دولت ترامپ روز سهشنبه اعلام کرد که تمامی کارکنان مستقیم آژانس توسعه بینالمللی امریکا را به مرخصی میفرستد و فقط شمار معدودی از کارکنان مسئول وظایف حیاتی، رهبری اصلی و برنامههای خاص تعیینشده از این دستور مستثنی خواهند بود.
طبق این دستور، کارکنان مستقر در خارج از کشور باید ظرف ۳۰ روز به امریکا بازگردند.
این تغییرات عمده در آژانس توسعه بینالمللی امریکا که بیش از ۱۰ هزار کارمند دارد، در حالی صورت میگیرد که دولت ترامپ در حال ادغام این آژانس با وزارت امور خارجه است.روز سهشنبه، حدود ۱۴۰۰ کارمند مستقر در امریکا بهطور ناگهانی از تعلیق نامحدود اداری خود مطلع شدند.
پیش از این، حدود ۱۰۰ مقام ارشد به مرخصی اجباری فرستاده شده بودند و چند صد پیمانکار نیز با دستور توقف کار اخراج شدند.
پیت ماروکو، مقام وزارت خارجه امریکا که به عنوان مدیر عملیاتی این سازمان منصوب شده است، در پیامی اعلام کرد که این تعلیق تا اطلاع ثانوی ادامه خواهد داشت.
دموکراتها این اقدامات اخیر برای کاهش دامنه فعالیتهای آژانس و تغییرات در آن را «تصرف غیرقانونی قدرت» توصیف کردهاند.
طبق این دستور، کارمندان رسمی به مرخصی با حقوق فرستاده میشوند، اما پیمانکارانی که «ضروری» تلقی نشوند، اخراج خواهند شد.
دموکراتها این تصمیم را «غیرقانونی» خوانده و تأکید کردهاند که آژانس توسعه بینالمللی امریکا با مصوبه کانگرس ایجاد شده و هرگونه تغییر در ساختار آن نیاز به تأیید پارلمان این کشور دارد.
هرجومرج و افزایش نگرانیها از توقف برنامههای توسعوی
این تصمیم باعث افزایش اضطراب میان کارکنان آژانس توسعه بینالمللی امریکا در سراسر جهان شده است.
بسیاری از آنها در میانه پروژههای توسعهای و بشردوستانه قرار دارند و اکنون مجبورند به سرعت خود و خانوادههایشان را برای بازگشت آماده کنند.
از سوی دیگر، دولت امریکا به دلیل تعطیلی دفاتر مرکزی آژانس توسعه بینالمللی امریکا در واشنگتن، با چالشهایی برای هماهنگی این بازگشت گسترده مواجه شده است. برخی از کارکنان حتی دسترسی خود به حسابهای ایمیل و سیستمهای داخلی را از دست دادهاند.
نقش ایلان ماسک در تغییرات آژانس توسعه بینالمللی امریکا
مقامات سیاسی منصوبشده توسط آقای ترامپ و ایلان ماسک، بهعنوان «کارمند ویژه دولتی» در تلاشند تا بخش عمدهای از ۶۰ تا ۷۰ میلیارد دالر کمکهای خارجی سالانه را که از طریق دستورهای کانگرس و قانونگذاری تخصیص یافته، کاهش دهند.
این مقدار کمتر از یک درصد از کل بودجه سالانه فدرال است و بودجه آژانس توسعه بینالمللی ایالات متحده بخش عمدهای از این کمکهای خارجی را تشکیل میدهد.
شماری از رسانههای امریکایی گزارش دادهاند که ایلان ماسک در اجرای این تغییرات نقش داشته است.
تیمی از افراد نزدیک به او در روزهای اخیر تغییراتی در زیرساخت فناوری آژانس توسعه بینالمللی امریکا ایجاد کرده و سعی در دسترسی به اطلاعات طبقهبندیشده داشتهاند.
حمایت جمهوریخواهان و مخالفت دموکراتها
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا مارکو که اکنون سرپرست این آژانس است میگوید که این آژانس در برابر سوالات ساده و اساسی که باید پاسخگو باشد، بیپاسخ مانده است.
اما دموکراتها این اقدام را «تصاحب قدرت و تلاش برای نابودی آژانس توسعه بینالمللی امریکا» توصیف کرده و هشدار دادهاند که ممکن است برنامههای کمکرسانی و توسعهای امریکا در سراسر جهان متوقف شود.
استیون ویتکاف، نماینده ویژه ترامپ در امور خاورمیانه که گفت ترامپ به کشورهای خاورمیانه اعلام کرده است که غزه احتمالا به مدت ۱۰ تا ۱۵ سال غیرقابل سکونت خواهد بود.
واکنشهای بینالمللی
سامی ابوزهری، مقام ارشد حماس، درخواست برای ترک غزه را «اخراج مردم از سرزمینشان» توصیف کرد و گفت: «ما این درخواستها را نسخهای برای ایجاد هرجومرج و تنش در منطقه میدانیم، زیرا مردم غزه اجازه نخواهند داد چنین طرحهایی اجرایی شود.»
ریاض منصور، سفیر فلسطین در سازمان ملل متحد، پس از اظهارات اولیه ترامپ درباره اسکان مجدد اهالی غزه در کشورهای همسایه پیش از نشست خبریاش با نتانیاهو، گفت «نوار غزه، کشور ما و خانه ماست، بخشی از فلسطین است. آنهایی که میخواهند ساکنان غزه را به جای خوش و خوب بفرستند، بگذارند به خانههای اصلیشان در داخل اسرائیل بازگردند. آنجا مکانهای خوبی هست و آنها با شوق بازخواهند گشت. اما در هر حال وطن ما، وطن ماست. اگر بخشی از آن، یعنی نوار غزه، ویران شود، مردم فلسطین تصمیم گرفتهاند دوباره به آن بازگردند.»
او ادامه داد «در عرض دو روز، در چند ساعت، ۴۰۰ هزار فلسطینی پیاده به بخش شمالی نوار غزه بازگشتند. فکر میکنم باید به انتخابها و خواستههای مردم فلسطین احترام بگذاریم.»
آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا هم گفت موضع کانبرا درباره غزه پس از اعلام طرح ترامپ برای در اختیار گرفتن این منطقه تغییری نکرده و استرالیا همچنان از راهحل دو کشوری برای فلسطین حمایت میکند.
عربستان سعودی با انتشار بیانیهای تاکید کرد که موضع این کشور درباره تشکیل کشور فلسطینی ثابت و غیرقابل تغییر است و با هر تلاشی برای جابهجایی فلسطینیها از سرزمین خودشان مخالف است.
ولیعهد عربستان سعودی تاکید کرد که موضع این کشور بهصورت «روشن و صریح» بیان شده و تحت هیچ شرایطی اجازه تفسیر نمیدهد.
حتی پیش از آنکه ترامپ اعلام کند ایالات متحده قصد دارد اداره نوار غزه را به دست بگیرد، پنج وزیر خارجه کشورهای عربی و یک مقام ارشد فلسطینی طی نامهای به مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، مخالفت خود را با برنامههای او برای آواره کردن فلسطینیان غزه اعلام کردند.
در این نامه که وزرای خارجه اردن، مصر، عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی، بههمراه حسین الشیخ مشاور رئیسجمهور فلسطین، امضا کردهاند، آمده است: «بازسازی در غزه باید از طریق تعامل مستقیم و با مشارکت مردم غزه صورت گیرد. فلسطینیها در سرزمین خود زندگی خواهند کرد و در بازسازی آن سهیم خواهند شد. نباید حق تصمیمگیری آنان در جریان بازسازی سلب شود، چراکه خودشان باید مالک فرایند بازسازی باشند، با پشتیبانی جامعه بینالملل.»
ترامپ ۲۵ جنوری گفته بود که مصر و اردن باید فلسطینیان نوار غزه را در خاک خود بپذیرند، اما مقامهای مصری و اردنی این پیشنهاد را رد کردند.
واکنشها در داخل ایالات متحده
صحبتهای غافلگیرکننده ترامپ درباره نوار غزه، در داخل امریکا با استقبال گرم شماری از جمهوریخواهان و همزمان انتقاد تند دموکراتها مواجه شد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه امریکا، از طرح ترامپ در اختیار گرفتن غزه حمایت کرد و گفت که این منطقه باید از حضور گروه حماس آزاد شود.
دیانا هارشبرگر، نماینده جمهوریخواه کانگرس از تنسی با بازنشر صحبتهای ترامپ در شبکه اکس نوشت: «دوستان، این است چهره رهبر جهان آزاد. رئیسجمهور ترامپ در جریان کارزار انتخاباتیاش وعده تامین صلح در غزه را داد و اکنون دقیقا همان کار را انجام میدهد. وعدهها داده شدند، وعدهها عملی شدند.»
در طرف مقابل، سناتور دموکرات کریس مورفی از کنتیکت در شبکه اکس نوشت «او کاملا عقلش را از دست داده است. حمله نظامی امریکا به غزه به کشتار هزاران سرباز امریکایی و دههها جنگ در خاورمیانه منجر خواهد شد. این شبیه یک شوخی زننده و بیمارگونه است.»
اریک سوالول، نماینده دموکرات از کالیفرنیا هم در شبکه اکس نوشت: «چی؟ یعنی امریکا میخواهد غزه را اشغال کند؟ به ما قول داده بودند دیگر از جنگهای بیپایان خبری نباشد. تا جایی که میدانم، ما گرینلند، کانادا، کانال پاناما را اشغال کردهایم و حالا ... غزه؟»
جان آلترمن، رئیس برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی واشنگتن به رویترز گفت: «بسیاری از ساکنان غزه از نوادگان فلسطینیهایی هستند که از بخشهایی از اسرائیل فعلی گریختهاند و هرگز نتوانستهاند به خانههای پیشین خود بازگردند. من تردید دارم حتی در شرایطی که غزه ویران باشد، بسیاری از آنها حاضر به ترک آن شوند.»
جیک آوچینکلوس، نماینده دموکرات مجلس نمایندگان امریکا هم در گفتوگو با شبکه تلویزیونی کابلی نیوزنِیشِن گفت: «این پیشنهاد، بیپروا و غیرمنطقی است و ممکن است مرحله دوم آتشبس میان اسرائیل و حماس را برهم بزند.»
او در ادامه با متهم کردن ترامپ به فامیلگرایی و با اشاره به دامادش جرد کوشنر گفت: «ما باید به انگیزههای ترامپ نگاه کنیم. طبق معمول، وقتی ترامپ یک طرح سیاسی مطرح میکند، یک ارتباط قوموخویشگرایانه و منفعتطلبانه وجود دارد. آنها میخواهند آنجا را به مجموعهای از تفریحگاهها تبدیل کنند.»
تظاهرات طرفداران فلسطین نزدیک کاخ سفید
در حالیکه همزمان با دیدار نتانیاهو از کاخ سفید، شماری از طرفداران فلسطین در نزدیکی کاخ سفید تجمع کردند تا علیه سفر بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، به واشنگتن اعتراض کنند. این تظاهرات پس از آن هم ادامه یافت که ترامپ پیشنهاد «تسلط واشنگتن بر غزه» را مطرح کرد.
معترضان شعار میدادند: «ترامپ، بیبی باید به زندان بیفتد، فلسطین فروشی نیست.» هنگامی که یکی از سخنرانانِ تجمع، اظهارات ترامپ در نشست خبری را اعلام کرد، جمعیت با هو کردن واکنش نشان داد.
معترضان همچنین از حمایت واشنگتن از اسرائیل انتقاد کردند و نتانیاهو را به ارتکاب جنایات جنگی و نسلکشی متهم کردند. پیش از آغاز نشست خبری نتانیاهو و ترامپ، آنها شعار میدادند: «نتانیاهو، چرا اینجایی؟ دیوان کیفری بینالمللی موضعش را روشن کرده است.» و نیز: «بیبی بیبی، نمیتوانی پنهان شوی، داری نسلکشی میکنی.»
اسرائیل در دادگاه بینالمللی با اتهامات مربوط به نسلکشی مواجه است و خود نتانیاهو هم بهخاطر اتهام جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت، با حکم جلب دیوان کیفری بینالمللی روبهروست.
دفتر نتانیاهو تصمیم دیوان کیفری بینالمللی را «ضدیهودی» خوانده و اسرائیل هم ادعای نسلکشی را «نادرست» و «بهطرز فاحشی تحریفشده» توصیف کرده و میگوید صرفا در حال دفاع از خود است.
در همین حال، گروههای حقوق بشری از جمله عفو بینالملل سهشنبه با استناد به حکم جلب دیوان کیفری بینالمللی، مخالفت خود را با میزبانی واشنگتن از نتانیاهو اعلام کردند.
