جروزالمپست به نقل از منابع گزارش داد که سوریه در حال مذاکرات محرمانه با اسرائیل برای عادیسازی روابط با این کشور است. به نقل از این رسانه، گفتوگوها با میانجیگری بازیگران عربی و بینالمللی انجام میشود و هدف آن پیوستن سوریه به پیمان ابراهیم است.
رسانه اسرائیلی جروزالمپست روز جمعه، ۲۶ ثور، از این تحول بهعنوان پیشرفتی بالقوه در چشمانداز سیاسی منطقه یاد کرده است.
بر اساس این گزارش، احمد شرع، رئیسجمهور دولت انتقالی سوریه، توافق اولیهای را تأیید کرده که میتواند تغییر چشمگیری در سیاست خارجی این کشور ایجاد کند و موضع دیرینه دمشق در برابر اسرائیل را دگرگون سازد.
تاکنون دولت موقت سوریه به رهبری احمد شرع به این گزارش واکنش نشان نداده است.
تحلیلگران این اقدام را «زلزلهای دیپلوماتیک»خواندهاند. در صورت نهایی شدن این توافق، سوریه گامی بلند بهسوی عادیسازی روابط با اسرائیل برداشته و موضع خود در مناقشه اعراب و اسرائیل را تغییر خواهد داد.
پیمان ابراهیم که در سال ۲۰۲۰ با میانجیگری ایالات متحده منعقد شد، زمینهساز عادیسازی روابط اسرائیل با امارات متحده عربی و بحرین بود.
این پیمان بر اصولی مانند به رسمیتشناسی حاکمیت متقابل، برقراری روابط دیپلوماتیک کامل و پایان خصومتها استوار است.
اخیرا دونالد ترامپ در عربستان سعودی با احمد شرع دیدار کرد و از او خواست روابط کشورش با اسرائیل را عادیسازی کند.
انبیسینیوز به نقل از پنج منبع آگاه گزارش داد که دولت ترامپ در حال بررسی طرحی برای انتقال دایمی تا یک میلیون فلسطینی از نوار غزه به لیبیا است. این شبکه افزود این طرح در مرحلهای جدی قرار دارد و مذاکراتی در اینباره با رهبری لیبیا انجام شده است.
به گزارش شبکه انبیسی نیوز، در ازای پذیرش اسکان فلسطینیان، امریکا احتمالا میلیاردها دالر از داراییهای بلوکهشده لیبیا را آزاد خواهد کرد.
این شبکه تاکید کرده است که هرچند هنوز توافق نهایی در این زمینه حاصل نشده، اما این طرح به اندازهای جدی بوده که کاخ سفید آن را با مقامات لیبیا در میان گذاشته است.
به گفته دو منبع آگاه و یک مقام پیشین امریکایی، اسرائیل نیز در جریان این گفتوگوها قرار دارد.
با این حال، وزارت امور خارجه و شورای امنیت ملی امریکا به پرسشهای شبکه انبیسی نیوز پاسخ ندادند. مقامهای دولت اسرائیل نیز از اظهار نظر در اینباره خودداری کردند.
باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، گروهی که از سوی امریکا بهعنوان یک سازمان «تروریستی» شناخته میشود، در واکنش به این گزارش اعلام کرد: «حماس از هیچگونه گفتوگویی درباره انتقال فلسطینیها به لیبیا اطلاع ندارد.»
او افزود: «فلسطینیها عمیقا به سرزمین خود دلبستهاند، آمادهاند تا آخرین نفس برای دفاع از خاک، خانواده و آینده فرزندانشان بجنگند و تنها خودشان حق دارند درباره سرنوشتشان تصمیم بگیرند.»
ابهام در جزئیات و چالشهای اجرایی
در حالی که هنوز مشخص نیست چه تعداد از فلسطینیهای غزه داوطلبانه حاضر به مهاجرت به لیبیا خواهند شد، یکی از گزینههای مورد بحث در کاخ سفید ارائه مشوقهای مالی از جمله مسکن رایگان و کمکهزینه زندگی به آوارگان فلسطینی است.
با این حال، جزئیات اجرای طرح مبهم است و اسکان دایمی یک میلیون نفر در لیبیا با موانع بزرگ اقتصادی، لجستیکی و سیاسی مواجه خواهد شد.
طبق آخرین آمار رسمی سازمان اطلاعات مرکزی امریکا، سیا، جمعیت فعلی لیبیا حدود ۷.۳۶ میلیون نفر است و اضافه شدن یک میلیون نفر به این جمعیت مانند آن خواهد بود که ایالات متحده ۴۶ میلیون نفر را در خاک خود بپذیرد.
در حال حاضر لیبیا با بیثباتی عمیق سیاسی، درگیریهای داخلی و حضور دو دولت رقیب، در غرب به رهبری عبدالحمید دُبیبه و در شرق تحت کنترول خلیفه حفتر، دستوپنجه نرم میکند.
دولت امریکا نیز شهروندانش را از سفر به لیبیا بهدلیل خطرات امنیتی از جمله تروریسم، ماینهای عملنکرده، ربایش و درگیریهای مسلحانه منع کرده است.
دولت دُبیبه پاسخی به درخواست اظهار نظر نداده و ارتش ملی لیبیا به رهبری حفتر نیز واکنشی به این خبر نشان نداده است.
گزینههای حملونقل: هوا، زمین یا دریا؟
منابع آگاه میگویند که مقامهای امریکایی تمامی گزینههای ممکن برای انتقال فلسطینیها از غزه به لیبیا، شامل راههای هوایی، زمینی و دریایی را در دست بررسی دارند. اما نبود فرودگاه در غزه بدان معناست که ابتدا باید فلسطینیها به نزدیکترین فرودگاه منطقه، یعنی قاهره، منتقل شوند که حدود ۳۲۰ کیلومتر با غزه فاصله دارد.
فاصله غزه تا بنغازی، دومین شهر بزرگ لیبیا، حدود ۲۱۰۰ کیلومتر است. در صورت استفاده از اتوبوسهای مسافربری شهری، که معمولا ۵۵ نفر ظرفیت دارند، جابهجایی یک میلیون نفر نیازمند هزاران اتوبوس و سفر خواهد بود.
در صورت بهرهگیری از کشتیهای مسافربری که پیشتر در جریان جنگ داخلی لیبیا در ۲۰۱۱ برای تخلیه شهروندان بهکار رفته بودند، هر کشتی در حالت ایدهآل میتواند تا دو هزار نفر را جابهجا کند. اما انجام چنین ماموریتی مستلزم صدها سفر چندروزه است که با هزینه، تاخیر و پیچیدگیهای بسیاری همراه خواهد بود.
چشمانداز ترامپ برای غزه پس از جنگ
طرح اسکان فلسطینیها در لیبیا بخشی از چشمانداز دونالد ترامپ برای دوران پس از جنگ در غزه است. او در ماه فبروری اعلام کرده بود که امریکا قصد دارد کنترول نوار غزه را بهدست بگیرد و آن را به «ریویرا خاورمیانه» تبدیل کند.
به گفته دو مقام فعلی دولت، یک مقام پیشین امریکایی و دو منبع مطلع، ترامپ گفته بود: «ما این منطقه را توسعه میدهیم، هزاران شغل ایجاد میکنیم، و آن را به افتخار خاورمیانه تبدیل خواهیم کرد.»
با این حال، ترامپ تاکید کرده که برای اجرای این طرح، فلسطینیها باید بهطور دایمی به جایی دیگر منتقل شوند: «در حال حاضر نمیتوان در غزه زندگی کرد. باید یک مکان دیگر پیدا کنیم که باعث خوشحالی مردم شود... جایی که در آن کشته نشوند یا مورد اصابت چاقو و گلوله قرار نگیرند.»
او گفته بود: «مردم نباید به غزه بازگردند.»
این اظهارات، حتی برخی از نزدیکترین دستیاران ترامپ مانند مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، را غافلگیر کرد و واکنشهایی منفی از سوی متحدان عرب امریکا و قانونگذاران هر دو حزب در کنگره بهدنبال داشت.
لیندزی گراهام، سناتور جمهوریخواه و متحد ترامپ، در آن زمان گفت: «باید ببینیم جهان عرب چه میگوید، اما این طرح در سطوح زیادی مسئلهساز خواهد بود.»
در ماه مارچ، امریکا و اسرائیل همچنین پیشنهاد مصر برای بازسازی غزه بدون جابهجایی جمعی فلسطینیها را رد کردند.
گزینههای جایگزین: سوریه پس از اسد؟
به گفته یک مقام ارشد دولت امریکا، یک مقام پیشین و یک منبع آگاه، دولت ترامپ کشورهای دیگری از جمله سوریه را نیز بهعنوان محل احتمالی برای اسکان فلسطینیها بررسی کرده است. یکی از گزینهها انتقال فلسطینیها به سوریهای است که پس از برکناری بشار اسد در دسامبر، اکنون دارای رهبری جدید است.
ترامپ سهشنبه در عربستان سعودی اعلام کرد که تحریمهای امریکا علیه سوریه لغو خواهد شد. او همچنین چهارشنبه نیز دیداری کوتاه با احمد شرع، رهبر جدید این کشور داشت، اقدامی که میتواند نخستین گام در جهت عادیسازی روابط میان دو کشور تلقی شود.
پس از آن وزیران امور خارجه امریکا و سوریه در ترکیه با یکدیگر دیدار کردند.
پلتفرمهای آنلاین ازدواج موقت یا صیغه در ایران زمینه دسترسی مردان به نوعی اقتصاد جنسی زیرزمینی را فراهم آوردهاند؛ اقتصادی که نه تنها با نظام مذهبی حاکم بر کشور در تعارض نیست، بلکه با نوعی تایید و مشروعیت دینی رونق گرفته است.
در اپلیکیشنهای پیامرسانی مانند تلگرام، کانالهایی وجود دارند که خدمات «ازدواج اسلامی» را تبلیغ میکنند.
زبان این تبلیغات رمزآلود است: «صیغه حلال»، «ازدواج تحت نظارت شرعی» یا «همراهی اسلامی ضابطهمند». اما مدل کسبوکار بسیار ساده است: انتخاب کن، پرداخت کن و سپس قرار بگذار.
بر اساس قوانین فقهی شیعه در ایران، مردان بهطور قانونی مجازند بدون نیاز به تایید دادگاه یا ثبت رسمی، برای مدت زمانی مشخص، از چند دقیقه تا چند سال، وارد ازدواج موقت شوند.
با پایان یافتن زمان توافقشده، این نوع ازدواجها بهصورت خودکار پایان مییابند.
ایراناینترنشنال در بررسیهای خود با صنعتی سازمانیافته از دلالی جنسی روبهرو شد که با پوشش شرعی فعالیت میکند و از خلاهای قانونی مرتبط با صیغه برای تسهیل تنفروشی بهره میگیرد.
بسیاری از کاربران فریب میخورند، هرچند برخی آگاهانه وارد این معاملات میشوند.
بهدلیل نبود امکان راستیآزمایی، حتی تصاویر محوشده زنان نیز در این گزارش گنجانده نشدهاند، چرا که مشخص نبود این تصاویر به افراد معرفیشده در این پروفایلها تعلق دارند یا خیر.
ایراناینترنشنال با چند کانال در این زمینه تماس گرفت و در نیمی از موارد، پاسخها از سوی زنان مختلف و با شمارههایی گوناگون ارسال شد. یکی از آنها پیام صوتی فرستاد و دیگری پذیرفت در صورت واریز بیعانه، برای دریافت پول نقد دیداری حضوری ترتیب دهد.
در نمونهای دیگر، زنی چند گزینه برای رابطهای کوتاهمدت پیشنهاد داد و گفت «با پشتیبانی یک نهاد دولتی» مشغول به کار است؛ او اصرار داشت که پرداخت باید پیشاپیش به حساب تعیینشده واریز شود.
در این شبکه، تنها دریافت اطلاعات تماس یک زن معمولا بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان هزینه در بردارد. ارائه «خدمات کامل» با عنوان «قرارداد صیغه ماهانه» نیز از هفت تا ۴۰ میلیون تومان متغیر هستند؛ نرخی که بسته به موقعیت مکانی، سن یا حتی قد زنان تغییر میکند.
در یکی از نمونههای بررسیشده توسط ایران اینترنشنال، زنی پس از گفتوگوهای اولیه، قرار ملاقاتی را در ایستگاه مترویی در غرب تهران ترتیب داد. طبق توافق، پرداخت دو مبلغ تحت عنوان «شناسایی» و «مهریه» پس از دیدار حضوری الزامی بود.
او با لحنی صریح و کاملا تجاری گفت: «باقیمانده پول را نقدی بیار. بعد از اینکه صحبت کردیم، اگه راضی بودی، میریم یه جا.»
این معامله از هر نظر یادآور تنفروشی بود، با این تفاوت که در قالب یک قرارداد شرعی مطرح میشد.
«تضمین باکرگی»
کانالهای فعال در این زمینه، صیغه را نه بهعنوان خدمات جنسی، بلکه در قالبهایی مانند «جایگزینی مذهبی برای رفتار گناهآلود» یا «شیوهای برای حمایت از زنان عفیف» معرفی میکنند.
در بسیاری از آگهیها، ویژگیهای ظاهری، سطح تحصیلات و محل زندگی فرد ذکر شده است. برخی نیز با عبارت «باکرگی تضمینی» تبلیغ میشوند.
بستههای بلندمدت بسته به شرایط، نرخهای متفاوتی دارند و معمولا هزینه آن برای زنانی که «تحصیلکرده» معرفی میشوند یا ساکن تهران هستند، بالاتر است.
یکی از همین کانالها نوشته است: «ما فقط از زنانی استفاده میکنیم که تحت حمایت جمهوری اسلامی هستند. هیچ کار مشکوکی در کار نیست. همه چیز طبق قوانین شرع است.»
در پس این واژهها، یک شبکه سازمانیافته قرار دارد. مشتریان به زنانی مشخص مرتبط میشوند و پرداختها از طریق حسابهای واسطهای انجام میگیرد؛ حسابهایی که اغلب به نام مردان ثبت شدهاند.
برخی کاربران به ایران اینترنشنال گفتند پس از پرداخت وجه، حتی قراردادهای دستنویس دریافت و با زنان ملاقات کردهاند.
با وجود این ساز و کار ظاهرا منظم، کلاهبرداری همچنان بخش جداییناپذیر ماجراست. برخی مردان قربانی پروفایلهای ساختگی میشوند و در روندی تدریجی، مبالغ متعددی را با عنوان مهریه، هزینه بیمه یا حتی مخارج احتمالی بارداری پرداخت میکنند، اما بهمحض واریز وجه، ارتباط بهطور کامل قطع میشود.
مردی در کرج که نخواست هویتش فاش شود، در همین رابطه به ایراناینترنشنال گفت: «سه بار پول فرستادم. هر بار بهانهای تازه میآوردند. بار آخر گفتند باید برای سقط جنین بیعانه بدهم. بعدش هم آن زن ناپدید شد.»
این پلتفرمهای آنلاین نه مجوز رسمی دارند و نه تحت نظارت دولت هستند، اما در عین حال مسدود هم نمیشوند. حضور آشکار آنها در پلتفرمهای داخلی نشان میدهد دستکم نوعی چشمپوشی یا بیتفاوتی ضمنی از سوی حاکمیت در این زمینه وجود دارد.
بیشتر بخوانید: پشت درهای بسته و دنیای پنهان سکس و تنفروشی در ایران
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، چهارشنبه ۲۴ ثور در گزارشی به کانالهای فعال در زمینه ازدواج موقت پرداخت، اما عمده تلاشش بر این بود که این پلتفرمها را نوعی کلاهبرداری معرفی کند که با هدف فریب مردان سادهلوح طراحی شدهاند.
با این حال، حتی خبرگزاری فارس نیز بهطور ضمنی حضور افراد واقعی در این شبکه را مورد تایید قرار داد.
فارس در گزارش خود نوشت «بسیاری» از این صفحات فاقد هرگونه مجوز رسمی یا قانونی هستند و عمدتا با اهدافی مانند کلاهبرداری، اخاذی و حتی انتشار اطلاعات شخصی کاربران ایجاد شدهاند.
انتخاب واژه «بسیاری» بهجای «همه» در گزارش فارس، نشانهای از پذیرش ضمنی این مساله است که بخشی از این کانالها واقعی هستند؛ یعنی افرادی حقیقی در آنها فعالیت میکنند، مبادلات مالی و دیدارهای حضوری در کار است و موضوع صرفا به کلاهبرداری محدود نمیشود.
برداشت حاکمیت جمهوری اسلامی از صیغه بهعنوان «ابزاری اخلاقی» برای مهار «روابط جنسی پولی»، در عمل به مجوزی غیررسمی برای تبدیل زنان به کالا در چارچوبی مذهبی بدل شده است.
با وجود اینکه تنفروشی در ایران بهطور صریح جرمانگاری شده و مجازات دارد، صیغه همچنان از پشتوانه قانونی برخوردار است و تفسیرهای گسترده از آن به شکافی شرعی-حقوقی منجر شده که فضا را برای سوءاستفاده مهیا میکند.
یک کارشناس حقوقی مستقر در تهران که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، به ایراناینترنشنال گفت: «قوادی غیرقانونی است، اما صیغه یک راه گریز فراهم میکند. اگر زن رضایت داشته باشد، قراردادی بسته میشود و چون ظاهر مذهبی دارد، چه کسی میتواند آن را پیگرد قضایی کند؟»
مرز میان ازدواج شرعی و تجارت آشکار جنسی در ایران نهتنها کمرنگ شده، بلکه به الگویی برای کسب و کار بدل شده است. در جمهوری اسلامی، این ساز و کار در برابر چشم همگان و زیر سایه مفاهیم مذهبی جریان دارد و از سقوط سطح معیشت مردم و فقر فزاینده تغذیه میکند.
اقتصاد صیغه از سطح کلاهبرداریهای پراکنده فراتر رفته و به صورت سازوکاری درآمده که با پوشش مشروعیت مذهبی، امکان کسب درآمد از روابط جنسی را فراهم میکند.
مقامهای امنیتی ترکیه از انجام یک عملیات گسترده در شهر ایزمیر برای شناسایی و بازداشت اعضای گروه داعش خبر دادند. بر اساس گزارشهای پولیس ترکیه، در این عملیات که در چندین منطقه ایزمیر انجام شد، ۱۵ نفر به اتهام عضویت در داعش بازداشت شدند.
رسانههای ترکیه روز جمعه، ۲۶ ثور گزارش دادند که این عملیات با هماهنگی نیروهای محلی در ایزمیر از جمله دفتر دادستانی کل، تیمهای مبارزه با تروریسم و اداره اطلاعات این شهر، بهگونه همزمان انجام شده است.
پولیس ترکیه جزئیات بیشتری درباره هویت افراد بازداشتشده ارائه نکرده است.
ترکیه در ماههای اخیر عملیات علیه گروههای مختلف، از جمله داعش، را افزایش داده است.
پیشتر، وزارت داخله این کشور از بازداشت ۱۱ نفر به اتهام «ارتباط با اعضای گروه داعش در مناطق درگیری» در شهر استانبول خبر داده بود.
طبق آمار این وزارت، در ۱۰ ماه سال ۲۰۲۴، حدود ۶۶۰ مظنون به اتهام عضویت در داعش در شهرهای مختلف ترکیه بازداشت شدهاند.
درحالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده بر وحدت میان جمهوریخواهان تاکید دارد لایحه پیشنهادی او برای کاهش مالیات بهدلیل مخالفت اعضای تندرو این حزب، رد شد. جمهوریخواهان تندرو خواستار کاهش بیشتر هزینههای دولتی هستند.
با وجود اینکه دونالد ترامپ از جمهوریخواهان خواسته بود برای حمایت از لایحه اتحاد خود را حفظ کنند، این موضوع در کمیته بودجه مجلس نمایندگان به رأیگیری گرفت. رئیسجمهور امریکا پیشتر در یادداشتی در شبکه اجتماعی خود نوشت: «ما به خودنمایان در حزب جمهوریخواه نیازی نداریم. حرفزدن را متوقف کنید و کار را انجام دهید.»
پنج نفر از ۲۱ جمهوریخواه عضو این کمیته با تصویب این لایحه مخالفت کردند و گفتند تا زمانی که مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، با کاهش بیشتر بودجه «برنامه بهداشتی مدیکِید» برای شهروندان کمدرآمد و لغو کامل مشوقهای مالیاتی انرژی سبز موافقت نکند، از این طرح حمایت نخواهند کرد.
رالف نورمن، چیپ روی، اندرو کلاید، جاش برچین و لوید اسمکر، نمایندگان جمهوریخواه به همراه تمامی ۱۶ عضو دموکرات کمیته به این لایحه رأی منفی دادند. چیپ روی در توضیح رای خود گفت: «ما در حال نوشتن چکهایی هستیم که توان نقد کردن آنها را نداریم و این فرزندان ما خواهند بود که بهای آن را میپردازند.»
کمیته بودجه سپس اعلام کرد که جلسهای فوقالعاده یکشنبه شب برگزار خواهد کرد تا این لایحه را مجدداً بررسی کند.
این رأیگیری شکست موقتی برای طرح دونالد ترامپ در کنگرهای محسوب میشود که تحت کنترول جمهوریخواهان است و تاکنون هیچ یک از طرحهای قانونی رئیسجمهور را رد نکرده بود.
جودی آریگتون، رئیس کمیته بودجه مجلس، بر اهمیت این لایحه برای رأیدهندگانی تأکید کرد که دونالد ترامپ را به کاخ سفید فرستادند و کنترول کنگره را به جمهوریخواهان سپردند.
قانونگذاران ابراز امیدواری کردند که تا پایان هفته با جانسون برای اصلاح لایحه به توافق برسند. این طرح شامل تمدید کاهش مالیاتهای دوره اول ریاستجمهوری ترامپ میشود که به گفته کمیته مشترک مالیاتی کنگره، طی ۱۰ سال آینده ۳.۷۲ تریلیون دالر به کسری بودجه اضافه خواهد کرد.
یافتههای جدید نشان میدهد که جهان بسیار سریعتر از آنچه پیشبینی میشد بهسوی نابودی پیش میرود. البته محققان تاکید کردهاند که «خوشبختانه» هنوز زمان زیادی پیشرو داریم.
فرضیه پیشین درباره زمان نابودی جهان ۱۰ به توان ۱۱۰۰ سال بود، یعنی عددی با ۱۱۰۰ صفر اما تخمین جدید خبر میدهد که فروپاشی جهان در ۱۰ به توان ۷۸ سال دیگر رخ خواهد داد.
نتایج پژوهشی در این زمینه، در مقالهای با عنوان «جهان سریعتر از تصور قبلی در حال فروپاشی است، اما همچنان زمان زیادی باقی مانده» در مجله کیهانشناسی و فیزیک ذرات کیهانی منتشر شده است.
پایان جهان چطور محاسبه شده است؟
ستارگانی مشهور به کوتولههای سفید با دوامترین اجرام کیهانیِ شناختهشدهاند و دانشمندان بر این باورند که این ستارگان آخرین بقایای جهان خواهند بود. زمان مرگ این ستارهها بهعنوان پایان جهان تلقی میشود. ۱۰ به توان ۷۸ مدتزمان مرگ ستارههای کوتوله سفید است.
گروهی هلندی متشکل از یک متخصص سیاهچالهها، یک متخصص فیزیک کوانتوم و یک ریاضیدان در پژوهشی که نتیجهاش سال ۲۰۲۳ منتشر شد نشان داده بودند که نهتنها سیاهچالهها بلکه سایر اجرام مانند ستارگان نوترونی هم ممکن است طریق فرایندی شبیه به تابش هاوکینگ «تبخیر» میشوند.
با انتشار آن مقاله پرسشهای بسیاری درباره مدت زمان این فرایند طرح و سبب شد این دانشمندان پژوهش جدیدی را آغاز کنند. اکنون نتیجه تحقیقات آنها در دو سال گذشته منتشر شده است.
محاسبات این مطالعه بر پایه نظریه تابش هاوکینگ بنا شده است؛ نظریهای که نخستینبار در سال ۱۹۷۵ از سوی استیون هاوکینگ مطرح شد. این نظریه میگوید که بر خلاف نظریه نسبیت، ذرات و تابش میتوانند از سیاهچاله فرار کنند.
در لبه سیاهچاله، دو ذره مجازی شکل میگیرند؛ یکی به درون سیاهچاله کشیده میشود و دیگری فرار میکند. در نهایت، این فرآیند بهتدریج باعث میشود که سیاهچالهها به شکل ذرات و تابش تجزیه شوند. زمان لازم برای این فرآیند به چگالی جسم بستگی دارد. بهعنوان مثال، ستارگان نوترونی و سیاهچالههای ستارهای به ۱۰ به توان ۶۷ سال نیاز دارند. نظریه نسبیت اینشتین میگوید که سیاهچالهها فقط میتوانند رشد کنند.