خطر سرنگونی اسد و عواقب خطرناک آن برای رهبر جمهوری اسلامی

کاخ کرملین روز دوشبنه، ۱۲ قوس، در بیانیه‌ای نوشت که این گفت‌وگو به درخواست جمهوری اسلامی صورت گرفته است.

در بیانیه آمده که پوتین و پزشکیان «تجاوز گسترده گروه‌های تروریستی و باندهای جنایتکار» را به منزله تلاشی برای تضعیف حاکمیت، و همچنین ثبات اجتماعی و اقتصادی دولت سوریه خواندند.

مسکو تاکید کرده که روسای جمهور روسیه و ایران در این گفت‌وگو، حمایت «بی‌قید و شرط» خود را از اقدامات «مشروع» حکومت بشار اسد برای احیای نظم، قانون اساسی و تمامیت ارضی سوریه اعلام کردند.

رهبران جمهوری اسلامی و روسیه همچنین بر هماهنگی تلاش‌های دو کشور در چارچوب «فرمت آستانه» و با مشارکت ترکیه تاکید کردند.

در بیانیه آمده که ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان، همچنین همکاری‌های ایران و روسیه را در بخش‌های مختلف مورد بررسی قرار گرفت.

روسیه و ایران از متحدان اصلی حکومت بشار اسد اند که به تازگی با حملات شدید شورشیان عمدتا اسلامگرا در سوریه مواجه شده است.

طبق گزارش‌ها، جنگنده‌های سوریه و روسیه روز یکشنبه شهر ادلب را که در کنترول شورشیان قرار دارد، بمباران کردند.

ارتش سوریه و متحدش روسیه می‌گویند که مخفیگاه‌های گروه‌های شورشی را هدف قرار داده‌اند و حمله به غیرنظامیان را تکذیب می‌کنند.

پیشتر دانیل هاگاری، سخنگوی ارتش اسرائیل گفت که جمهوری اسلامی ده‌ها نیروی سپاه پاسداران و نیروهای عراقی را از طریق هواپیما به سوریه اعزام کرده است.

همچنین روز دوشبنه خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) گزارشی از مکالمه تلفنی بشار اسد و مسعود پزشکیان را درباره درباره «تحولات اخیر سوریه و همکاری در مبارزه با تروریسم» منتشر کرد.

پزشکیان در این تماس گفت: «جمهوری اسلامی آماده ارائه همه‌گونه حمایت از سوریه برای ریشه‌کن کردن تروریسم و ناکام گذاشتن اهداف حامیان آن است.»

نشریه دانشگاهی «مدرن دیپلوماسی» در مقاله‌ای که روز دوشنبه، ۱۲ قوس منتشر کرد، نوشت که برخلاف کشورهای منطقه، غرب به نظر می‌رسد از مسائل افغانستان فاصله گرفته و دخالت در این کشور را متوقف کرده است. این رویکرد منفعلانه، افغانستان را از اولویت‌های سیاست خارجی کشورهای غربی خارج کرده است.

در این مقاله آمده است که روابط طالبان با پاکستان یکی از پیچیده‌ترین روابط در منطقه است. با وجود وابستگی طالبان به حمایت‌های نظامی اسلام‌آباد، تنش‌های دیپلماتیک و مرزی میان دو طرف همچنان ادامه دارد.

این مقاله به تهدیدهای امنیتی ناشی از فعالیت گروه‌های تروریستی در این کشور نیز اشاره کرده و گفته است این گروه‌ها امنیت جنوب آسیا را به شدت به خطر انداخته‌اند.

مدرن دیپلوماسی نوشته است که پاکستان از افزایش بی‌ثباتی در افغانستان، به‌ویژه در مناطق بلوچستان و خیبر پختونخوا، پس از به قدرت رسیدن طالبان نگران است.

مقامات پاکستانی مدعی هستند که نیروهای مخالف دولت پاکستان در افغانستان پناه گرفته‌اند و از این کشور به عنوان پایگاهی برای عملیات‌های ضد دولتی استفاده می‌کنند. طالبان اما این ادعاها را رد کرده و تأکید دارند که مسائل امنیتی پاکستان باید به عنوان موضوعی داخلی توسط خود این کشور مدیریت شود.

در این مقاله آمده است که طالبان در تلاش‌اند تا از طریق دیپلوماسی فعال، حمایت و مشروعیت غیررسمی کشورهای غیرغربی را جلب کنند.

گئورگی آساتریان، استادیار دانشگاه دولتی مسکو و نویسنده این مقاله می‌افزاید به‌رغم تلاش‌های طالبان برای تثبیت قدرت، این گروه همچنان با چالش‌های عمده‌ای از جمله بحران اقتصادی، تهدیدهای امنیتی، و مدیریت روابط دیپلماتیک مواجه است.

در بخشی از مقاله گفته شده است که افغانستان همچنان بزرگ‌ترین تولیدکننده مواد مخدر جهان محسوب می‌شود و با مشکلات جدی در زمینه تولید و تجارت تریاک دست‌وپنجه نرم می‌کند.

بر اساس گزارش اخیر دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرم سازمان ملل متحد (UNODC)، افزایش تولید تریاک نشان می‌دهد که سیاست‌های اعلام‌شده طالبان، از جمله ممنوعیت کشت خشخاش، هنوز به نتیجه عملی نرسیده است. همچنین گفته شده است که تجارت مواد مخدر در افغانستان یکی از منابع اصلی درآمد در این کشور است.

در مقاله مدرن دیپلوماسی نیز تأکید شده که تولید تریاک در سال ۲۰۲۴ با ۳۰ درصد افزایش نسبت به سال گذشته، ارزشی حدود ۲۶۰ میلیون دالر یافته است؛ رقمی که نشان‌دهنده رشد ۱۳۰ درصدی در ارزش اقتصادی آن است.

مقاله مدرن دیپلوماسی نتیجه‌گیری می‌کند که اگرچه طالبان موقعیت خود را در داخل افغانستان تقویت کرده‌ است، اما بحران‌های داخلی و منطقه‌ای همچنان تهدیدی جدی برای ثبات و آینده آن باقی خواهد ماند.

یک منبع ارشد ارتش سوریه تائید کرده که این شبه‌نظامیان شامگاه یکشنبه یازدهم قوس از مرز ابوکمال عبور کردند و وارد سوریه شدند.

آیت‌الله رحیمی سیغانی بامیانی، از علمای شیعه افغانستان پیشتر از تمایل برخی از مهاجران افغان ساکن ایران برای اشتراک در جنگ سوریه انتقاد کرد. او در واکنش به درخواست مهاجرین برای مشارکت در این جنگ، گفت که شرکت افغان‌ها در جنگ سوریه «جهاد نیست، تجاوز است.»

آیت‌الله بامیانی در پیامی ویدئویی که روز یکشنبه منتشر شد، از نگاه ایران به افغان‌ها انتقاد کرد و گفت: «ایران از مهاجرین بی‌پناه افغان به‌عنوان چوپ سوخت استفاده می‌کند و در پایان آن‌ها را به نام جاسوس، چپاولگر، بی‌هویت و تروریست بیرون می‌اندازد.»

لشکر فاطمیون نیروی شبه‌نظامی تحت نظر سپاه قدس، شاخه برون مرزی سپاه پاسداران، است که بیشتر اعضای آن مهاجران افغان ساکن ایران‌اند و شمار زیادی از آنان در سوریه کشته شده‌اند.

با آغاز حملات نیروهای مخالف حکومت سوریه، جنگ داخلی در این کشور وارد مرحله تازه‌ای شده است. این حملات از روز چهارشنبه آغاز شد و گزارش‌ها حاکی است که نیروهای مخالف حکومت بخش‌هایی از شهر حلب و ادلب را تصرف کرده‌اند.

گزارش‌ها می‌رساند که در سه روز نخست این درگیری‌ها بیش از ۲۵۰ نفر کشته شده‌اند و این آمار، دست‌کم ۱۴۰ نفر شورشی و ۸۷ نفر از نیروهای دولتی سوریه را شامل می‌شود.

عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی روز یکشنبه پیش از سفر به دمشق گفت که جمهوری اسلامی "قاطعانه از دولت و ارتش سوریه حمایت می‌کند."

جمهوری اسلامی بقای دولت سوریه را برای تامین منافع منطقه‌ای خود بسیار مهم می‌داند و به همین دلیل در درگیری‌های داخلی سوریه در سال ۲۰۱۷ نیز نیروهای جمهوری اسلامی وارد میدان جنگ این کشور شدند. گفته شده که نیروهای اعزامی جمهوری اسلامی به سوریه در آن زمان بیش از دو هزار کشته دادند.

آن‌ها همچنین درباره تلاش‌های بشردوستانه در غزه و لزوم پایان دادن به جنگ و تضمین آزادی تمام گروگان‌ها گفت‌وگو کردند.

دیده‌بان حقوق بشر سوریه گزارش داده که در پی حملات نیروی هوایی روسیه به ادلب و حلب در روز یکشنبه ۱۱ قوس، ۴۹ نفر، از جمله ۱۷ غیرنظامی، جان خود را از دست دادند.

هیات تحریر شام و گروه‌های مسلح مخالف بشار اسد اعلام کردند کنترول کامل استان ادلب را به‌دست گرفته‌اند.

آیت‌الله بامیانی در پیامی ویدیویی که روز یکشنبه منتشر شد، از نگاه ایران به افغان‌ها انتقاد کرد و گفت: «ایران از مهاجرین بی‌پناه افغان به‌عنوان چوپ سوخت استفاده می‌کند و در پایان آن‌ها را به نام جاسوس، چپاولگر، بی‌هویت و تروریست بیرون می‌اندازد.»

با آغاز جنگ سوریه، سپاه پاسداران ایران، لشکر فاطمیون متشکل از شیعیان مهاجر افغانستان را در دفاع از حکومت بشار اسد تشکیل داد.

شبه نظامیان اسلامگرای تحریر شام در چند روز گذشته توانسته اند ولایت حلب، دومین ولایت بزرگ سوریه را تسخیر کنند. انتظار می‌رود که جمهوری اسلامی در دفاع از حکومت بشار اسد، مستشاران نظامی و شبه نظامیان شیعه وفادار به خود را به سوریه بفرستد.

با از سرگیری مجدد جنگ سوریه، آیت‌الله بامیانی گفت که این روزها مهاجران افغان در ایران از وی می‌پرسند که آیا می‌توانند در جنگ سوریه شرکت کنند یا نه. او درپاسخ گفته است: «هیچ افغانی حق ندارد به خاطر منافع خارجی‌ها، منافع ملی افغانستان را به خطر اندازد.»

بامیانی خطاب به مهاجران در ایران گفت: «دیگر حق ندارید لشکر فاطمیون و زینبیون بسازید.»

او لشکر فاطمیون را «چوپ سوخت ایران» خواند و ادامه داد: «شمایی که از جهاد سخن می‌گویید، کدام جهاد؟ جهاد از خود شرط و شروطی دارد. این طور نیست که هرکجا کسی به نام اسلام بیرق بلند کند، حرکت کنید. این جهاد نیست، بلکه تجاوز است.»

آیت‌الله بامیانی گفت: «دیگران از سادگی و ایمان ما سوءاستفاده کرده و فاطمیون و زینبیون را ساختند، ۱۵ هزار جوان پاک ما در سوریه کشته شدند، چقدر در سوریه مفقودالاثر داریم و چقدر معلول داریم.»

او هشدار داد که مشارکت افغان‌ها در جنگ سوریه موجب تحریک کشورهای دیگر علیه افغانستان می‌شود.

نگاه فرودست

آیت‌الله بامیانی جمهوری اسلامی را به «نژادپرستی» متهم کرد و گفت که رژیم ایران «فرهنگ‌ستیزی، مهاجرستیزی و افغان‌ستیزی» را در میان مردم خود نهادینه کرده است. او گفت که جمهوری اسلامی روزگاری اگر ساختمانی در ایران بر اثر زلزله فرو می‌ریخت، امریکا را مقصر می‌دانست، اما اکنون هر مشکلی را به مهاجران افغان نسبت می‌دهد.

او با ابراز اینکه «سرنوشت مهاجرین افغان در ایران جز اندوه، فقر و رنج نیست»، گفت: «ما می‌دانیم که چقدر مهاجرین در ایران به‌طور مرموز کشته شده‌اند. اگر ایران به شما ارزش قائل بود، چرا شما را در شانزده استان ممنوع‌الورود کرد؟ چرا فرزندان شما را از مکاتب اخراج کردند؟»

آیت‌الله بامیانی می‌گوید که در کابل زندگی می‌کند.