طالبان ۱ و طالبان ۲؛ حاکمان کابل چگونه از آثار پیش از اسلام محافظت میکنند | افغانستان اینترنشنال
طالبان ۱ و طالبان ۲؛ حاکمان کابل چگونه از آثار پیش از اسلام محافظت میکنند
درحالیکه طالبان در دور اول رژیم خود برخی از مهمترین آثار باستانی افغانستان مانند تندیسهای بودا را با انفجار بمب با خاک یکسان کرد، این گروه در دور دوم حاکمیت خود سعی میکند از آثار تاریخی به ویژه میراث پیش از اسلام، محافظت کند.
کارشناسان معتقدند که طالبان با انگیزههای سیاسی و چرخش در سیاست فرهنگی، تلاش میکند وجهه بینالمللی خود را بهبود ببخشد.
ولری فرلاند، مدیر بنیاد ائتلاف بینالمللی حفاظت از میراث فرهنگی در مناطق جنگی به خبرگزاری فرانسه گفت که طالبان با تخریب مجسمههای بامیان در سال ۲۰۰۱ ضربه بزرگی به وجهه بینالمللی خود زد و اکنون در تلاش است آن تصویر را ترمیم کند. در جریان نزدیک به چهار سال گذشته، مقامات طالبان بارها از اهمیت حفاظت از آثار تاریخی، از جمله آثار پیشااسلامی، سخن گفتهاند و اقدامات غیرمنتظرهای چون بازگشایی موزه ملی کابل تا دعوت از بنیاد آقا خان برای حفظ شهر باستانی در مجاورت مس عینک را انجام دادهاند.
به باور کارشناسان، میراث فرهنگی برای طالبان که هنوز هیچ کشوری اداره آن را به رسمیت نشناخته اهرم بالقوهای برای توسعه گردشگری و اقتصادی کشور به حساب میآید.
خبرگزاری فرانسه میگوید که کشفیات باستانشناسی، بهویژه مربوط به دوران بودایی در دو سال گذشته افزایش داشته است. در یکی از تازهترین موارد، حفرههایی تراشیده در دل سنگهای عظیم روستای گوار جان، در شرق کابل مربوط به دوران امپراتوری کوشانی (قرن اول تا سوم میلادی) کشف شدهاند.
از این حفرهها که به عنوان انبار استفاده قرار میگرفت، کتیبههایی به خط براهمی در یکی از این غارها و یک تختهسنگ تراشخورده که برای تولید شراب استفاده میشده، کشف شدهاند.
محمدیعقوب ایوبی، رئیس اداره فرهنگ و گردشگری طالبان در کابل به خبرگزاری فرانسه گفت: «میگویند تاریخ افغانها پنج هزار سال قدمت دارد، این مناطق باستانی این ادعا را ثابت میکند. مردم اینجا زندگی میکردهاند، چه مسلمان بوده باشند یا نه. اینجا یک پادشاهی وجود داشته است». او تأکید میکند که حکومت طالبان توجه زیادی به محافظت از این مکانها دارد.
همچنین در ولایت لغمان و غزنی نیز اشیای باستانی تازهکشفشده، از جمله تندیسهای بودایی و کتیبههای خط براهمی، توجه مقامهای طالبان را به خود جلب کردهاند. حمیدالله نثار، مسئول اطلاعات و فرهنگ ولایت غزنی گفت: « این آثار باید محافظت شده و به نسلهای آینده منتقل شوند، چرا که بخشی از تاریخ ما هستند.» از سال ۲۰۱۶، تخریب میراث فرهنگی میتواند به عنوان جنایت جنگی در نظر گرفته شده و منجر به پیگرد بینالمللی شود. با این وجود، کمبود منابع مالی، نبود تخصص لازم در اداره طالبان و عدم به رسمیت شناختن بینالمللی، از جمله چالشهایی هستند که مسیر حفاظت از میراث فرهنگی افغانستان را دشوار کردهاند. همچنین گزارشهایی از غارت و نگهداری نامناسب آثار تاریخی، نگرانیها را از حفظ میراث فرهنگی در افغانستان تحت کنترول طالبان را تشدید کردهاند. براساس پژوهشی دانشگاه شیکاگو در اواخر ۲۰۲۳ در مجله ساینس منتشر شد، طالبان با اتهام سرقتهای گسترده آثار تاریخی روبهرو است. در این گزارش آمده بود که در موزیم کوچک لغمان، تندیسهای شکننده کشف شده از حیاط خانه یک کشاورز، تنها با روزنامه و کیسه پلاستیکی محافظت میشوند. روزنامه لو دُووآر نیز پیش از این در گزارشی درباره وضعیت حفظ آبدات تاریخی افغانستان نوشت که هیچکس در داخل رژیم طالبان توانایی مذاکره با سازمانهای بینالمللی را ندارد.
تمام کمکهای مالی بینالمللی متوقف شدهاند و در مواری محدود اگر ممکن باشد کارمندان یونسکو به معدود سازمانهای غیردولتی فعال در محل یا به جوامع محلی مراجعه میکنند.
در شرایطی که بسیاری از جنبههای میراث فرهنگی غیرملموس همچون موسیقی، رقص و عکاسی همچنان تحت ممنوعیتهای شدید طالبان قرار دارند، برخی ناظران نسبت به واقعی بودن نیت این گروه در حفاظت از میراث فرهنگی تردید دارند. کارشناسان نسبت به تغییر رویکرد طالبان با تردید نگاه میکنند و باور دارند این تحول میتواند بهسرعت دگرگون شود و اقدامات امروز طالبان ممکن است موقتی یا در سطحی نمادین باقی بماند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان روز چهارشنبه تایید کرد که اداره این گروه تشکیلات خود در بخش نظامی و ملکی را کاهش داده است. او این اقدام را یک امر طبیعی دانست و گفت که تنقیص در بخش نظامی و ملکی به خاطر بهبود کار و جلوگیری از بروکراسی انجام شده است.
سخنگوی طالبان چهارشنبه، سوم ثور گفت که کاهش کارمندان ادارات نظامی و ملکی به دلیل تورم تشکیلاتی انجام شده است. او تاکید کرد در صورت نیاز ممکن است تشکیلات اداره این گروه در آینده نیز کاهش یابد.
ذبیحالله مجاهد آمار دقیقی از کاهش کارمندان ارائه نکرد. او به رادیو و تلویزیون ملی، گفت که کاهش نیروهای نظامی بر «اساس لزومدید» انجام شده و «بخش احتیاط و نیروهای اضافی تنقیص» شدهاند.
ذبیحالله مجاهد تاکید کرد که کاهش تشکلیلات ملکی و نظامی «به نفع مردم» و اداره این گروه بوده و قابل نگرانی نیست. او گفت که تنقیص کارمندان بیشتر در ارگانهای نظامی و در سطح «درصدی پایین» در ادارات ملکی اعمال شده است.
پیشتر افغانستان اینترنشنال گزارش داد که هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در حکمی دستور داده است تا نزدیک به ۹۰ هزار بست از تشکیلات سال ۱۴۰۴ وازرت معارف حذف شوند.
با اجرای این تصمیم، دستکم ۳۵ هزار و ۸۹۵ تن از کارمندان وزارت معارف کار خود را از دست میدهند. وزارت معارف طالبان ادعا کرده که اکثر بستهای حذف شده «خالی» بوده است.
ملا یعقوب در این نامه تاکید کرده است که نخست «افراد منفور و نامطلوب» برکنار شوند.
طالبان با تحریمهای بینالمللی مواجه است و با تسلط دوباره این گروه، افغانستان دچار بحران شدید اقتصادی و انسانی شده است. با وجود فقر گسترده و میزان بالای بیکاری در کشور، طالبان برای تامین نیازهای مالی تحت عنوانین مختلف از مردم مالیه میگیرد که با انتقادهای زیادی مواجه شده است.
با تعلیق کمکهای امریکا، بحران اقتصادی تشدید و اداره طالبان با کمبود شدید بودجه روبهرو شده است. رهبر طالبان برای کاهش هزینههای رژیم این گروه به کاهش تشکیلات و تنقیص کارمندان دولتی روی آورده است.
وزارت صحت عامه طالبان اعلام کرد که دولت هند ۴.۸ تُن شامل واکسینهای مختلف به افغانستان کمک کرده است.
این وزارت نوشت که واکسینهای کمک شده برای جلوگیری از بیماریهای تیتانوس (سگ دیوانه)، هپاتیتبی (زردی سیاه) و انفلونزا ضروری است.
وزارت صحت عامه طالبان چهارشنبه، سوم ثور نوشت که استفاده از این واکسینها جان هزاران افغان را نجات خواهد داد.
پیش از این، وزارت صحت عامه طالبان در روز جهانی هپاتیت اعلام کرده بود که در یک سال گذشته حدود ۱۵ هزار نفر در افغانستان به این بیماری مبتلا شدهاند. عبدالولی حقانی، معین خدمات صحی طالبان گفت از این میان ۱۲ هزار نفر به بیماری هپاتیت بی و هزار و ۳۰۰ نفر به هپاتیت سی گرفتار شدهاند.
از سویی هم سازمان بهداشت جهانی از مردم افغانستان خواسته است که روی آزمایش، درمان و واکسین بیماری هپاتیت تمرکز کنند. براساس آمار سازمان بهداشت جهانی، در یک دهه بیش از صد هزار نفر در افغانستان به این بیماری مبتلا شدهاند.
بر بنیاد گزارشها، با قطع کمکهای خارجی ایالات متحده امریکا، فعالیت بسیاری از مراکز صحی در افغانستان متوقف شده و بیماریهای واگیر قابل پیشگیری افزایش یافته است.
کمیسیون عالی طالبان برای رسیدگی به مشکلات مهاجران اعلام کرد که چهار هزار و ۳۵۵ مهاجر افغان سهشنبه، دوم ثور از پاکستان اخراج شدند.
این کمیسیون نوشت که سه هزار و ۲۰۰ نفر از گذرگاه تورخم و هزار و ۱۵۵ مهاجر دیگر از مرز اسپین بولدک وارد کشور شدند.
این کمیسیون چهارشنبه، سوم ثور گفت همزمان در این روز ۱۹۳ خانواده، شامل ۷۶۰ مهاجر افغان از طریق مرز اسلامقلعه از ایران اخراج شدهاند. این کمیسیون افزود مجموعا ۳ میلیون و ۹۰۸ هزار افغانی به ۴۹۶ خانوده بازگشت کننده کمک شده است.
این کمیسیون طالبان افزود که از این میان هزار و ۱۲۶ نفر به ولایتهای بلخ، بغلان، قندوز، تخار، جوزجان، غزنی، لوگر، خوست، پکتیا و پکتیکا منتقل شدند.
طالبان روز یکشنبه نیز از اخراج دو هزار و ۹۸۰ مهاجر افغان از پاکستان خبر داده بود. این کمیسیون نوشت که ۹۸۰ مهاجر از گذرگاه اسپین بولدک و دو هزار افغان از مرز تورخم وارد کشور شدند.
وزارت داخله پاکستان روز دوشنبه اعلام کرد که از ۱۰۰ هزار و ۵۲۹ مهاجر افغان را از اول اپریل تاکنون اخراج کرده است. این وزارت نوشت که به اساس آمارهای سازمان بینالمللی مهاجرت، نزدیک به سه میلیون افغان در پاکستان اقامت دارند.
برنامه جهانی غذا میگوید هزاران خانواده افغان هر روز در حالی از پاکستان به افغانستان بازمیگردند که میلیونها نفر در این کشور با ناامنی غذایی روبهرو هستند. این سازمان گفت که برای رسیدگی به مشکلات بازگشت کنندگان به ۲۵ میلیون دالر کمک فوری نیاز دارد.
برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد روز چهارشنبه، سوم ثور، با انتشار ویدیویی در شبکه اجتماعی اکس اعلام کرد که موتینتا چیموکا، رئیس این برنامه در افغانستان، از گذرگاه تورخم در مرز با پاکستان بازدید کرده است.
در این ویدیو، موتینتا چیموکا تاکید میکند که روزانه هزاران نفر از پاکستان وارد افغانستان میشوند که بسیاری از آنها تمام عمر خود را در پاکستان گذراندهاند و با افغانستان ناآشنا هستند.
او افزود: «برخی از آنها هیچگونه درآمد، شغل، غذا یا سرپناهی ندارند. این در حالی است که بحران انسانی در افغانستان بیش از پیش تشدید شده است.»
برنامه جهانی غذا نوشت: «هزاران خانواده افغان در شرایطی مجبور به ترک پاکستان شدهاند که هماکنون ۱۵ میلیون نفر در افغانستان نمیدانند وعده بعدی غذایشان از کجا تامین خواهد شد.»
رئیس برنامه جهانی غذا در افغانستان هشدار داده که کمکهای کنونی به بازگشتکنندگان کافی نیست و برای رسیدگی به وضعیت آنها تا پایان سال جاری میلادی، بهطور فوری به منابع مالی جدید نیاز است.
این هشدارها در حالی مطرح میشود که بازداشت و اخراج مهاجران افغان از کشورهای همسایه، بهویژه پاکستان و ایران، همچنان با سرعت ادامه دارد.
براساس آمار تازه وزارت داخله پاکستان، از اول اپریل سال جاری تاکنون، بیش از ۱۰۰ هزار مهاجر افغان به کشور بازگردانده شدهاند.
پیشتر کمیته بینالمللی صلیب سرخ نیز هشدار داده بود که با بازگشت حدود پنج هزار مهاجر در هر هفته، میلیونها نفر در افغانستان با فقر، بیخانمانی و شرایط دشوار انسانی روبرو شدهاند.
وزارت عدلیه طالبان اتحادیه شرکتهای دواسازی و انجمن شفاخانههای خصوصی را لغو کرد.
وزیر عدلیه طالبان، شفاخانهها را به «تجارت» متهم کرد و تاکید کرد که شرکتهای دواسازی با واردات و فروش داروهای بیکیفیت و تاریخ گذشته، زندگی مردم را تهدید میکند.
وزارت عدلیه طالبان در خبرنامههای جداگانه اعلام کرد که عبدالحکیم شرعی در دیدار با مسئولان اتحادیه شرکتهای دواسازی و مسئولان شفاخانههای خصوصی، از لغو این اتحادیهها خبر داده است.
طبق این خبرنامهها، وزیر عدلیه طالبان گفته اتحادیه دواسازی به دلیل فساد لغو شده است. شرعی از شرکتهای دواسازی و شفاخانههای خصوصی خواست که برای ایجاد اتحادیههای جدید اقدام کنند.
این وزارت نوشته است که عبدالحکیم شرعی به مسئولان شرکتهای داروسازی گفته است که بررسیهای این وزارت نشان میدهد که برخی شرکتها با جعل کاری اسناد، دوا را بیشتر از قیمت تعیین شده به فروش میرسانند و از این طریق قیمت دوا در بازار بلند میرود. وزیر عدلیه طالبان وعده داده است که رژیم این گروه به این مشکل رسیدگی خواهد کرد.
او تاکید کرد که مردم در بخش صحت با مشکلات زیادی مواجهاند و مسئولان شفاخانهها، دواخانهها و پزشکان را متهم کرد که برای گرفتن پول بیشتر از بیماران اضافهستانی میکنند.
این مقام طالبان افزوده است «مردم در بخش صحت با مشکلات زیادی از جمله اضافهستانی شفاخانهها، دواخانهها و داکتران، دوای تاریخ گذشته، دوای بیکیفیت و استفادهجویی شفاخانههای خصوصی مواجهاند.»
عبدالحکیم شرعی گفت که گزارش هیئت مشترک این وزارت و سایر نهادها نشان میدهد که «برخی شفاخانهها صرف به خاطر تجارت ایجاد شدهاند و به خاطر دریافت پول بیشتر از مریضان، از هیچ نوع اقدامی دریغ نمیکنند.»