بانک مرکزی افغانستان، تحت کنترول طالبان اعلام کرد که روز سهشنبه ۳۰ دلو، ۲۰ میلیون دالر دیگر را به بازار عرضه میکند. طالبان پس از تعلیق کمکهای خارجی ایالات متحده و کاهش ارزش پول افغانی، دهها میلیون دالر را به بازار عرضه کرده است.
وزارت خارجه امریکا ۲۴ جنوری در نامهای به نمایندگیهای دیپلوماتیک خود اعلام کرد که براساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ، رئیسجمهور کشور، تمامی کمکهای خارجی -به استثنای کمک به اسرائیل و مصر- برای ۹۰ روز متوقف میشود.
به دنبال آن، ارزش پول افغانی در برابر دالر که چندی پیش ۶۹ افغانی بود، به بالاتر از ۸۰ افغانی رسید.
پیش از این، تزریق دالر به بازار ارز افغانستان توانسته بود ارزش پول افغانی را نسبتا با ثبات نگه دارد.
افت ارزش افغانی در برابر دالر مقامات طالبان را به شدت نگران کرده است.
پیشتر، در یازدهم دلو شماری از صرافها به افغانستان اینترنشنال گفتند که استخبارات طالبان در سرای شهزاده مستقر شدند تا از نرخ تعیین شده نظارت کند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان در دیدار با پیر کراهنبول، مدیرکل کمیته بینالمللی صلیب سرخ، خواهان کمک این نهاد برای رسیدگی به وضعیت زندانیان افغان در کشورهای دیگر شد.
طبق خبرنامه وزارت خارجه طالبان، پیر کراهنبول گفت هرچند برخی کشورها دسترسی صلیب سرخ را به زندانها محدود کرده اما، برای یافتن افغانهای زندانی تلاش خواهد کرد.
وزارت خارجه طالبان روز دوشنبه ۲۹ دلو از دیدار امیرخان متقی با پیر کراهنبول در کابل خبر داد.
در خبرنامه به نقل از پیر کراهنبول آمده است که تصمیمات صلیب سرخ مستقل است و مانند گذشته به فعالیتهای خود در افغانستان ادامه خواهد داد.
در این خبرنامه از کشورهایی که افغانها را زندانی کردهاند، نامی برده نشده است. اما پاکستان و جمهوری اسلامی ایران دو کشوریاند که شمار زیادی از افغانها را به اتهامات مختلف زندانی کردهاند.
عسکر جلالیان، معاون حقوق بشر و امور بینالملل وزارت دادگستری جمهوری اسلامی ۱۴ قوس سال جاری اعلام کرد که هشت هزار خارجی در زندانهای ایراناند که بیشتر آنها از افغانستان هستند.
طالبان پیشتر اعلام کرد که جمهوری اسلامی به زودی ۱۵۰۰ زندانی را به افغانستان منتقل خواهد کرد.
استاندار خراسان رضوی اعلام کرد که حجم صادرات ایران به افغانستان در سال جاری از دو میلیارد دالر گذشته است. غلامحسین مظفری به منظور افزایش صادرات، خواهان اجرا و تسریع تعهدات ایران و طالبان برای فراهمسازی زیرساختهای لازم در مرزها شده و گفته امنیت در گرو اقتصاد است.
اتاق مشترک بازرگانی ایران و افغانستان ماه ثور ۱۴۰۳ اعلام کرد که ارزش صادرات غیرنفتی جمهوری اسلامی به افغانستان در سال ۱۴۰۲، یک میلیارد و ۸۷۱ میلیون دالر بود.
خبرگزاری ایرنا روز یکشنبه ۲۸ دلو گزارش داد که استاندار خراسان رضوی تاکید کرد: «دستگاههای اجرایی باید زمینه تسهیل صادرات به افغانستان و واردات از این کشور را فراهم کنند.»
او میگوید عدم هماهنگی مسئولان مرزی جمهوری اسلامی و طالبان، میتواند بر میزان صادرات ایران اثرگذار باشد.
به گفته استاندار خراسان رضوی، بخشی از مشکل توقف کامیونهای ایران در مرز، به دلیل «عدم ارتباطات صحیح، مستقیم، واضح و دقیق میان دستگاههای اجرایی و طرف مقابل است.»
غلامحسین مظفری در نشست شورای ساماندهی مبادی مرزی استان خراسان رضوی گفت: «گرهها و موانع در مسیر مرز و گمرک باید به حداقل برسد تا از حداکثر ظرفیت و فضا برای بهبود مراودات اقتصادی استفاده شود.»
رضا جمشیدی، معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان رضوی گفته کامیونهای ایرانی پس از ورود به افغانستان، حداقل ۲۰ تا ۲۵ روز در افغانستان معطلی دارند و اجازه خروج به آنان داده نمیشود.
طالبان پیشتر به نقل از سفیر جمهوری اسلامی در کابل اعلام کرد که ارزش صادارت سالانه افغانستان به ایران هم ۵۰ میلیون دالر است.
زهرا عالمی، پزشک افغان اخیراً در فهرست ۳۰ جوان موفق دانشگاه هلسینکی در فنلند قرار گرفت. او در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال خواستار بازگشایی مکاتب و دانشگاهها برای دختران و زنان در افغانستان شد و بر لزوم فراهم کردن فرصتهای آموزشی برابر تاکید کرد.
دانشگاه هلسینکی در فنلند روز پنجشنبه، ۲۵ دلو با نشر فهرستی از ۳۰ جوان موفق زیر ۳۰ سال، نام یک دختر جوان افغان را به پاس فعالیتهای اکادمیک و اجتماعیاش، در آنجا گنجاند.
عالمی به افغانستان اینترنشنال گفت که دانشگاه هلسینکی او را بدون هیچ تبعیضی و با درنظرداشت فعالیتهای آکادمیک و اجتماعیاش انتخاب کرده است.
خانم عالمی که حدود یکسال قبل از دانشکده پزشکی دانشگاه هلسینکی فارغ شده است، هماکنون در یکی از شفاخانههای فنلند به عنوان داکتر عمومی کار میکند.
او که در سهسالگی به فنلند مهاجر شد، گفت: «یکی از آرزوهای بزرگ من اینست که در زمینه پزشکی برای زنان و کودکان افغان خدمت کنم.»
او با اشاره به دسترسی اندک زنان و کودکان به مراقبتهای بهداشتی گفت که مشتاق است در نظام صحی افغانستان تغییرات بنیادی ایجاد کند.
او در پیامی به طالبان گفت: «تحصیل حق اساسی هر انسان است و هیچ جامعه بدون آموزش پیشرفت نمیکند.»
زهرا عالمی از طالبان خواست تا دروازه مکاتب و دانشگاهها را بر روی دختران و زنان باز کند زیرا به باور او «ملتی قوی و مستقل است که زنان و مردان آن فرصت آموزش برابر را داشته باشند.»
خانم عالمی که خود نیز محجبه است، پوشش را امر اختیاری و فردی دانست و از طالبان خواست تا به زنان افغان حق انتخاب را بدهد.
این دختر افغان در حالی آرزوی تغییر در نظام بهداشتی افغانستان به در سر دارد که طالبان کار و آموزش زنان و دختران را ممنوع کرده است.
طالبان در پاسخ به درخواست مکرر جهان مبنی بر لغو ممنوعیت آموزشی دختران، آن را «موضوع داخلی و فرهنگی افغانستان» عنوان کرده و سلب همه حقوق اساسی و انسانی زنان افغان را نیز تحت عنوان «مغایرت با شریعت» توجیه کرده است.
مرکز توسعه جهانی در گزارشی اعلام کرد که توقف کمکهای ایالات متحده، ضربه سنگینی به افغانستان و کشورهای فقیر وارد خواهد کرد. در گزارش آمده است که اگر کمک امریکا به فقیرترین کشورهای جهان به طور کامل متوقف شود، تاثیر آن بر افراد فقیر «ویرانگر » خواهد بود.
این گزارش افغانستان را در میان هشت کشوری قرار داده که بیشترین آسیب را از توقف کمکهای خارجی امریکا متحمل خواهد شد.
براساس این گزارش، از بین ۲۶ فقیرترین کشور جهان، هشت کشور بیش از یکپنجم کمکهای خود را از اداره توسعه بینالمللی ایالات متحده (USAID) دریافت میکنند. این کشورها شامل افغانستان، سودان جنوبی، سومالیا، کنگو، لیبریا، سودان، اوگاندا و اتیوپی هستند.
مرکز توسعه جهانی میگوید در بیشتر این کشورها، کمک اداره توسعه بینالمللی ایالات متحده به عنوان «پاسخ به بحرانهای اضطراری» دستهبندی میشود.
بنا به آمار سازمانهای امدادی، بیش از ۲۲ میلیون نفر در افغانستان به کمکهای بشردوستانه نیاز دارند.
مرکز توسعه جهانی هشدار داده که در صورت ادامه توقف کمکهای امریکا برای یک سال، افغانستان و ۲۲ کشور دیگر با شوک اقتصادی شدید مواجه خواهند شد.
براساس این گزارش، اگر توقف کمکهای امریکا ادامه یابد، ۲۳ کشور (۱۶ کشور کمدرآمد و ۷ کشور با درآمد متوسط پایین) با شوک اقتصادی حداقل یک درصدی روبهرو خواهند شد.
از میان این کشورها، هشت کشور ضربه کاهش حدود ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی خود خواهند خورد. تخمین زده میشود که اقتصاد افغانستان حدود ۷ درصد آسیب ببیند.
کشورهای دیگر که بیشترین تاثیر را خواهند دید، شامل سودان جنوبی، سومالیا، سوریه، آفریقای مرکزی، یمن، میکرونزی و لیبریا هستند.
امریکا در سه سال گذشته با کمک حدود سه میلیارد دالر، بزرگترین تامینکننده کمکهای توسعهای و بشردوستانه برای افغانستان بوده است.
کمکهای ایالات متحده در افغانستان عمدتاً بر نیازهای فوری از جمله مقابله با گرسنگی، خدمات درمانی و بهداشتی متمرکز بوده است، اما با فرمان ترامپ مبنی بر تعلیق این کمکها، بسیاری از پروژههای حیاتی در بخشهای بهداشت، آموزش و درمان متوقف شده است.
با روی کارآمدن دونالد ترامپ در ۲۰ جنوری و توقف کمکهای امریکا، بحران اقتصادی افغانستان تشدید شد. ارزش افغانی واحد پول افغانستان کاهش یافت. تغییر در بازار ارز طالبان را وادار کرد تا برای جلوگیری از سقوط بیشتر، محدودیتهایی بر سرای شهزاده اعمال کنند. بانک مرکزی تحت کنترول طالبان میلیونها دالر از ذخایر خود را به بازار تزریق کرد تا از سقوط ارزش پول ملی جلوگیری کند.
با این حال، تحلیلگران اقتصادی معتقدند که این سیاست در درازمدت نمیتواند از افغانی در برابر سقوط محافظت کند. طالبان در پرداخت حقوق کارمندان دولتی دچار مشکل شدهاند. حکومت طالبان مدعی است که بیش از یک میلیون کارمند دولتی دارد. به گفته آگاهان اقتصادی، رژیم طالبان بدون کمکهای خارجی قادر به پرداخت حقوق آنان نیست.
طالبان از جامعه جهانی درخواست کردهاند که مسایل بشردوستانه را از مسایل سیاسی جدا کنند. اما در همین حال، برخی ناظران نگران هستند که این گروه از کمکهای خارجی برای تقویت حکومت خود استفاده کند. به گفته ناظران، طالبان ممکن است کمکهای بشردوستانه را به جای تخصیص عادلانه، در جهت تقویت پایگاههای خود و تامین منافع گروهی منحرف کنند.
در حالی که کمکهای بینالمللی به افغانستان کاهش یافته، این کشور همچنان درگیر بحران انسانی، فقر گسترده و شکنندگی اقتصادی است. اگر کشورهای دیگر جای خالی امریکا را پر نکنند، احتمالا اوضاع افغانستان بیش از پیش بحرانی خواهد شد.
منابع مطلع از کابل گفتند که استخبارات طالبان یک جوان پنجشیری به نام شفیقالله عطایی را روز سهشنبه بازداشت کرده و به جایی نامعلومی انتقال داده است. به گفته منابع، این جوان فعال اجتماعی بود و با هیچ گروه سیاسی ارتباط نداشت.
دوستان شفیقالله عطایی به افغانستان اینترنشنال گفتند که حوزه ۱۵ و دیگر نهادهای امنیتی طالبان از بازداشت این فعال اجتماعی ابراز بیخبر کردهاند. به گفته آنها، عطایی از عصر سهشنبه پس از آنکه از خانهاش در ناحیه ۱۵ بیرون شد، ناپدید است.
دوستان عطایی میگویند که او پس از دو روز ناپدید شدن شام جمعه با خانوادهاش تماس گرفته و گفته است که در جای نامعلومی در بند طالبان است.
نزدیکان آقای عطایی میگویند که او به کارهای شخصی مشغول بوده و با هیچ شخص و گروهی دشمنی و خصومت نداشته است. به گفته آنها عطایی در زمان حکومت پیشین سمتی نداشت و دانشجو بود.
شفیقالله عطایی باشنده اصلی دره عبدالله خیل ولایت پنجشیر است. دوستان او گفتند که گوشی عطایی در این مدت بارها روشن و خاموش شد، اما به تماس آنها پاسخ داده نشده است.
یکی از دوستان این فعال اجتماعی گفت ممکن است استخبارات طالبان شفیقالله عطایی را به دلیل پنجشیری بودن بازداشت کرده باشد.
او اضافه کرد که پیش از این نیز برخی دوستانش به دلیل تعلق داشتن به پنجشیر توسط طالبان بازداشت شدهاند.
