کمیته بین‌المللی صلیب سرخ: با افزایش بازگشت مهاجران میلیون‌ها نفر با فقر شدید مواجه‌اند

اسلام‌آباد، با متهم کردن افغان‌ها در ارتباط با مواد مخدر و «حمایت از تروریسم»، در ماه مارچ دور دوم اخراج مهاجر افغان را آغاز کرد. در پی این اعلام،‌ عملیات گسترده‌ای برای جمع‌آوری و اخراج افغان‌ها از پاکستان،‌ به‌خصوص از اسلام‌آباد، خیبرپختونخوا و بلوچستان راه‌اندازی شد.

بسیاری از افغان‌ها از چندین دهه پیش به خصوص پس از تهاجم ارتش شوروی سابق به افغانستان به پاکستان فرار کردند. برای شماری زیاد از مهاجران این تصمیم پاکستان در شرایطی که افغانستان تحت کنترول طالبان وخیم‌ترین وضعیت بشری و اقتصادی را سپری می‌کند، غیرقابل انتظار بود.

طبق گزارش شبکه فرانس ۱۴،‌ اسلام‌آباد اعلام کرده که از اول اپریل، یعنی ۲۲ روز پیش، بیش از ۱۰۰ هزار افغان به کشورشان بازگردانده شده‌اند.

این در حالی است که به گفته کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، با بازگشت هفته‌وار حدود پنج هزار مهاجر به افغانستان، میلیون‌ها نفر در این کشور با فقر شدید و آوارگی روبه‌رو شده‌اند. این نهاد هشدار داده است که افغانستان درگیر یک بحران عمیق انسانی است و بیش از ۵۰ درصد جمعیت آن به کمک‌های بشردوستانه وابسته‌اند.

کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران یکشنبه، ۳۱ حمل گفت که همزمان ۴۷۰ مهاجر دیگر از طریق گذرگاه‌های پل ابریشم و اسلام‌قلعه از ایران اخراج شده‌اند. این کمیسیون نوشت که در این روز، ورود ۴۲ خانواده از گذرگاه اسلام‌قلعه و ۷۷ خانواده مهاجر از مرز پل ابریشم را ثبت کرده است.

این کمیسیون طالبان افزود که از این میان هزار و ۷۷۴ نفر به ولایت‌های غزنی، بغلان، تخار، جوزجان، قندوز، بلخ، خوست، لوگر، پکتیا و پکتیکا منتقل شده‌اند. این کمیسیون اضافه کرد که از این میان به ۴۱۸ خانواده مهاجر مجموعا ۳ میلیون و ۴۶۸ هزار افغانی کمک شده است.

برخی از رسانه‌های پاکستان گزارش دادند که دست‌کم ۴ هزار و ۱۳۰ مهاجر افغان روز شنبه پاکستان را ترک کرده‌اند. این رسانه‌ها آمار مجموعی دو دور اخراج را ۹۷۶ هزار نفر اعلام کرده‌اند.

کمیسیون عالی طالبان دیروز اعلام کرده بود که چهار هزار و ۳۲۰ مهاجر افغان روز جمعه، ۲۹ حمل، از پاکستان اخراج شدند. این کیسیون گفت ورود سه هزار و ۱۰۰ افغان از گذرگاه تورخم و هزار ۲۲۰ مهاجر از مرز اسپین‌بولدک را ثبت کرده است.

این در حالی است که دولت پاکستان پس از پایان مهلت برای خروج دواطلبانه مهاجران افغان در ۳۱ مارچ، روند بازداشت و اخراج مهاجران را به شدت افزایش داده است.

طلال چودری، معین وزارت داخله پاکستان روز جمعه گفت هیچ مهلتی برای پایان خروج مهاجران افغان از پاکستان در نظر گرفته نخواهد شد. او تصریح کرد که در کمتر از سه هفته گذشته، ۸۴ هزار و ۸۶۹ افغان از پاکستان اخراج شده‌ و در مجموع ۹۰۷ هزار و ۳۹۱ افغان تاکنون به کشورشان بازگشته‌اند.

به گفته طالبان، شهروندان افغانستان در مناطق مختلف پاکستان بازداشت شده و به مدت یک تا سه روز زندانی بوده‌اند.

پاکستان هم‌زمان با آغاز ماه اپریل، مرحله دوم اخراج مهاجران افغان را آغاز کرد.

به گفت مقام‌های پاکستانی، از آغاز ماه اپریل تاکنون، حدود ۸۴ هزار و ۸۶۹ افغان از این کشور اخراج شده‌اند.

صندوق نجات کودکان روز جمعه، ۲۹ حمل اعلام کرد که با تشدید روند اخراج مهاجران افغان از پاکستان، کودکان بخش بزرگی از بازگشت‌کنندگان را تشکیل می‌دهند.

این نهاد گفته است که تا شانزدهم اپریل، بیش از ۸۴ هزار افغان از پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند که ۵۸ درصد آن‌ها را کودکان تشکیل می‌دهند. بر پایه‌ این گزارش، حدود یک‌پنجم این کودکان کمتر از پنج سال سن دارند.

پیشتر، معین وزارت داخله پاکستان نیز تایید کرد که از آغاز ماه اپریل تاکنون، طی کمتر از سه هفته، حدود ۸۴ هزار و ۸۶۹ افغان از این کشور اخراج شده‌اند.

به‌گفته صندوق نجات کودکان، از سپتامبر ۲۰۲۳ تا کنون، شمار کل کودکانی که از پاکستان اخراج شده‌اند به حدود ۵۴۵ هزار نفر رسیده است.

در بیانیه‌ این سازمان آمده است که کودکان بازگشته به افغانستان در برابر بیماری‌های واگیر، به‌ویژه اسهال و عفونت‌های تنفسی، به‌شدت آسیب‌پذیر هستند.

عمر، مردی ۳۰ ساله و پدر پنج فرزند که همگی در پاکستان متولد و بزرگ شده‌اند، به‌تازگی به افغانستان بازگشته است. او درباره تجربه‌ اخراج خود به صندوق نجات کودکان گفته است: «هنوز باور نمی‌کنم که چه اتفاقی افتاده. همه چیزم را یک‌شبه از دست دادم. وقتی وارد افغانستان شدم، دستم خالی بود. تنها چیزی که توانستم بیاورم، لباس‌های بچه‌ها، چند پتوی نازک و چند وسیله‌ ابتدایی آشپزخانه بود.»

بر اساس یک نظرسنجی که صندوق نجات کودکان در سال ۲۰۲۴ انجام داده، تقریبا نیمی از خانواده‌هایی که از پاکستان به افغانستان بازگشته‌اند گفته‌اند که کاری برای آن‌ها پیدا نمی‌شود. ۸۱ درصد از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند مهارتی ندارند که بتوانند با آن کاری پیدا کنند.

این نظرسنجی نشان می‌دهد که دوسوم کودکانی که به افغانستان بازگشته‌اند، هنوز در مکتب شامل نشده‌اند و بیشتر آن‌ها گفته‌اند که مدارک لازم برای ثبت‌نام را در اختیار ندارند.

رئیس صندوق نجات کودکان در افغانستان گفته است: «بسیاری از این کودکان در پاکستان متولد شده‌اند. افغانستان برای آن‌ها جایی نیست که آن را خانه‌ی خود بدانند. بازگشت این جمعیت عظیم، فشار بیشتری بر منابعی وارد می‌کند که همین حالا هم تحت فشار شدید قرار دارند.»

ارشد ملک، بر ضرورت حمایت فوری مالی از سوی کشورها و نهادهای بین‌المللی برای پاسخ‌گویی به نیازهای فوری بشردوستانه در افغانستان تاکید کرده است.

به گزارش جیونیوز، او افزود که کمپ‌هایی در افغانستان برای بازگشت‌کنندگان ایجاد شده‌اند که در آن‌ها وسایل حمل و نقل و امکانات اولیه فراهم شده تا روند بازگشت مهاجران به شکل مطمینی صورت گیرد.

این مقام طالبان به خبرنگاران پاکستانی گفت: «شهروندان افغان در روند بازگشت به کشور با هیچ مشکلی مواجه نخواهند شد.»

کمیسیون رسیدگی به مهاجران حکومت طالبان روز چهارشنبه اعلام کرد که به ۷۲۶ خانواده عودت‌کننده مجموعا ۷ میلیون و ۸۲۲ هزار افغانی کمک نقدی کرده است. این کمیسیون افزود که ۲ هزار و ۴۴۳ نفر از این مهاجران به ولایت‌های غزنی، تخار، بلخ، بغلان، جوزجان، خوست، پکتیا، پکتیکا و لوگر منتقل شده‌اند.

با این حال، سازمان‌های بین‌المللی در مورد وضعیت وخیم بازگشت‌کنندگان هشدار داده اند. سازمان جهانی امداد اسلامی روز گذشته اعلام کرد که ده‌ها هزار مهاجر افغان که اخیرا از پاکستان اخراج شد‌ه‌اند، در اردوگاه‌های موقت در «شرایط وخیم» زندگی می‌کنند. این سازمان خیریه جهانی گفت مهاجران پس از ورود به افغانستان به خدمات اولیه دسترسی ندارند.

همچنین، سازمان بین‌المللی مهاجرت اعلام کرد که در دو هفته گذشته دستکم ۶۰ هزار مهاجر افغان از پاکستان اخراج شده‌اند. موتیا ایزوریا ماسکون، یک مقام این سازمان خاطرنشان کرد که مهاجران افغان در گذرگاه تورخم «خسته، ترسیده و بسیار آسیب‌پذیر» هستند. او اذعان کرد که افغانستان به سادگی نمی‌تواند اخراج دسته‌جمعی مهاجران را به یکباره تحمل کند.

حکومت فدرال پاکستان در اوایل ماه مارچ اعلام کرد که ۸۰۰ هزار کارت شناسایی مهاجران افغان (ACC) لغو خواهد شد. این کشور با آغاز مرحله دوم برنامه اخراج اتباع خارجی قصد دارد ۸۰۰ هزار مهاجر افغان را اخراج کند.

سرقنسول طالبان در پشاور گفته است که هبت‌الله آخندزاده، رهبر این گروه اطمینان داده که افغانستان اکنون صلح‌آمیز است و آماده استقبال از شهروندانش می‌باشد. او افزود: «شخص امیرالمومنین تایید کرده که دوران جنگ به پایان رسیده است.»

وی همچنین از تخصیص زمین به مهاجران در ولایت‌های کنر و ننگرهار و همچنین فراهم کردن فرصت‌های شغلی در بخش‌های کشاورزی و تجارت خبر داد.

سرقنسول طالبان گفت: «پاکستان همیشه کشور برادر ما باقی خواهد ماند. اکنون باید کشور خود را بازسازی کنیم.»