گاردین گزارش داد که ماموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان، سمیرا را در محل کارش در کابل دستگیر و سپس این دختر ۱۹ ساله را مجبور به ازدواج با کارفرمایش کردند. این روزنامه روز دوشنبه، ۲۴ جدی نوشت "یک کلمه" منجر به ازدواج اجباری سمیرا شد.
یک صبح تابستانی معمولی در ماه جولای پارسال بود که سمیرای ۱۹ ساله به کارگاه قالینبافیای که در آن کار میکرد، رفت تا دستمزدش را بگیرد. او نمیدانست که در عرض چند ساعت، زندگیاش به کلی تغییر خواهد کرد.
پای او در ادامه این روز، به یک پاسگاه پولیس طالبان کشیده شد و قربانی ازدواج اجباری با آیندهای شد که توسط گروهی از افراد مسلح برایش تعیین شده بود.
آن صبح، سمیرا به کارگاه قالینبافی رفته بود تا از کارفرمای خود معاشش را بگیرد. وقتی که سمیرا به کارگاه رسید، کارفرمایش داخل دکان خود مشغول خوردن غذا بود که در همان حال، موتر امر به معروف طالبان در حال گشتزنی در کوچه ظاهر شدند. او میگوید: «دکان در نزدیک یک جاده اصلی بود. بدشانسی من این بود که درست بیرون در نشسته بودم و طالبان مرا دیدند.»
مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان معمولا در خیابانهای ۳۴ ولایت افغانستان گشت میزنند و قانون سختگیرانه امر به معروف را اجرا میکنند.
این قوانین شامل ممنوعیتهایی برای صحبت کردن زنان یا نشان دادن چهرهشان در خارج از خانه است.
رهبر طالبان به ماموران امر به معروف صلاحیت داده که به صورت فوری درباره سرنوشت، زندگی و آزادی متهمان تصمیم بگیرند؛ از جمله تصمیمی درباره اجبار افراد به ازدواج.
در حکومت تحت کنترول طالبان، دختران بالای ۱۲ سال اجازه ندارند به مکتب بروند. بنابراین قالینبافی یکی از معدود مشاغلی است که زنان و دختران محروم از تحصیل میتوانند به آن بپردازند.
بیش از ۲۰ زن و دختر جوان از جمله سمیرا در این کارگاه قالینبافی که در زیرزمین یک ساختمان نیمهساخته در یک محله فقیرنشین قرار داشت، کار میکردند و ماهیانه حدود ۷۰۰۰ افغانی درآمد داشتند.
سمیرا میگوید که آن روز وقتی طالبان به او نزدیک شدند «از ترس یخ زده بود». «آنها پرسیدند: «این مرد چه نسبتی با تو دارد؟ چرا تنها هستی؟ اینجا چه کار میکنی؟ با مردی که محرم تو نیست چه میکنی؟»
مأموران طالبان سمیرا و محمد ۴۲ ساله را به اتهام داشتن «رابطه غیراخلاقی» دستگیر کردند و با خانوادههایشان تماس گرفتند.
سمیرا گفت: «هر قدر سؤال میپرسیدند، جوابی نداشتم چون آنها مدام به من توهین میکردند و ناسزا میگفتند. ما را به زور سوار ماشین کردند و به بازداشتگاه بردند.»
سمیرا میگوید که از ترس، شماره تلفن پدرش را به طالبان نداد و بهجای او خواهرش یاسمین و شوهر خواهرش به بازداشتگاه آمدند.
آنها به دلیل ترس از امنیت سمیرا و نگرانی از زندانی شدن او، به طالبان گفتند که سمیرا و محمد نامزد هستند. خانواده محمد، که آنها هم ترسیده بودند، نیز همین چیز را گفتند.
بدون هیچ تحقیق بیشتری، طالبان سمیرا را مجبور به عقد نکاح با کارفرمایش کردند. به این ترتیب او ناگهان همسر مردی شد که قبلا یک همسر دیگر و دو فرزند داشت و پسر بزرگش همسن سمیرا است.
مراسم عقد نکاح همان روز در بازداشتگاه طالبان توسط محتسبان امر به معروف و نهی از منکر برگزار شد. پدر محمد، خواهر و شوهر خواهر سمیرا و اعضای طالبان شاهدان این مراسم عقد بودند.
در صورتی که اعضای طالبان یک زن و مرد را به اتهام «فساد اخلاقی» بازداشت کنند، متهمان با مجازات زندان و شلاق روبرو میشوند.
شهرزاد اکبر، رئیس سازمان حقوق بشری «رواداری» میگوید که داستان سمیرا یک رویداد غیرمعمول نیست، اما بسیاری از زنان از بازگو کردن داستانهای خود هراس دارند.
شهرزاد اکبر گفت: «قدرت پولیس طالبان برای ازدواج دادن دو نفر چیزی نیست که در قانون به وضوح مشخص باشد. با این حال مسئولان طالبان احساس میکنند که حق دارند درباره زندگی و آزادی افراد تصمیم بگیرند و این کار برایشان هیچ عواقبی ندارد.» به گفته شهرزاد اکبر «آنها در هر لحظه قوانین جدیدی میکنند».
پس از مراسم عقد نکاح، طالبان آنها را به خانه محمد بردند، اما کابوس سمیرا به پایان نرسید.
وقتی پدر، کاکا و برادران بزرگترش از این موضوع آگاه شدند، با چوب، بیل و ابزار دیگر به خانه محمد حمله کردند و سمیرا را لتوکوب کردند. سمیرا حتی یادش نمیآید کدام یک از بستگانش با بیل به او ضربه زد. او میگوید جای زخمها هنوز شش ماه بعد از لتوکوب، روی پیشانیاش دیده میشود.
یاسمین، خواهر سمیرا، میگوید که میخواست سمیرا را دوباره به خانه بیاورد ولی پدرش گفت: «آبرویم رفته. چطور میتوانم با همسایهها و جامعه روبرو شوم؟»
یاسمین سعی کرد پدرش را قانع کند اما بیفایده بود. «مدام عذرخواهی میکردم و به او میگفتم که سمیرا کار اشتباهی نکرده و این فقط یک سوءتفاهم است. از او خواستم حالا که طالبان رفتهاند، اجازه دهد او برگردد، اما هیچکس گوش نمیداد، حتی مادرم.»
یاسمین گفت به خاطر یک کلمه، همین که گفتم او «نامزادش» است، زندگی خواهرم نابود شد.
سمیرا میگوید که قبل از محروم شدن از مکتب، آرزو داشت مهندس شود. در آن زمان هم برادرانش با تمسخر به او میگفتند: «دختر را چه به مهندس شدن. وقتی که کلان شدی پدر تو را به شوهر میدهد.»
این تصمیم اما با واکنشهای تند و گستردهای از سوی سیاستمداران و فعالان حقوق بشر همراه بوده است که بهطور خاص بر وضعیت زنان افغانستان و رژیم طالبان تأکید دارند.
در خط مقدم اعتراضها: اینبار سیاستمداران بریتانیایی
بیش از ۱۶۰ سیاستمدار بریتانیایی، از جمله شخصیتهایی از دو مجلس این کشور، با ارسال نامهای به هیئت کریکت انگلستان و ولز (ایسیبی) خواستار تحریم مسابقه تیم انگلستان مقابل افغانستان شدند. این مسابقه قرار است در بیستوششم فبروری در لاهور برگزار شود.
در نامهای که توسط تونیا آنتونیازی، نماینده حزب کارگر تنظیم شده است، وضعیت زنان افغانستان بهعنوان «آپارتاید جنسیتی» توصیف و رژیم طالبان بهطور صریح یک رژیم «دیستوپیایی» عنوان شده است.
در بخشی از این نامه آمده است: «ما انتظار داریم که تیم مردان انگلستان علیه رفتار غیرانسانی طالبان با زنان و دختران موضعگیری کند و ایسیبی مسابقه را تحریم کند تا پیام روشنی به این رژیم ارسال شود.»
این خواسته، از سوی کییر استارمر، نخستوزیر بریتانیا، نیز حمایت شده است. آقای استارمر از شورای بینالمللی کریکت خواست به قوانین و ارزشهای خود پایبند باشد و از موقعیت خود برای حمایت از حقوق بشر استفاده کند.
موضع آیسیسی؛ تعادل یا تسامح؟
شورای بینالمللی کریکت (آیسیسی) در سال ۲۰۱۷ افغانستان را بهعنوان یکی از اعضای کامل خود پذیرفت. در حالی که افغانستان هرگز تیم ملی زنان تشکیل نداده بود. در سال ۲۰۲۰ اقداماتی برای تأسیس تیم زنان آغاز شد، اما بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، این تلاشها را بهطور کامل متوقف کرد.
این وضعیت، فشارهای جهانی را بر آیسیسی برای اتخاذ رویکردی قویتر در برابر نقض حقوق بشر در افغانستان افزایش داده است. این شورا که خود را حامی رشد ورزش در سطح جهانی میداند، همچنان تأکید دارد که ورزش را ابزاری برای تغییر اجتماعی میداند.
یکی از سخنگویان آیسیسی گفت: «ما از نفوذ خود برای تعامل با هیئت کریکت افغانستان و ایجاد فرصتهایی برای بازی زنان و مردان استفاده میکنیم.»
واکنش موافقان و مخالفان تحریم؛ آیا ورزش وسیلهای برای تغییر است؟
بحث تحریم مسابقات میان سیاستمداران، هیئتهای ورزشی و فعالان حقوق بشر، به یکی از بحثهای داغ و چالشبرانگیز تبدیل شده است. لیزا ناندی، وزیر فرهنگ بریتانیا با وجود محکوم کردن رفتار طالبان، تحریم را روشی ناکارآمد میداند.
خانم ناندی در این مورد گفته است: «تحریمهای ورزشی اغلب نتیجه معکوس دارند و ورزشکارانی که نمایندگان امید و الهام در کشورشان هستند، مجازات میشوند.»
اما در سوی دیگر، هیئت کریکت انگلستان اعلام کرده که به دلیل نقض حقوق زنان توسط طالبان، هیچ مسابقه دوجانبهای با افغانستان برگزار نخواهد کرد.
ریچارد گولد، مدیر اجرایی ایسیبی، بر این باور است که یک رویکرد هماهنگ بینالمللی میتواند تأثیر بیشتری داشته باشد. او گفت: «کریکت بهعنوان یک منبع امید برای بسیاری از افغانها شناخته میشود. انزوای بیشتر این جامعه تحت فشار، میتواند عواقب ناخواستهای داشته باشد و زمینه را برای افزایش نارضایتی و تنشها فراهم کند.»
آیا تاریخ تکرار میشود؟
این بحث یادآور تصمیم تیم انگلستان در جام جهانی ۲۰۰۳ است. زمانی که بازیکنان این تیم به رهبری ناصر حسین از بازی با زیمبابوه انصراف دادند تا علیه رژیم رابرت موگابه اعتراض کنند. در آن زمان، سیاستمداران از این اقدام حمایت کردند، اما اختیار نهایی را به بازیکنان سپردند.
امروز، شرایط پیچیدهتر به نظر میرسد. تیمهای استرالیا و انگلستان اعلام کردهاند که مسابقات دوجانبهای با افغانستان برگزار نخواهند کرد، اما همچنان در مسابقات جهانی در مقابل این تیم به میدان میروند. این مسأله نشان میدهد که سیاستهای جهانی درباره تحریمها و مشارکت در رقابتهای ورزشی به طور فزایندهای پیچیده شده است.
نقش ورزش در بحران افغانستان
برخی میپندارند که ورزش در افغانستان، به ویژه کریکت، نمادی از امید و وحدت ملی است. با این حال، محرومیت زنان از ورزش تحت قوانین سختگیرانه طالبان، وجه تاریکتری به این بازی اضافه کرده است.
فعالان حقوق زنان بر این باورند که آیسیسی با تصمیمات خود نه تنها اصول خود را زیر سؤال برده، بلکه فرصت واقعی برای تغییر اجتماعی و ارتقای وضعیت زنان را نیز از دست داده است.
چالش بزرگ: تحریم یا استفاده از ورزش برای تغییر؟
در حالی که جام قهرمانان ۲۰۲۵ (چمپیونز تروفی ۲۰۲۵) نزدیکتر میشود، پرسشی که همچنان باقی میماند این است که آیا تحریمهای ورزشی روشی مؤثر برای مقابله با نقض حقوق بشر در افغانستان است؟ یا اینکه باید از بستر ورزش بهعنوان یک ابزار دیپلوماتیک و اجتماعی برای ایجاد تغییرات بنیادین استفاده کرد؟
در نهایت، نگاه جهان به این مسابقات، تنها بر بازیهای کریکت متمرکز نیست، بلکه به پیامی است که این زمینهای سبز به سراسر جهان منتقل خواهند کرد. آیا این پیام امید و تغییر خواهد بود یا تنها تأکیدی بر انزوای بیشتر افغانستان؟
