عبدالباری عمر، گماشته طالبان در ریاست شرکت برشنا که در راس یک هیئت به دوشنبه سفر کرده، در یادداشتی در اکس از دیدارش با دلیر جمعه، وزیر انرژی تاجکستان خبر داد. عبدالباری عمر با انتشار تصاویری از این دیدار نوشته است که دو طرف درباره «موضوعات مهم» بحث و تبادل نظر کردند.
جزئیات این گفتوگوها هنوز اعلام نشده است.
تاجیکستان در چند سال گذشته میزبان برخی از مقامهای جبهه مقاومت ملی و شماری دیگر از مخالفان طالبان بوده است. این کشور همچنین از معدود کشورهای آسیای میانه است که با طالبان روابط دیپلوماتیک و اقتصادی نداشته و از وضعیت امنیتی افغانستان تحت کنترول طالبان بارها اظهار نگرانی کرده است.
در این راستا، امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان در نشستهای منطقهای خواهان ایجاد کمربند امنیتی در اطراف افغانستان شده بود.
با این حال، سفر هیئت طالبان به پایتخت تاجیکستان در حالی انجام شده که وبسایت تحلیلی یورآسیانت با بررسی روابط تاجیکستان و طالبان گزارش داده که دو طرف بهصورت محتاطانه در حال بهبود روابط خود هستند.
برشنا اعلام کرده که عبدالباری عمر و هیئت همراهش روز چهارشنبه ۲۴ ثور به منظور شرکت در نشستی درباره پروژه کاسا-۱۰۰۰ به شهر دوشنبه سفر کردند.
طبق خبرنامه برشنا، در این نشست نمایندگان تاجیکستان، قرغیزستان، افغانستان و پاکستان حضور خواهند داشت.
بررسی وضعیت فعلی پروژه کاسا-۱۰۰۰ و تدوین طرحی برنامه برای آینده آن از اهداف این نشست اعلام شده است.
پروژه کاسا-۱۰۰۰ که یکی از بزرگترین پروژههای منطقهای انتقال برق از آسیای مرکزی به آسیای جنوبی به شمار میرود، از خاک افغانستان عبور میکند.
شرکت برشنا میگوید « این پروژه نهتنها ظرفیت همکاریهای اقتصادی را میان کشورهای عضو افزایش میدهد، بلکه گامی مهم در راستای تقویت روابط سیاسی و توسعه پایدار منطقهای بهشمار میرود.»
شرکت برق افغانستان، تحت کنترول طالبان اعلام که متعهد است تا این پروژه هرچه زودتر تکمیل و به بهرهبرداری سپرده شود.
اندیشکده خاورمیانه روز چهارشنبه، ۲۴ ثور، نشستی درباره سیاست اداره دونالد ترامپ در قبال طالبان با حضور تعدادی از کارشناسان ایالات متحده برگزار کرد.
در این نشست که به گونه آنلاین برگزار شد، داگلاس لندن، کارشناس امنیتی گفت که دیدار اخیر دونالد ترامپ با احمد شرع، این سوال را در ذهن برخی از اعضای طالبان برمیانگیزد که چرا این گروه نمیتواند چنین چیزی را رقم بزند.
آقای لندن افزود که برخی از اعضای طالبان معتقدند که این گروه نیز فرصت مشابه احمد شرع، رئیسجمهور موقت سوریه را دارد، اما مشکل آنجاست که هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان چنین رابطهای را با امریکا برنمیتابد.
به گفته داگلاس لندن، حقانیها در حکومت طالبان «عملگرا» اند و سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان بهدنبال فرصت تعامل با حکومت ترامپ است. با این حال، از دید این کارشناس امنیتی، ملا هبتالله آخندزاده، با این رویکرد موافق نیست و از نظر او همکاری با امریکا استقلالیت را از طالبان میگیرد.
جاوید احمد، سفیر سابق افغانستان در امارات متحده عربی که یکی از سخنرانان نشست اندیشکده خاورمیانه بود، گفت طالبان بهدنبال عادی سازی روابط با امریکا است و میخواهد که تحریمها و محدودیتهای سفر برداشته شود. در همان حال، این محقق در اندیشکده خاورمیانه میگوید که ممکن است که رابطه امریکا با طالبان عادیتر شود اما واشنگتن حکومت این گروه را به زودی به رسمیت نخواهد شناخت.
سفیر سابق افغانستان در حالی از تمایل طالبان به عادیسازی روابط با امریکا حرف میزند که این گروه طبق پیششرطهای جامعه بینالمللی هیچ گام جدی برای تغییر رفتار خود در قبال تشکیل حکومت فراگیر، رعایت حقوق زنان و گروههای مختلف قومی و مذهبی و همچنین مبارزه با تروریسم برنداشته است.
جاوید احمد در این نشست گفت که طالبان متمایل به ادامه کمکهای بشردوستانه به افغانستان است که طبیعت مداخلهجویانه نداشته باشد. در همان حال، از دید این گروه مسائل و مشکلات اجتماعی که به نقض گسترده حقوق بشر انجامیده از جمله جلوگیری از آموزش و کار زنان مسائل داخلیاند که ربطی به جامعه بینالمللی ندارد.
در این نشست که به خصوص روی محور «سیاست کنونی امریکا به سمت عادیسازی روابط با حکومت طالبان و چشمانداز همکاری در مبارزه با تروریسم» متمرکز بود، این محقق اندیشکده خاورمیانه گفت که حکومت امریکا به رهبری دونالد ترامپ هنوز سیاست روشنی در قبال افغانستان ندارد. هرچند به گفته او، آزادی گروگانها و مبارزه با تروریسم اکنون دلیل اصلی توجه امریکا به افغانستان است.
جاوید احمد با توجه به ضعف مخالفان طالبان گفت که هنوز «هیچ گزینه روشن و خوب امریکا در افغانستان وجود ندارد» و حکومت ترامپ رسما از گروههای مخالف طالبان حمایت نکرده است.
او افزود که در صورت حمایت امریکا از این گروهها، این حمایتها در حدی خواهد بود که مخالفان نظامی طالبان تنها فعال باشند نه بیشتر. به گفته او، از دید حکومت امریکا این حمایت بیشتر بر حمایت از زنان و برخی ارزشهای دیگر مبتنی خواهد بود.
با این حال، این محقق اندیشکده خاورمیانه گفت که استراتژی حکومت ترامپ در قبال افغانستان به این هم بستگی دارد که چه کسی در اداره او مسئول افغانستان است و امور این کشور را به پیش میبرد.
لیزا کورتس، کارشناس امنیتی و مقام سابق شورای امنیت کاخ سفید، از دیگر سخنرانهای نشست آنلاین اندیشکده خاورمیانه نیز به دیدار روز چهارشنبه احمد شرع با ترامپ در عربستان اشاره کرد. او گفت تفاوتهای «اساسی و عمده» میان سوریه و افغانستان وجود دارد: مردم سوریه از حق آموزش دختران، انتخابات و حقوق زنان برخوردارند و دستکم این حقوق بهرسمیت شناخته امیشود، اما در حکومت تحت اداره هبتالله چنین نیست.
او گفت: امیدوارم تا زمانی که تغییرات در سیاستهای طالبان نیامده است، حکومت ترامپ این گروه را به رسمیت نشناسد.
اشاره به دیدار اخیر شرع با ترامپ در حالی است که شیوه حکومتداری طالبان در نزدیک به چهار سال گذشته، حتا امکان برقراری تعامل با این گروه را دشوار کرده است. در این مدت هیچ کشوری حتا پاکستان که در بیست سال جنگ این گروه با دولت پیشین و متحدان بینالمللی آن از این گروه حمایت میکرد، حاضر نشده حکومت طالبان را به رسمیت بشناسد.
احمد شرع، رئيسجمهور دولت انتقالی سوریه که با رهبری شورشی علیه بشار اسد به قدرت رسید، روز چهارشنبه در ریاض با دونالد ترامپ دیدا کرد. ترامپ پس از این دیدار اعلام کرد که امریکا تمام تحریمها علیه سوریه را لغو میکند.
غلامحسین مظفری، استاندار خراسان ایران، از برنامهریزی برای همکاری با طالبان در زمینه استخراج و فرآوری سنگهای قیمتی و معدنی افغانستان خبر داد. این مقام ایرانی، افغانستان را به دلیل ذخایر غنی معدنی، شریکی کلیدی برای تجارت با ایران توصیف کرد.
مظفری روز چهارشنبه در حاشیه هجدهمین نمایشگاه بینالمللی گردشگری و صنایع دستی در خراسان رضوی به خبرنگاران گفت که ایران و طالبان در حال ایجاد یک منطقه ویژه اقتصادی و معدنی در منطقه آزاد دوغارون هستند. هدف این پروژه، تاسیس مرکزی برای فرآوری و صادرات سنگهای قیمتی افغانستان به بازارهای جهانی است.
وی افزود: «ایران با تجربه گسترده در فرآوری سنگهای قیمتی، میتواند با همکاری تجار افغانستان این صنعت را به سطح بینالمللی ارتقا دهد. این همکاری به نفع هر دو طرف خواهد بود.»
استاندار خراسان رضوی همچنین به نقش تاجران افغان در تامین نیازهای کشورشان از ایران اشاره کرد و گفت که در سال گذشته، صادرات ایران به افغانستان به بیش از ۲.۲ میلیارد دالر رسیده است. او تاکید کرد که هدف ایران، افزایش تراز تجاری با افغانستان از طریق پروژههای مشترک اقتصادی است.
روابط طالبان و ایران در سالهای اخیر به طور چشمگیری گسترش یافته و مقامات ایرانی، با هدایت مستقیم رییسجمهور این کشور، در تلاشاند تا همکاریهای اقتصادی و تجاری با افغانستان را به ویژه در استانهای مرزی تقویت کنند.
وبسایت تحلیلی یورآسیانت در گزارشی به بررسی روابط میان تاجیکستان و رژیم طالبان در افغانستان پرداخته و نوشت که دو طرف بهصورت محتاطانه در حال بهبود روابط خود هستند.
به نوشته این رسانه، طالبان با دعوت از رهبر مخالف حکومت امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان، به دنبال ایجاد اهرم فشار بر دوشنبه بوده است.
روابط طالبان و تاجیکستان از سه دهه پیش تاکنون با تنش همراه بوده است. تاجیکستان از مخالف طالبان حمایت کرده و به آنها پناه داده است. با این حال، یورآسیانت مینویسد که تاجیکستان به دلایل امنیتی و اقتصادی، به تعامل با طالبان روی آورده است.
ملانی سدوزای، پژوهشگر دانشگاه رگنزبورگ آلمان، در این باره میگوید: «علنی شدن جلسات دوجانبه و توقف انتشار بیانیههای تند از سوی مقامات تاجیکستان علیه طالبان، از تغییرات مهم و مثبت به شمار میرود.»
نشانههای بهبود روابط شامل بیانیههای مقامات طالبان درباره همکاری با تاجیکستان، سفر هیئتی از تاجیکستان به کابل در تابستان سال گذشته، و بازگشایی بازارهای مرزی از سپتامبر ۲۰۲۳ بوده است.
با این حال، براساس این گزارش، روابط میان دو طرف همچنان با تناقضهایی روبهرو است. تاجیکستان طالبان را گروهی افراطی میداند و از مخالفان آنها پشتیبانی میکند، در حالی که طالبان نیز از گروه افراطی جماعت انصارالله تاجیکستان حمایت میکند.
یورآسیانت با اشاره به سفر شرفالدین گادویف، منتقد برجسته رئیسجمهور تاجیکستان، به کابل مینویسد: «سفر گادویف و اظهارات تند او در یک مصاحبه تلویزیونی، که در آن رحمان را دیکتاتور و دولتش را به مافیا تشبیه کرد، نشاندهنده بازی دوگانه طالبان است.»
سدوزای معتقد است که طالبان با دعوت از گادویف، اهرمی برای تاثیرگذاری بر روابط خود با تاجیکستان ایجاد کرده است.
بر اساس این گزارش، تاجیکستان تعادل ظریفی برقرار کرده است: از یک سو، روابط اقتصادی خود را با افغانستان، بهویژه از طریق صادرات برق، گسترش میدهد، اما به دلیل ملاحظات سیاسی از به رسمیت شناختن طالبان خودداری میکند. سدوزای تاکید کرد که به رسمیت شناختن طالبان از سوی تاجیکستان «بسیار بعید» است.
یورآسیانت همچنین باور دارد که قطع کمکهای امریکا به افغانستان میتواند توانایی طالبان برای پرداخت هزینه برق وارداتی از تاجیکستان را کاهش دهد. علاوه بر این، نگرانی تاجیکستان از قطع احتمالی کمکهای امنیتی غرب ممکن است مانع از نزدیکی بیشتر دو طرف شود.
دیدار رئیسجمهور جدید سوریه با دونالد ترامپ در عربستان سعودی، موجی از واکنشها را در بین هواداران طالبان در افغانستان برانگیخته است. برخی از آنان با اشاره به روابط رو بهگسترش احمدشرع با جامعه بینالمللی، از هبتالله آخندزاده خواستند از حاکمان سوریه درس بگیرد.
یکی از حامیان طالبان به دفاع از عملکرد احمدشرع پرداخت و نوشت که اقدمات او تاکتیکی است، نه تغییر فکری و ایدیولوژیک.
این کاربر حامی طالبان گفت: «احمد الشرع، نامی پرآوازه است که نشانهای از تدبیر، وقار و شجاعت در خود دارد.»
یکی دیگر از حامیان طالبان نوشت که دیدار اخیر احمد شرع با دونالد ترامپ در راستای تامین صلح و ثبات در سوریه حایز اهمیت بوده است.
فیض زلاند، استاد دانشگاه و از حامیان شناخته شده طالبان، با اشاره به قرارداد اخیر قطر با ایالات متحده نوشت که «کل مساحت قطر به اندازه ولسوالی سنگین ما است، اما امروز با یک امضا، ۱۶۰ هواپیمای پیشرفته بوئینگ را از امریکا خرید.»
او دیدار شرع با ترامپ را «احیای شکوه و حشمت خلافت اموی» توصیف کرد و گفت که «سیمای سیاسی جهان اسلام زیباتر خواهد شد.»
دونالد ترامپ پس از سفر تاریخی به عربستان سعودی، به دوحه رفت. قطر روابط نزدیکی با طالبان دارد. این کشور در پیروزی طالبان نقش برجسته ایفا کرد.
یک کاربر حامی طالبان به نام رحیم سکندر از رویکرد احمد شرع در برابر کشورهای غربی حمایت کرد. او نوشت احمد شرع، شبه نظامی اسلامگرای سابق و رئیسجمهور کنونی سوریه، میداند «زمان جهاد و سنگر با زمان سیاست و تعامل متفاوت است.»
او بدون اشاره به فرار صدها هزار افغان به خارج از کشور پس از به قدرت رسیدن طالبان نوشت که «هیچ کسی از احمد شرع فرار نکرد، بلکه مهاجران بسیار سوری به کشور شان برگشتند.»
این کاربر حامی طالبان گفت که شرع به گروههای مختلف در حکومت خود جایگاه داد. او از آن دست طالبانی انتقاد کرد که مخالف تعامل با جهان غرب هستند.
در واکنش برخی از کاربران طالبان با تردید به نزدیک شدن امریکا به سوریه نگاه کرده اند. آنها گفته اند که شرع نباید به غیرمسلمانان اعتماد کند.
یکی از کاربران به نام «گمنام طالب» از رحیم سکندر انتقاد کرد و گفت که رفتار شرع «خلاف دین اسلام است و طالبان «نباید برای عزت و کامیابی خود» به دنبال دوستی با کشورهای غربی باشند.
این طرز دید در میان طالبان باعث اختلافات آشکار و نهان شده است. برخی از طالبان عملگرا که شماری از آنان در کابل مقامهای دولتی دارند، باور دارند که انزوای طالبان به این گروه آسیب میزند. این در حالیست که رهبر طالبان در قندهار بارها تاکید کرده است که به خاطر جلب رضایت کشورهای جهان حاضر نیست در سیاستهای خود تغییر بیاورد.
یک کاربر دیگر طالب به نام محبالله اتل از این پیام رهبر خود حمایت کرده است. او عمیقاً از استقبال دولتهای عربستان و قطر، به ویژه دست دادن مقامهای زن سعودی با دونالد ترامپ انتقاد کرده است.
او خطاب به کسانی که بر تعامل طالبان با غرب تاکید دارند، در اکس نوشت: «ما نیز میخواهیم مسیر تعامل نیک را در پیش بگیریم، اما دوستی با کافران ناممکن است.»
این نوع واکنش حامیان طالبان نشان میدهد که پیروان هبتالله آخندزاده و حلقه تندروش در قندهار، از منظر تبلیغات و ایدیولوژی مذهبی خود به رابطه به کشورهای غربی میبییند. این در حالیست که وزارت خارجه این گروه، از جمله متقی، وزیر خارجه و سهیل شاهین، سفیر این گروه در قطر، از سفارتهای غربی میخواهند در افغانستان سفارتهای خود را باز کنند و دولت طالبان را به رسمیت بشناسند.
برای همین یکی از کاربران در فیسبوک نوشت که «هبتالله آخندزاده باید از احمد شرع یاد بگیرد که تعامل با جهان چگونه است.» یک کاربر دیگر افزود که «رهبران واقعی به فکر خوشبختی ملت خود هستند، نه تشنه قدرت، که مردم را فقیر و ذلیل نگه میدارند تا مبادا علیهشان قیام کنند.»
یک کاربر دیگر با اشاره به رفع تحریمهای امریکا علیه سوریه به انتقاد از وضعیت کنونی افغانستان تحت حاکمیت طالبان پرداخت و گفت که فقر، بیکاری و مهاجرت به طور گستردهای افزایش یافته است.
او نوشت: «مردم نان ندارند، فقر بیداد میکند و جوانان برای یک لقمه نان جان خود را در مسیر مهاجرت قاچاقی از دست میدهند.»
احمد شرع، که روزگاری به دلیل ارتباط با القاعده به عنوان یک چهره رادیکال و تندرو شناخته میشد، رفته رفته از خود یک شخصیت پیشرو و اهل مصالحه و مدارا ارایه کرده است. او هفته قبل به پاریس رفت و این هفته در اقدامی بیسابقه با دونالد ترامپ رییس جمهور امریکا در عربستان دیدار کرد.
امریکا براثر میانجیگری عربستان اعلام کرد که تحریمها علیه سوریه را بر میدارد.
طالبان که از برگشت احمد شرع استقبال کرده بود، در برابر سیاستهای او سکوت کرده است و مسیر متفاوت از وی را در پیش گرفته است.
به گزارش کمیسیون ملی مهاجران پاکستان، از آغاز روند اخراج مهاجران تاکنون دستکم یک میلیون و ۳۰۰ هزار افغان از این کشور اخراج شدهاند. دبیر پارلمانی پاکستان به نمایندگان مجلس این کشور گفت ۳ میلیون افغان در پاکستان اقامت دارند.
مختار احمد مالک، دبیر پارلمانی پاکستان چهارشنبه، ۲۴ ثور گفت پس از این شهروندان افغانستان برای درمان، آموزش و اهداف تجاری میتوانند صرفا تحت طرح «تکسندی»، با داشتن مدارک و ویزای معتبر وارد پاکستان شوند.
پیش از این، طلال چودری، وزیر داخله پاکستان تاکید کرده بود که مهلت خروج داوطلبانه مهاجران افغان دارای کارت پیاوآر که مخصوص پناهجویان ثبت شده در نزد کمیساری عالی سازمان ملل است، تا ۳۰ ماه جون تعیین شده است.
او در گفتوگو با شبکه جیونیوز گفت: «پس از پایان این مهلت، مراحل رسمی اخراج آغاز خواهد شد»
وزیر داخله پاکستان تصریح کرد که مهاجران افغان در این مدت مهمان پاکستان بودند و پس از این باید «با عزت و احترام کامل» به کشورشان بازگردانده میشوند.
طلال چودری تاکید کرد که افرادی که در آینده میخواهند به پاکستان سفر کنند، باید طبق معیارهای بینالمللی صرف با ویزا وارد این کشور شوند.
در همین حال، قیصر آفریدی، سخنگوی کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل تاکید کرده است که بازگشت مهاجران افغان باید داوطلبانه باشد، نه اجباری.
او گفت: «در میان مهاجران افغان، مقامات حکومت پیشین، فعالان جامعه مدنی، نوازندگان و متخصصان زیادی وجود دارند که جان شان در افغانستان تحت تسلط طالبان در خطر است.
آقای آفریدی تاکید کرد که کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل شکایاتی دریافت کرده است که نیروهای امنیتی پاکستان مهاجران افغان دارای مدارک قانونی اقامت را نیز بازداشت و اخراج کردهاند.
