سخنگوی پیشین تحریک طالبان پاکستان میگوید نزدیکی فزاینده طالبان و هند، به نگرانی مهمی برای پاکستان تبدیل شده است. احسانالله احسان مدعی شد پاکستان برای زیر فشار گذاشتن طالبان افغان، از داعش حمایت میکند.
روزنامه هندی ساندی گاردین روز یکشنبه مقاله احسان الله احسان، سخنگوی پیشین تحریک طالبان پاکستانی را منتشر کرده است. احسان باور دارد که «اکنون تغییر خطرناکی در سیاست پاکستان در حال ظهور است.»
او افزود: «پاکستان از مدتها بدینسو از داعش به عنوان یک نیروی نیابتی در افغانستان استفاده کرده تا طالبان افغان را تحت فشار قرار دهد.»
احسان گفت که هند از شبه نظامیان اسلامگرا در کشمیر نیز حمایت میکند، موضوعی که تحلیلگران و مقامهای غیرپاکستانی بر آن اتفاق نظر دارند.
طالبان افغان در واکنش به انتقادهای پاکستان در مورد حمایت این گروه از شبه نظامیان پاکستانی، مدعی شده است که اسلام آباد برای داعش در بلوچستان پایگاه داده است، اتهامی که وزارت خارجه پاکستان آن را قویاً رد کرد.
احسان الله احسان نوشت: «استفاده مجدد پاکستان از این گروهها در کشمیر، و همچنین بهکارگیری آنها بهعنوان یک گروه نیابتی داعش در افغانستان، هم نتیجه و هم ادامه شکستهای استراتژیک این کشور است. سیاستگذاران پاکستانی در وضعیت ناامیدی گرفتار شدهاند که آنها را وادار به بازگشت به استراتژیهای شکستخورده پیشین کرده است.»
هند با این که حامی دولت پیشین افغانستان بود، با بازگشت طالبان به قدرت روابط خود را با این گروه بهبود بخشیده است. این در حالیست که طالبان گروه نیابتی پاکستان بود.
احسان نوشت که پاکستان مدتها تلاش کرده است تا نفوذ خود را در افغانستان حفظ کند، اما طالبان ترجیح داده است با هند روابط نزدیک تجاری، دیپلماتیک و سیاسی برقرار کند.
به گفته او، «اسلامآباد نمیخواهد افغانستان روابط نزدیکی با هند برقرار کند، زیرا این امر موجب افزایش نفوذ دهلی در منطقه خواهد شد.»
از نظر سخنگوی سابق تحریک طالبان، پاکستان حالا به دنبال هرج و مرج در افغانستان است تا طالبان را زیر فشار قرار دهد و داعش یکی از آن ابزارها است.
او هشدار داد که «افزایش فعالیتهای داعش در افغانستان تهدید بزرگی است و این مسئله همچنین باعث وخامت بیشتر روابط بین افغانستان و پاکستان خواهد شد.»
ادعای حمایت پاکستان از داعش پیش از این بارها از سوی مقامات طالبان افغان مطرح شده است. در تازهترین مورد پس از بازداشت یکی از عوامل حمله سنبله ۱۴۰۰ به میدان هوایی کابل در پاکستان، سخنگوی طالبان اسلامآباد را متهم کرد که از داعش بهعنوان یک ابزار استفاده میکند و پناهگاههای این گروه در پاکستان مستقر است.
این گروه مدعی شده است که رهبران و اعضای شاخه خراسان داعش با کمک سازمانهای استخباراتی از افغانستان به خیبرپختونخوا و بلوچستان پاکستان منتقل شدهاند.
با اینحال پاکستان ضمن رد این ادعاها، وجود رهبران، اعضا و پایگاههای آموزشی شاخه خراسان داعش در این کشور را «تهمت» میداند.
طالبان افغان و پاکستانی با یک دیگر متحد بوده و از هم حمایت میکنند. شبه نظامیان پاکستان در طول جنگ طالبان افغان علیه دولت پیشین افغانستان از این گروه حمایت کردند. اکنون، طالبان افغان به پاس این پشتیبانی، به تحریک طالبان پاکستان در افغانستان پناهگاه داده است.
این جرگه روز یکشنبه با حضور ۳۵ نماینده از سوی افغانستان تحت کنترول طالبان و ۴۵ نماینده از متشکل از بزرگان قومی و علمای پاکستان برگزار شد.
سران قبایل و تاجران دو طرف در این جرگه بر بازگشایی فوری گذرگاه تورخم تاکید کرده و گفتند که مسدودماندن تورخم زیان مالی هنگفتی به مردم دو سوی خط دیورند وارد کرده است.
سمیع یوسفزی، خبرنگار به افغانستان اینترنشنال گفت که طرف پاکستانی در این نشست بر تمدید آتشبس تا بعد از عید رمضان تاکید کرده و از طالبان خواسته است که ساختوساز در مناطق مرزی را متوقف کند.
یک منبع مطلع گفته است که پاکستان از طالبان خواسته تا پیش از ایجاد هرگونه پایگاه مرزی و ساخت تاسیسات، این کشور را در جریان بگذارد. همچنین تاکید شده است که هرگونه تاسیسات مرزی باید با موافقت پاکستان ساخته شود.
به گفته یکی از منابع، جرگه قومی این مطالبات را به طالبان منتقل کرده و قرار است طالبان تا روز دوشنبه درباره آن تصمیم بگیرد. بزرگان قومی در این نشست خواستار بازگشایی فوری گذرگاه تورخم شدند، اما طرف پاکستانی مشروط به توقف ساختوسازها، این موضوع را بررسی خواهد کرد.
یک منبع به افغانستان اینترنشنال گفته است که شرکتکنندگان این نشست، از جمله بزرگان قبایل و مقامهای رسمی پاکستان، تصمیم گرفتهاند که در ۱۱ مارچ یک تیم ارزیابی مشترک برای بررسی ساختوسازهای مورد مناقشه طالبان در نزدیکی مرز تشکیل دهند. بر اساس نتایج این ارزیابی، درباره گامهای بعدی تصمیمگیری خواهد شد.
تنشهای مرزی و پیامدهای اقتصادی
گذرگاه تورخم ۱۶ روز پیش به دلیل تنشهای مرزی بسته شد. مقامهای پاکستانی مدعی شدهاند که طالبان در نزدیکی مرز و داخل خاک پاکستان پاسگاه میسازند، اما طالبان این ادعا را رد کرده و تاکید دارند که این پاسگاهها در داخل خاک افغانستان ساخته شده است.
در این مدت، دو طرف چندین بار در منطقه تورخم درگیر شدهاند. نیروهای مرزی طالبان و پاکستان با استفاده از سلاحهای سبک و سنگین به مواضع یکدیگر حمله کردهاند. تصاویر پهپادی نشان میدهد که ارتش پاکستان برخی پایگاههای مرزی طالبان را منهدم کرده است. درگیریها تلفاتی در هر دو طرف بر جای گذاشته است.
بسته شدن گذرگاه تورخم، میلیونها دالر زیان به تاجران دو سوی دیورند وارد کرده و باعث افزایش قیمت کالاها و مواد اولیه در بازارهای افغانستان شده است.
روابط میان پاکستان و طالبان به شدت متشنج شده است و دو طرف اتهاماتی را علیه یکدیگر مطرح میکنند. پاکستان مدعی است که طالبان از خاک افغانستان برای انجام حملات علیه این کشور استفاده میکند. در مقابل، طالبان پاکستان را به حمایت از داعش متهم کرده و ادعا میکنند که این کشور به جنگجویان داعش پناه داده، آنها را آموزش داده و تجهیز میکند.
همچنبن منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفتند که نمایندگان پاکستان در این جرگه پیشنهاد کردند که میان طالبان و نیروهای پاکستانی تا ۱۵ اپریل ۲۰۲۵ آتشبس برقرار شود، هرگونه ساختوساز مورد مناقشه در سمت افغانستان تا تصمیم نهایی متوقف گردد و در صورت پذیرش این شرایط از سوی طرف افغان، مرز تورخم بازگشایی شود.
به گفته این منابع، نمایندگان افغانستان اعلام کردند که این پیشنهادها را به مقامات مرزی خود منتقل میکنند و در صورت موافقت، جرگه پاکستان برای ادامه مذاکرات به افغانستان دعوت خواهد شد.
در غیر این صورت، نتیجه به اطلاع طرف پاکستانی خواهد رسید.
یکی از منابع گفت که در پایان نشست، اشتراککنندگان توافق کردند در صورت آغاز مذاکرات دیپلماتیک میان مقامات دو کشور، از آن حمایت کنند. اما اگر این مذاکرات تا ۱۵ اپریل ۲۰۲۵ آغاز نشود، جرگه دوباره تشکیل جلسه خواهد داد تا درباره اقدامات بعدی تصمیم بگیرد.
