وزارت مهاجرین طالبان میگوید که ۵۴ افغان پس از رهایی از زندانهای پاکستان، روز چهارشنبه از طریق گذرگاههای تورخم و اسپین بولدک به افغانستان بازگشتند. طالبان گفته این شهروندان به دلیل نداشتن اسناد قانونی از سه تا ۳۰ روز در پاکستان زندانی بودند.
وزارت مهاجرین طالبان روز پنجشنبه، ۱۳ جدی از بازگشت این شهروندان به کشور خبر دادند.
این وزارت مشخص نکرده است که این افراد چه وقت و از کجا بازداشت شده بود.
در روزهای اخیر پولیس پاکستان دهها افغان را از اسلامآباد بازداشت کردند.
براساس دستور جدید وزارت داخله پاکستان، این مهاجران برای دریافت سند اقامت از پولیس به دفتر پولیس مراجعه کرده بودند. پولیس آنها را دستگیر و به توقیفخانهای در راولپندی منتقل کرده است.
طالبان اعلام کرد شاهراه کابل–بامیان بهدلیل برفباری شدید و توفانی بودن هوا در کوتلهای اونی و حاجیگک بسته شده است. صبور فرزان سیغانی، سخنگوی والی طالبان در بامیان همچنین گفت به دلیل برفباری شدید در کوتل قوناق مسیر بامیان-دایکندی هم بسته است.
کوتلهای جاجیگک، اونی و قوناق از مناطق دشوارگذر مناطق مرکزی افغانستان است که همهساله به دلیل برفباری شدید و خرابی شاهراهها بسته میشوند. مسدود شدن این کوتلها مردم بامیان، غور و دایکندی را در فصل زمستان با مشکلات جدی مواجه میکند.
خبرگزاری باختر تحت کنترول طالبان روز پنجنشنبه، ۱۳ جدی به نقل از سخنگوی والی بامیان گفته است که در سایر نقاط این ولایت هم برفباری جریان دارد اما شاهراهها بهروی ترافیک باز است.
در همین حال، وزارت فواید عامه طالبان هم اعلام کرده است که مسیر قمکوتل ولایت سرپل هم به دلیل برفباری شدید برای مدت کوتاهی مسدود شده است.
این وزارت از بارش ۴۰ تا ۵۰ سانتی متر برف در مسیر شاهراه سالنگ خبر داده است. با این حال، محمد اشرف حقشناس سخنگوی این وزارت گفته است که مسیر سالنگ بهروی ترافیک باز است.
او همچنین گفته است که بارش برف در ولایتهای بامیان، پکتیا، دایکندی، غور، فاریاب، میدان وردک، لوگر، غزنی و بدخشان به شدت جریان دارد.
استادیار دانشگاه علامه طباطبایی روز چهارشنبه در همایشی در تهران گفت پس از روی کار آمدن طالبان نخبگان زیادی از افغانستان به ایران مهاجرت کردند. ماندانا تیشهیار آنها را سرمایههای انسانی خواند و مهاجرت شان به کشورهای غربی را به زیان ایران دانست.
این استاد دانشگاه درهمایش «مهاجرت نخبگان علمی در ایران امروز، چالشها و راهکارها»، گفت که مهاجرت افغانها به ایران از دهه ۱۳۵۰ شروع شد و اکنون نسل دوم و سوم آنها در ایران حضور دارند، کسانی که به گفته او در ایران تحصیل کرده و رشد یافتهاند.
به گزارش ایرنا، تیشهیار گفت که پس از روی کار آمدن طالبان در افغانستان نیز موجی از این کشور خارج شدند که «شامل افرادی تحصیل کرده مانند استادان دانشگاه، دانشجویان، پزشکان، مهندسان، حقوقدانان، اقتصاددانان جامعه شناسان، روزنامه نگاران، ادیبان و ورزشکاران اند که علاوه بر سرمایه انسانی، سرمایه مالی هم به ایران آوردند».
تیشهیار با اشاره به این که این افراد بعد از مدتی به علل مختلف ایران را به مقصد کشورهای غربی، امریکا و استرالیا ترک میکنند، گفت: «تلاشی برای ماندگاری آنها انجام نشد، مهاجرت این گروه از افغانها از ایران به نفع کشور نیست و در بلند مدت به ضرر ایران تمام میشود.»
این استاد دانشگاه در ادامه گفت که با رفتن مهاجران افغان از ایران «نسل بعدی آنها با زبان فارسی بیگانه میشوند». او گفت: «مهاجران نخبه افغان میتوانستند در حل برخی مسائل مثل قاچاق، امنیت، مبارزه با تروریسم، محیط زیست، تغییرات اقلیمی، مساله آب به ایران کمک کنند.»
استادیار دانشگاه علامه طباطبایی در عین حال به مسئله ممانعت از تحصیل زنان و دختران در افغانستان اشاره کرد که جلوگیری از آموزش زنان توسط طالبان «در آینده موجب شود فرزندان آنها به خوبی تربیت نشوند که پیامدهای آن به ایران هم میرسد.»
این استاد دانشگاه در تهران در حالی از عدم تلاشها برای نگهداری مهاجران نخبه افغان انتقاد میکند که در ماههای گذشته جمهوری اسلامی کاراز گستردهای را برای جمعآوری و اخراج مهاجران افغان به کشورشان به راه انداخته است.
علاوه بر این، محدودیتها برای آموزش فرزندان خانوادههای مهاجران بیشتر شده و اشتغال و حتا اسکان افغانها در شمار زیاد از شهرهای ایران ممنوع شده است.
سختگیریها و برخورد نامناسب با مهاجران افغان از سوی ماموران انتظامی و در مواردی از سوی شهروندان ایرانی باعث شده است که کمتر خانوادهای به ماندن در ایران فکر کند. بسیاری افغانها در سالهای اخیر تلاش کردهاند راه کشورهای اروپایی، امریکا و استرالیا را در پیش بگیرند.
به دنبال افزایش تنشها میان طالبان و پاکستان، کارشناسان پاکستانی گروه طالبان را به «فرزندانی بیتربیت» تشبیه کردهاند که حالا خود به منبع بیثباتی برای پاکستان تبدیل شدهاند.
به گزارش روزنامه پرینت که روز چهارشنبه نشر شد، آنها از اقدامات خشونتآمیز طالبان ناراض بوده و این گروه را عامل بحرانهای امنیتی در منطقه میدانند.
آنچه حمایت طالبان از تحریک طالبان پاکستان خوانده میشود، یکی از دلایل اصلی این ناامیدی است.
تنشها میان دو طرف پس از حملات هوایی پاکستان به ولسوالی برمل ولایت پکتیکا تشدید شد.
پاکستان مدعی شد که این حملات علیه سران تحریک طالبان بوده، اما طالبان افغان اعلام کرد که در این حملات ۴۶ غیرنظامی از جمله زنان و کودکان کشته شدند. طالبان در واکنش به این حملات، مدعی حمله به پاسگاههای مرزی پاکستان شد.
این تنشها واکنشهای گستردهای را در شبکههای اجتماعی پاکستان برانگیخته است.
یکی از کاربران پاکستانی نوشت: «ملیگرایان افغان که همواره از حکومت طالبان شکایت دارند و خواستار دخالت امریکا هستند، بهشدت از پاکستان نیز انتقاد میکنند. برای آنها، تنها کشوری که حق دارد به افغانستان حمله کند، ایالات متحده است. آنها از کشتار غیرنظامیان افغان توسط پهپادهای امریکایی حمایت میکردند، اما اکنون با تبلیغات علیه پاکستان که برای دفاع از خود علیه پناهگاههای تروریستان حمله کرده، روایتی دوگانه میسازند.»
کاربر دیگری به عملکرد طالبان در دیگر بحرانهای منطقهای اشاره کرده و نوشت :«۳۰۰ پناهجوی افغان توسط نیروهای مرزی ایران کشته شدند، اما طالبان هیچ واکنشی نشان نداد. با اینحال، وقتی پای پاکستان به میان میآید، طالبان بیدرنگ واکنش نشان میدهند و بهشدت انتقاد میکنند.»
همچنین، برخی کاربران به نقش پاکستان در تقویت طالبان اذعان کردهاند.
یکی از آنها نوشت: «پاکستان طالبان را با حمایت مالی و آگاهی کامل غرب تقویت کرد، اما این گروه بیش از حد قدرتمند و ملیگرا شد. حالا پاکستان در حال برداشت نتایج همین سیاست است. هر چه بکاری، همان را درو خواهی کرد.»
لفاظیهای جنگی
سمیع یوسفزی، روزنامهنگار و تحلیلگر سیاسی، معتقد است که علیرغم لفاظیهای جنگی، پاکستان و طالبان توان تحمل جنگ تمامعیار را ندارند.
او توضیح داد: «پاکستان با ارتشی قدرتمند و توان هستهای میتواند ضربات سنگینی وارد کند، اما طالبان نیز با تاکتیکهای نامتقارن مانند حملات انتحاری و حمایت از گروههایی همچون تحریک طالبان پاکستان و جداییطلبان بلوچ قادر به بیثبات کردن منطقه است. این وضعیت هرگونه تقابل مستقیم را خطرناک میکند.»
یوسفزی افزود: «پاکستان بیشتر از طالبان افغان مسئولیت دارد، زیرا طالبان مانند کودکان بی تربیت و شیطان عمل میکنند. آنها غیرقابل پیشبینی و خطرناک هستند و پاکستان باید نسبت به آنها هوشیار باشد.»
او همچنین به مشکلات طالبان اشاره کرد و گفت: «اولین رژیم طالبان به دلیل حمایت از القاعده سقوط کرد و اکنون تیتیپی برای آنها مشکلساز شده است. طالبان از نظر سیاسی نیز فاقد درک و استراتژی مشخص است.»
یوسفزی همچنین تاکید کرد که طالبان در افغانستان محبوبیت چندانی ندارند و احساسات ضدپاکستانی میان افغانها بسیار قوی است.
او افزود: «افغانها پاکستان را به دخالت در امور داخلی خود متهم میکنند و طالبان، که زمانی متحد پاکستان بود، حالا تحت فشار داخلی قرار گرفته است.»
تحلیلگران در مورد آینده این تنشها نظرات متفاوتی دارند، اما اکثر آنها معتقدند که هر دو طرف باید محتاط باشند. یوسفزی در پایان هشدار داد: «افغانستان تحت حاکمیت طالبان یک رژیم عادی نیست، بلکه رژیمی غیرعادی است.»
فضل احمد معنوی، وزیر عدلیه پیشین و از اعضای جبهه مقاومت گفت خلیل حقانی، وزیر پیشین مهاجرین طالبان، تماسهای غیرمستقیم و مستمر با جبهه مقاومت داشته است. او افزود که این تماسها از جنگ در پنجشیر تا زمان وقوع حمله انتحاری به جان حقانی ادامه داشت.
اما، او تاکید کرد که احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت، تماس مستقیم با خلیل حقانی نداشت.
معنوی روز چهارشنبه در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال عنوان کرد که خلیل حقانی طرفدار جنگ نبود و هنگامیکه در پنجشیر جنگ جریان داشت، تماسهای مکرری از او دریافت کردهاند.
او تصریح کرد که تلاشهای حقانی برای جلوگیری از جنگ و ایستادگی بر موضع خود تا آخرین لحظه ادامه داشت.
پیشتر، مایکل سمپل، معاون فرستاده سابق اتحادیه اروپا برای افغانستان در مصاحبهای با افغانستان اینترنشنال گفته بود که حقانی به دلیل روابط پنهان داخلی و خارجی ترور شد. او گفت که رهبر طالبان به تماسهای حقانی مشکوک بود. سمپل ترور حقانی را ناشی از درگیریهای داخلی طالبان عنوان کرده بود.
فضل احمدی معنوی، عضو ارشد جبهه مقاومت ملی نیز ترور خلیل حقانی را به اختلافات داخلی طالبان نسبت میدهد.
خلیل حقانی ماه گذشته در یک حمله انتحاری در مقر وزارت مهاجرین و عودتکنندگان طالبان در کابل کشته شد.
معنوی از افزایش نارضایتی در صفوف طالبان یاد کرد و گفت که گروه قندهار قدرت را انحصار کرده و این مسئله باعث نارضایتی دیگر جناحها در این گروه شده است.
معنوی پیشبینی کرد که با روی کار آمدن حکومت جدید امریکا، کمکها به طالبان قطع خواهد شد و آنها نمیتوانند از طریق مالیات و منابع زیرزمینی، هزینههای هنگفت مدارس جهادی و نهادهای امنیتی خود را تامین کنند.
معنوی با بیان اینکه سال پیش رو برای طالبان سال خوبی نخواهد بود، پیشبینی کرد که در سال ۲۰۲۵ علایم فروپاشی طالبان بیشتر نمایان خواهد شد. این عضو جبهه مقاومت ملی ابراز داشت که در دیدار با نمایندگان کشورهای منطقه متوجه شدند که این کشورها نیز از طالبان مایوس شدهاند.
فرید حمیدی، دادستان کل پیشین کشور میگوید که چند دهه برای جبران خسارات حاکمیت طالبان در افغانستان لازم است. او در پیامی به مناسبت سال جدید میلادی گفت که «سال ۲۰۲۴ بر وطن عزیزم مانند سالهای پس از ۲۰۲۰ پر از اندوه، استبداد تاریک و ناامیدی گذشت.»
حمیدی روز چهارشنبه در شبکه اکس نوشت که «گروه حاکم غیرمسئول در کشور، زمان را متوقف و تاریخ را به عقب برگشتاندهاند.»
او به محدودیتها و اقدامات طالبان از جمله بستن مکاتب و دانشگاهها به روی زنان و دختران، حذف زنان از عرصه عمومی، و برکناری متخصصان و کارشناسان از ادارات اشاره کرد و افزود که این اقدامات نماد عقبگرایی هستند.
دادستان پیشین کشور همچنین به مواردی چون «لغو قوانین و مقررات قانونی، تخریب نهادهای امنیتی و دفاعی ملی، و ایجاد ملیشههای وفادار به فرماندهان غیرمسئول» اشاره کرده و گفت که «اجرای سیاست مالیاتی ظالمانه و غیر اسلامی، تبعیض سیستماتیک علیه اقوام مختلف، و نقض شدید حقوق بشر» از دیگر عواقب حکمرانی طالبان است.
حمیدی همچنین به خطرات ناشی از بیعدالتی، فساد علنی و بدون پاسخگویی، و چپاول منابع عمومی اشاره کرد و اظهار داشت که این مسائل ضربات غیرقابل جبران بر مردم افغانستان خواهد زد.
او با ابراز نگرانی گفت که بازگشت به شرایط قبل از حاکمیت این گروه، دههها زمان خواهد برد.