کنایه جولانی به طالبان: ما نمی‌خواهیم از سوریه یک افغانستان دیگر درست کنیم

معاون سابق نمایندگی اتحادیه اروپا روز چهارشنبه به دویچه وله گفت که این نگرانی‌ها «جدی است، جدی‌تر می‌شود و هیچکدام آن‌ها نیز تاکنون حل نشده است».

این دیپلومات پیشین اتحادیه اروپا گفت که بسیاری از طالبان از رده‌‌های رهبری این گروه گرفته تا افراد رده پایین آن از تصمیم‌های که تا هنوز گرفته شده است، نگرانند.

او گفت که افراد ناراضی در میان طالبان به این فکر اند که با چنین تصمیم‌هایی، آینده حکومت آن‌ها چه خواهد شد.

مایکل سمپل افزود: «این احتمال وجود دارد که ترورها باز هم صورت گیرد. این نیز ممکن است که برخی از مردم (رهبران طالبان) گوشه‌نشین شوند.»

سمپل که در سال ۲۰۰۷ به‌دلیل دیدارش با اعضای طالبان توسط حکومت وقت از افغانستان اخراج شد، به تماس‌ها بین طالبان ناراضی با مخالفان سیاسی این گروه اشاره کرد.

او گفت که «تعدادی از طالبان ناراضی» با مخالفان سیاسی این گروه در تماس اند که اگر ممکن باشد «به طرف یک حکومت اسلامی افغانستان شمول بروند. زیرا در وضعیت فعلی که همه اختیارات در دست امیر است، تغییر سیاسی ممکن نیست.»

این دیپلومات پیشین افزود که در صورت جدی‌تر شدن اختلاف‌ها میان رهبران طالبان احتمال می‌رود مقام‌های این گروه «پنهانی به انتقام‌گیری از همدیگر» ادامه دهند و هیچ کس مسئولیت حملات را به دوش نگیرد.

او گفت: «داعش در افغانستان یک شفر است و هر کسی که حمله یا عملیاتی را انجام دهد، بهترین راه این است که بگوید کار داعش بود.»

در ماه‌های اخیر گزارش‌ها از بروز اختلافات میان مقام‌های طالبان به‌خصوص گروه حقانی با حلقه رهبری این گروه در قندهار بیشتر شده است.

منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که در نشست اخیر مقام‌های ارشد طالبان با ملا هبت‌الله آخندزاده در قندهار، خلیل‌الرحمن حقانی، وزیر کشته شده مهاجرین طالبان و سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله این گروه با تصمیم‌های اخیر هبت‌الله به خصوص فرمان او در مورد بستن انستیتوت‌های طبی به روی دختران مخالفت کرده‌اند.

خلیل حقانی حدود دو هفته پیش در حمله انتحاری که داعش مسئولیت آن را گرفت، در محوطه وزارت مهاجرین کشته شد.

اذعان مقام طالبان به اختلافات

معاون سابق نمایندگی اتحادیه اروپا به تاریخچه اختلافات میان رهبران طالبان اشاره کرده که در مواردی منجر به «استفاده از زور» شده است.

او از ملا عبدالمنان نیازی و ملا محمد رسول از فرماندهان طالبان از این گروه یاد کرد که پیش از ورود طالبان به کابل به دلیل اختلاف با رهبری این گروه انشعاب کردند.

عبدالحق حماد، رئیس نهاد ناظر بر رسانه‌های وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان در گفت‌وگو با دویچه وله اذعان کرده که اختلاف میان رهبران طالبان بر سر مسائل جزئی از جمله بر سر تطبیق قانون وجود دارد. با این حال او گفت که هیچ گونه اختلافی «در اصول و اساسات نظام» میان رهبران این گروه وجود ندارد. او افزود که اختلافات میان رهبران طالبان در حدی نیست که منجر به منازعه «یا قتل یک فرد» ‌شود.

حماد گفت: «در نظام امارت اسلامی اطاعت از امیر واجب است و کسی که با امیر مخالفت کند، متمرد شمرده می‌شود.»

مایکل سمپل در گفت‌وگو با تایید اظهارات این مقام وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان گفته که در نظام این گروه هیچ گونه مخالفت با «امیر» یا رهبر این گروه پذیرفته نمی‌شود و همین واقعیت که کدام مکانیسم یا شورایی وجود ندارد تا قناعت همه را حاصل کند و حرف نهایی را ملا هبت‌الله می‌زند، منجر به نگرانی شده است.

سمپل در این برنامه گفت: «در حاکمیت طالبان همه تصامیم به یک شخص یعنی ملا هبت‌الله آخندزاده سپرده می‌شود. مطالعات ما نشان می‌دهد که اکثر طالبان هم در رهبری و هم در صفوف این گروه از تمصیم‌هایی که تاهنوز گرفته شده‌، نگرانند.»

طالبان بارها به اظهارات در مورد اختلاف در میان این گروه واکنش نشان داده است. انس حقانی که کاکایش در حمله انتحاری داعش کشته شد، روز چهارشنبه در مصاحبه با شبکه شمشاد گفت که تا هنوز نشانه اختلاف در میان طالبان دیده نشده است.

او گفت اگر در میان طالبان اختلافی وجود می‌داشت تا اکنون مواردی از آن آشکار می‌شد.

سفارت طالبان روز چهارشنبه در بیانیه‌ای گفت: «هر دو طرف بر ادامه تلاش‌های خود برای رفاه و پیشرفت هر دو ملت تاکید کردند.»

اسد قیصر همچنین ترور خلیل‌الرحمن حقانی را به سفیر طالبان تسلیت گفت.

مقام‌های پاکستانی به ترور خلیل حقانی سریعاً واکنش نشان داده و آن را به طور رسمی محکوم کردند. صادق خان، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان برای ابراز تسلیت به سفارت طالبان در اسلام آباد رفت.

به دنبال تظاهرات گسترده حزب تحریک انصاف برای رهایی عمران خان، فشار ارتش و نهادهای عدلی پاکستان بر این حزب افزایش یافته است و عمران خان با اتهامات جدید و ادامه حبس رو به روست.

عمران خان ارتش را متهم کرده است که در برکناری او از قدرت در پشت پرده نقش بازی کرد. عمران خان به رغم محبوبیت عمومی، با رای پارلمان از مقام نخست‌وزیری کنار زده شد.

حکومت پاکستان برخی از رهبران ارشد تحریک انصاف، از جمله عمران خان، رهبر این حزب را بازداشت کرده است. تعدادی از اعضای تحریک انصاف به اتهام خشونت در اعتراضات ضد دولتی و آتش زدن نهادهای عامه زندانی شده‌اند.

اعتراضات ماه گذشته تحریک انصاف به خشونت کشیده شد و نیروهای پولیس به تظاهرات این حزب در اسلام‌آباد یورش بردند که منجر به کشته شدن دست‌کم ۱۲ نفر شد.

عمران خان بارها حمایت خود را از طالبان ابراز کرده بود و پیروزی آنان را «شکستن زنجیر غلامی افغانستان» توصیف کرد.

جان هیلی همچنین توضیح داد که از بهار سال آینده، افغان‌هایی که به بریتانیا می‌آیند، تا ۹ ماه در اقامتگاه‌های موقت اسکان داده خواهند شد، تا زمانی که محل اقامت دایمی برای آن‌ها فراهم شود.

هیلی روز چهارشنبه در نامه‌ای به پارلمان بریتانیا گفت: «طی ۱۲ ماه گذشته، ما هر ماه حدود ۹۰ خانواده واجد شرایط را پذیرفته‌ایم و انتظار داریم این روند ادامه پیدا کند.»

او افزود: «در نهایت، حکومت قصد دارد برنامه‌های اسکان مجدد افغان‌ها در بریتانیا را خاتمه دهد. ما جزئیات بیشتری را در این زمینه با پارلمان به اشتراک خواهیم گذاشت.»

آقای هیلی خاطرنشان کرد که «بهترین اسکان مجدد، ادغام موفق و حمایت از افراد تازه‌وارد برای بازسازی زندگی‌شان در خانه جدید شان است.»

از زمان به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان در سال ۲۰۲۱، هزاران افغان از طریق این برنامه‌ها به بریتانیا منتقل شده‌اند. بخش اعظم این افغانها همکاران نهادهای بریتانیایی و ارتش در افغانستان بودند.

برنامه اسکان مجدد شهروندان افغانبه‌طور رسمی در جنوری ۲۰۲۲ راه‌اندازی شد. حکومت محافظه‌کار وقت تعهد کرد که در سال‌های آینده تا ۲۰ هزار نفر را در بریتانیا اسکان دهد.

رئیس‌الوزرای طالبان روز چهارشنبه در پیامی در سمینار «نقش رسانه‌ها در استحکام نظام اسلامی» که در اکادمی علوم طالبان برگزار شده بود، گفت: «رسانه‌ها برای تنویر اذهان عامه، دعوتگری، تعلیم، مبارزه فرهنگی، افزایش سطح آگاهی مردم، و نجات مردم از جنگ روانی و تبلیغاتی دشمن، ایفای نقش کنند.»

او از رسانه‌ها خواست در چارچوب ارزش‌های فرهنگی و دینی مورد نظر طالبان فعالیت کنند و در 'تحکیم نظام اسلامی' طالبان موثر باشند.

در این سیمینار، فریدالدین محمود، رئیس عمومی آکادمی علوم طالبان نیز از رسانه‌ها خواست به تقویت نظام طالبان کمک کنند. او افزود: «رسانه‌ها نباید تحت تاثیر یا مرعوب افکار بیگانه باشند.»

مقام‌های طالبان در این سیمینار به آزادی رسانه‌ها و حق آنها برای انتقاد از سیاست‌های طالبان اشاره‌ای نکردند. نهادهای حامی خبرنگاری می‌گویند طالبان خبرنگاران و تحلیلگرانی را که از سیاست‌های این گروه انتقاد کنند، سانسور و بازداشت می‌کند. سخنگوی طالبان نیز گفته است که آزادی رسانه‌ها را در چارچوب اصول تعریف شده این گروه می‌پذیرند.

در این مجلس، عباس ستانکزی، معین سیاسی وزارت خارجه طالبان از محدود شدن رسانه‌ها انتقاد کرد و از هبت‌الله و دیگر مقام‌های ارشد طالبان خواست که به رسانه‌ها به عنوان دشمن نبینند. او خواستار کاهش محدودیت‌ها و عدم مداخله در امور رسانه‌ها شد.

شرکت کننندگان در پایان سیمینار، قطعنامه هشت ماده‌ای را منتشر کرده و گفتند که وزارت‌های فرهنگ و عدلیه باید خلاهای قانونی موجود در فعالیت رسانه‌ها را پر کرده و مسیر فعالیت آنان را روشن کنند.

مقامات طالبان علی‌رغم تعهد نخستین به اجرای قانون رسانه‌ها و قانون دسترسی به اطلاعات، در عمل هیچ بندی از این قوانین را عملی نکردند.

در قطعنامه از رسانه‌ها خواسته شده تا افغان‌های مقیم خارج را به حمایت از نظام طالبان ترغیب کنند.

این سیمینار درحالی برگزار می‌شود که رسانه‌های تصویری عملاً در خطر سقوط قرار دارد. زیرا بربنیاد قانون امر به معروف و نهی از منکر، نشر تصاویر انسان‌ها حرام و ممنوع شده است.

سیف‌الاسلام خیبر، سخنگوی وزارت امر به معروف طالبان، در ۲۳ میزان اعلام کرد که قانون منع نشر تصاویر موجودات زنده به‌صورت تدریجی در سراسر افغانستان اجرا خواهد شد.

نهادهای حامی خبرنگاران گفته اند که در صورت اجرای کامل این قانون، فعالیت رسانه‌های تصویری در افغانستان عملاً متوقف خواهد شد.

منابع موثق در قندهار به افغانستان اینترنشنال گفتند رهبر طالبان از آنها خواسته که برای جلوگیری از حملات احتمالی امنیت خود را بهبود بخشند.

رهبر طالبان در عرصه‌های مختلف نماینده دارد، اما نزدیکترین فرد به او در عرصه سیاسی و امنیتی، ملا شیرین، والی این گروه در قندهار است. ملا شیرین در تمام جلسات ملا هبت‌الله حضور دارد و رهبر طالبان در بسیاری از تصامیم به نظریات او ارزش قایل است.

به گفته منابع، هبت‌الله آخندزاده، برای بررسی وضعیت امنیتی قندهار در ماه جاری دو بار از طریق مخابره با فرماندهان و مقام‌های ولسوالی‌ها گفت‌وگو کرده است.

ملا شیرین در نشست‌های امنیتی بارها بر اهمیت همکاری و هماهنگی میان ادارات و مسئولان طالبان تاکید کرده و به تمام نهادهای امنیتی دستور داده است که گشت‌زنی و بازرسی‌ها را افزایش دهند.

منابعی از قندهار یکشنبه گذشته (۲۵ قوس) به افغانستان اینترنشنال گفتند که به دنبال ترور خلیل حقانی، بازرسی و گشت‌زنی‌ها در قندهار افزایش یافته است و منسوبین امنیتی طالبان از افراد در مورد تذکره، محل و وظایف آنها بازجویی کردند.

یک منبع گفت که پس از ترور خلیل‌الرحمن حقانی، هبت‌الله به امنیت حلقه خاص خود توجه بیشتری کرده و از سه فرد مورد اعتماد خود خواسته تا امنیت گشت و گذار و دفاتر شان را تامین کنند و در دیدارهای شان با مراجعین تدابیر امنیتی لازم را روی دست بگیرند.

ملا شیرین کیست و چه نقشی بازی می‌کند؟

ملا محمد علی حنفی معروف به ملا شیرین آخند باشنده ولسوالی ژیری قندهار است. او یکی از بنیانگذاران طالبان است و نزدیکترین فرد به رهبر اول طالبان، ملا محمد عمر و رهبر کنونی، ملا هبت‌الله آخندزاده محسوب می‌شود.

ملا شیرین همچنین مسئول امنیت خانواده گی اولین رهبر طالبان، ملا محمد عمر بود. او زمان زیادی را با خانواده‌اش در پاکستان و قطر گذرانده است.

ملا شیرین در ۲۰ سال گذشته معمار و رهبر بسیاری از جنگ‌ها و برنامه‌های استخباراتی طالبان علیه حکومت پیشین افغانستان بود و همچنین عضو هیئت مذاکره کننده طالبان در مذاکرات صلح دوحه با ایالات متحده نیز بود.

او در رژیم طالبان والی قندهار و غزنی، رئیس استخبارات در حوزه جنوبی و مشاور رهبران طالبان در بسیاری از مناطق بوده است. به گفته منابع، ملا شیرین برنامه ترور جنرال عبدالرازق اچکزی، فرمانده پیشین قندهار را طرح ریزی کرده بود.

پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، ملا شیرین ابتدا به عنوان والی کابل، سپس معاون استخبارات وزارت دفاع طالبان و به تاریخ ۱۴ ثور ۱۴۰۲ به جای یوسف وفا به عنوان والی قندهار منصوب شد. او همچنین رئیس کمیسیون طالبان است که به طور منظم برای حل مسایل در امتداد مرز با پاکستان صحبت می کند.

نقش کنونی ملا شیرین

ملا شیرین در حال حاضر یکی از مهم‌ترین و نزدیک‌ترین افراد در عرصه‌های سیاسی و امنیتی به رهبر این گروه، هبت الله، محسوب می شود. منابع می‌گویند که ملا شیرین روابط گسترده، محرمانه و قوی با پاکستان دارد و به همین دلیل به نمایندگی از هبت‌الله چندین جلسه با مقام‌های پاکستانی برگزار کرده است تا مسایل سیاسی و امنیتی با پاکستان را حل کند.

پیدا کردن رهبر طالبان و ارسال پیام مستقیم به او به دیپلومات‌های خارجی و حتی اعضای کابینه طالبان، دشوار است. در نتیجه، بسیاری از وزرا، والیان، فرماندهان و روسای ادارات گزارش‌های ماهانه و سالانه خود را به ملا شیرین ارائه می‌کنند.

بسیاری از طالبان در تلاش اند تا با والی این گروه در قندهار ارتباط برقرار کنند.

در سه سال و نیم گذشته بسیاری از دیپلومات‌های خارجی، علمای دینی و نمایندگان کشورها تلاش کرده اند تا با رهبر طالبان در قندهار دیدار کنند، اما او با هیچ طرفی دیدار نکرده و ملا شیرین را به عنوان نماینده خود برای این نشست‌ها تعیین کرده است.

در ماه سنبله سال جاری، رزا اوتنبایوا، نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان به قندهار رفت، اما نتوانست با ملا هبت‌الله دیدار کند.

یوسف وفا والی طالبان در ولایت بلخ

امین‌الله مشهور به یوسف وفا، والی پیشین طالبان در ولایت قندهار و والی کنونی این گروه در بلخ است. او باشنده ولسوالی بولدک قندهار است و از نزدیکان رهبر طالبان محسوب می‌شود. یوسف وفا و ملا هبت‌الله از قوم نورزی هستند.

یوسف وفا در اواخر سقوط جمهوریت جنگ را در ولایات جنوبی افغانستان رهبری کرد و در برخی مناطق از طریق مخابره با هبت‌الله در تماس مستقیم بود. وی در دوران حکومت پیشین افغانستان به عنوان والی نام نهاد طالبان، فرمانده نظامی و رهبر جنگ در قندهار، هلمند، ارزگان، غزنی، میدان وردک، ننگرهار و برخی مناطق دیگر ایفای وظیفه کرده است.

یوسف وفا در زمان سقوط جمهوری در قندهار بود و در ۲۳ اسد سال ۱۴۰۰ روح‌الله خانزاده، والی پیشین، ولایت قندهار را به او واگذار کرد. انتقادات زیادی از یوسف وفا در ولایت قندهار به دلیل دست داشتن وی در قتل نظامیان حکومت پیشین صورت گرفته است.

در زمان سقوط حکومت پیشین افغانستان، او تعداد زیادی موترهای زرهی، سلاح و مهمات را به پاکستان منتقل کرد و برای مدت طولانی خانه‌اش در چمن پاکستان بود که هر پنجشنبه به آنجا سفر می‌کرد. او و خانواده‌اش روابط نزدیکی با پاکستان دارند. در ۱۸ مارچ ۲۰۲۳، چند ماه پس از ترور محمد داوود مزمل، والی پیشین بلخ، رهبر طالبان یوسف وفا را به عنوان والی بلخ تعیین کرد

عبدلاحد مشهور به مولوی طالب

مولوی طالب از هلمند و یکی از فرماندهان طالبان است. او در زمان حکومت پیشین، والی نام نهاد طالبان در هلمند بود و در جنگ‌های زیادی شرکت کرد. مولوی طالب دو بار از سوی نیروهای پیشین افغان دستگیر شد و برای مدت طولانی در زندان بگرام زندانی بود. او در ۲۰ سال گذشته، عضو فعال طالبان و بخش اصلی ماشین جنگی این گروه بود.

ملا هبت‌الله همچنین گروهی از علما را تشکیل داده است که در مورد بسیاری از مسائل با آنها مشورت می‌کند. مولوی ملوک شاه، رئیس شورای علمای طالبان در قندهار، معاون وی اختر محمد زعفرانی، عبدالحکیم مغفور، محمد اسماعیل، رئیس شورای علمای هلمند، عزیزالله طیب، رئیس علمای زابل و علمای فراه، هرات و نیمروز و شماری دیگر در حلقه وی حضور دارند.

توصیه برای اقدامات امنیتی

ترور خلیل حقانی، وزیر امور مهاجرین طالبان، نگرانی‌های امنیتی در میان مقام‌های ارشد طالبان ایجاد کرده است. این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که گزارش‌هایی از اختلاف نظر میان طالبان در محافل کابل و قندهار وجود دارد و شماری از رهبران طالبان مستقر در کابل به ویژه اعضای گروه حقانی از رهبر خود به دلیل سیاست‌های تند او انتقاد کرده‌اند.

با توجه به این نگرانی‌ها و فعالیت‌های گروه داعش، استخبارات طالبان در کابل و رهبر این گروه در قندهار تمرکز خود را بر تدابیر امنیتی بیشتر کرده‌اند. منبع می‌گوید که بر اساس طرزالعمل‌های جدید امنیتی، ممکن است رفت و آمد رهبران طالبان و چگونگی رفتار آن ها با مراجعین وزارتخانه‌ها محدود شود و با افزایش تهدیدات امنیتی، امنیت دفاتر و نهادهای امنیتی طالبان نیز تشدید خواهد شد.