در پی کاهش ارزش افغانی در معاملات ارزی، رئیس بانک مرکزی طالبان از بانکهای خصوصی خواست که معاملات خود را با افغانی انجام دهند. براساس اعلامیه بانک مرکزی، نوراحمد آغا در دیدار با روسای بانکهای تجارتی تاکید کرده است که حفظ ارزش افغانی در اولویت حکومت این گروه قرار دارد.
در پی توقف موقت کمکهای ایالات متحده به افغانستان، ارزش واحد پول افغانستان کاهش یافته است. یک دالر امریکایی که تا یک هفته پیش به ۷۳ افغانی تبادله میشد، امروز در بازار کابل به ۸۲ افغانی رسیده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، کمکهای جهانی این کشور را به مدت سه ماه به تعلیق درآورده است. مقامات طالبان اعلام کردهاند که سقوط ارزش افغانی، مبنای اقتصادی ندارد. اما منابع گزارش دادهاند که طالبان برای حفظ ارزش افغانی، بازار ارز را به شدت کنترول کرده اند. در همین حال، توقف کمکهای جهانی باعث شده حقوق کارمندان ملکی اداره طالبان نیز به تاخیر بیفتد.
رئیس بانک مرکزی طالبان گفت که آنان با اتخاذ تدابیر لازم، از ارزش پول افغانی محافظت کردهاند. او افزود که حفظ ارزش پول افغانی از اولویتهای کاری بانک مرکزی است.
نوراحمد آغا اظهار داشت: «در روزهای اخیر تغییراتی در نرخ ارزش پول افغانی در برابر اسعار خارجی به وجود آمده بود، اما د افغانستان بانک توانست با استفاده از ابزارهای معقول سیاست پولی و اقدامات لازم، بازار را به حالت عادی برگرداند.»
او بر ادامه تلاشها برای حفظ ارزش افغانی تاکید کرده و گفته است که تمام نهادهای ذیربط با هماهنگی کامل در این زمینه همکاری کنند.
رئیس بانک مرکزی طالبان از بانکهای تجارتی افغانستان خواسته است تا «معاملات خود را با در نظر گرفتن مسئولیت ملی، با پول افغانی انجام دهند.»
طالبان در سه سال گذشته حفظ ارزش افغانی، واحد پول افغانستان را به عنوان یکی از دستاوردهای عمده خود مطرح کردهاند. اما کارشناسان اقتصادی باور دارند که تداوم حمایت جامعه بینالمللی و کمکهای بشردوستانه، عامل اصلی ثبات نسبی ارزش افغانی در مقایسه با ارزهای خارجی بوده است. با این حال، کارشناسان پیشبینی میکنند که در صورت قطع یا کاهش کمکهای جهانی، احتمال سقوط بیشتر ارزش افغانی وجود دارد.
رئیس حزب دموکرات آزاد آلمان گفت کمکهای انکشافی آلمان به کشورهای دیگر از جمله افغانستان باید به بازگشت پناهجویان رد شده مشروط شود. او گفت که آلمان در سه سال اخیر یک میلیارد یورو به افغانستان کمک کرده که این کمکها دیگر نباید بدون توافق انجام شود.
کریستین لیندنر، وزیر مالیه سابق آلمان و رئیس حزب دموکرات آزاد (افدیپی) در مصاحبهای با روزنامه بیلد آلمان گفت که حزبش قصد دارد کمکهای توسعهای به کشورهای مختلف را به تمایل این کشورها برای بازپسگیری پناهجویان رد شده از آلمان مرتبط کند.
او با نمایندگان احزاب اتحادیه دموکرات مسیحی و سوسیال مسیحی در مورد گنجاندن پیشنهادات خود در طرحی که در حال تدوین برای سختتر کردن قوانین مهاجرت است، بحث میکند.
او گفت: «ما با این احزاب در حال گفتوگو هستیم تا ببینیم آیا آمادهاند پیشنهادات خود را با اقدامات ضروری دیگر تکمیل کنند یا نه.»
احزاب محافظهکار دموکرات مسیحی و سوسیال مسیحی در نظر دارند لایحهای را برای تشدید سیاستهای مهاجرتی به پارلمان ارائه دهند که شامل نظارت دائمی بر مرزها و بازگرداندن افرادی است که بدون مدارک معتبر قصد ورود به آلمان را دارند.
فریدریش مرز، رهبر حزب بزرگ محافظهکار آلمان، وعده داده است که این لایحه را حتی با حمایت راست افراطی به پارلمان ارائه خواهد داد، تصویب شود.
این اظهارات در پی حمله مرگبار با چاقوی یک پناهجوی افغان در شهر آشافنبورگ آلمان مطرح میشود. در این حمله یک پسر دو ساله و یک مرد ۴۱ ساله کشته شدند و فرد مظنون که پناهجوی افغانستان است بازداشت شد.
اخیرا نانسی فیزر، وزیر داخله آلمان نیز اعلام کرد که به شدت در مورد اخراج مجرمان بیشتر به افغانستان کار میکند.
نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، جبهه مقاومت و جبهه آزادی را متهم کرد که در دو ماه پایانی ۲۰۲۴ مسئولیت حملاتی را به عهده گرفتهاند که غیرنظامیان در آن آسیب دیدهاند. یوناما گفت در دو حمله جبهه مقاومت در تخار و کابل یک غیرنظامی کشته و ۱۱ نفر دیگر زخمی شدند.
در حمله اولی، مواد منفجره تعبیه شده در مقابل یک مکتب در پنجم اکتبر ۲۰۲۴ در ولایت تخار منجر به زخمی شدن چهار دختر، دو پسر، یک مرد بالغ و دو پولیس طالبان شد. به نقل از یوناما، جبهه مقاومت مسئولیت این حمله را به عهده گرفت.
در حمله دوم، در ۲۸ دسامبر ۲۰۲۴ انفجاری در ناحیه پانزدهم شهر کابل یک غیرنظامی را کشت و چهار زخمی برجا گذاشت. به نقل از یوناما، مسئولیت این حمله را نیز جبهه مقاومت به عهده گرفت.
در یک حمله دیگر، به تاریخ ۲۱ دسامبر ۲۰۲۴ انفجار مواد منفجره جاسازی شده در یک زبالهدانی در ولایت تخار منجر به زخمی شدن یک مرد ملکی شد که به گفته یوناما جبهه آزادی مسئولیت آنرا به عهده گرفته است.
در مجموع، جبهه مقاومت متهم شده است که مسئولیت حملاتی را بهعهده گرفته که در آنها یک نفر کشته و ۱۱ نفر دیگر زخمی شدهاند. جبهه آزادی نیز متهم شده است که مسئولیت حملهای را به عهده گرفته است که در آن یک نفر زخمی شده است.
تاکنون جبهه مقاومت و جبهه آزادی به این گزارش یوناما واکنش نشان ندادهاند. پیش از این، جبهه آزادی و جبهه مقاومت ملی اعلام کرده بودند که در حملات آنها به غیرنظامیان آسیبی وارد نمیشود.
تلفات غیرنظامیان در حملات داعش
در گزارش تازه دفتر نمایندگی ملل متحد در کابل، افزون بر این دو جبهه نظامی مخالف طالبان، داعش خراسان نیز به وارد کردن تلفات بر غیرنظامیان متهم شده است.
در دو حملهای که به تاریخ ۲۱ نوامبر در بغلان و ۱۱ دسامبر در کابل داعش خراسان مسئولیت آنرا به عهده گرفته است، دستکم ۱۵ نفر کشته و ۴ نفر زخمی شدند. اکثر قربانیان غیرنظامیان بودهاند.
در دو ماه پایانی ۲۰۲۴ دو حمله دیگر نیز از غیرنظامیان تلفات گرفته است که هیچ گروهی مسئولیت آنرا به عهده نگرفته است.
نمایندگی ملل متحد در افغانستان روز دوشنبه، هشتم جدی گزارش خود از وضعیت حقوق بشر در افغانستان از ماه اکتبر تا دسامبر سال ۲۰۲۴ را منتشر کرد.
طبق این گزارش در هفت حملهای که در دو ماه پایانی ۲۰۲۴ رخ داد ۱۴ غیرنظامی و چهار عضو طالبان کشته و ۴۱ غیرنظامی و چهار عضو طالبان زخمی شدهاند.
یوناما همچنین اعلام کرده که در این مدت، بقایای مواد منفجره جنگی در این کشور باعث کشته شدن ۶۴ نفر شامل هشت دختر، ۳۹ پسر، یک زن و ۱۶ مرد شده است.
حقوق زنان و دختران و ادامه خشونت مبتنی بر جنسیت
گزارش جدید یوناما از وضعیت حقوق بشری در افغانستان همچنین نشان میدهد که طالبان در سه ماه اخیر محدودیتهای بیشتری را علیه زنان و دختران اعمال کرده است.
این گزارش نشان میدهد که با وضع ممنوعیت تحصیل زنان در انستیتوتهای علوم صحی ۳۶ هزار قابله و سه هزار پرستار از ادامه تحصیل در این بخشها محروم میشوند.
در این گزارش همچنین آمده است که ریاستهای ولایتی امر به معروف شرط محرم را به شیوه سختگیرانهتری اعمال میکنند که باعث ایجاد موانع بیشتری برای زنان و دختران در دسترسی به خدمات عمومی میشود.»
طبق این گزارش محتسبین طالبان در قندهار به رستوانها، کلینیکهای صحی، دکانها و بازارها دستور دادهاند تا به زنان بدون محرم اجازه ورود ندهند.
این گزارش همچنین نشان میدهد که محتسبین طالبان در سمنگان مانع کار زنان در بخش عاجل یک شفاخانه خصوصی در این ولایت شدهاند.
یوناما همچنین گزارش داد که از اکتبر تا دسامبر سال گذشته میلادی موارد خشونت مبتنی بر جنسیت علیه زنان و دختران از جمله قتلها، ازدواج زیرسن، ازدواج اجباری، تجاوز جنسی، خشونت خانوادگی، خودکشی به دلیل خشونت خانوادگی را ثبت کرده است.
ادامه مجازات بدنی
یوناما مورادی را در گزارش جدیدی خود مستند کرده است که بین اکتبر تا دسامبر دستکم ۱۹۴ نفر شامل ۱۵۰ مرد، ۳۹ زن، چهار پسر و یک دختر از سوی طالبان مجازات بدنی شدهاند. طبق این گزارش این مجازات شامل شلاق و اعدام در ملاءعام است.
درگیریهای مرزی
در گزارش جدید یوناما آمده است که رویدادهای فرامرزی در ولایتهای پکتیکا و پکتیا منجر به تلفات ملکی شده است. طبق این گزارش حملات هوایی نظامیان پاکستانی در ۲۴ دسامبر در ولسوالی برمل دستکم ۴۹ نفر شامل ۳۰ کودک و هشت زن کشته و هشت نفر زخمی شدهاند.
طبق این گزارش در یک درگیری دیگر طالبان با نیروهای نظامی پاکستانی در ۲۸ دسامبر در ولسوالی دند پتان ولایت پکتیا سه نفر کشته و شش نفر دیگر زخمی شدهاند.
آزادی بیان
یوناما گزارش داد که اجرای قانون امر به معروف طالبان آزادیهای رسانهها را بیشتر تحت تاثیر قرار داده و رسانهها را موظف به تهیه محتوا براساس «شریعت اسلامی» کرده است.
به گفته یوناما طالبان به وضع ممنوعیت نشر تصاویر زنده در ولایتهای مختلف و بازداشت خبرنگاران به دلیل نشر سریالهای خلاف «اصول اسلامی» در سه ماه اخیر ادامه داده است.
طبق گزارش یوناما، رئیس اداره زندانهای طالبان اعلام کرد که حدود ۱۱هزار مرد و ۱۰۰۰زن و ۱۰۰تبعه خارجی زندانی در زندانهای این گروه زندانی هستند.
روزنامه جمهوری اسلامی سفر عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران به افغانستان را «نابههنگام و پرهزینه» خواند و از طالبان بهعنوان گروهی «شورشی و خشن و عقبافتاده» یاد کرد که مشروعیت و مقبولیت داخلی ندارد.
روزنامه جمهوری اسلامی در یادداشت صفحه نخست دوشنبه هشتم دلو خود، سفر عراقچی به کابل را بیتوجهی به هشدارهای صاحبنظران دانست و نوشت طالبانی که همه گروهها و اقلیتهای قومی و مذهبی را «تار و مار کرده»، ابتداییترین حقوق زنان را نیز رعایت نمیکند و مذاکره را بر نمیتابد، «آیا لیاقت سفر در سطح وزیر خارجه را دارد؟»
طالبان از زمان بازپسگیری قدرت در افغانستان در اسد ۱۴۰۰، زنان را از مشاغل، اکثر فضاهای عمومی و حق تحصیل در مقاطع بالاتر از صنف ششم منع کرده است.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد (یونسکو)، اواخر اسد امسال و در سومین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت اعلام کرد در این مدت دستکم یک میلیون و ۴۰۰ هزار دختر در افغانستان از حق تحصیل در مقطع متوسطه محروم شدهاند و سرنوشت یک نسل در این کشور به خطر افتاده است.
روزنامه جمهوری اسلامی در یادداشت خود نوشت: «آیا در این مقطع که حکم بازداشت رهبران طالبان از سوی دیوان کیفری بینالمللی به عنوان تروریسم و ناقض حقوق بشر اعلام شده، سفر وزیر خارجه ایران مایه تفاخر است؟»
کریم خان، دادستان ارشد دیوان کیفری بینالمللی، چهارم دلو خواستار صدور حکم بازداشت برای هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان و عبدالحکیم حقانی، رئیس دادگاه عالی این گروه شد.
این دو نفر به سرکوب زنان و «جنایت علیه بشریت» متهم شدهاند.
تامین حقآبه ایران از رود هیرمند
روزنامه جمهوری اسلامی به اظهارات و واکنشهای مسئولان طالبان به ویژه در مورد جلوگیری از آزادسازی حقآبه ایران از رود هیرمند و گسترش و سرعت بخشیدن به سدسازیها اشاره کرد و نوشت که «بوی خصومت و دشمنی از آن به مشام میرسد».
این روزنامه با اشاره به آبگیری سد پاشدان در مسیر هریرود به وسیله طالبان، نوشت که بر اساس گفتههای وزارت انرژی دولت افغانستان، سدسازی روی هریرود تنها به سد سلما و پاشدان ختم نمیشود و ساخت دو سد تیریل و گنگان نیز در دستور کار است.
نویسنده یادداشت هشدار داد: «بیگمان سیاست آبی طالبان، شرق ایران را با بیآبی روبهرو خواهد کرد.»
عراقچی شامگاه یکشنبه در گفتوگو با خبرنگاران پس از بازگشت به ایران، «تامین حقآبه هیرمند، مشکل مهاجران و امنیت مرزهای مشترک دو کشور» را از جمله مهمترین چالشها در روابط جمهوری اسلامی و افغانستان دانست.
سفر عراقچی به افغانستان نخستین حضور رسمی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی در این کشور پس از سقوط دولت افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت طی سه سال و نیم گذشته بود.
او گفت که هم رئیسالوزرا و هم وزیر خارجه حکومت طالبان تاکید کردند حقآبه ایران بر اساس معاهده هیرمند داده خواهد شد.
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی افزود: «طرف افغان تعبیر زیبایی در مورد حقابه دارد؛ آنها موضوع را فراتر از معاهده، بلکه وظیفه شرعی و انسانی میدانند.»
محمدحسن آخند، رئیسالوزرای طالبان، در جریان دیدار با عراقچی گفت که دولت افغانستان در موضوع آب، «قصد ندارد به ایران آسیب بزند».
از زمان قدرت گرفتن دوباره طالبان، مقامهای جمهوری اسلامی چندین بار در مورد حقآبه ایران از رودخانه هیرمند اظهار نظر کردهاند.
احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون سیاست خارجی و امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، تهدید کرده که تهران این حقآبه را «به زور» از طالبان میگیرد.
اواسط اسد سال گذشته، محسن روحیصفت، دیپلومات سابق ایران در افغانستان گفت طالبان حقآبه هیرمند را به مزارع کشت مواد مخدر سرازیر کرده است و از سوی دیگر، به تازگی یک «کانال انحرافی» در بند بخشآباد احداث کرده تا دیگر هیچ آبی به سمت ایران نیاید.
او پذیرفتن سفارت طالبان را در تهران پیش از آن که توافقی بر سر حقآبه هیرمند انجام شود، سیاستی «اشتباه» توصیف کرده و گفته بود: «الان هم با ریش گرو گذاشتن و خواهش و تمنا کاری را نمیتوان پیش برد.»
ابراهیم رئیسی، رئیس دولت سیزدهم جمهوری اسلامی که در حادثه سقوط بالگرد کشته شد، اواخر ثور سال گذشته در مورد حقآبه به مقامهای طالبان «اخطار» داد و پس از آن، نماینده ویژه او در امور افغانستان، ضربالاجلی یک ماهه برای طالبان تعیین کرد که به سرانجام نرسید.
عراقچی: با طالبان بر سر بازگرداندن مهاجران غیرقانونی ساکن ایران به توافق رسیدیم
وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی از جزییات دیدار با مقامهای طالبان در کابل خبر داد و گفت دو طرف برای همکاری در زمینه بازگرداندن مهاجران غیرقانونی افغانستانی ساکن ایران به «توافق» رسیدند.
عراقچی درباره این سفر گفت: «موضوع مهاجران و افزایش تعداد آنها در ایران بحث جدی ما بود و صحبت و توافق شد که ما راه همکاری را در پیش بگیریم که چگونه مهاجران غیرقانونی بتوانند به صورت آبرومندانهای به کشور خودشان بازگردند و شرایط مناسبی در کشور خودشان داشته باشند.»
به گفته وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دیدگاه طالبان نیز در این باره مثبت اما مساله مهاجران «زمانبر» است.
او درباره جزیئات و سازوکار اجرای این توافق صحبتی نکرد.
در ماههای گذشته مقامهای جمهوری اسلامی از بازداشت و بازگرداندان شهروندان فغانستان به این کشور خبر دادهاند و گزارشهایی نیز در این زمینه منتشر شده است.
در یک نمونه، نادر یاراحمدی، رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور دولت مسعود پزشکیان، ۱۵ جدی از اخراج حدود سه میلیون نفر از «اتباع غیرمجاز» طی سه سال گذشته خبر داد.
عصرانه خبرساز عراقچی در کابل
عباس عراقچی در سفر به کابل، پس از دیدار با رئیسالوزرای طالبان، برای صرف عصرانه به یکی از رستورانتهای پایتخت افغانستان رفت.
او پیشتر و در آخرین روزهای حکومت بشار اسد نیز به سوریه سفر کرده و پس از ملاقات با او، در یکی از رستورانتهای دمشق «شاورما» خورده بود.
شماری از کاربران مخالف طالبان در رسانههای اجتماعی، به مقایسه این دو تصویر پرداختند و اظهار امیدواری کردند که عراقچی اینبار هم «نیکقدم» باشد و مقدمات سقوط طالبان را فراهم کند.
وزارت امور خارجه طالبان تأیید کرد که محمد نعیم وردک بر اساس فرمان رهبر این گروه بهعنوان معین مالی و اداری این وزارت منصوب شده و رسما به کارش آغاز کرده است. افغانستان اینترنشنال پیشتر به نقل از منابع خود در قطر و کابل این خبر را نشر کرده بود.
پیش از این منابع طالبان به افغانستان اینترنشنال خبر داده بودند که محمد نعیم، سرپرست سفارت طالبان در دوحه، به کابل فراخوانده شده و سهیل شاهین جایگزین او شده است.
محمد نعیم وردک پیش از این بهعنوان سفیر طالبان در دوحه کار میکرد.
پس از فراخواندن او به کابل، سهیل شاهین بهجای نعیم وردک بهعنوان سفیر طالبان در دوحه گماشته شد.
طالبان پس از ورود به کابل در سال ۱۴۰۰ خورشیدی سهیل شاهین را بهعنوان نماینده خود در سازمان ملل متحد معرفی کرد. بعد از سه سال انتظار، سازمان ملل متحد کرسی افغانستان را به سهیل شاهین واگذار نکرد.
پس از تسلط طالبان بر کابل و کنترول سفارت افغانستان در قطر توسط این گروه، محمد نعیم وردک سرپرستی این سفارت را بر عهده داشت.
پیش از این منابع طالبان در قندهار به افغانستان اینترنشنال گفتند طالبان همزمان با برگشت دونالد ترامپ به قدرت در حال آمادگی گرفتن در برابر پیامدهای تغییر سیاست خارجی امریکا در قبال افغانستان است. تعیین سهیل شاهین، که تجربه مذاکره با جامعه جهانی را در کارنامه دارد، بخشی از آمادگیهای طالبان به تغییر سیاست خارجی امریکا در قبال افغانستان است.
ایالات متحده امریکا معمولا از طریق سفارت طالبان در قطر با این گروه در مورد رهایی زندانیان، مبارزه با تروریسم، کمکهای بشردوستانه و دیگر مسایل مذاکره میکند.
بیشتر بخوانید: تغییرات در وزارت خارجه طالبان
رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا در انتقاد تندی گفت: «وزارت خارجه جو بایدن ۱۵ میلیون دالر از مالیات مردم امریکا را برای خرید کاندوم برای طالبان هزینه کرد.» برایان مست از دولت بایدن پرسید که این اقدام چه نفعی برای امریکا داشته است؟
این انتقاد تند در پی تعلیق تمام کمکهای خارجی ایالات متحده امریکا، به استثنای کمک به اسرائیل و مصر، منتشر شده است.
تعلیق کمکهای خارجی ایالات متحده امریکا تکان شدیدی در بازار ارز کابل وارد کرد. به گونهای که ساعاتی پس از انتشار خبر تعلیق کمکها ارزش دالر در سرای شهزاده، بازار ارز کابل، از ۸۰ افغانی فراتر رفت.
ایالات متحده تا قبل از تعلیق کمکهای خارجی خود بزرگترین حامی مالی افغانستان، که توسط طالبان کنترول میشود، به شمار میرفت.
با این حال وزارت خارجه امریکا روز جمعه، ۲۴ جنوری، در نامهای به نمایندگیهای دیپلوماتیک خود اعلام کرد که براساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ، رئیسجمهور جدید این کشور، تمامی کمکهای خارجی -به استثنای کمک به اسرائیل و مصر- برای ۹۰ روز متوقف خواهد شد.
در این نامه تأکید شده است که تا زمان بررسی وضعیت توسط وزیر خارجه امریکا، هیچ قرارداد جدیدی برای کمکهای خارجی امضا نخواهد شد. این تصمیم بهعنوان بخشی از سیاستهای جدید دولت ترامپ برای بازنگری در کمکهای خارجی به کشورهای دیگر عنوان شده است.
