریکا روز شنبه ۱۰ قوس در بیانیهای گفت خودداری حکومت سوریه از وارد شدن به یک فرایند سیاسی برای حل بحران این کشور و اتکای آن به روسیه و جمهوری اسلامی، شرایط کنونی را در سوریه ایجاد کرده است.
کاخ سفید نقش امریکا در درگیریهای کنونی سوریه را رد کرد و گفت: «در حملههای کنونی در سوریه که رهبری آن را سازمان تروریستی احرار شام به عهده دارد، امریکا هیچ نقشی ندارد.»
طبق بیانیه، امریکا در کنار متحدان و شرکای خود خواستار کاهش تنشها، حفاظت از غیرنظامیان و اقلیتها و یافتن یک روند سیاسی معتبر برای پایان کامل جنگ داخلی در سوریه است.
این بیانیه افزود امریکا وضعیت کنونی در سوریه را از نزدیک رصد میکند و در ۴۸ ساعت اخیر در این زمینه با کشورهای منطقه در تماس بوده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور منتخب امریکا به کشورهای عضو سازمان بریکس هشدار داد در صورت استفاده از ارزی بهجز «دالر قدرتمند امریکا»، با تعرفه ۱۰۰ درصدی مواجه خواهند شد. او در شبکه اجتماعی تروث سوشال، نوشت هر کشوری که بخواهد این کار را انجام دهد، باید با اقتصاد امریکا خداحافظی کند.
او افزود: «هیچ شانسی وجود ندارد که بریکس بتواند دالر امریکا را در تجارت بینالملل جایگزین کند و هر کشوری که بخواهد این کار را انجام دهد، باید با اقتصاد آمریکا خداحافظی کند.»
بریکس سازمانی است که از سوی روسیه، چین، هند و برازیل در سال ۲۰۰۶ تاسیس شد.
در ماههای گذشته تصویری از یک اسکناس با نشان بریکس در دستان ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، در اجلاس این سازمان در تاتارستان مورد توجه رسانهها قرار گرفت.
این نخستین بار نبود که تصویر این اسکناس منتشر میشد و سال ۱۴۰۲ هم تصویری از آن به رسانهها راه یافته بود.
پیشنهاد راهاندازی ارز واحد برای اعضای بریکس از سال ۲۰۱۸ مطرح شد و در سال ۲۰۲۳، در پی تشدید جنگ اوکراین و تحریمهای بینالمللی علیه روسیه، این موضوع با جدیت بیشتری دنبال شد.
رهبران روسیه و برازیل از حامیان این طرح هستند، اما به نظر میرسد راه زیادی تا عملیاتی شدن آن وجود دارد.
کشورهایی از جمله چین، هند و امارات متحده عربی که از اعضای بریکس به شمار میروند، روابط تجاری گستردهای با ایالات متحده و غرب دارند.
اکنون ترامپ قاطعانه اعضای بریکس را تهدید کرده در صورت استفاده از ارزی جدید، باید با تبعات آن روبهرو شوند.
در پی تشدید جنگ در سوریه، بشار اسد، رئیسجمهور این کشور با نخستوزیر عراق و رئیس امارات متحده عربی به طور جداگانه تلفنی گفتوگو کرد. اسد در این گفتوگوها تاکید کرد که آماده است از تمامیت ارضی سوریه دفاع کند.
محمد شیاع السودانی، نخستوزیر عراق، نیز بر حمایت از اسد در مبارزه با شبهنظامیان تأکید کرده و گفته که امنیت هر دو کشور به یکدیگر وابسته است. او همچنین اعلام کرد که عراق آماده است تا در نبرد سوریه علیه تهدیدات تروریستی کمک کند.
اسد همچنین با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی، در مورد آخرین تحولات سوریه و مسائل منطقهای صحبت کرد.
دفتر ریاستجمهوری سوریه در بیانیهای گفت: «بشار اسد در طول این گفتوگو تأکید کرد که سوریه به دفاع از ثبات و یکپارچگی سرزمین خود در برابر تروریستها و حامیان آنها ادامه میدهد و با کمک متحدان و دوستانش قادر به دفع و ریشهکنی آنهاست.»
دفتر اسد گفته که شیخ محمد بن زاید آل نهیان بر حمایت پایدار امارات از حاکمیت، تمامیت ارضی و ثبات سوریه تأکید کرده و تعهد کشورش به کمک به سوریه در مبارزه با تروریسم را اعلام کرده است.
سرگئی لاوروف و هاکان فیدان، وزیران خارجه روسیه و ترکیه در تماس تلفنی، درگیریها در سوریه را «خطرناک» توصیف کردند و نسبت به تشدید تنشها در این کشور ابراز نگرانی کردند. وزیر خارجه ایران و روسیه نیز در تماس جداگانه وضعیت سوریه را بررسی کردند.
وزیران خارجه روسیه و ترکیه با اشاره به شدت گرفتن درگیریها در استانهای حلب و ادلب، بر اهمیت هماهنگی اقدامات مشترک برای مدیریت اوضاع تأکید کردند.
وزارت امور خارجه روسیه اعلام کرد که لاوروف تماس تلفنی با عباس عراقچی، همتای ایرانی خود، بر حمایت قاطع از حاکمیت و تمامیت ارضی جمهوری سوریه و همچنین بهرهگیری از ظرفیتهای چارچوب آستانه برای حل بحران تأکید کردند.
وزارت امور خارجه ایران نیز با صدور بیانیهای اعلام کرد که عباس عراقچی هماهنگی نزدیک میان ایران، روسیه و ترکیه را بهعنوان سه کشور ضامن فرایند آستانه، ضروری دانست.
براساس خبرنامه وزارت خارجه ایران، او همچنین تحرکات اخیر در سوریه را بخشی از برنامهریزی اسرائیل و امریکا برای بیثباتسازی منطقه غرب آسیا خوانده است.
وزارت خارجه ایران، حمله مهاجمان مسلح به قنسولگری این کشور در حلب را محکوم کرد. سخنگوی این وزارت گفت که «جمهوری اسلامی ایران این تعرض را مورد پیگیری جدی حقوقی و بینالمللی قرار خواهد داد.
بر اساس گزارشها، در نتیجه درگیریهای شدید سه روز گذشته در سوریه، بهویژه در شهر حلب، بیش از ۲۵۰ نفر کشته شدهاند که از این تعداد، دستکم ۱۴۰ نفر شورشی و ۸۷ نفر از نیروهای دولتی سوریه بودهاند.
حملات نیروهای مخالف دولت سوریه از روز چهارشنبه آغاز شد و طبق گزارشها شورشیان بخشهای از شهر حلب و ادلب را تصرف کردهاند.
دیدهبان حقوق بشر سوریه گزارش داد که پس از عقبنشینی شبهنظامیان وابسته به ایران از حلب، نیروهای دموکراتیک سوریه کنترول فرودگاه این را به دست گرفتهاند.
در روزهای اخیر، انتشار ویدیوهایی از شبهنظامیان مخالف بشار اسد در حلب که پرچم سفید با عبارت «لا اله الا الله محمد رسول الله» را در دست دارند، در شبکههای اجتماعی افغانستان بحثبرانگیز شده است. برخی از اعضای طالبان این پرچم را مشابه پرچم خود دانسته و سقوط حلب را جشن گرفتهاند.
پس از بازگشت طالبان به قدرت در اسد ۱۴۰۰، این گروه پرچم ملی افغانستان را تغییر داد.
پرچم جدید طالبان، که از پرچم سه رنگ جمهوری اسلامی افغانستان تفاوت دارد، شامل تنها رنگ سیاه و سفید است. در وسط پرچم، عبارت «لا اله الا الله محمد رسول الله» به خط سیاه نوشته شده است. پرچمی که بسیاری از گروههای شبهنظامی تندرو مثل حزبالتحریر و هیئت تحریر شام از آن استفاده میکند و مشابه بیرق تحریک طالبان است.
این تغییر منعطف به ایدئولوژی طالبان و تأکید این گروه بر بازگشت به شریعت اسلامی است.
شباهت پرچم طالبان با گروههای شبهنظامی اسلامگرای دیگر پرسشهایی درباره ارتباط سازمانی این گروهها ایجاد کرده است.
شباهت ظاهری پرچمها
پرچم طالبان و برخی از گروههای مخالف بشار اسد بهویژه در سوریه، بهشدت شبیه هم هستند. پرچم طالبان سفید است و عبارت «لا اله الا الله محمد رسول الله» بهصورت مشکی بر آن حک شده است، که نمادی از ایدئولوژی اسلامی و جهادی این گروه است. در سوریه، گروههای شبهنظامی مختلف مانند هیئت تحریر الشام نیز از پرچمهایی مشابه با رنگ سفید و همین عبارت استفاده کردهاند. این پرچم بهطور گسترده در جنبشهای جهادی بهعنوان نماد ایمان اسلامی شناخته میشود و مختص هیچ گروه خاصی نیست.
تفاوتهای ایدئولوژیک و استراتژیک
هرچند که این گروهها در استفاده از نمادهای مشابه اسلامی همراستا هستند، اما از نظر ایدئولوژیک و استراتژیک با هم تفاوت دارند.
طالبان گروهی است که بیشتر بر افغانستان تمرکز دارد و ایدئولوژی خود را حول امارت اسلامی و اجرای شریعت اسلامی در افغانستان میچرخاند.
در مقابل، گروههای سوری بیشتر درگیر جنگ داخلی و مبارزه با رژیم بشار اسد هستند. این گروهها معمولاً بخشی از جنبشهای جهادی بینالمللی هستند و بهویژه هیئت تحریر الشام سعی در نشان دادن خود بهعنوان گروهی مستقل از دیگر گروهها مانند داعش دارد.
برداشتهای عمومی و تبلیغات
برخی از حامیان طالبان ممکن است شباهت پرچمها را بهعنوان دلیلی برای ارتباط یا اتحاد بین طالبان و گروههای سوری تلقی کنند. با این حال، این بیشتر یک تفسیر تبلیغاتی است تا واقعیت.
شباهت در طراحی پرچمها تنها به دلیل استفاده مشترک از نمادهای اسلامی است و نه وابستگی سازمانی یا سیاسی میان این گروهها. از لحاظ ایدئولوژیک، اشتراکاتی بین طالبان و گروههای سوری وجود دارد، اما اختلافات استراتژیک و اهداف منطقهای آنها را از هم جدا میکند.
شباهتهای پرچم طالبان، داعش، القاعده و دیگر «گروههای دهشتافگن»
پرچم طالبان، داعش، القاعده و دیگر «گروههای دهشتافگن» نیز بهطور کلی شباهتهایی در استفاده از نمادهای اسلامی دارند، اما از نظر رنگ و طراحی تفاوتهایی هم دارند.
همه این گروهها از عبارت «لا اله الا الله محمد رسول الله» بر روی پرچمهای خود استفاده میکنند که نشاندهنده تعهد به اصول اسلامی و جهادی است.
با این حال برخی از گروههای بنیادگرای اسلامی مثل طالبان، تیتیپی پاکستان و هیئت تحریر شام پسزمینه رنگ سفید را انتخاب کردهاند و گروههایی مثل داعش و القاعده پسزمینه سیاه را.
پرچم سفید با عبارت «لا اله الا الله محمد رسول الله» بهعنوان یک نماد اسلامی بهطور مشترک توسط گروههای جهادی مختلف در سراسر دنیا استفاده میشود و به معنای بیعت یا وابستگی میان طالبان و گروههای سوری نیست.
این پرچمها بیشتر نمایانگر ایدئولوژی اسلامی مشترک این گروهها هستند و هدف از استفاده آنها تقویت هویت گروهی و جذب نیرو است.
تاکنون هیچ سند مطمئن و معتبر مبنی بر وجود ارتباطات سازمانی یا بیعت میان طالبان و گروههای سوری وجود ندارد. هیچ سازمان بینالمللی معتبر اعزام نیرو، تجهیزات، یا ارتباطات قوی میان این گروهها را تأیید نکرده است.
تبلیغات رسانهای درباره ارتباط این گروهها بر اساس شباهت ظاهری پرچمها بیشتر بهمنظور تأثیرگذاری بر افکار عمومی است و نمیتوان آن را بهعنوان نشانهای از اتحاد واقعی میان این گروهها تفسیر کرد.
پژوهشهای اخیر منتشر شده در مجله نیچر ژئوساینس نشان میدهد سیستم حیاتی چرخش بزرگ آب اقیانوسی با سرعت نگرانکننده در حال کند شدن است. جابهجایی مداوم آبهای اقیانوسها، در توزیع گرما در سراسر کره زمین و تنظیم الگوهای آب و هوایی، نقش کلیدی دارد.
بر اساس گزارش اِرث دات کام، پژوهشهای اخیر منتشر شده در مجله نیچر ژئوساینس نشان میدهد که کند شدن چرخش بزرگ آبهای اقیانوسی میتواند پیامدهای گستردهای برای اقلیم جهانی، الگوهای بارندگی و دمای سطح زمین داشته باشد. چرخش بزرگ آب اقیانوسی، شبکه پیچیده از جریانهای دریایی است که نقشی حیاتی در تنظیم اقلیم جهانی ایفا میکند.
گردش اقیانوسی اطلس
گردش اقیانوسی اطلس یا گردش واژگونی نصفالنهاری اقیانوس اطلس، بخش مهمی از چرخه جهانی آب است. این سیستم از خلیج مکزیک آغاز میشود؛ جایی که آب گرم و شور به سمت شمال و در امتداد ساحل شرقی آمریکا جریان مییابد و به سوی اروپا حرکت میکند.
در اقیانوس اطلس شمالی، این آب سرد و متراکم شده و به اعماق فرو میرود. این فرورفتگی باعث کشیده شدن آب گرم بیشتر به سمت شمال میشود و چرخهای پیوسته را شکل میدهد که نقش مهمی در تنظیم اقلیم جهانی دارد.
تاثیر چرخش آب اقیانوس اطلس بر زندگی انسان
گردش اقیانوسی اطلسنقش مهمی در تعدیل آب و هوای اروپای غربی دارد. این سیستم با تنظیم دمای جهانی و پایدارسازی الگوهای آب و هوایی، اثر مستقیمی بر کشاورزی و زیستبومها میگذارد.
پژوهشهای اخیر نشان میدهد که قدرت این چرخش در هزار سال گذشته به پایینترین حد خود رسیدهاست. به گفته پژوهشگران، گرمایش جهانی عامل اصلی این تضعیف است. ذوب شدن یخهای گرینلند و یخچالهای طبیعی کانادا نیز در این روند نقش مهمی دارد.
اهمیت حیاتی چرخش آب اقیانوس اطلس
بر اساس یافتههای پژوهشگران، با افزایش دمای جهانی به دو درجه سانتیگراد، قدرت چرخش آب در اقیانوس اطلس به یکسوم میزان آن در ۷۰ سال پیش کاهش خواهد یافت. این کاهش میتواند تغییرات گستردهای در اقلیم جهان از جمله افزایش دما در نیمکره جنوبی، سرمای شدیدتر زمستان در اروپا و ضعیف شدن بادهای موسمی در نواحی استوایی نیمکره شمالی ایجاد کند.
تغییر در این گردش آبی، فراتر از تاثیر بر اقیانوسها، میتواند زندگی میلیونها انسان را از طریق تغییر الگوهای بارندگی و دما تحت تاثیر قرار دهد.
تاثیر ذوب یخها بر گردشهای اقیانوسی
از زمان انقلاب صنعتی، دمای زمین ۱.۵ درجه سانتیگراد افزایش یافته و قطب شمال با سرعت چهار برابر بقیه کره زمین گرم میشود. این گرمایش سبب ذوب شدن یخهای قطبی، یخچالهای طبیعی و لایه یخی گرینلند شدهاست. از سال ۲۰۰۲، گرینلند پنج هزار و ۹۰۰ میلیارد تن یخ، حجمی معادل پوشش یخی به ضخامت هشت متر بر روی ایالت تگزاس، از دست داده است.
ورود این حجم عظیم آب شیرین به اقیانوسهای قطبی، به دلیل چگالی کمتر نسبت به آب شور، الگوی طبیعی جریانهای عمیق اقیانوس اطلس را مختل میکند و جریان خلیج را که عامل معتدل شدن زمستانهای بریتانیا است، تضعیف میکند.
پیامدهای زنجیرهای تغییر الگوی چرخش آب اقیانوس اطلس
کاهش سرعت جریان خلیج میتواند اروپا را با زمستانهای سختتری روبهرو کند؛ به طوری که آب و هوای مناطقی مانند بریتانیا شبیه مناطق همعرض خود در کانادا شود.
بر اساس مطالعات منتشر شده در نیچر ژئوساینس در سال ۲۰۲۴، ورود آب حاصل از ذوبشدن یخها به اقیانوس اطلس شمالی، سبب سرد شدن موضعی در مناطق زیرقطبی و گرم شدن در اقیانوس اطلس جنوبی میشود.
پژوهشگران با شبیهسازی تاثیر ذوب یخهای گرینلند و قطب شمال کانادا، نشان دادهاند چرخش آب در اقیانوس اطلس از نیمه قرن بیستم رو به کاهش گذاشته است. این یافتهها میتواند به پیشبینی تغییرات آینده این جریان کمک کند.
ارتباط چرخش آب در اقیانوسهای شمالی و جنوبی
پژوهشهای جدید نشان میدهند پیوند میان اقیانوسهای اطلس شمالی و جنوبی بسیار قویتر از تصورات پیشین است.
هنگامی که چرخش آب قوی باشد، گرمای زیادی به اقیانوس اطلس شمالی منتقل میشود، اما با ضعیف شدن این چرخه، سطح اقیانوس در جنوب گرینلند به اندازه کافی گرم نشده و پدیدهای به نام «چاله گرمایشی» ایجاد میشود. در این شرایط، اقیانوس اطلس جنوبی گرما و نمک بیشتری در خود نگه میدارد.
فرصت محدود برای مقابله با بحران
به گفته محققان، چرخش آب در اقیانوس اطلس با سرعت بیشتری در حال تضعیف است. شبیهسازیها نشان میدهند تاثیر این تغییرات از اقیانوس اطلس شمالی به جنوبی در کمتر از ۲۰ سال منتقل میشود.
پیشبینیهای اولیه نشان میداد چرخش آب اقیانوس اطلس تا سال ۲۰۶۰ حدود ۳۰ درصد ضعیف میشود. اما با در نظر گرفتن ذوب مداوم یخهای گرینلند که میتواند سطح آب دریاها را تا ۱۰ سانتیمتر افزایش دهد، این تضعیف ممکن است تا سال ۲۰۴۰، یعنی ۲۰ سال زودتر از پیشبینی قبلی رخ دهد.
راهکارهای مقابله با بحران
به گفته محققان، درک تازه ما از پیوند میان سامانههای زمین نشان میدهد که باید بیدرنگ دست به کار شویم. تغییر سریع در چرخش آب اقیانوس اطلس میتواند تاثیرات گستردهای بر اقلیم جهانی بگذارد و باعث سردتر شدن زمستانهای اروپا، خشکتر شدن مناطق استوایی شمالی و گرمتر و مرطوبتر شدن تابستانهای جنوب آمریکا شود.
پژوهشگران هشدار میدهند که تغییرات چشمگیر اقلیمی در دو دهه گذشته، با ذوب سریعتر یخها شدت مییابد. زمان برای اقدام محدود است. کاهش انتشار گازهای گلخانهای دیگر یک گزینه نیست بلکه ضرورتی حیاتی است. درک تازه ما از پیوند میان سامانههای زمین نشان میدهد برای جلوگیری از وخیمتر شدن اوضاع، باید بیدرنگ دست به کار شویم.