خانه آزادی بیان بستن دفتر تلویزیون آرزو در کابل و بازداشت کارمندان این رسانه توسط طالبان را محکوم کرد. این نهاد در اعلامیهای از طالبان خواست که فورا کارمندان تلویزیون آرزو را آزاد و از سرکوب رسانهها و اعمال فشار بر خبرنگاران دست بردارد.
طبق اعلامیه، نیروهای استخبارات و وزارت امر به معروف طالبان شش کارمند تلویزیون آرزو را بازداشت کردهاند.
این نهاد حامی رسانهها گفته نیروهای استخبارات و وزارت امر به معروف طالبان صبح روز چهارشنبه به دفتر تلویزیون آرزو در کابل یورش بردند و ۲۰ کارمند این رسانه را که در دفتر حضور داشتند در یک اتاق حبس کردند.
بر اساس جزئیاتی که ارائه شده، نیروهای طالبان آرشیف دفتر تلویزیون آرزو در کابل و موبایلهای شخصی کارمندان را بررسی کرده است.
در اعلامیه این نهاد آمده است که استخبارات امر به معروف طالبان پس از بررسیهایشان، شش کارمند این رسانه را به اتهام همکاری با «برخی از رسانهها در تبعید، حضور کارمندان زن و نشر سریالها بازداشت» کرده است.
پیشتر منابع آگاه گفتند این کارمندان به ظن همکاری با افغانستان اینترنشنال و آمو بازداشت شدهاند. اما مدیران شبکههای افغانستان اینترنشنال و آمو میگویند هیچگونه همکاری با تلویزیون آرزو و کارمندان آن رسانه نداشته اند.
خانه آزادی بیان از سازمانهای حامی رسانهها، سازمانهای حقوق بشری و دفتر یوناما در کابل خواست که برای آزادی خبرنگاران تلویزیون آرزو و حمایت از آزادی رسانهها در افغانستان «تلاش موثر و جدی» انجام دهند.
بانک جهانی در گزارش تازهای نوشت اقتصاد افغانستان هرچند رشد متوسط داشته اما همچنان با چالشهای جدی از جمله محدودیتهای مالی، عدم تعادل تجاری و ظرفیت محدود سرمایهگذاری عمومی مواجه است. این بانک رشد اقتصادی افغانستان را «نامطمئن» توصیف کرد.
در این گزارش که روز چهارشنبه، ۱۴ قوس، نشر شد، آمده است که رشد متوسط ۲.۷ درصدی تولید ناخالص داخلی افغانستان به دلیل «مصرف خصوصی» به دست آمده است.
بنابر گزارش، این میزان رشد تولید ناخالص داخلی، تنها حدود ۱۰ درصد از خسارات اقتصادی گذشته را جبران کرده و همین امر، نشاندهنده ماهیت «کند و شکننده» بهبود اقتصادی افغانستان است.
بانک جهانی گفته است که این میزان رشد تأثیر اندکی بر رفع مشکلات ساختاری عمیقتر و آسیبپذیریهای جدی در اقتصاد افغانستان داشته است.
نیاز به مشارکت زنان و استفاده از ظرفیتهای داخلی
در گزارش بانک جهانی تاکید شده که مشارکت زنان در اقتصاد، تقویت بسیج منابع داخلی، حفظ ثبات قیمتها و رسیدگی به کمبودهای جدی در زمینه سرمایه انسانی، برای بهبود بلندمدت و کاهش آسیبپذیری در برابر شوکهای اقتصادی آینده ضروری است.
بانک جهانی بر رسیدگی به کمبودیها در قسمت منابع انسانی بهویژه در حوزههای آموزش و بهداشت و بهخصوص برای زنان تاکید کرده است.
فاریس حداد-زرفوس، رئیس بخش افغانستان در بانک جهانی، گفت که چشمانداز رشد بلندمدت اقتصادی افغانستان به استفاده از ظرفیتهای قابل توجه بخش خصوصی داخلی و در مجموع به بهبود محیط کسبوکار بستگی دارد.
به گفته او، این امر با افزایش سرمایهگذاری، فراهم کردن دسترسی به منابع مالی برای کسبوکارهای کوچک و حمایت از زنان کارآفرین تحصیلکرده و ماهر تحقق خواهد یافت.
این مقام بانک جهانی خاطرنشان کرد: «بدون این اقدامات، افغانستان با خطر رکود طولانیمدت و چشمانداز محدود برای توسعه پایدار مواجه خواهد بود.»
بانک جهانی گفته که هرچند بهبود جزئی اقتصاد، همراه با کاهش قیمت مواد غذایی، به بهبود تدریجی رفاه خانوارها کمک کرده اما اکثر خانوارهای افغانستان همچنان برای تأمین نیازهای اولیه خود با مشکلات مواجهاند و فقر بهطور گستردهای پابرجا است.
برپایه این گزارش، گروههای آسیبپذیر، از جمله زنان، کودکان و آورگان، به دلیل نبود سازوکارهای حمایت اجتماعی، بیشترین آسیب را از مشکلات اقتصادی متحمل میشوند.
بانک جهانی همچنین گفته که بهبود اقتصادی در افغانستان همچنان نابرابر است و چشمانداز فعالیتهای اقتصادی در این کشور تغییر یافته است. برپایه گزارش، در سال ۲۰۲۱، ولایتهایی که اقتصادشان بیشتر به کمکهای خارجی و هزینههای امنیتی متکی بود، مثل کابل، قندهار، هلمند و زابل، بیشترین کاهش در فعالیت اقتصادی را در مقایسه با سال ۲۰۲۰ تجربه کردند.
طبق گزارش، همینطور تا سال ۲۰۲۳، میزان فعالیت اقتصادی ولایتهای پروان، کاپیسا، زابل و بهویژه کابل نیز بهطور قابلتوجهی پایینتر از مبنای سال ۲۰۲۰ بوده است.
میزان صادرات ثابت و افزایش واردات
بانک جهانی گفته است که چالشهای تجاری نیز در افغانستان همچنان قابل توجه است.
برپایه گزارش، در سال ۲۰۲۳-۲۰۲۴، صادرات افغانستان ثابت باقی ماند اما واردات افزایش یافت و این امر باعث گسترش کسری تجاری شد.
در گزارش آمده: «با این حال، افزایش ارزش افغانی واردات را ارزانتر کرد و تقاضا برای کالاهای خارجی را افزایش داد.»
گزارش تاکید کرد که وابستگی افغانستان به واردات کالاهای اساسی مانند سوخت، مواد غذایی و ماشینآلات، کسری تجاری را تشدید کرده و ممکن است ثبات اقتصادی این کشور را به خطر مواجه کند.
رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان، در واکنش به ممنوعیت آموزش زنان در بخش صحت گفت که این گروه «دشمن آموزش و پیشرفت» است. فرمانده امنیه پیشین قندهار نیز از نهادهای بینالمللی خواست تا در عوض قرار گرفتن در کنار طالبان، در کنار مردم افغانستان بایستند.
رحمتالله نبیل روز چهارشنبه در صفحه اکس خود نوشت که این تصمیم طالبان «نه تنها آینده زنان و دختران افغانستان را نشانه میرود بلکه عمر حکومت ظالمانه و متحجرانه آنان را نیز کوتاهتر میسازد.»
نبیل گفت طالبان با این اقدامات، تخم «خشم و بیداری مردمی» را میکارند و «روزی نه چندان دور، تاریخ آنان را همچون عبرتی تلخ در صفحات خود ثبت خواهد کرد.»
در همینحال تادین خان اچکزی، فرمانده امنیه پیشین قندهار نیز گفت که این تصمیم طالبان جنبه اسلامی، انسانی و افغانی ندارد. او ممنوعیت تحصیلی دختران را «ظلم بزرگی در حق مردم افغانستان» خواند.
اچکزی گفت که این تصامیم «رویکرد آگاهانه برای نابودی نسلهای آینده است.»
تادین خان بر بازشدن هرچه زودتر دربهای تمام مراکز آموزشی بر روی دختران افغان تاکید کرد.
بهرغم ممنوعیت آموزشی زنان و دختران در سهسال اخیر، دروازههای مراکز آموزش صحی بر روی دختران و زنان باز بود، اما این درب نیز روز چهارشنبه بر اساس فرمان تازه رهبر طالبان بر روی دختران و زنان بسته شد.
روزنامه پاکستانی «هم» از تشدید تلاشهای نماینده ویژه چین برای کاهش تنش میان طالبان افغان و پاکستان خبر داد. این روزنامه به نقل از یک مقام طالبان گفت که یو شیائویونگ پیشنهاد نشست سهجانبه وزیران خارجه طالبان، پاکستان و چین در بیجینگ را داده است.
مقامهای پاکستان و طالبان به روزنامه هوم نیوز گفتند که بهدنبال سفرهای نماینده ویژه چین به کابل و اسلام آباد، بیجینگ تلاش دارد تنشها بین پاکستان و حکومت طالبان را کاهش دهد.
به گفته این روزنامه، اختلاف طالبان و پاکستان بر سر گروههای مسلح مخالف پاکستان از جمله تحریک طالبان پاکستانی باعث شده است که روابط دو طرف به پایینترین سطح سقوط کند.
یک مقام طالبان به این روزنامه گفت که محور دیدارهای نماینده ویژه چین با مقامهای ارشد طالبان و پاکستان نشان دهنده نگرانی چین از تنشها بین طالبان و اسلامآباد است.
به گفته این مقام طالبان، نماینده ویژه چین در راستای کاهش تنشها، ایده برگزاری نشست وزیران خارجه این گروه، پاکستان و چین را در بیجینگ داد.
این مقام گفت که چین پیش از این پیشنهاد برگزاری نشست سهجانبه در عشقآباد در حاشیه نشست وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان را داده بود، اما این نشست به تاخیر افتاد.
مشهید حسین، رئیس انستیتوت پاکستان و چین به این روزنامه گفت که چین بهطور فعال نشست سه جانبه پاکستان، طالبان و چین را به عنوان پلی برای عادی سازی روابط بین اسلام آباد و کابل میبیند.
مشاهد گفت: «چین استراتژی سهجانبهای در قبال افغانستان دارد که برای اولین بار در ۴۰ سال گذشته، با سیاست پاکستان در افغانستان که یک سیاست ناقص و شکست خورده است، متفاوت است».
این کارشناس پاکستانی افزود: «بیجینگ اکنون در کابل نفوذ بیشتری نسبت به اسلامآباد دارد.»
او گفت که چین، پس از پذیرفتن نماینده طالبان در اوایل سال جاری، بهدنبال رویکردی سهگانه تعامل، بازسازی و صلح از طریق استراتژی ضد تروریسم برای مهار گروههای تروریستی فعال در داخل افغانستان است.
منصور احمد خان، سفیر پیشین پاکستان در افغانستان نیز گفت که شکاف فزاینده بین پاکستان و طالبان افغان به طور گسترده ادامه دارد و اکنون به جایی رسیده است که روابط پاکستان با چین را تحت تاثیر قرار داده است.
دیپلومات پیشین پاکستان در کابل گفت: «درگیری مرزی و عدم تعامل میان افغانستان (طالبان) و پاکستان در مورد مسائل فرامرزی چشمانداز صلح و ثبات پایدار را تضعیف میکند و در عین حال مانع از تلاشهای چین برای گسترش نفوذ اقتصادی خود در افغانستان و منطقه میشود.»
او گفت که روابط بهتر میان طالبان و پاکستان برای منافع چین اهمیت حیاتی دارد.
پاکستان که در طول بیست جنگ طالبان علیه دولت افغانستان و نیروهای بینالمللی متهم به حمایت از مخالفان مسلح کابل بود، امیدوار بود با روی کار آمدن طالبان حملات گروههای شبهنظامی در این کشور کاهش یابد.
اسلامآباد بهخصوص روی همکاری طالبان افغان در مهار تحریک طالبان پاکستانی که متحد این گروه محسوب میشود، حساب کرده بود. اما در طول سه سال گذشته نه تنها طالبان مانع حملات تیتیپی در پاکستان نشده است، بلکه مقامهای ارشد پاکستان طالبان را متهم به پناه دادن به اعضای تیتیپی و در مواردی حمایت از این گروه برای راهاندازی حملات در داخل پاکستان کردهاند.
طالبان در کابل این اتهامات همواره رد کرده است.
شهرداری طالبان در خوست اعلام کرد که بر اساس دستور ویژه رئیسالوزرای این گروه، نام برخی از اماکن و پارکها در این ولایت تغییر کرده است. به گفته شهرداری، نام پارک حکیم تنیوال به پشتونستان و نام منار ببرک خان به منار استقلال تغییر یافته است.
شهرداری طالبان در خوست میگوید که پس از ارائه فهرست ۱۷ مکان، چهارراه و پارکهای این ولایت به رئیسالوزرا، نهایتا بهدستور وی، نام برخی از اماکن و پارکها تغییر یافته است.
این نخستینبار است که طالبان نام یک پارک را به پشتونستان تغییر میدهد. پیش از این طالبان چهارراه پشتونستان در کابل را با استفاده از سنگهای گرانقیمت مرمر بازسازی کرده است.
طالبان پیش از این نیز نام برخی مکانها و چهارراهها را تغییر داده است. در تازهترین مورد، چهارراهی «محمد سالم ایزدیار» در کابل به چهارراهی «زنبق» تغییر داده شد.
قبلاً، عتیقالله عزیزی، معین فرهنگ و هنر طالبان، گفته بود که نام مکانهایی که به نام افراد نامگذاری شدهاند، باید تغییر کند.
این گروه در سهسال اخیر به سلسله تغییر نامهای اماکن مختلف، نام چوک «شهید مزاری» را به «چوک قرآن»، نام «باغ آزادی هرات» را به «باغ اسلامی»، نام جاده فیضمحمد کاتب هزاره در غرب کابل را به جاده «چهار قلعه چهاردهی» تغییر داده است.
منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفتند که رهبر طالبان در یکسال گذشته تحت عنوان اصلاحات، بیش از ۱۵۰نفر از نزدیکان خود را از مناصب پایین در پستهای بالاتر گماشته است. به نظر میرسد هبتالله با این تغییرات در صدد گسترش و تحکیم نفوذ خود است.
یک سوم این انتصابها در ولایتهای جنوبی افغانستان انجام شده است. هبتالله دهها نفر بهشمول وزیران، معاونان و فرماندهان ارتش طالبان را تعیین و تبدیل کرده است.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که رهبر طالبان برای گسترش نفوذ خود، بسیاری از افراد را از سمتهای پایینتر به وزارتخانهها، معینیتها، ولایتها و مقامات عالی ارتش منتقل کرده است.
در عین حال، هبتالله آخندزاده برای از بین بردن اختلافات داخلی و آوردن افرادی تحت تاثیر و کنترل خود، بسیاری از مقامات طالبان را در ولایتهای جنوبی از سمتهای بالا به مقامهای پایینتر تبدیل کرده است.
بسیاری از این تعیینات نه بر مبنای سوابق و تجربه کاری، بلکه بر مبنای روابط با رهبر طالبان صورت میگیرد.
به گفته منابع، در جریان ماه جنوری امسال هبتالله ۲۸ نفر را در وزارت دفاع تغییر و تبدیل کرد.
در ماه فبروری نیز ۱۲ انتصاب در ادارات مختلف تحت کنترول این گروه انجام داد. به همین ترتیب در ماه می امسال ۱۵ انتصاب دیگر در نهادهای دولتی این گروه صورت گرفته است.
چنانچه، هبتالله آخندزاده طی فرمانی نور جلال جلالی را به جای قلندر عباد به عنوان وزیر صحت عامه این گروه تعیین کرد. او پیش از این، معین وزارت داخله طالبان بود.
محمدصادق انقلابی، ولسوال گرشک هلمند به عنوان معاون والی قندهار و حیات الله مبارک، معاون والی قندهار به عنوان ولسوال گرشک منصوب شد.
تغییر وزیران کابینه هبتالله در ماههای جون و جولای با واکنشهای در میان حامیان این گروه مواجه شد. حامیان طالبان در شبکههای اجتماعی از رهبر خود به دلیل رعایت نکردن هنجارهای حرفهای، انصاف و عدالت در تعیینات انتقاد کردند.
او همچنین در ماه جون، محمد وزیر، رئیس بودجه وزارت امور داخله را به عنوان رئیس مبارزه با حوادث غزنی منصوب کرد و در ماه جولای هدایت الله بدری از ریاست افغانستان بانک برکنار و به عنوان وزیر معادن و پترولیم منصوب شد.
رهبر طالبان در ماه جولای تغییراتی را نیز در وزارت دفاع طالبان ایجاد کرد که در آن به افراد زیادی از ولایات جنوبی مناصب عالی داده شد.
عبدالله بشیر، ولسوال بولدک قندهار به حیث معین تکنالوژی و لوجستیک وزارت دفاع مقرر کرد.
رهبر طالبان در ماههای اخیر این سلسله تغییرات را در برخی نهادهای دیگر نیز انجام داده است.
او افراد مورد اعتماد خود را در ولایات، وزارتخانهها و نهادهای مهم گماشته است.
هبتالله دفتر ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان را نیز به قندهار انتقال داد. از مدتی بدینسو امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان نیز در قندهار دفتری باز کرده و با نهادهای خارجی در آنجا ملاقات میکند.
منبع میگوید که رهبر طالبان علاوه بر گماشتن افراد مورد اعتماد خود در مناصب عالی، یک نیروی ویژه چندهزار نفری نیز ایجاد کرده است.
به گفته منابع، این نیروی ویژه هبتالله وابسته به وزارت های داخله و دفاع نیست و ماهانه میلیونها افغانی بودجه را برای معاشات و مصارف دیگر دریافت میکند.
