رزا اوتونبایوا، رئيس یوناما با آکان رحمتولین، معاون وزارت خارجه قزاقستان در آستانه دیدار کرده است. وزارت خارجه قراقستان گفت دو طرف درباره همکاری در زمینه ارتقای ثبات و توسعه پایدار در افغانستان، از جمله در بخش بهداشت، آموزش، زیرساخت و اشتغال گفتوگو کردند.
این وزارت روز سهشنبه در خبرنامهای نوشت که نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل برای افغانستان و معاون وزارت خارجه قزاقستان، همچنین درباره هماری با دفتر مقابله با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل در افغانستان نیز رایزنی کردند.
رئيس یوناما برای شرکت در مجمع بینالمللی آستانه که قرار است در روزهای ۲۹ و ۳۰ می برگزار شود، به قزاقستان رفته است.
الیور استولپه، نماینده دفتر مقابله با مواد مخدر و جرایم ملل متحد برای افغانستان نیز در این دیدار حضور داشته است.
قراقستان گفت که معاون وزیر خارجه با رئيس یوناما همچنین درباره پروژههای مشترک احتمالی در چارچوب تأسیس مرکز منطقهای سازمان ملل برای اهداف توسعه پایدار در آسیای میانه و افغانستان در شهر آلماتی، صحبت کردند.
مقامهای قزاقستانی در این دیدار تاکید کردند که این کشور بهطور مستمر به افغانستان کمکهای بشردوستانه از جمله مواد غذایی، کالاهای ضروری، دارو و همچنین حمایت از ابتکارات آموزشی ارائه کرده است.
در پی خودکشی یک خلبان پیشین ارتش افغانستان در شهر مشهد، آرش نصراصفهانی، پژوهشگر ایرانی، از وضعیت نگرانکننده مهاجران افغان، بهویژه نظامیان پیشین، در ایران پرده برداشت. او گفت که این افراد تحت فشار روانی شدید و در فضای ترس دایمی زندگی میکنند.
روز یکشنبه، ۲۸ ثور، محمدامیر توسلی، خلبان پیشین ارتش افغانستان، پس از دریافت برگه خروج از ایران، دست به خودکشی زد. این رویداد بار دیگر نگاهها را به شرایط پرمخاطره نظامیان پناهگرفته افغان در ایران جلب کرده است.
نصراصفهانی در گفتوگو با روزنامه شرق که روز دوشنبه نشر شد، تاکید کرد که بسیاری از نظامیان پیشین افغان حتی از مراجعه به سفارت افغانستان در تهران خودداری میکنند، چرا که نگران شناسایی از سوی طالبان یا بازگرداندهشدن به افغانستان هستند. او گفت: «این افراد بهدلیل ترس از اخراج، در حالت اضطراب مداوم به سر میبرند.»
این پژوهشگر هشدار داد که تصمیم اخیر وزارت داخله ایران مبنی بر ابطال برگههای سرشماری حدود دو میلیون مهاجر افغان، وضعیت شمار زیادی از این نظامیان را که پیشتر با مدارک قانونی وارد ایران شده بودند، بحرانیتر کرده است.
او با اشاره به مهلت ششماهه تعیینشده برای خروج مهاجران بدون مدرک، گفت که وضعیت نظامیان پیشین افغان در ایران، آمیخته با سطح بالایی از تردید و ترس از خشونت طالبان در صورت بازگشت است.
آرش نصراصفهانی به گزارشهایی استناد کرد که نشان میدهد شماری از بازگشتکنندگان افغان، بهویژه نظامیان سابق، بلافاصله پس از ورود به افغانستان در دادگاههای صحرایی محاکمه و حتی در مرز اعدام شدهاند. او گفت: «طالبان افرادی را که مظنون به آسیبرساندن یا کشتن اعضایشان هستند، در فهرستهای سیاه قرار دادهاند.»
وی همچنین هشدار داد که بازگرداندن نظامیان سابق میتواند منجر به «شکنجه، بازداشت، محرومیت و حتی مرگ» آنان شود. به گفته او، شماری از این افراد اکنون بدون هیچگونه مدرک اقامتی، بهصورت پنهانی در ایران زندگی میکنند، چرا که نگران شناسایی و بازگرداندهشدن هستند.
این پژوهشگر از دولت ایران خواست تا در قبال مهاجران افغان، بهویژه افراد در معرض خطر، مطابق تعهدات و کنوانسیونهای بینالمللی رفتار کند. او گفت: «اجرای طرح ابطال برگههای سرشماری، ضربهای جدی به امنیت روانی و زیستی کسانی زده است که تلاش داشتهاند پس از سقوط کابل، زندگیشان را در شرایطی پایدارتر بازسازی کنند.»
نصراصفهانی همچنین تاکید کرد که برخی جریانهای سیاسی و رسانهای داخلی، حضور نظامیان افغان را تهدیدی برای امنیت ملی جلوه دادهاند. به گفته او، چنین رویکردی بر سیاستگذاریها تاثیر گذاشته و باعث شده دولت، بهجای بررسی وضعیت حقوقی و انسانی این افراد، صرفاً با نگاه امنیتی به آنان برخورد کند.
جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که مهاجران فاقد مدرک اقامت را ازاین کشور اخراج خواهد کرد. اما فعالان حوزه مهاجرت هشدار میدهند که چنین اقداماتی بدون درنظر گرفتن شرایط خاص پناهجویان، بهویژه نظامیان پیشین، میتواند پیامدهای انسانی جبرانناپذیری داشته باشد.
سعیدالله سعید، مسئول یکی از کمپهای فرماندهی امنیه طالبان در کابل میگوید بدون اجازه رهبر طالبان، هیچگونه «عملیات جهادی» در خارج از افغانستان مجاز نیست. او تاکید میکند که اگر رهبر طالبان دستور نداده باشد، هیچکس حق ندارد به میل شخصی خود برای جهاد به خارج برود.
در مراسمی که از سوی فرماندهی امنیه طالبان برای فراغت از جنگجویانش در کابل برگزار شده بود، سعیدالله سعید، مسئول کمپ حضرت حمزهفرماندهی امنیه این گروه، از رفتن به جنگ در خارج از افغانستان بدون دستور هبتالله آخمدزاده رهبر طالبان انتقاد کرد.
او در سخنانش گفت: «وقتی امیر برایت نعره میزند که نرو، پس نرو؛ حتی اگر گلویت بریده شود، باز هم تو سخن امیر را قبول نمیکنی. چرا سرپیچی میکنی؟ آیا جهاد را بر اساس هوای نفس خود انجام میدهی یا بر پایه اطاعت؟»
این اظهارات در یک ویدیویی که شبکه طلوعنیوز از این مراسم منتشر کرده، ثبت شده است. سعید در ادامه میگوید: «نخست باید جهاد را بشناسیم و از علمای دین در مورد آن بپرسیم تا بفهمیم که آیا جهاد روا است یا نه.»
نزدیک به دو سال پیش، ملا عبدالروف، یکی از اعضای ریاست دارالافتا در دادگاه عالی طالبان، فتوا داد که جنگ در پاکستان جهاد حساب نمیشود. او تاکید کرده بود که تعهد طالبان در موافقنامه دوحه مبنی بر عدم انجام جهاد در خارج از افغانستان، مطابق شریعت است.
ملا عبدالروف گفته بود که جهاد در خارج از کشور نه بر رهبر طالبان فرض است و نه بر مردم.
یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان نیز به تاریخ ۱۴ اسد ۱۴۰۲، گفته بود که «اگر کسی با نیت جنگ از افغانستان به خارج برود، آن جنگ جهاد محسوب نمیشود.»
پیش از این، نماینده ویژه پاکستان برای افغانستان گفته بود که برخی از نیروهای طالبان به داعش، تحریک طالبان پاکستان و دیگر گروههای شبهنظامی پیوستهاند. پاکستان بر طالبان فشار آورده است که جلو شرکت اعضای خود در حملات شبه نظامیان اسلامگرا در پاکستان را بگیرد.
روزنامه پاکستانی اکسپرس تریبون روز گذشته از اقدامات جدی حکومت طالبان در برابر تحریک طالبان پاکستان و اعضای افغان این گروه خبر داده است.
این روزنامه پاکستانی به نقل از یک منبع آگاه از مذاکرات پشت درهای بسته میان طالبان و پاکستان نوشت اداره طالبان برای اولین بار رضایت پاکستان را در مورد مبارزه با گروههای مخالف این کشور بدست آورده است.
افغانستان اینترنشنال نیز در ماههای عقرب و قوس سال گذشته گزارش داده بود که استخبارات طالبان فرماندهانی را دستگیر و زندانی کردهاند که جنگجویان طالبان افغان را برای شرکت در نبردهای شبه نظامیان با نیروهای پاکستان تشویق میکردند.
مرکز آزادی بیان با انتشار بیانیهای هشدار داده است که دهها خبرنگار افغان ساکن ترکیه با خطر جدی اخراج و بازگشت اجباری به افغانستان مواجه اند.
این سازمان حامی خبرنگاران، از سازمان ملل و سایر نهادهای بینالمللی خواسته است تا فوراً برای حفاظت و انتقال این خبرنگاران به کشوری دیگر اقدام کنند.
بر پایه این بیانیه، ۵۰ خبرنگار افغان که پس از سقوط کابل به ترکیه پناه بردهاند، با خطر اخراج مواجهاند. مرکز خبرنگاران گفت که از این میان، ۱۰ نفر موفق به تمدید اقامت خود نشده و در وضعیت حقوقی مبهمی قرار دارند، در حالی که ۲۰ نفر دیگر قبلاً اخطار رسمی اخراج دریافت کرده اند.
بربنیاد بیانیه این نهاد، شماری از این روزنامهنگاران، با وجود آنکه از سوی کمیساری عالی پناهندگان سازمان ملل بهعنوان پناهجویان نیازمند حفاظت شناخته شدهاند، سالهاست که در ترکیه بلاتکلیف ماندهاند.
به گفته این مرکز، این خبرنگاران زیر فشار روانی، اقتصادی و ناامنی فردی قرار داشته و در صورت اخراج در افغانستان آسیب خواهند دید.
ترکیه مانند دیگر کشورهای منطقه، میزبان شمار زیادی از مهاجران افغان دارای اسناد اقامت و فاقد مدارک اقامت است. این کشور به طور پیوسته به اخراج پناهجویان افغان پرداخته است که امیدوارند از طریق قانونی یا از مسیر قاچاق به کشورهای غربی مهاجرپذیر بروند.
با بهبود مناسبات حکومت طالبان و ترکیه، اخراج مهاجران افغان در معرض خطر نیز در این کشور تشدید شده است.
مرکز آزادی بیان گفت شرایط این روزنامهنگاران پس از تصرف سفارت افغانستان در انقره و قنسولگری آن در استانبول توسط طالبان وخیمتر شده است.
مرکز آزادی بیان در بیانیه خود از کمیساری عالی سازمان ملل برای پناهندگان خواسته است تا فوراً اقدامات لازم برای توقف اخراج اجباری خبرنگاران افغان از ترکیه را آغاز کند. این نهاد همچنین بر ضرورت تسهیل اسکان مجدد این خبرنگاران در کشورهای ثالث بهعنوان راهحلی پایدار برای تامین امنیت و کرامت انسانی آنان تاکید کرده است.
در این بیانیه، همچنین بر اهمیت ارائه حمایتهای بشردوستانه و دسترسی این خبرنگاران به خدمات اساسی مانند کمکهای حقوقی و مراقبتهای صحی در ترکیه تاکید شده است.
دادگاه عالی طالبان اعلام کرد که بهدلیل رویتنشدن ماه در سراسر کشور، روز شنبه ۱۷ جوزا که برابر با ۱۰ ماه ذیالحجه میشود، نخستین روز عید قربان در افغانستان خواهد بود. این در حالیست که عربستان سعودی و چند کشور اسلامی دیگر روز جمعه ۱۶ جوزا را اول عید قربان اعلام کردند.
بر اساس اعلامیه دادگاه عالی طالبان که سهشنبه، ششم جوزا منتشر شد، از سوی این دادگاه ۱۶ جوزا روز عرفه و ۱۷ جوزا که روز شنبه هفته آینده میشود، روز اول عید قربان اعلام شده است.
در همین حال کمیته رویت هلال عربستان سعودی روز سهشنبه رویت هلال ماه ذیالحجه را تایید کرد.
بر این اساس، در عربستان سعودی عید قربان در روز جمعه، برگزار خواهد شد.
کمیته رویت هلال عربستان سعودی، نهادی رسمی تحت نظارت دادگاه عالی این کشور است که مسئولیت تعیین آغاز و پایان ماههای قمری را بر عهده دارد.
در پی افزایش اعتراضات و درگیریها در بدخشان، عبدالحق وثیق، رئیس اداره استخبارات طالبان، به این ولایت سفر کرده است. منابع آگاه به افغانستان اینترنشنال گفتند که وثیق روز سهشنبه با مقامات محلی بدخشان دیدار داشته است.
هنوز جزییاتی درباره محتوای صحبتهای وثیق با مقامهای این گروه در بدخشان در دست نیست.
در روزهای اخیر، ولسوالی جرم بدخشان شاهد درگیریهایی میان طالبان و کشاورزان برسر تخریب مزارع خشخاش بوده است. همچنین، یک شبه نظامی و عالم شناختهشده سلفی در ولسوالی شهدا به دست طالبان کشته شده است.
در پی این درگیریها، کشاورزان معترض با حمایت طالبان بدخشی، از عملکرد والی و دیگر مسئولان محلی این ولایت ابراز نارضایتی کرده اند و خواهان برکناری والی شده اند.
همزمان با این اعتراضات، فصیحالدین فطرت، لوی درستیز، و امامالدین، از فرماندهان ارشد طالبان روز گذشته با مردم محلی و والی و دیگر مقامات اداره طالبان در این ولایت دیدار داشتند.
سفر عبدالحق وثیق، رئیس قدرتمند اداره استخبارات، به بدخشان نشاندهنده نگرانی طالبان از وضعیت پیشآمده در این ولایت شمال شرقی افغانستان است. درگیریهای مکرر میان مردم محلی و طالبان بر سر تخریب مزارع خشخاش، به چالشی بزرگ برای طالبان تبدیل شده است. سال گذشته نیز درگیریهایی بین طالبان و کشاورزان در بدخشان صورت گرفته بود.
سفر وثیق به بدخشان همچنین حاکی از آن است که ملا هبتالله، رهبر طالبان، دیگر به توانایی فصیحالدین و امامالدین که از چهرههای با نفوذ طالبان در بدخشان حساب میشوند، اعتماد کامل ندارد.
بدخشان از ولایات کلیدی شمال شرق افغانستان است که به دلیل مرز مشترک طولانی با کشورهای آسیای مرکزی و چین، و همچنین وجود پایگاههای داعش و دیگر گروههای رادیکال منطقهای، اهمیت ویژهای دارد.
این ولایت همچنین دارای معادن گرانبها است که سالها منبع درآمد طالبان و دیگر گروههای شبهنظامی محلی بوده است.
