معاون یوناما: اگر سوء رفتار با زنان ادامه یابد، رسمیت طالبان «بسیار زیاد» دشوار خواهد بود
معاون دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان میگوید اگر طالبان رویکردش در برابر زنان و دختران را تغییر ندهد، شناسایی رسمی حکومت این گروه «بسیار زیاد» دشوار خواهد بود.
جورجت گانیون گفت که تصمیم کشورهای عضو سازمان ملل در مورد طالبان با تغییر وضعیت در افغانستان رابطه دارد.
خانم گانیون که تجربه طولانی کار در افغانستان را دارد، روز چهارشنبه در مصاحبه با طلوعنیوز گفت که شماری از کشورهای عضو سازمان ملل و همچنین اعضای شورای امنیت بارها گفتهاند که برای رسیدگی به مشکلات اساسی، از جمله وضعیت زنان و دختران در افغانستان، باید در سیاستهای طالبان تغییر بیاید.
معاون یوناما با اشاره به این که تصمیم درباره شناسایی حکومت طالبان به کشورهای عضو سازمان ملل بستگی دارد، گفت: «همان طور که گفتم وضعیت چالشبرانگیز است. فکر کنم از اعلامیههایی که منتشر شده است، این موضوع روشن است که اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، برای حرکت به آن نقطه (شناسایی حکومت طالبان) بسیار بسیار مشکل خواهد بود.»
خانم گانیون که از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ به حیث مدیر حقوق بشر یوناما در کابل کار کرده بود، نگرانی خود را درباره اقدامات تازه طالبان، از جمله بستن دروازه انستیتوتهای طبی به روی دانشجویان دختر و جلوگیری از استخدام زنان در سازمانهای غیر دولتی داخلی و خارجی اعلام کرد.
گانیون گفت که این محدودیتها عرضه خدمات صحی به زنان و کودکان را در سراسر کشور دشوار خواهد کرد.
معاون نماینده دبیرکل سازمان ملل وضعیت زنان را «بسیار جدی» توصیف کرد که نه تنها منجر به عدم ارائه خدمات صحی به زنان، دختران و کودکان میشود که بر روند توسعه و پیشرفت افغانستان را نیز تاثیر بد میگذارد.
این مقام ارشد سازمان ملل افزود که مردم افغانستان از سیاستهای طالبان رنج میبرند و تاکید کرد که تلاشها برای حل این مشکل باید تسریع شود. او گفت طالبان به نگرانیهای داخلی و خارجی پاسخ نداده و برای آن راه حل پیدا نکرده است.
طالبان در بیش از سه سالی که به قدرت بازگشته است، نه تنها از سیاستهای سختگیرانه خود کوتاه نیامده است، بلکه به تدریج محدودیتها را تشدید کرده است.
طالبان در کنار اعمال محدودیتهای شدید بر زنان، محدودیتهای وسیعی را نیز بر کار رسانهها در افغانستان اعمال میکند. مصاحبه با معاون یوناما در کابل در آخر سال ۲۰۲۴ ضبط شده و تلویزیون طلوع تحت نفوذ طالبان، تازه توانست آنرا پخش کند.
طالبان پخش و نشر اخبار و گزارشها را شدیداً کنترول و سانسور میکند.
عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر خارجه امارات متحده عربی روز چهارشنبه با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، بدون پرچم رسمی این گروه ملاقات کرد.
این دیدار بدون تشریفات رسمی برگزار شد. طالبان و امارات درباره محل این نشست توضیحی نداده اند.
وزارت خارجه امارات تصاویر نشست آل نهیان با امیرخان متقی را منتشر کرده است که در آن هیچ پرچمی دیده نمیشود. این در حالیست که بر اساس تشریفات، حضور پرچم کشورها در دیدارها و نشستهای رسمی جز پروتکلهای ابتدایی دیپلوماتیک کشورها است.
طالبان پس از بازگشت به قدرت، پرچم سفید خود را جایگزین پرچم تاریخی سه رنگ افغانستان کرد. اما، کشورها هنوز اجازه گذاشتن پرچم طالبان را در دیدارها و نشستهای رسمی نداده اند.
بربنیاد خبرنامه وزارت خارجه امارات متحده عربی، عبدالله بن زاید آل نهیان، در این دیدار بر حمایت از مردم افغانستان، ثبات، توسعه و پیشرفت این کشور تاکید کرد.
وزارت خارجه طالبان در بیانیهای اعلام کرد که در این دیدار، درباره روابط دوجانبه، گسترش همکاریهای اقتصادی و مسایل منطقهای گفتوگو شده است. این وزارتخانه همچنین افزود که دو طرف درباره افزایش تجارت میان افغانستان و امارات و بازاریابی محصولات افغانستان در امارات تبادل نظر کردهاند.
امارات روابط نزدیکی با رژیم طالبان دارد. اما علیرغم اینکه سفارت و قنسولگریهای افغانستان را به طالبان واگذار کرده، هنوز این رژیم را به رسمیت نشناخته است.
امارات از معدود کشورهایی بود که در دوره قبلی، رژیم طالبان را به رسمیت شناخته بود، اما این بار از به رسمیت شناختن طالبان خودداری کرده است.
در سه سال گذشته، اکثر مقامات طالبان از امارات بازدید کردهاند. ملاحسن، ملا یعقوب، سراجالدین حقانی، امیرخان متقی و عبدالحق وثیق از جمله مقامات ارشد طالبان بودهاند که از امارات دیدار کردهاند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، روز سهشنبه در یک سفر رسمی وارد امارات متحده عربی شد.
بیست و چهار سال پیش به تاریخ ۱۹ جدی ۱۳۷۹ طالبان بعد از پیروزی در برابر نیروهای حزب وحدت در بامیان، اقدام به «کشتار جمعی غیرنظامیان» در ولسوالی یکاولنگ کردند. سازمان عفو بینالملل در گزارشی، شمار قربانیان را بیش از ۳۰۰ نفر اعلام کرد.
این کشتار در دور اول حاکمیت طالبان بر افغانستان در اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی رخ داد. دور اول حاکمیت این گروه با درگیریهای خونین و «کشتارهای جمعی» توسط افراد طالبان در مناطق مختلف افغانستان، بهخصوص شمال و مرکز کشور همراه بود.
کانون وکلای دادگستری امریکا در گزارش که در ماه آگست ۲۰۲۴ منتشر کرد، نوشت که در هشتم جنوری ۲۰۰۱ ، نیروهای طالبان عملیات جستجو را در ولسوالی یکاولنگ بامیان راهاندازی کردند و ۳۰۰ مرد غیرنظامی را بازداشت کردند. در این گزارش آمده است که طالبان این افراد را بعدا به نقاط خاصی بردند و سپس تیرباران کردند.
این کانون به نقل از دیدبان حقوق بشر گزارش داد که «انبوهی از اجساد» در مکانهای مختلف از جمله در منطقه نیک و اطراف یک کلینیک و گورهای دستهجمعی در روستای بید مشکین دیده شده بود.
عفو بینالملل نیز در گزارشی که در ماه مارچ ۲۰۰۱ و پس از این کشتار منتشر کرد، آورده است: «نیروهای طالبان طی چندین روز بیش از ۳۰۰ مرد غیر مسلح و تعدادی زن و کودک غیرنظامی را قتل عام کردند.»
به گفته اکرم گیزابی، آگاه تاریخ هزارهها، کشتار جمعی غیرنظامیان در یکاولنگ در بالاترین سطح رهبری طالبان با دستور مستقیم ملا محمد عمر، رهبر وقت طالبان صورت گرفت.
آقای گیزابی در مصاحبهای که به مناسبت بیستودومین سالگرد کشتار یکاولنگ با افغانستان اینترنشنال انجام داد، گفت که ملا عمر به افرادش دستور داده بود که هیچ جنبندهای را زنده نگذارند.
به گفته آقای گیزابی، طالبان با هجوم به خانههای مردم ضمن راه اندازی کشتار، با «انداختن ریگ و سنگ به داخل قوطیهای روغن، انداختن تیل در بین آرد و اقدامات دیگر» تلاش کردند مردم را با گرسنگی دادن نیز از بین ببرند.
در گزارشی سازمان عفو بینالملل هم آمده است که «ملا عمر نه تنها وقوع این قتلعام را تکذیب کرد، بلکه خبرنگاران را از بازدید از یکاولنگ منع کرد.»
این سازمان گفت که در رسانههای بینالمللی به نقل از او آمده است: «من به آنها اجازه نمیدهم به یکاولنگ بروند زیرا گزارشهای آنها منصفانه نیست. .. آنها افرادی مغرضاند که رفتاری خصمانه دارند. به همین دلیل است که من به آنها اجازه [ورود به منطقه] را نمی دهم.»
کارزار مدافعان حقوق بشر و بازماندگان قربانیان قتلعام یکاولنگ برای محاکمه عاملان این کشتار
کشتار دهها نفر در مسجد
هنوز مشخص نیست که دقیقا چه تعداد نفر توسط طالبان در یکاولنگ کشته شدهاند. آقای گیزابی میگوید که بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ نفر در این رویداد کشته شدند. عفو بینالملل شمار این کشتار تا بیش از ۳۰۰ نفر اعلام کرد. اما بسیاری معتقدند که شمار زیاد از مردم محل پس از فرار از قریهها به کوهها، بهدلیل سرما جان باختند.
طبق گزارشها، نیروهای طالبان ساکنان یکاولنک را با شیوههای متفاوتی کشتند. افراد طالبان پس از قتلعام خانهها و دکانها را آتش زدند و اجساد را در برف رها کردند که روزهای بعد توسط زنان دفن شدند.
عبدالله احمدی، رئیس گروه کاری مشترک جامعه مدنی به افغانستان اینترنشنال گفت که پس از تسلط طالبان بر بامیان، افراد این گروه تعدادی را در جریان بازرسی خانه به خانه کشتند، تعداد زیادی را دستگیر و در بیرون از خانههایشان در بازار به صورت دسته جمعی تیرباران کردند و اجسادی کسانی را که به قتل رساندند، در زمستان روی برفها رها کردند و چند روز زنان منطقه آنها را دفن کردند.
اکرم گیزابی نیز به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان مردم را از خانههای شان بیرون کردند و در پشت دیوار دفتر سازمان خیریه اکسفام صف کرده و از پشت تیرباران کردند.
سازمان عفو بینالملل هم روایت تلخی از این کشتارها دارد. این سازمان به نقل از شاهدان عینی نوشت: «بعضی از مردم کته خانه برای پناه گرفتن به مسجد دویدند و فکر میکردند که طالبان به حرمت مسجد احترام میگذارند، اما اشتباه میکردند!»
آنها به این سازمان گفتند که «دیدند نگهبانان طالبان به عمد دو راکت به مسجدی که حدود ۷۳ زن، کودک و مردان سالخورده در آن پناه گرفته بودند شلیک کردند. ساختمان روی آنها فرو ریخت، اما نگهبانان طالبان به مدت سه روز به کسی اجازه ندادند که به کمک آنها برود، در آن زمان همه کسانی که در مسجد بودند به جز دو کودک کوچک جان باختند.»
طبق گزارشها، طالبان بدون توجه به این که چه کسانی ممکن است از حزب وحدت اسلامی در جنگ با این گروه حمایت کرده بودند، اقدام به کشتار کرده بود.
عفو بینالملل در گزارش خود نوشت: «قربانیان شامل دهقانان، معلمان، کارگران، دکانداران، یک داکتر، نجار، کارمندان دفاتر، یک بزرگ دینی، شاگردان مدرسه دینی، فعالان حقوق بشر و نانوایان بودند.»
در این گزارش قریههایی که طالبان در آن اقدام به کشتار کردند هم ذکر شده است. به گفته عفو بینالملل، قربانیان شامل دستکم ۸۰ نفر از دره علی، ۵۰ نفر از بازار نیک، ۴۷ نفر از جمله هفت آواره داخلی از کته خانه، ۳۴ نفر از بد مشکین، ۱۷ نفر از کشکک، ۱۲ نفر از مندیک، ۱۰ نفر از کوتل سرخک، هفت نفر از گنبدی، پنج نفر از فیروز بهار، چهار نفر از سرآسیاب و یک نفر از چشمه شیرین بودند.
در دور اول حکومت طالبان در دهه ۱۹۹۰ ولایت بامیان از پایگاههای اصلی حزب وحدت بود
حزب وحدت و طالبان
حزب وحدت اسلامی افغانستان که یکی از گروههای درگیر با حکومت برهانالدین ربانی در کابل بود، پس از تصرف پایتخت بهدست طالبان در سال ۱۹۹۶ و کشته شدن عبدالعلی مزاری و شمار دیگر از رهبران این حزب بهدست طالبان در چهارآسیاب، به عنوان بخشی از اتحاد شمال به رهبری احمدشاه مسعود به مقاومت در برابر طالبان در بامیان ادامه داد.
حزب وحدت به رهبری محمد کریم خلیلی در مزار شریف و بامیان از نیروهای اصلی ضد طالبان بود. عفو بینالملل به نقل از شاهدان عینی گزارش داد که نیروهای طالبان زمانی که در هفتم جنوری سال ۲۰۰۰ کنترول یکاولنگ را از دست نیروهای حزب وحدت خارج کردند، شروع به بازداشت و قتلعام ساکنان این ولسوالی کردند.
طبق این گزارش، طالبان در اواخ دسامبر ۱۹۹۹ از حزب وحدت در بامیان شکست خورده بود و در هفتم جنوری سال بعد مجددا کنترول این شهر را بهدست گرفتند. پس از سقوط کامل بامیان، طالبان مناطق دیگری را که در غزنی و ولایات دیگر در کنترول حزب بود نیز تصرف کردند.
دادخواهی نافرجام علیه طالبان
در طول دو دهه گذشته و بهخصوص در سه سال اخیر که طالبان دو باره به قدرت بازگشتهاند، اقدامات زیادی از جمله کارزارهای رسانهای برای محاکمه عاملان قتلعام هزارهها، به خصوص طالبان انجام شده است.
هدف عمده این کارزارها این بود تا این کشتارها به عنوان نسل کشی توسط کشورها و سازمانها به رسمیت شناخته شود، اما هنوز این تلاشها به نتیجهای ملموسی نیانجامیده است.
شماری از نهادهای حقوق بشری از جمله کانون وکلای دادگستری امریکا با اشاره به موارد متعدد نسل کشی هزارهها از جمله یکاولنگ از کشورها خواست «نسلکشی هزارهها» در افغانستان را به رسمیت بشناسند.
اما آن طور که عبدالاحد فرزام، معین پیشین وزارت دولت در امور حقوق بشر به افغانستان اینترنشنال گفت، طبق اسناد بینالمللی حقوق بشر، طالبان در یکاولنگ مرتکب جرایم بین المللی شدند، «اما به رغم دادخواهیهای مستمر نهادهای حقوق بشری از جمله بازماندگان قربانیان، عاملان این جنایت مورد پیگرد قانونی قرار نگرفتند.»
هرچند دور دوم حکومت طالبان نیز آکنده از موارد متعدد نقض حقوق بشری است، این گروه تا کنون به هیچ درخواست بینالمللی برای پایبندی به موازن حقوق بینالملل بهخصوص حقوق بشر عمل نکرده است و به نقض حقوق بشر ادامه داده است. پافشاری این گروه بر ادامه مسیری که در پیش گرفته است، امکان دستیابی قربانیان کشتارهای این گروه در یکاولنگ، مزارشریف و سایر مناطق افغانستان را مشکل کرده است.
حسین حقانی، سفیر پیشین پاکستان در واشنگتن، با اشاره به دیدار مقامات بلندپایه طالبان و هند در دبی، این ملاقات را درسی برای سیاستگذاران پاکستانی دانست.
حقانی تصریح کرد که کارگزاران سیاسی پاکستان تصور میکردند با کمک طالبان، نفوذ هند در افغانستان را پایان خواهند داد.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان با ویکرام میسری، معاون وزیر خارجه هند، روز چهارشنبه در دبی، امارات متحده عربی دیدار کرد. در این ملاقات، متقی به طرف هندی اطمینان داد که خاک افغانستان تهدیدی برای هند نخواهد بود.
حسین حقانی، سفیر سابق پاکستان در واشنگتن روز چهارشنبه با انتشار تصاویری از این دیدار در شبکه اکس نوشت که این رویداد درسی برای سیاستگذاران پاکستانی است.
وی اظهار داشت: «دیدار ویکرام میسری، دبیر امور خارجه هند، با وزیر خارجه طالبان باید درسی برای آن برنامهریزان پاکستانی باشد که سالها باور داشتند حاکمیت طالبان در افغانستان به پاکستان کمک میکند تا هند را از افغانستان بیرون کند یا به نفوذ آن پایان دهد.»
دیدار هیئت دیپلوماتیک طالبان و هند درحالی انجام شده است که اوایل این هفته، وزارت خارجه هند بهصورت رسمی حملات پاکستان به خاک افغانستان را محکوم کرد.
پاکستان طی ۲۰ سال حکومت حامد کرزی و اشرف غنی، رؤسای جمهور پیشین افغانستان، از روابط نزدیک کابل-دهلی و نفوذ هند در افغانستان بهشدت ابراز نارضایتی میکرد.
اسلامآباد با بازگشت طالبان به قدرت، این تحول را جشن گرفت و تصور میکرد که با پیروزی طالبان، «عمق استراتژیک» خود را در افغانستان محقق ساخته است.
عمق استراتژیک پاکستان شامل رویکارآمدن حکومتی اسلامگرا در کابل، تحت تاثیر پاکستان، پایان تهدیدهای هند از سمت افغانستان و جلوگیری از تامین روابط کابل با دهلی بوده است.
اما ناظران با اشاره به تشدید ناامنیها در پاکستان و حمایت طالبان افغان از تحریک طالبان پاکستان، معتقدند که سیاست عمق استراتژیک پاکستان اکنون به تهدیدی استراتژیک برای این کشور تبدیل شده است.
خیرالله خیرخواه، وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان، با بوسکوویچ پوهار ویرانیکا، شارژدافیر جدید اتحادیه اروپا برای افغانستان، درباره حفاظت از میراثهای فرهنگی گفتوگو کرد.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان در بیانیهای اعلام کرد که حفاظت از میراث فرهنگی افغانستان تنها کار افغانها نیست.
وزیر اطلاعات و فرهنگ طالبان ضمن قدردانی از همکاریهای اتحادیه اروپا در زمینه حفاظت از میراثهای فرهنگی، بر توسعه بیشتر روابط میان دو طرف تأکید کرد.
او گفت: «حفاظت از میراثهای فرهنگی تنها وظیفه افغانها نیست، بلکه وظیفه جهانیان نیز است که در این زمینه با افغانستان همکاری کامل داشته باشند.»
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان همچنین اعلام کرد که شارژدافیر جدید اتحادیه اروپا بر ادامه همکاری همهجانبه اتحادیه اروپا در حفاظت از میراثهای فرهنگی افغانستان اطمینان داده است.
میراثهای فرهنگی افغانستان با تهدیدهای متعددی مواجه اند. تغییرات اقلیمی، سیلابها، فعالیت شبکههای تروریستی، ساختوسازهای بیرویه و نبود امکانات و تیمهای فنی موجب شدهاند که بسیاری از این میراثها در آستانه نابودی قرار گیرند. منار جام، یکی از مهمترین آثار تاریخی افغانستان، سالهاست در خطر فروپاشی قرار دارد، اما تاکنون هیچ اقدام عملی جدی برای نجات آن انجام نشده است.
طالبان درحالی از حفاظت میراثهای فرهنگی سخن میگویند که در گذشته این گروه بوداهای بامیان، یکی از ارزشمندترین میراثهای تاریخی و تمدنی افغانستان را ویران کردند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، روز چهارشنبه با شیخ عبدالله بن زاید آل نهیان، وزیر خارجه امارات متحده عربی، دیدار کرد.
وزارت خارجه طالبان در بیانیهای اعلام کرد که در این دیدار درباره روابط دوجانبه، گسترش همکاریهای اقتصادی و مسایل منطقهای گفتوگو شده است.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، روز سهشنبه در یک سفر رسمی وارد امارات متحده عربی شد.
وزارت خارجه طالبان افزود که دو طرف درباره افزایش تجارت میان افغانستان و امارات و بازاریابی محصولات افغانستان در امارات، تبادل نظر کردهاند. در این خصوص، دو مقام بر طرح برنامههای فنی توافق کردند.
متقی از وزیر خارجه امارات خواسته است که در بخش صدور ویزا برای افغانها تسهیلات بیشتری ایجاد کنند.
وی تاکید کرد که حکومت طالبان آماده است نقش خود را در اجرای بهتر این روند ایفا کند.
پیش از این، متقی با معاون وزارت خارجه هند نیز دیدار و گفتوگو کرده بود.
