وزیر خارجه امریکا درباره خروج این کشور از افغانستان، گفت که جو بایدن توافقی را به میراث برد که در دوره ترامپ انجام شده بود. آنتونی بلینکن گفت به خواست امریکا دولت افغانستان ۵ هزار زندانی طالبان را آزاد کرد و امریکا شمار سربازان خود را تا چهار هزار نفر کاهش داد.
او گفت طالبان پذیرفت که گفتوگوهای بینالافغانی را انجام دهد و وارد شهرهای بزرگ نشود اما طالبان به پیش روی ادامه داد.
بلینکن افزود که بیش از ۲۰ هزار سند و متن مصاحبه بیش از ۵۰ شاهد را به کانگرس تحویل داده است.
آنتونی بلینکن گفت هر گونه تلاش برای درک و آموختن درسهای خروج از افغانستان باید در چهارچوب رویدادهای قبل از آن انجام شود.
گرگوری، عضو مجلس نمایندگان امریکا در جلسه شهادت آنتونی بلینکن در کمیته روابط خارجی کانگرس گفت که روند خروج امریکا از افغانستان به دلیل توافقنامه دوحه از اولین دور ریاست جمهوری ترامپ وارد مرحله بدون بازگشت شده بود.
او گفت که تعداد سربازان امریکایی در افغانستان باید کاهش می یافت. این عضو مجلس گفت:
«زمانی که اشرف غنی کابل را ترک کرد سربازان ما با رشادت بزرگترین عملیات خروج از افغانستان را انجام دادند. بایدن تصمیم درست گرفت که خواست یک نسل دیگر از امریکاییها در جنگی که سرانجامی ندارد بیرون شود.»
او گفت «دولت بایدن یک بازبینی جامع انجام داد و به این نتیجه رسید که اگر از توافقنامه دوحه خارج شود وارد یک جنگ دوباره با طالبان خواهیم شد.»
رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا در جلسه شهادت بلینکن از دولت بایدن برای خروج از افغانستان انتقاد کرد. مایکل مکال گفت که جو بایدن بر خلاف قانون اساسی امریکا به طالبان تسلیم شد و آنتونی بلینکن هشدارها را نادیده گرفت و در هنگام خروج در تعطیلات بود.
مکال گفت که با دولت بایدن نقض توافقنامه دوحه توسط طالبان و هشدارهای ناتو برای خروج از افغانستان را نادیده گرفت.
او روز چهارشنبه در جلسه شهادت وزیر خارجه امریکا در کانگرس گفت حتی زمانی که زنگ های خطر با صدای بلند به صدا در آمده بودند آنتونی بلینکن، وزیر خارجه تهدیدات قریب الوقوع علیه منافع امریکا و شرکای دو دهه امریکا در افغانستان را نادیده گرفت و در تعطیلات بود.
مکال گفت: «در حالی که طالبان ولایت به ولایت به کابل نزدیک میشدند شما به عنوان وزیر خارجه ما مسئولیت خود را به دیگران واگذار کردید و زمانی که در ۱۴ اگست کابل به طالبان تسلیم میشد شما به تعطیلات رفته بودید. من از این قضیه خوشحال نیستم. من می خواهم به شما یادآوری کنم که شما امنیت دیپلوماتها و متحدان ما را به مخاطره انداختید.» شما به تروریست ها مثل شرکای دیپلوماتیک نگاه کردید.»
رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان خطاب به وزیر خارجه امریکا گفت «شما به دشمنان امریکا (طالبان) مثل شریک و متحد امریکا برخورد کردید.»
صندوق امانی سازمان ملل برای افغانستان خبر داد که ناروی بیش از ۸۹۶ هزار و ۳۰۰ دالر اضافی به این صندوق کمک کرده است. این نهاد نوشت که ناروی این کمک را برای بازسازی زندگی مردم افغانستان و توانمندسازی زنان، اختصاص داده است.
صندوق امانی ملل متحد روز چهارشنبه، ۲۱ قوس در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «ناروی به کمک به افغانها برای بازسازی زندگیشان، توانمندسازی زنان و ایجاد تغییر پایدار، ادامه میدهد.»
ناروی در ماه سنبله سال جاری خورشیدی نیز ۱.۸ میلیون دالر به افغانستان کمک کرده بود.
دفتر هماهنگکننده کمکهای بشردوستانه سازمان ملل پیش از این خبر داد که کمکهای ناروی به افغانستان در ۱۰ سال گذشته به ۱۸۹ میلیون کرون (بیش از هفده و نیم میلیون دالر) میرسد.
طبق برآورد سازمان ملل، نزدیک به نیمی از مردم افغانستان و عمدتا زنان زیر خط فقر زندگی میکنند و به کمک نیاز دارند.
وزارت تحصیلات عالی طالبان اعلام کرد که مجوز فعالیت ۱۱ نهاد خصوصی آموزشی را در ۹ ولایت لغو کرده و مسئولان آنها را به نهادهای قضایی معرفی کرده است. عدم پایبندی به اصول علمی و نداشتن کارمندان اداری «مطابق اصول» دلیل لغو فعالیت آنها خوانده شده است.
طالبان همچنین این مراکز آموزشی را به داشتن «استادان خیالی» متهم کرده است.
وزارت تحصیلات عالی طالبان روز چهارشنبه، ۲۱ قوس در خبرنامهای اعلام کرد که فعالیت این نهادهای تحصیلی طی نشستی شورای رهبری این وزارت، لغو شده است.
این وزارت توضیح نداده است که کارمندان این مراکز کدام «اصول علمی» را زیرپا گذاشتهاند. پیش از این طالبان از استادان و کارمندان مراکز آموزشی خواسته بودند که ریش، موها و پوشش خود را مطابق میل وزارت امر به معروف این گروه تنظیم کنند.
طبق این خبرنامه، فعالیت نهاد تحصیلی سلطان محود غزنوی در غزنی، ابونصر در فراه، حنظله و حکمت در بادغیس، فجرستان در تخار، نمر در قندز، رویان و قدس در بغلان، سادات در بلخ، مولانا جلالدین محمد بلخی در سمنگان و الغیاث در هرات، لغو شده است.
مشکلات در امتحانات و نبود امکانات تدریسی لازم از دیگر دلایلی هستند که وزارت تحصیلات عالی طالبان بهعنوان توجیهی برای لغو فعالیت این نهادهای تحصیلی، مطرح کرده است.
در خبرنامه وزارت تحصیلات عالی طالبان آمده است: «همچنین، تصمیم گرفته شد که مسئولین و رهبران این نهادها به نهادهای عدلی و قضایی معرفی شوند.»
برای دستیابی به تمامی جزئیات پیرامون نحوه ترور خلیلالرحمن حقانی هنوز بسیار زود است. با این حال، بر اساس دادههای موجود و تحلیل شرایط پیش از این رویداد، میتوان سه سناریو از دیدگاه نظری و دو تاکتیک از نظر اجرایی را مورد بررسی قرار داد.
۱. سایه هبتالله آخندزاده
اعضای شبکه حقانی، بهویژه سراجالدین حقانی، وزیر امور داخله طالبان، گاهی انتقادهایی به تصمیمهای هبتالله آخندزاده وارد کردهاند. این انتقادها نشاندهنده اختلافات جدی در دیدگاهها و حتی سرپیچی از دستورات هیبتالله آخندزاده بوده است.
بهعنوان مثال، عدم رعایت دستور هیبتالله درباره تصویربرداری و عدم اجرای فرمان او درباره دیپوها (ذخایر مهمات) از جمله این موارد است.
در آخرین مورد، سراجالدین حقانی بهطور تلویحی از هبتالله آخندزاده انتقاد کرد و نشان داد که قصد دارد بهعنوان فردی مستقل در رژیم طالبان جایگاه خود را تثبیت کند.
با توجه به روحیه دیکتاتورمآبانه هیبتالله آخندزاده، چنین سرپیچیهایی از سوی حقانی برای او غیرقابل تحمل به نظر میرسد. بنابراین برخی از ناظران معتقدند که ممکن است هبتالله آخندزاده برای نشان دادن قدرت خود و هشدار جدی به سراجالدین حقانی، کاکای او را ترور کرده باشد تا به او نشان دهد که باید در گفتار و رفتار خود محتاط باشد.
۲. داعش
شاخه خراسان داعش بهعنوان یک گروه فعال تروریستی در افغانستان بارها مسئولیت اقدامات علیه افراد بلندپایه طالبان را برعهده گرفته است. ترور مولوی داوود مزمل، والی طالبان در بلخ، و ترور نثار احمد احمدی، معاون والی طالبان در بدخشان از نمونههای آن است.
در مورد خلیلالرحمن حقانی، با اینکه گفته میشود شبکه حقانی با افراد داعش رابطه حسنهای دارد، اما امکان اینکه داعش اقدام به چنین عملی کرده باشد، دور از تصور نیست.
۳. رقابت خانوادگی
رقابت درونی میان اعضای خانواده حقانی برای کنترول کامل بر این شبکه قدرتمند «تروریستی»، با منابع مالی گسترده و روابط عمیق با جهادگران منطقه، همواره مطرح بوده است. بحث «مشر» بودن میان خلیلالرحمن و سراجالدین نیز یکی از موضوعات مناقشهبرانگیز بوده است.
در ماههای پیش از سقوط جمهوری افغانستان، خلیلالرحمن حقانی بیشتر از گذشته فعال شده و روابط گستردهای با برخی از شخصیتهای کابل و نفوذیهای محلی در ولایات جنوب شرقی و اطراف کابل ایجاد کرده بود.
این موضوع برای سراجالدین حقانی خوشایند نبود، اما به دلیل روابطی که سراجالدین حقانی با قندهار داشت و عنوان «خلیفه» که برای خود ساخته بود، توانست نقش جدیتری در رژیم طالبان به دست آورد.
سراجالدین حقانی همواره خلیلالرحمن حقانی را مزاحمی در برابر تسلط بیچون و چرای خود بر شبکه حقانی میدانست. شرایط ایجاد شده ممکن است به سراج فرصت داده باشد تا با حذف کاکای خود، قدرت خود را تثبیت کند و تصمیمهای خود را بدون مزاحمت او اجرا کند.
از منظر تاکتیکی
ترور خلیلالرحمن حقانی در یکی از محافظتشدهترین مکانها که تحت نظارت او بود، رخ داده است. بر اساس اطلاعات موجود، تمامی محافظان وزارت و شخص خلیلالرحمن حقانی از قوم زدران و از افراد کاملاً مورد اعتماد او بودند.
تدابیر امنیتی جدی در ورودی و داخل وزارت برقرار بود و تمام افرادی که قصد ملاقات او را داشتند، چندین بار مورد بازرسی بدنی قرار میگرفتند.
خلیل حقانی نیز به دلیل رقابتها و تهدیدهای امنیتی، همواره دو قبضه سلاح (یک تفنگچه کمری و یک میل گرینوف روسی و اخیرا ام ۱۶ امریکایی) همراه خود داشت.
این تدابیر امنیتی نشان میدهد که حمله احتمالاً توسط یکی از نزدیکان او یا با همکاری افراد حلقه نزدیکش صورت گرفته باشد. زیرا نفوذ به این سطح از امنیت بسیار دشوار بود، مگر اینکه داخل حلقه حفاظتی او رخنهای وجود داشته باشد.
در نهایت، میتوان گفت که هر اتفاقی که رخ داده باشد، چه در چارچوب سناریوهای مطرحشده و چه خارج از آن، بدون همکاری حلقه امنیتی نزدیک به خلیلالرحمن حقانی ممکن نبوده است.
