نهاد فرهنگی سازمان ملل متحد میگوید تاکنون محدودیتهای طالبان بر زنان و دختران در افغانستان حدود ۱.۵ میلیون دانشآموز دختر را تحت تأثیر قرار داده است. یونسکو هشدار داد که در صورت ادامه محدودیتها تا ۲۰۳۰، شمار دختران محروم از آموزش به بیش از ۴ میلیون نفر خواهد رسید.
سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی سازمان ملل (یونسکو) با نشر بیانیهای به مناسبت روز جهانی زن، افغانستان را تنها کشوری در جهان معرفی کرده است که دختران در آن از تحصیل منع شدهاند.
این سازمان گفته است این عقبگرد نگرانکننده در حالی رخ میدهد که افغانستان پس از دههها پیشرفت، اکنون شاهد نابودی دستاوردهای آموزشی زنان است.
مقامهای طالبان همواره ممنوعیت تحصیل دختران را یک موضوع داخلی افغانستان خوانده و تأکید کردهاند که سیاستهای آنان بر اساس شریعت اسلامی تنظیم شده است.
ذبیحالله مجاهد سخنگوی هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در پیامی به مناسب هشتم مارچ گفته است که حقوق زنان افغان در یک جامعه اسلامی و افغانی با حقوق زنان در جامعه غربی تفاوتهای آشکاری دارد.
آقای مجاهد گفت در هنگام محاسبات این تفاوت باید در نظر گرفته شود.
سیما سمر، رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، با تأکید بر اهمیت همبستگی میان زنان، از آنان خواست برای پایان دادن به «وضعیت کنونی» متحد شوند.
خانم سمر در پیامی که به افغانستان اینترنشنال فرستاد، روز جهانی زن را به تمامی زنانی که «تحت رژیم زنستیز در افغانستان» زندگی میکنند، تبریک گفت و در برابر ایستادگی آنان سر تعظیم فرود آورد.
او با تأکید بر نقش اتحاد در ایجاد تغییر، گفت: «این راه طولانی و پر از دشواری است، اما هیچکدام از ما بهتنهایی قادر به پیمودن آن نیستیم.»
سیما سمر همچنین با ابراز امیدواری به آینده افزود: «تاریخ نشان داده است هرچند شب تاریک باشد، اما حتماً فردا آفتاب طلوع خواهد کرد و گلهای سرخ بار دیگر در دشتهای افغانستان خواهند رویید. ظلم پایدار نیست.»
مستند «لبه تیز صلح» به کارگردانی رویا سادات به مناسبت هشتم مارچ و روز جهانی زن، بهعنوان فیلم افتتاحیه بیستمین دوره جشنواره فیلم زنان در دهلی انتخاب شده است. این فیلم همچنین در روز جهانی زن از تلویزیون بینالمللی دویچهوله پخش شد.
رویا سادات در یک پیام اختصاصی به افغانستان اینترنشنال گفت که ساخت این مستند در سال ۲۰۲۱ آغاز شد و چهار سال به طول انجامید. او افزود که «لبه تیز صلح» نخستین بار در ماه اپریل سال گذشته در جشنواره بینالمللی تورنتو به نمایش درآمد.
این مستند، بهعنوان یک شاهد تاریخی، تحولات اخیر افغانستان و مبارزات شجاعانه زنان افغان را به تصویر میکشد. همچنین، سیاستهای جهانی در قبال جنگ و صلح افغانستان را به چالش میکشد.
رویا سادات میگوید که این فیلم صدای دادخواهانهای برای افغانستان است و تلاش شده که در مراکز تصمیمگیری مهم جهانی نمایش داده شود. به همین دلیل، این فیلم تاکنون در پارلمان اروپا، انستیتوت صلح و چندین دانشگاه به نمایش درآمده است.
«لبه تیز صلح» با حضور چهار زن مبارز در مذاکرات صلح افغانستان در سال ۲۰۲۰ آغاز میشود و روایتگر مبارزات زنان افغان برای حقوق خود است. این مستند با به چالش کشیدن سیاستهای جهانی، روایت جدیدی از برد و باخت در عرصه صلح ارائه میدهد.
این فیلم تولید سینمای مستقل است و دو شرکت فیلمسازی مستقل «خانه فیلم رویا» و «میرا استودیو» صاحب امتیاز آن هستند. تهیهکنندگان این اثر لیزلی تامس از میرا استودیو و عزیز دلدار و الکا سادات از خانه فیلم رویا هستند.
جشنواره فیلم زنان دهلی که از شش مارچ آغاز شده است، با نمایش ۶۵ فیلم از ۲۱ کشور آسیایی، داستانسرایی جسورانه و صدای زنان در سینما را جشن میگیرد.
پس از ۱۶ روز بسته بودن گذرگاه تورخم، گروهی از رانندگان و بازرگانان در منطقه لندی کوتل خیبرپختونخوا تظاهرات کردند. معترضان خواستار بازگشایی سریع گذرگاه تورخم شدند و از طالبان و دولت پاکستان خواستند که اختلافات خود را حل کرده و مشکلات مسافران و بازرگانان را رفع کنند.
این راهپیمایی در روز شنبه ۱۸ حوت برگزار شد و معترضان شعارهایی همچون «ما صلح و امنیت میخواهیم» و «ما در مناطق مرزی امنیت میخواهیم» سر دادند. رانندگان و بازرگانان که در پی بسته شدن گذرگاه تورخم در لندی کوتل گیر ماندهاند، از دولتهای افغانستان و پاکستان خواستند که هرچه زودتر این گذرگاه را به روی ترافیک و مسافران باز کنند.
یکی از رانندگان افغان که در پی بسته شدن گذرگاه در این منطقه گیر مانده بود، گفت که در این مدت بیش از ۵۰ هزار روپیه پاکستانی خرج کرده است. او افزود که بسته شدن تورخم همزمان با فرارسیدن ماه رمضان مشکلات جدی برای رانندگان و مسافران ایجاد کرده است.
در پی بسته شدن تورخم، درگیریها میان مرزبانان پاکستانی و طالبان در دو هفته گذشته شدت گرفت.
تورخم در چهارم حوت بهروی مسافران و بازرگانان بسته شد.
دولت پاکستان دلیل این بسته شدن را تلاش طالبان برای ساخت یک پاسگاه در سمت پاکستان اعلام کرد. در پی این تنشها، چندین دور گفتوگو میان مقامات پاکستانی و طالبان برای بازگشایی گذرگاه برگزار شد که تاکنون بینتیجه باقی مانده است.
عبدالکبیر، وزیر مهاجرین طالبان، در دیدار با عبیدالرحمان نظامانی، کاردار سفارت پاکستان در کابل، تاکید کرد که بستن گذرگاه تورخم راهحل جنگ و خشونت نیست و برای حل مشکلات موجود، گفتوگو ضروری است.
توقف کمکهای خارجی امریکا، بسیاری از سازمانهای بشردوستانه در افغانستان، سودان و اوکراین را مجبور به کاهش کارکنان، بودجهها و خدمات کرده است. سازمان ملل هشدار داد که در پی این توقف حدود ۹ میلیون افغان از خدمات بهداشتی و حمایتی محروم خواهند شد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از «کاهشهای شدید» بودجه کمکها ابراز تأسف کرده و نسبت به پیامدهای آن در کشورهایی مانند افغانستان، اوکراین و سودان هشدار داده است.
گوترش گفت که بیش از ۹ میلیون نفر در افغانستان از خدمات بهداشتی و حمایتی محروم خواهند شد؛ تخصیصهای نقدی که به یک میلیون نفر در اوکراین کمک میکرد، معلق شده است؛ و بودجه برنامههایی که به افراد فراری از سودان کمک میکرد، به پایان رسیده است.
بسیاری از سازمانهای غیردولتی اعلام کردهاند که به دلیل تصمیم دولت ایالات متحده برای حذف بیش از ۹۰ درصد از قراردادهای کمکهای خارجی، کاهش حدود ۶۰ میلیارد دالری بودجه و فسخ حدود ۱۰ هزار قرارداد در سطح جهانی، که به آژانس ایالات متحده برای توسعه بینالمللی (یواسآید) مربوط میشود، بسیاری از پروژهها تعطیل خواهند شد.
از سوی دیگر، آژانسهای سازمان ملل در تلاشاند تا عملیات خود را بازنگری کرده، کاهشهای استراتژیک اعمال کنند، منابع مالی جایگزین بیابند و از دولت ایالات متحده درخواست کنند که حمایت خود را از سر بگیرد.
آژانس پناهندگان سازمان ملل، که در سال گذشته بیش از ۴۰ درصد از بودجه نزدیک به ۵ میلیارد دالری خود را از ایالات متحده دریافت کرده بود، به آسوشیتدپرس گفت که توقف تخصیص بودجه ایالات متحده بر عملیات این آژانس تأثیر گذاشته و «اولین اقدامات صرفهجویی» شامل کاهش ۳۰۰ میلیون دالری در فعالیتهای برنامهریزیشده خواهد بود.
به همین ترتیب، سازمان بینالمللی مهاجرت، که در سال ۲۰۲۳ بیش از ۴۰ درصد از بودجه ۳.۴ میلیارد دالری خود را از ایالات متحده دریافت کرده بود، اعلام کرد که در پاسخ به دستور ایالات متحده برای توقف تأمین مالی کمکهای خارجی، که بر کارکنان، عملیات و دریافتکنندگان تأثیر گذاشته است، «بر اساس شرایط عمل خواهد کرد.»
سازمان خبری «دیویکس» ماه گذشته گزارش داد که سازمان بینالمللی مهاجرت به حدود ۳ هزار کارمند خود، که در یک برنامه اسکان مجدد ایالات متحده فعالیت میکردند، پس از توقفهای مالی، اخطار اخراج ارسال کرده است.
سازمان بهداشت جهانی نیز از این تصمیمات متأثر شده است. یکی از نخستین دستورات اجرایی ترامپ علیه این سازمان بود و اعلام کرد که ایالات متحده از آژانس بهداشت سازمان ملل خارج خواهد شد.
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرد که شبکه آزمایشگاههای جهانی سرخک «در معرض فروپاشی» قرار دارد، زیرا هزینه سالانه آن حدود ۸ میلیون دالر است که تاکنون بهطور کامل توسط ایالات متحده تأمین میشد. این سازمان همچنین هشدار داد که کاهش بودجه ایالات متحده در تأمین مالی دوجانبه برای مبارزه با سل، تأثیر «ویرانکنندهای» بر برنامههای مبارزه با این بیماری خواهد داشت، چرا که ایالات متحده در دهه گذشته سالانه بین ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون دالر برای این برنامهها اختصاص داده بود.
آژانس مبارزه با ایدز نیز اعلام کرد که تأمین مالی ایالات متحده «ستون فقرات» پیشگیری از ایدز در بسیاری از کشورهای درگیر با این ویروس بوده است.
این آژانس اعلام کرد که ارزیابیها نشان داده است که ۷۵۰ هزار نفر در هائیتی تحت تأثیر توقف کمکهای مالی ایالات متحده قرار گرفتهاند و ۷۰ درصد از مراکز تأمین مالیشده از طریق برنامه اضطراری رئیسجمهور ایالات متحده برای کمک به ایدز، تعطیل شدهاند.
استفان دوژاریک، سخنگوی سازمان ملل، تأثیر کاهش بودجه در افغانستان را بهطور خاص برجسته کرد و گفت که بیش از ۲۰۰ مرکز بهداشتی بسته شدهاند و این امر ۱.۸ میلیون نفر را از دسترسی به خدمات بهداشتی اساسی محروم کرده است.
تام فلتچر، رئیس امور بشردوستانه سازمان ملل، به شورای امنیت گفت که کاهش بودجه کمکهای خارجی ایالات متحده «ضربه شدیدی به تلاشهای ما برای نجات جان انسانها وارد کرده است.»
هزاران شهروند افغانستان که پیش از توقف برنامه پذیرش پناهجویان توسط دونالد ترامپ قرار بود به امریکا منتقل شوند، اکنون با خطر اخراج از پاکستان و بازگشت اجباری به افغانستان مواجهاند. پاکستان از این پناهجویان خواسته است تا ظرف یک ماه آینده این کشور را ترک کنند.
پاکستان مدتهاست که کارزار گستردهای برای اخراج شهروندان افغانستان آغاز کرده است، اما اکنون حتی پناهجویانی که در انتظار انتقال به ایالات متحده بودند، اخطار دریافت کردهاند که باید تا یک ماه دیگر این کشور را ترک کنند.
اسلامآباد در ماههای گذشته صدها مهاجری را اخراج کرده است که ویزاهایشان منقضی شده است. در میان اخراجشدگان مهاجرانی هم شاملاند که میگویند با داشتن ویزا اخراج شدهاند.
یک شهروند افغانستان به نام شیرزاد به واشنگتنپست گفته است که پس از سالها بلاتکلیفی در پاکستان، دیگر توان پرداخت هزینههای سرسامآور تمدید ویزا را ندارند.
شیرزاد گفت که پنهان شدن در آپارتمان کوچکی در حاشیه اسلامآباد، بهویژه برای دو فرزندش، دشوار بوده است. اما نمیتواند به بازگشت به افغانستان فکر کند: «این مثل این است که مرگ را به خانهات دعوت کنی.»
مهاجران افغان در پاکستان میگویند فشارهای پولیس پاکستان، تأثیرات روانی شدیدی بر آنها گذاشته است. برخی از افسردگی و حتی افکار خودکشی سخن گفتهاند.
امان، ۴۱ ساله، عضو سابق نیروهای امنیتی افغانستان، نمیتواند از فکر بازداشت احتمالی توسط پولیس پاکستان خارج شود. او گفت: «اگر دستگیر شوم، نمیدانم بهتر است از آنها بخواهم مرا بکشند یا به افغانستان برگردانند.»
او که در یکی از محلههای پرجمعیت افغانها در پایتخت پاکستان زندگی میکند، گفت: «وقتی دختر کوچکم مأموران پولیس را میبیند، شروع به گریه میکند.»
پاکستان از اواخر سال ۲۰۲۳، همزمان با تیرگی روابط با طالبان، روند اخراج افغانها را آغاز کرد. تاکنون بیش از ۸۰۰ هزار افغان، از جمله برخی که در پاکستان زاده شدهاند، به افغانستان بازگردانده شدهاند.
در هفتههای اخیر، مقامات پاکستانی فشار بیشتری بر حدود نیم میلیون پناهجوی افغان که پس از سقوط کابل در سال ۲۰۲۱ به این کشور گریختهاند، اعمال کردهاند. آنها میگویند که تعداد بسیار کمی از کشورها حاضر بودند این تعداد پناهنده را بپذیرند و اکنون صبر مردم پاکستان به دلیل رقابت بر سر اشتغال و مسکن به سر آمده است.
مقامات پاکستانی گفتهاند که در حال حاضر تمرکز آنها بر ۱.۵ میلیون پناهجوی افغان است که از زمان حمله شوروی در اواخر دهه ۱۹۷۰ به این کشور گریختهاند. اما حدود ۲۰ هزار افغان که پروندههای اسکان مجدد آنها پیش از دستور اجرایی ترامپ توسط حکومت امریکا پردازش شده بود، نگراناند که در این موج اخراجها گرفتار شوند.
دستور اجرایی ۲۰ جنوری دونالد ترامپ پذیرش پناهجویان را برای حداقل ۹۰ روز به حالت تعلیق درآورد تا حکومت امریکا این برنامه را بازبینی کند.
وزارت خارجه امریکا اخیرا تأیید کرد که در حال بازبینی کامل تمام برنامههای ویزا است. در همین حال، گزارشهایی درباره اعمال یک ممنوعیت جدید سفر منتشر شده و یک مقام امریکایی آگاه به سیانان گفت که افغانستان ممکن است در فهرست کشورهای مشمول این ممنوعیت قرار بگیرد.
«افغان اویک»، سازمانی داوطلبانه که به اسکان مجدد خانوادهها در امریکا کمک میکند، روز چهارشنبه هشدار داد که اطلاعات معتبری دارد که نشان میدهد ممکن است به زودی ممنوعیت سفر افغانها اجرایی شود، که این امر آخرین مسیر باقیمانده را نیز مسدود خواهد کرد.
در دو ماه گذشته، هزاران افغان در پاکستان بازداشت شده و صدها نفر اخراج شدهاند. عمر اعجاز گیلانی، وکیل حقوق بشر در اسلامآباد، گفت: «سوابق حقوقی نشان میدهد که هر فردی که به پاکستان آمده و واقعا در معرض خطر است، نباید بازگردانده شود. این برخلاف تعهدات بینالمللی ما است.»
گیلانی گفت که پس از بازداشت، افغانها ظرف چند ساعت به مرز منتقل میشوند. «هیچکس برای نجات آنها اقدام نمیکند.»
