عرضه گاز روسیه به اروپا از طریق اوکراین از آغاز سال نو میلادی متوقف خواهد شد. این توقف ناشی از پایان قرارداد میان دو کشور در حال جنگ است، قراردادی که میلیاردها دالر درآمد برای مسکو از فروش گاز و برای کییف از ترانزیت آن به همراه داشت.
اتحادیه اروپا پس از آغاز جنگ در اوکراین در سال ۲۰۲۲ تلاشهای خود را برای کاهش وابستگی به انرژی روسیه، از طریق جستجوی منابع جایگزین افزایش داد. گاز طبیعی مایع قطر و ایالات متحده و گاز ناروی به این اتحادیه کمک کرده تا منابع جایگزین را پیدا کند.
کاهش وابستگی اروپا به گاز روسیه میلیاردها دالر به مسکو ضرر وارد کرده است. بربنیاد گزارشها، روسیه علیرغم تلاش برای افزایش صادرات به چین، هفت میلیارد دالر ضرر کرد که از سال ۱۹۹۹ بیسابقه است.
اسلواکیا و اتریش، آخرین خریداران اروپایی گاز روسیه نیز منابع جایگزین پیدا کردند.
سخنگوی وزارت انرژی اتریش روز سهشنبه اعلام کرد که با خرید انرژی از طریق ایتالیا و آلمان، انرژی مورد نیاز خود را تامین کرده است. وزارت اقتصاد اسلواکیا نیز اعلام کرد که این کشور با قطع گاز روسیه دچار کمبود انرژی نخواهد شد.
یک سخنگوی کمیسیون اروپا گفت که اقدامات اتحادیه شامل بهبود بهرهوری انرژی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و ایجاد سیستم گاز انعطافپذیر بوده است.
سخنگوی کمیسیون اروپا اظهار داشت: «زیرساخت گاز اروپا به اندازه کافی انعطافپذیر است که گاز کشورهای دیگر را از مسیرهای جایگزین به اروپای مرکزی و شرقی انتقال دهد. از سال ۲۰۲۲، ظرفیت واردات گاز به طور قابلتوجهی تقویت شده است.»
تحلیلگران پیشبینی میکنند که تاثیر توقف انتقال گاز روسیه از مسیر اوکراین به اروپا بر بازار این اتحادیه به حد اقل کاهش یافته است. روسیه تا عصر امروز هیچ درخواستی برای انتقال گاز از طریق خط لوله اوکراین برای اول جنوری نداشته است.
تحلیگلران میگویند که پایان این قرارداد بعید است باعث افزایش قیمت گاز در اتحادیه اروپا مانند سال ۲۰۲۲ شود.
با وجود پیشرفت اتحادیه اروپا در جایگزین کردن گاز روسیه، کشورهای اروپایی تاثیر این تغییر را احساس کرده اند. افزایش هزینههای انرژی به رقابتپذیری صنایع اروپا در برابر ایالات متحده و چین لطمه زده است و باعث کندی رشد اقتصادی، افزایش تورم و تشدید بحران هزینه زندگی شده است.
اوکراین اکنون با از دست دادن حدود ۸۰۰ میلیون دالر در سال از عوارض ترانزیت مواجه است، در حالی که روسیه نزدیک به ۵ میلیارد دالر عاید ناشی از فروش گاز را از دست میدهد.
روسیه و پیش از آن شوروی سابق، نیمقرن برای بهدست آوردن بازار گاز اروپا تلاش کردند. اما جنگ اوکراین تقریباً این تجارت را برای گازپروم روسیه از بین برده است.
خط لوله یامال-اروپا از طریق بلاروس نیز بسته شده است و مسیر نورد استریم از طریق دریای بالتیک به آلمان در سال ۲۰۲۲ منفجر شد.
در مجموع، مسیرهای مختلف در سال ۲۰۱۸ رکورد ۲۰۱ میلیارد متر مکعب گاز را به اروپا تحویل دادند. روسیه حدود ۱۵ میلیارد متر مکعب گاز از طریق اوکراین در سال ۲۰۲۳ صادر کرد که کاهش چشمگیری نسبت به ۶۵ میلیارد متر مکعب در ابتدای قرارداد پنجساله در سال ۲۰۲۰ داشت.
تنها مسیر گاز روسیه که همچنان فعال است، تورکاستریم است که از دریای سیاه به ترکیه عبور میکند.
ترکاستریم دارای دو خط است: یکی برای بازار داخلی ترکیه و دیگری برای تامین کشورهای اروپای مرکزی از جمله مجارستان و صربستان.
مجتمع معادمیات الشام که صدها نفر را در بیش از ۱۲ ساختمان جای داده است یکی از چندین منطقهای است که برای افسران تحت حکومت اسد در نظر گرفته شده است. اما از آنجایی که ارتش جدید سوریه با استفاده از نیروهای شورشی سابق بازسازی میشود و افسران دوره اسد کنار گذاشته شدهاند، اخراج از خانههای دولتی تعجبآور نیست.
اما جایگزینی سریع افسران سابق در این خانهها با جنگجویانی که سالها را در مناطق فقیرنشین و تحت کنترول شورشیان روستایی گذراندهاند، نشان دهنده فرصت ناگهانی برای حامیان گروههای مسلط بر سوریه است.
به گزارش رویترز، اسامی گروههای شورشی تحت رهبری گروه اسلامگرای تحریر شام که پایتخت را در هشتم دسامبر تصرف کردند، با رنگ اسپری روی ورودی ساختمانها خط خورده که ظاهراً آنها را برای جنگجویان هر گروه مشخص میکند.
سه جنگجوی حاضر در مجتمع، چهار زن که در آنجا اقامت داشتهاند و یک مقام محلی که مدارک را به اخراج شدگان ارائه میدهد، گفتند که به خانوادههای افسران پنج روز فرصت داده شده تا خانهها را ترک کنند.
بودور مقدید، ۳۸ ساله، همسر یک افسر اطلاعاتی نظامی سابق که در معادمیات شام زندگی میکند، گفت: «ما شروع به جابجایی مکاتب فرزندانمان خواهیم کرد، زندگی خود را از نو شروع خواهیم کرد. من بسیار ناراحت هستم، قلبم شکسته است، این زندگی ماست، زندگی فرزندان من است.»
او گفت که شوهرش قبلاً به خانه پدری خود در استان لاذقیه، پایگاه سابق اسد، بازگشته است و مقدید و فرزندانش در آنجا به او خواهند پیوست.
به گزارش گاردین این پژوهش که در مرکز لورهولم برای آینده هوش مصنوعی انجام شده، از ظهور پدیدهای به نام «اقتصاد نیت» خبر میدهد که میتواند از انتخاب یک فیلم ساده تا رای شهروندان در انتخابات را تحت تاثیر قرار دهد.
اقتصاد توجه، درک مفهوم و عملکرد فعلی
به گفته دکتر جانی پن، مورخ فناوری در مرکز لورهولم کمبریج در بریتانیا، برای دههها، جلب توجه کاربران به عنوان سرمایه اصلی دنیای اینترنت بوده است.
به گفته او، شبکههای اجتماعی مانند فیسبوک و اینستاگرام با این سرمایه کار میکنند، آنها کاربران را ساعتها در پلتفرمهای خود نگه میدارند و در این زمان، تبلیغات مختلف را به آنها نشان میدهند. تبلیغکنندگان هم برای خرید این توجه دو راه دارند یا در مزایدههای آنی شرکت میکنند تا تبلیغشان همان لحظه نمایش داده شود، یا مثل رزرو بیلبوردها، از قبل زمان نمایش تبلیغات خود را میخرند.
اقتصاد نیت، بازار نوظهور پیشبینی رفتار انسان
پژوهشگران مرکز لورهولم کمبریج میگویند «اقتصاد نیت» پدیدهای در حال ظهور است و بهزودی جایگزین اقتصاد توجه خواهد شد.
در این اقتصاد جدید، شرکتهای فناوری با استفاده از هوش مصنوعی، فراتر از جلب توجه ساده کاربران عمل میکنند. آنها با تحلیل رفتار کاربران، میتوانند انگیزهها و نیات آنها را شناسایی و پیشبینی کنند و این اطلاعات گرانبها را به بالاترین پیشنهاد دهنده بفروشند.
برای مثال، یک شرکت میتواند بفهمد که شما قصد رزرو هتل دارید، به کدام نامزد انتخاباتی علاقهمند هستید یا حتی چه برنامههای سفری در ذهن دارید.
این اطلاعات برای تبلیغکنندگان، کسبوکارها و سایر شرکتها بسیار ارزشمند است، چرا که میتوانند پیش از آنکه شما تصمیم نهایی خود را بگیرید، پیشنهادهای هدفمندی به شما ارائه دهند.
محققان از این اتفاق به عنوان دوره تازه «سودجویی» یاد میکنند. درست مثل دوران «تب طلا» که با هجوم به معادن طلا همراه شد، شرکتهای مختلف برای دستیابی به اطلاعات ارزشمند درباره نیتها و قصدهای مردم با یکدیگر رقابت خواهند کرد.
شرکتهایی که بتوانند نیات انسانی را شناسایی، هدایت و معامله کنند، سود سرشاری به دست خواهند آورد. برای نمونه، در آیندهای نه چندان دور، شرکتی مانند متا میتواند قصد شما برای رزرو رستوران، پرواز یا هتل را به مزایده بگذارد و به بالاترین پیشنهاد دهنده بفروشد.
اگرچه امروز هم صنعتی برای پیشبینی و مزایده رفتار انسان وجود دارد، اما مدلهای هوش مصنوعی این کار را با دقت، پویایی و شخصیسازی بیشتری انجام خواهند داد.
نقش مدلهای زبانی بزرگ در شکلگیری اقتصاد نیت
مدلهای زبانی بزرگ، که فناوری پایهای ابزارهایی مانند چتجیپیتی هستند، نقش کلیدی در شکلگیری اقتصاد نیت خواهند داشت. این مدلها به شیوههای مختلف با کاربران تعامل میکنند و از این راه، دادههای رفتاری و روانشناختی آنها را جمعآوری، تحلیل و پیشبینی میکنند.
برای مثال، یک مدل زبانی میتواند در گفتوگو با کاربر، به طور هوشمندانهای پرسشهایی هدفمند بپرسد. تصور کنید در حال گفتوگو با یک دستیار هوش مصنوعی هستید و او میپرسد: «به دیدن فیلم مرد عنکبوتی فکر کردهاید؟» یا وقتی از خستگی و فشار کاری صحبت میکنید، پیشنهاد میدهد: «میخواهید برای آن فیلمی که قبلا دربارهاش صحبت کردیم، بلیت رزرو کنم؟»
نکته مهم این است که این پیشنهادها به صورت تصادفی مطرح نمیشوند. هر پیشنهاد بر اساس تحلیل دقیق رفتار شخصی کاربر و نمایه روانشناختی او تنظیم میشود. به عبارت دیگر، مدل زبانی میتواند با هزینه کم، از اطلاعات مختلفی مانند سلیقه موسیقایی، گرایشهای سیاسی، نوع واژگان مورد استفاده، سن، جنسیت و حتی میزان تمایل شما به تعریف و تمجید استفاده کند تا احتمال موفقیت در رسیدن به هدف مورد نظر را افزایش دهد.
پژوهشگران میگویند این مدلها حتی میتوانند مکالمات روزمره را طوری هدایت کنند که اطلاعات شخصی بیشتری از کاربر به دست آورند. سپس این اطلاعات را در اختیار تبلیغکنندگان، کسبوکارها و دیگر شرکتهای ثالث قرار دهند تا آنها بتوانند پیشنهادهای خود را با دقت بیشتری به مخاطبان هدف برسانند.
نظرات مدیران شرکتهای بزرگ فناوری نشان میدهد که اقتصاد نیت به سرعت در حال شکلگیری است. جنسن هوانگ، مدیرعامل شرکت انویدیا که بزرگترین تولیدکننده تراشههای هوش مصنوعی در جهان است، میگوید در آیندهای نزدیک، مدلهای هوش مصنوعی میتوانند نیت و خواسته شما را درک کنند و با توجه به شرایط و موقعیتی که در آن قرار دارید، بهترین اطلاعات را به شما ارائه دهند.
پیشرفتهای اخیر نشان میدهند این پیشبینی چندان دور از ذهن نیست. برای نمونه، شرکت متا مدل هوش مصنوعی به نام «سیسرو» ساخته که میتواند بازی پیچیده دیپلوماسی را در سطح انسانی بازی کند.
اهمیت این دستاورد در این است که بازی دیپلوماسی به درک عمیق از نیتها و انگیزههای طرف مقابل نیاز دارد و موفقیت سیسرو نشان میدهد هوش مصنوعی تا چه حد در فهم و پیشبینی رفتار انسان پیشرفت کرده است.
نگرانیهای اخلاقی و اجتماعی
پژوهشگران دانشگاه کمبریج درباره پیامدهای گسترش اقتصاد نیت هشدار میدهند. آنها میگویند اگر این فناوری بدون نظارت و مقررات مناسب گسترش یابد، انگیزهها و نیتهای انسانی به کالایی برای خرید و فروش تبدیل خواهند شد.
دکتر جانی پن، از پژوهشگران این مطالعه، میگوید باید پیش از آنکه در دام پیامدهای ناخواسته این فناوری گرفتار شویم، تاثیرات احتمالی آن را بر ارزشهای بنیادین جامعه از جمله انتخابات آزاد و منصفانه، مطبوعات آزاد و رقابت عادلانه در بازار را بررسی کنیم. در غیر این صورت، ممکن است در آیندهای نه چندان دور، استقلال تصمیمگیری انسانها به طور جدی به چالش کشیده شود.
