دفتر والی طالبان در جوزجان اعلام کرد که یک هیئت از روحانیون ترکیه به ریاست محمدصالح توپچی برای «گسترش روابط میان علمای دینی» دو کشور وارد شبرغان شده است. براساس خبرنامه، طالبان روحانیون ترکی را به مدرسههای ابوسلیمانی جوزجانی و دشت لیلی برده است.
منطقه دشت لیلی برای طالبان اهمیت نمادین دارد زیرا در گزارشها آمده است که در دهه نود میلادی افراد کشته شده طالبان در آن دستهجمعی دفن شدند.
طالبان در ماه قوس ۱۴۰۳ اعلام کرد که مساحت ۳۰ جریب از زمین محل دفن دستهجمعی افراد خود در دشت لیلی را حصار میکشد و در این منطقه یک مسجد میسازد.
طالبان نیروهای وفادار به حزب جنبش ملی افغانستان به رهبری عبدالرشید دوستم را که اکنون در ترکیه زندگی میکند، از عاملان «قتلهای دشت لیلی» میداند. آقای دوستم این اتهامات را رد کرده است.
دفتر والی طالبان در جوزجان روز شنبه، ۲۳ حمل، نوشت که هیئت روحانی ترکیه با گلحیدر شفق، والی این گروه در جوزجان درباره گسترش روابط روحانیون دو کشور گفتوگو کرده است.
والی طالبان در جوزجان سفر این هیئت را گام مثبت در تقویت ارزشهای اسلامی و روابط این گروه با ترکیه توصیف کرده است.
سازمان حقوق بشری حالوش گزارش داد که افراد مسلح ناشناس شام جمعه، ۲۲ حمل، محمدافضل ملاخیل، نوجوان افغان ساکن شهرستان خاش را ربودند. در گزارش آمده است که آدمربایان، محمدافضل را به زور سوار خودرو کرده و با خود بردند.
این نخستین باری نیست که شهروندان افغانستان در ایران توسط گروههای آدمربا ربوده میشود. پیش از این موارد متعددی از آدمربایی بهمنظور باجگیری از خانوادههای افغان در ایران اتفاق افتاده است.
محمد افضل ۱۶ ساله حوالی ساعت ۱۰ شب، هنگام بازگشت از بازار به خانه، در خیابان صیاد شیرازی شهرستان خاش، هدف حمله چهار فرد مسلح قرار گرفت.
افراد مسلح با استفاده از تفنگچه و کلاشینکوف، او را به زور سوار بر یک موتر نوع پژوی نقرهای کردند و از محل متواری شدند.
تاکنون مقامات ایران در این مورد ابراز نظر نکردهاند.
خانواده محمد افضل از نخستین لحظات با خبر شدن از این رویداد به پولیس محلی مراجعه کردند و خواهان رسیدگی فوری به این موضوع شدند. حالوش به نقل از خانواده محمد افضل نوشته است: «هیچ ادارهای حاضر به ثبت شکایت یا گشودن پرونده نشده و گفتهاند که باید تا روز کاری بعدی صبر کنند».
خانواده ابراهیم رحمانی، مهاجر ۲۲ ساله افغان در ایران، به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که فرزندشان از ماه حوت ۱۴۰۳ به اینسو در اردوگاه امام رضا واقع در گردنه تنباکو ناپدید شده است.
یک عضو این خانواده گفت ابراهیم روز سهشنبه، ۲۸ حوت ۱۴۰۳ برای بازگشت داوطلبانه در اردوگاه امام رضا واقع در گردنه تنباکو ثبتنام کرد تا به افغانستان برگردد. به گفته او، با این حال ابراهیم در همین روز در گردنه تنباکو ناپدید شد.
از آنزمان تاکنون اداره مهاجرین و اتباع ایران حاضر نشده است ویدیوی دوربینهای مداربسته اردوگاه را در اختیار خانواده رحمانی و پولیس بگذارد.
خانواده رحمانی گفت ساک و چمدان ابراهیم در اردوگاه هست، اما خودش ناپدید شده است.
آنها از مسئولان اردوگاه خواستند اجازه دهند برای پیدا کردن سرنوشت این مهاجر، دوربینهای امنیتی نصبشده در اردوگاه را بررسی کنند، اما مسئولان بیش از ۱۰ روز اجازه ندادند دوربینها بررسی شود.
این خانواده میگوید بعدا مجبور شدهاند از وزارت اطلاعات ایران نامه ببرند تا دوربینهای اردوگاه بررسی شود. سپس مسئولان اردوگاه گفتند خود ما دوربینها را چک کردیم. در دوربینها ورود ابراهیم دیده میشود، خروجش نه.
در یک نامه رسمی اداره اتباع و مهاجرین ایران گفته است دسترسی به تصاویر دوربین مداربسته ممکن نیست.
خانواده ابراهیم گفتند «هر اتفاقی که افتاده در داخل اردوگاه امام رضا رخ داده.»
آنها از مقامات جمهوری اسلامی ایران و طالبان میخواهند کمک کنند که این جوان افغان پیدا شود.
خانواده رحمانی میگوید پس از ناپدید شدن او، به سفارت افغانستان در تهران مراجعه کردهاند و خواستار پیگیری رسمی شدهاند.
در یک نامه رسمی سفارت افغانستان در تهران که یک نسخه آن به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود که این سفارتخانه از «مراجع محترم ذیربط جمهوری اسلامی ایران» خواسته است برای ردیابی این مهاجر همکاری کنند.
دفتر امور اتباع و مهاجرین خارجی ایران در یک نامه رسمی در ۱۷ حمل ۱۴۰۴ در پاسخ به نامه ریاست پولیس آگاهی تهران بزرگ نوشته است: «با توجه به محدود بودن فضای ذخیره دستگاه دیویآر دوربینهای مداربسته در حال حاضر دسترسی به تصاویر دوربینهای مداربسته میسر نمیباشد.»
بیبی ناز، مادر ابراهیم در یک فایل صوتی که به افغانستان اینترنشنال فرستاد از مقامات طالبان و جمهوری اسلامی ایران میخواهد تلاش کنند پسرش پیدا شود.
خانم بیبی ناز گفت ابراهیم تنها نانآور کودکان خانوادهاش است و در نبود او کودکانش بیسرنوشت خواهد ماند.
زاهد صافی، نامزد افغانتبار حزب لیبرال در پارلمان استرالیا در تهیه گزارشی برای مجلس این کشور همکاری کرده که در آن ادعا شده هزارهها در افغانستان بهدلیل قومیت خود تحت آزار و اذیت قرار نگرفتهاند.
این ادعا که با موضع رسمی حکومت استرالیا در تضاد است، با واکنشهای منفی نهادهای بینالمللی حقوق بشر مواجه شده است.
زاهد صافی در سال ۲۰۲۱ در تهیه گزارشی برای پارلمان استرالیا درباره مشارکت این کشور در جنگ افغانستان همکاری داشته است. در این گزارش، بهاشتباه از دیدهبان حقوق بشر نقلقول شده تا این ادعا مطرح شود که «جنگسالاران هزاره» در اوایل دهه ۱۹۹۰ دست به اعمالی چون بریدن سینه زنان و «زایمان زنده» زنان باردار زدهاند. این در حالی است که گزارش دیدهبان حقوق بشر در سال ۲۰۰۵ هیچ اشارهای به این گونه خشونتها نکرده است.
افزون بر آن، در گزارشی که صافی در تهیه آن همکاری داشته، درباره جنگ افغانستان آمده است که «قربانیان جنگ بر اساس قومیت هدف قرار نگرفتهاند.» در بخشی از متن تأکید شده است: «قربانیان بر مبنای ایدئولوژی هدف قرار گرفتهاند؛ به این معنا که هر فرد مخالف طالبان و ایدئولوژیشان، دشمن تلقی میشود. بنابراین، خصومت طالبان با افراد، برخاسته از اختلافات قومی نیست.»
گزارش همچنین از آنچه «نادیده گرفتن سایر گروههای قومی افغانستان در رسانهها و حکومت استرالیا به نفع جامعه هزاره» خوانده شده، ابراز نارضایتی کرده است. در بخشی از گزارش آمده: «پشتونها نسبت به دیگر اقوام بیشترین تلفات را متحمل شدهاند، زیرا جنگ ۲۰ ساله عمدتاً در مناطق پشتوننشین جریان داشته است. دولت استرالیا باید این واقعیت را به رسمیت بشناسد.»
این دیدگاهها، واکنشهایی از سوی جامعه هزاره در استرالیا – بهویژه در حوزه انتخاباتی بروس که جمعیت قابلتوجهی از هزارهها در آن ساکناند – به دنبال داشت.
گروههایی از هزارهها گزارشهای مخالفی به پارلمان ارائه دادند و ادعا کردند که گزارش اصلی بر «کلیشههای نژادپرستانه» استوار است و هدف آن کمرنگ جلوه دادن «آزار و اذیت مستند یک قومیت خاص» بوده است.
فرشته عباسی، پژوهشگر افغانستان در دیدهبان حقوق بشر، گزارش را بهشدت نقد کرده و نویسندگان آن را متهم کرده است که محتوای سازمان او را تحریف کردهاند تا القا کنند که خشونتهای دهه ۹۰ میلادی در کابل تنها از سوی هزارهها صورت گرفته است.
خانم عباسی میگوید: «در میان این فجایع، خشونتهایی هم توسط نیروهای شبهنظامی پشتون و هم نیروهای شبهنظامی هزاره علیه غیرنظامیان گروههای قومی مختلف انجام شده است.»
وی تأکید کرده: «نسبت دادن تمام این فجایع به هزارهها گمراهکننده است. یافتههای ما نشان میدهد که این خشونتها اغلب با انگیزه قومی انجام شدهاند.»
در یکی از گزارشهای مخالف که نویسندگان آن نخواستند نامشان فاش شود، آمده است که گزارش تهیهشده توسط صافی و همکارانش «به تقویت کلیشههای نژادپرستانه منجر شده است». گزارش مخالف دیگری نیز به قلم دو استاد دانشگاههای لا تروب و دیکین، به همراه گروهی از وکلا و دانشجویان دکترای متخصص در امور افغانستان، گزارش اصلی را دارای «ادعاهای نادرست فراوان و تعصبات نژادپرستانه» توصیف کرده است.
این گروه در یادداشت خود نوشتهاند: «بهجای بهرسمیت شناختن آزار تاریخی و فعلی هزارهها و خطرات واقعی که آنها در دوران حاکمیت طالبان با آن روبهرو هستند، نویسندگان تلاش کردهاند هزارهها را عامل نقض حقوق بشر در طول چند دوره از جنگ افغانستان جلوه دهند.»
با این حال، زاهد صافی در پاسخ به انتقادها به گاردین گفته است: «من مدافع سرسخت آزادی دین یا عقیده برای تمام انسانها در سراسر جهان هستم.» او افزود: «بهعنوان کسی که خود بهدلیل جنگ مجبور به ترک کشور شدهام، میدانم که همه مردم تحت حکومت طالبان رنج بردهاند. دفاع من از حقوق بشر ریشه در همین تجربهها دارد.»
صافی ادامه داد: «اگر گزارش من بهصورت کامل و منصفانه خوانده شود، روشن است که هدف آن دفاع از جان هر انسانی بوده که از فجایع ملی و بحران انسانی در افغانستان در معرض خطر قرار داشته است.»
روزنامهی گاردین با دیگر نویسندگان گزارش نیز گفتوگو کرده و آنها همچنان از محتوای آن دفاع کردهاند.
در همین زمینه، گزارشی تحلیلی که در سال ۲۰۲۲ از سوی وزارت خارجه و تجارت استرالیا منتشر شد، بیان میکند که جامعه هزاره حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد از جمعیت افغانستان را تشکیل میدهد و در معرض «خطر فزاینده آزار و خشونت بهدلیل قومیت و مذهب خود» قرار دارد.
این وزارتخانه همچنین به سابقه تاریخی این خشونتها اشاره کرده و از «قتلعام حداقل دو هزار هزاره توسط طالبان در اگست ۱۹۹۸» بهعنوان یکی از بدترین جنایات ثبتشده اخیر نام برده است.
در حوت ۱۴۰۱، گروهی از اعضای پارلمان استرالیا به همراه فعالان جامعه هزاره، «گروه دوستان پارلمانی هزارهها» را تشکیل دادند. این گروه که آغاز فعالیتش بهطور رسمی در ساختمان پارلمان اعلام شد، شامل بیست نماینده مجلس و سنا بههمراه شماری از فعالان هزاره است. هدف آنها، حمایت از خواستههای حقوق بشری هزارهها و تلاش برای یافتن راهکارهای عملی جهت جلوگیری از کشتار سیستماتیک آنها در افغانستان عنوان شده است.
ایمانقلی تاسماگامبتوف، دبیر کل سازمان پیمان امنیت جمعی و امامعلی رحمان، رئیس جمهور تاجیکستان روز جمعه ۲۲ حمل در شهر دوشنبه دیدار و درباره امنیت مرزها گفتوگو کردند.
سازمان پیمان امنیت جمعی در خبرنامهای نوشته است که در این دیدار توجه ویژهای به برنامه هدفمند بین دولتی اعضای سازمان پیمان امنیت جمعی برای تقویت امنیت مرز تاجیکستان با افغانستان شد.
دبیر کل سازمان پیمان امنیت جمعی در سفر به شهر دوشنبه، دیدار جداگانهای با امامعلی صابرزاده، وزیر دفاع جدید تاجیکستان داشت.
ایمانگلی تاسماگامبتوف پیشتر گفته بود که برنامه تقویت مرز تاجیکستان با افغانستان در سال ۲۰۲۵ آغاز میشود. او گفت این برنامه شامل اقدامات خاصی با هدف تضمین امنیت کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی است.
بر اساس اطلاعاتی که سازمان پیمان امنیت جمعی ارائه کرده، برنامه تقویت مرز تاجیکستان با افغانستان در سه مرحله و یک دوره اجرایی پنج ساله طراحی شده است.
همزمان با این مذاکرات، در جریان روزهای گذشته نیروهای نظامی روسیه و تاجیکستان با هدف آمادگی برای مبارزه با تروریستها در مناطق کوهستانی، در نزدیکی خاک افغانستان یک رزمایش مشترک برگزار کردند. وزارت دفاع روسیه اعلام کرده که در این رزمایش در میدان حرب تاجیکستان، از پهپاد اورلان-۱۰، تانک، توپخانه و هلیکوپتر امای-۲۴ استفاده شد.
نماینده هندوباوران و سیکهای افغانستان مقیم انگلستان در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال، اظهارات اخیر خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان را توهینآمیز خواند.
هربنس سینگ گفت موضع وزیر امر به معروف طالبان در آستانه عید ویساک سیکها و هندوها، باعث نگرانی آنها شده است.
وزیر امر به معروف طالبان پیشتر گفت که غیرمسلمانان به شمول هندوها و سیکها، از «چهارپایان بدترند.»
نماینده هندوباوران و سیکهای افغانستان در واکنش گفته است که هیچکس حق توهین به مذاهب دیگر را ندارد.
هربنس سینگ میگوید با این موضع وزیر امر به معروف طالبان، سیکها و هندوهای کمی که در افغانستان باقی ماندهاند، مجبور میشوند کشور را ترک کنند.
وزیر امر به معروف طالبان از تندروترین مقامهای حکومت این گروه است و نقش محوری در اجرای فرمانهای محدودکننده طالبان به ویژه علیه زنان دارد.
خالد حنفی پیشتر در سخنرانی دیگری گفته بود که خداوند مسلمانان را بهخاطر امر به معروف و نهی از منکر نسبت به دیگران متمایز و ویژه قرار داده است.