پژوهش تازه: مدارس جهادی طالبان تاثیر خطرناکی بر افکار جوانان گذاشته است

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، روز یک‌شنبه در سفر یک‌روزه خود به کابل با رئیس‌الوزرا، وزرای امور خارجه و دفاع طالبان، و همچنین شماری از بازرگانان افغان دیدار کرد. عراقچی نخستین وزیر خارجه ایران است که در سه‌ونیم سال گذشته به افغانستان تحت حاکمیت طالبان سفر کرده است.

او در این دیدارها تاکید کرد که فصل جدیدی از روابط میان ایران و افغانستان آغاز خواهد شد. اما این سفر با انتقادهایی نیز در داخل ایران روبه‌رو شد.

روزنامه جمهوری اسلامی نوشت: «حامیان و مشوقان این سفر یا شناخت کاملی از منطقه ندارند و با عواقب و عوارض حاکمیت طالبان آگاه نیستند یا اینکه لابی و جاده‌صاف‌کن‌ طالبان هستند یا منافعی شخصی یا گروهی را دنبال می‌کنند و در مجموع دل در گرو ایران و منافع ملی ایران ‌ندارند.»

این روزنامه به شدت از طالبان انتقاد کرد و نوشت که «گروهی شورشی و خشن و عقب‌افتاده که مشروعیت و مقبولیت داخلی ندارد و همه گروه‌ها و اقلیت‌های قومی و مذهبی را تار و مار کرده و ابتدایی‌ترین حقوق زنان را نیز رعایت نمی‌کند و مذاکره را بر نمی‌تابد، آیا لیاقت سفر در سطح وزیر خارجه دارد؟»

سفیر ایران در کابل در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا به این انتقادها پاسخ داد و گفت که تعامل با همسایگان، بخشی از اصول انسانی است.

وی اظهار داشت: «اگر برای ارتباط دو همسایه در یک اپارتمان نیاز به دلیل وجود دارد، کشورهای همسایه نیز باید برای ارتباط خودشان با یکدیگر دنبال دلیل باشند.»

وی افزود که تعامل ایران با افغانستان بر مبنای تامین منافع متقابل مردم دو کشور است. او گفت: «موضوع به رسمیت‌شناسی رژیم طالبان یک بحث متفاوت است که باید در جای خود به آن پرداخته شود.»

وضعیت زنان ایرانی در افغانستان

عباس عراقچی در سفر خود به کابل با برخی از شهروندان ایرانی نیز دیدار کرده است. به گفته سفیر ایران، بیشتر ایرانیان مقیم افغانستان زنانی‌اند که با مردان افغان ازدواج کرده و به‌دلیل پیوندهای خانوادگی در این کشور سکونت دارند.

بیکدلی با اشاره به شرایط نابسامان افغانستان گفت: مشکلات اقتصادی ناشی از سال‌ها جنگ و درگیری بر زندگی شهروندان ایرانی نیز تاثیر گذاشته است. ما تلاش می‌کنیم که مشکلات معیشتی و اقتصادی این افراد را کاهش دهیم.

ایران روابط نزدیکی با طالبان دارد و علاوه بر گسترش همکاری‌های اقتصادی، تلاش‌هایی برای ایجاد «کانال‌های اطلاعاتی» میان دو طرف صورت گرفته است. جمهوری اسلامی از فعالیت داعش و سایر گروه‌های مخالف خود در افغانستان نگران است و طالبان نیز از تحرکات جبهات مخالف خود در ایران دغدغه دارد.

با وجود این، جمهوری اسلامی نفوذ گسترده‌ای در حکومت طالبان به ویژه در حلقه رهبری این گروه در قندهار دارد.

گسترش روابط اقتصادی، مدیریت مسایل امنیتی مرزها، رسیدگی به وضعیت مهاجرین افغان در ایران، مبارزه با تروریسم و مواد مخدر، و مدیریت منابع آبی، از مهم‌ترین موضوعات مورد توجه ایران در رابطه با افغانستان است.

بنا بر اعلام وزارت خارجه طالبان، در این نشست، نمایندگان سه طرف در مورد آغاز عملیات پروژه «تاپ-۵۰۰» که برق ترکمنستان را با ولتاژ بالا به ولایت‌های هرات، فراه، هلمند و قندهار و سپس به پاکستان منتقل می‌کند، گفت‌وگو کردند.

در خبرنامه وزارت خارجه طالبان همچنین آمده است که این پروژه علاوه بر تامین نیازهای داخلی افغانستان، از طریق ترانزیت برق به پاکستان، برای افغانستان سود قابل توجهی به‌صورت سالانه خواهد داشت.

به نقل از طالبان، مسئولان وزارت انرژی ترکمنستان و گروه چالیک هولدینگ ترکیه در این نشست اعلام کردند که مایلند علاوه بر توسعه پروژه برق در داخل افغانستان، این پروژه را تا مقصد نهایی خود، یعنی پاکستان، گسترش دهند.

در ادامه این مذاکرات، سه طرف توافق کردند که برای تحقق پروژه «تاپ-۵۰۰»، مذاکرات و برنامه‌های اجرایی را در قالب کمیته‌های فنی و دبیرخانه ادامه دهند تا توافقات نهایی و نقشه‌های عملی تکمیل شوند.

در این حال، عبدالباری عمر، رئیس شرکت برشنا، در نشستی با مراد آرتیکوف، مسئول پروژه‌های خارجی ترکمنستان، و کریم اورَس، نماینده شرکت چالیک ترکیه، در مورد گسترش روابط و همکاری‌های دوجانبه میان افغانستان و کشورهای منطقه بحث و تبادل‌نظر کرد. او ضمن تاکید بر تکمیل بخش‌های ابتدایی این پروژه، از ادامه تقویت روابط با ترکمنستان ابراز اطمینان کرد.

بنا بر خبرنامه شرکت برشنا، مراد آرتیکوف در خصوص پروژه انتقال برق ترکمنستان به افغانستان و پاکستان صحبت کرده و بر توسعه همکاری‌ها و روابط میان دو کشور تاکید کرد.

این قراردادها به ارزش بیش از یک میلیارد و هفتصد میلیون افغانی با پنج شرکت خصوصی به امضا رسیده است.

وزارت معادن و پترولیم طالبان روز دوشنبه در خبرنامه‌ای اعلام کرد که قرارداد پنج بلاک معدن سرب و جست در ساحات یکاولنگ ولایت بامیان با شرکت‌های افغان جرمن، الحرمین، گاما ایگل، قندهار خوگیانی و موسی سلطان به امضا رسیده است.

به گفته این وزارت، این شرکت‌ها در ازای استخراج پنج معدن سرب و جست بامیان، در ولایت‌های قندهار، ارزگان، هرات جاده می‌سازند و در میدان وردک، ساختمان دانشگاه این ولایت را احداث خواهند کرد.

در مراسم امضای قرارداد این معادن، هدایت‌الله بدری، وزیر معادن و پترولیم طالبان گفت: «قراردادهای پنج معدن به صورت مشروط برای پنج سال به امضا می‌رسند. اگر شرکت‌ها طبق اصول، طرزالعمل معادن و تعهدات‌شان فعالیت کنند، پس از تکمیل مدت معین، قراردادها برای بار دوم تمدید خواهد شد.»

او افزود که بر اساس توافق با شرکت‌های قراردادی، پروسس صد درصد در داخل کشور انجام خواهد شد و در صورت تخلف، قرارداد با شرکت‌های متذکره فسخ خواهد گردید.

هدایت‌‌الله بدری همچنین گفت که با تطبیق این پروژه‌ها، فرصت‌های مستقیم و غیرمستقیم برای صدها نفر فراهم خواهد شد و سهم طالبان از عواید معادن مذکور ۵۱ درصد خواهد بود.

وزارت معادن و پترولیم طالبان اعلام کرد که بلاک سرب و جست منطقه سر درگشتک با شرکت معادن و پروسس موسی سلطان در ازای ساخت ۵۰ کیلومتر جاده در ولایت ارزگان به امضا رسیده است.

بر اساس خبرنامه این وزارت، بلاک معدنی پامی ککرک با شرکت افغان جرمن باختر در ازای ساخت ۶۰ کیلومتر بزرگراه بای‌پس در ارغستان ولایت قندهار و ساخت بند برق‌آبی امضا شده است.

این وزارت همچنین افزود که بلاک معدنی سرسرخک با شرکت معادن گاما ایگل در ازای ساخت بخش دوم و چهارم خط آهن خواف-هرات به طول ۴۷.۳ کیلومتر و ساخت یک شفاخانه تدریسی معیاری در دانشگاه ولایت میدان وردک امضا شده است.

او در مراسم فراغت طلاب مدرسه جهادیه قندهار خطاب به اعضای طالبان گفت: «اگر اراده دارید که به خاطر اسلام تا پای مرگ ایستادگی کنید، باید خود را برای این تهدیدها، زندان و حتی شهادت آماده کنید.»

هبت‌الله گفت اگر طالبان در برابر کشورهای جهان مقاومت کنند، هیچ آسیبی به آنان نخواهد رسید. او گفت: «این باور و ایمان ماست و در این راه ثابت‌قدم هستیم.»

وی با اشاره به «تهدیدهای غربی‌ها و شرقی‌ها» افزود: «این‌ها چه هستند؟ آیا باید به تهدیدهای آنان باور کنیم یا به وعده‌های خداوند ایمان داشته باشیم؟ آیا ما زیر تاثیر آنها قرار می‌گیریم؟ هرگز! خداوند ما را حفظ کند.»

رهبر طالبان در این سخنرانی که امروز منتشر شده است، اشاره‌ای به درخواست دادستان دادگاه بین‌المللی کیفری نکرده است که خواستار بازداشت او و رئیس محکمه عالی طالبان به دلیل اعمال تبعیض سیستماتیک علیه زنان و اپارتاید جنسیتی حاکم در افغانستان است.

طالبان در واکنش رسمی گفت که درخواست کریم خان، دادستان دادگاه لاهه، جانبدارانه است و او بر اساس «تفسیر ویژه از حقوق بشر» خواستار دستگیری رهبران طالبان است.

شکست غرب

هبت‌الله آخندزاده که کمتر در انظار عمومی ظاهر می‌شود و اجازه انتشار ویدیو از خود را نمی‌دهد، در این سخنرانی بار دیگر روایت پیروزی طالبان را تکرار کرد و اظهار داشت که نظام فعلی، حاصل فداکاری‌ طالبان است.

او گفت که کشورهای غربی به خواست و میل خود افغانستان را ترک نکردند، بلکه به دلیل «شمشیر جهاد» مجبور به خروج شدند. وی تاکید کرد که این نظام نه به ارث رسیده و نه از طریق «اندیوالی» به دست آمده، بلکه نتیجه قربانی دادن گروه طالبان است.

طالبان بارها درخواست کشورهای جهان برای تشکیل حکومت با گروه‌های سیاسی و نمایندگان اقوام دیگر را رد کرده است. اکنون، مقام‌های خارجی کمتر بر حکومت فراگیر و بیشتر بر رعایت حقوق زنان در افغانستان تاکید دارند.

هبت‌الله به اعضای طالبان اطمینان داد که سیاست‌ها و دستورات او بر حق است و کشورهای غربی به آنان آسیبی زده نمی‌توانند. او گفت: «خداوند جماعتی را حفظ می‌کند که بر حق استوارند. هیچ‌کس، نه شرق و نه غرب، نمی‌تواند بر آنان غلبه کند یا به آنان آسیب برساند. این باور ماست؛ علما و مجاهدینی که در راه خدا جهاد می‌کنند، این جماعت هستند.»

او بر ضرورت حفظ نظام طالبان تاکید کرد و افزود: «هر پیروزی جهادی به سربلندی اسلام منجر می‌شود. اکنون که خداوند ما را پیروز کرده است، باید کلمه الله را اعتلا بخشیم.»

سخنرانی جدید رهبر طالبان پیامی ناامیدکننده به حکومت جدید امریکا می‌دهد و بر سازش ناپذیری طالبان تاکید دارد.

امریکا خواستار تغییر سیاست‌های طالبان در رابطه به زنان است و از این گروه خواسته که روابط خود را با گروه‌های تروریستی قطع کند. دونالد ترامپ و وزیر خارجه‌اش رویکرد تهاجمی را در برابر کشورهای دیگر در پیش گرفته اند و از فشارهای اقتصادی بر کشورها برای تغییر رفتار شان استفاده می‌کنند.

مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، این هفته با لحن هشدارآمیزی به طالبان گفت که اگر شهروندان زندانی امریکایی را رها نکند، «فورا یک جایزه بسیار بزرگ بر سر رهبران ارشد طالبان اختصاص می‌دهیم، شاید حتی بیشتر از آنچه برای اسامه بن لادن تعیین کرده بودیم.»

بنا به گفته حکومت امریکا، دستکم دو شهروند این کشور در بازداشت طالبان است.

در پی توقف موقت کمک‌های ایالات متحده به افغانستان، ارزش واحد پول افغانستان کاهش یافته است. یک دالر امریکایی که تا یک هفته پیش به ۷۳ افغانی تبادله می‌شد، امروز در بازار کابل به ۸۲ افغانی رسیده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، کمک‌های جهانی این کشور را به مدت سه ماه به تعلیق درآورده است. مقامات طالبان اعلام کرده‌اند که سقوط ارزش افغانی، مبنای اقتصادی ندارد. اما منابع گزارش داده‌اند که طالبان برای حفظ ارزش افغانی، بازار ارز را به شدت کنترول کرده اند. در همین حال، توقف کمک‌های جهانی باعث شده حقوق کارمندان ملکی اداره طالبان نیز به تاخیر بیفتد.

رئیس بانک مرکزی طالبان گفت که آنان با اتخاذ تدابیر لازم، از ارزش پول افغانی محافظت کرده‌اند. او افزود که حفظ ارزش پول افغانی از اولویت‌های کاری بانک مرکزی است.

نوراحمد آغا اظهار داشت: «در روزهای اخیر تغییراتی در نرخ ارزش پول افغانی در برابر اسعار خارجی به وجود آمده بود، اما د افغانستان بانک توانست با استفاده از ابزارهای معقول سیاست پولی و اقدامات لازم، بازار را به حالت عادی برگرداند.»

او بر ادامه تلاش‌ها برای حفظ ارزش افغانی تاکید کرده و گفته است که تمام نهادهای ذیربط با هماهنگی کامل در این زمینه همکاری کنند.

رئیس بانک مرکزی طالبان از بانک‌های تجارتی افغانستان خواسته است تا «معاملات خود را با در نظر گرفتن مسئولیت ملی، با پول افغانی انجام دهند.»

طالبان در سه سال گذشته حفظ ارزش افغانی، واحد پول افغانستان را به عنوان یکی از دستاوردهای عمده خود مطرح کرده‌اند. اما کارشناسان اقتصادی باور دارند که تداوم حمایت جامعه بین‌المللی و کمک‌های بشردوستانه، عامل اصلی ثبات نسبی ارزش افغانی در مقایسه با ارزهای خارجی بوده است. با این حال، کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که در صورت قطع یا کاهش کمک‌های جهانی، احتمال سقوط بیشتر ارزش افغانی وجود دارد.