مرزبانان پاکستانی و نیروهای طالبان در گذرگاه مرزی انگور اده به مناسبت عید قربان، در اقدامی نمادین به یکدیگر شیرینی اهدا کردند. فرمانده محلی نیروهای مرزی پاکستان ضمن تبریکی عید، برای نیروهای طالبان شیرینی فرستاد و طالبان نیز در پاسخ، به پرسنل پاکستانی شیرینی هدیه کردند.
این اقدام در حالی صورت گرفت که طی چهار سال گذشته، مرزبانان دو طرف بارها در خطوط مرزی و گذرگاهها درگیریهایی داشتهاند که منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از نیروهای هر دو طرف شده است.
ناظران معتقدند که پس از دورهای از تنشها و اتهامزنیهای متقابل، روابط بین طالبان و پاکستان در روزهای اخیر بهبود یافته است.
اخیراً چین میزبان وزرای خارجه طالبان و پاکستان بود و در پی این نشست، وزارت خارجه چین گفت که دو طرف سطح روابط دیپلوماتیک خود را از کاردار به سفیر ارتقا خواهند داد. پس از این اعلام طالبان و اسلامآباد روابط دیپلوماتیک خود در سطح سفیر گسترش دادند.
در حالیکه مقامات طالبان در کابل و قندهار نماز عید قربان را در کنار هم ادا و سخنرانی کردند، سراجالدین حقانی، وزیر داخله این گروه در مراسم غایب بود و هیچ پیامی به مناسبت عید منتشر نکرده است.
بسیاری از رهبران معمولاً غایب طالبان در ایام عید ظاهر شدند و پیامهای تبریکی منتشر یا در مراسم نماز عید سخنرانی کردند، اما سراجالدین حقانی، که چهره برجسته این گروه پس از رهبر طالبان محسوب میشود در هیچ مراسمی دیده نشد.
تحلیلگران معتقدند غیبت سراجالدین حقانی، که سالها یکی از مهرههای کلیدی طالبان بوده و حضور پررنگی در رسانهها و مناسبتها داشته است، غیرمعمول است.
حقانی که پیشتر در گردهماییهای طالبان سخنرانی میکرد و تصاویرش در رسانهها منتشر میشد، اخیراً بهندرت در انظار عمومی دیده شده و در روزهای عید نیز هیچ تصویر یا پیامی از او منتشر نشده است.
تنها پیام منتشرشده از سوی وزارت داخله طالبان در ایام عید، مربوط به تامین امنیت در تاریخ پنجم جون است که در آن هیچ اشارهای به سراجالدین حقانی نشده است.
حدود دو ماه پیش، حقانی به مناسبت عید فطر سخنرانی کرد و از طالبان خواسته بود پس از پایان رمضان، از اجرای شریعت اسلامی دفاع کنند، فروتنی پیشه کنند و از رفتارهایی که باعث ناراحتی مردم افغانستان میشود، اجتناب ورزند.
وی در آن سخنرانی از ملا هبتالله ستایش کرد و او را رهبری با تواناییهای برجسته توصیف کرده بود.
از سوی دیگر، ملا هبتالله آخندزاده، رهبر غایب طالبان، در مسجد عیدگاه قندهار حدود یک ساعت سخنرانی کرد و به موضوعاتی مانند حمایت از فلسطین، وضعیت زنان، مخالفان و دیگر مسائل پرداخت.
همزمان در ارگ کابل، ملا محمد حسن رئیسالوزرا، ملا برادر و عبدالسلام حنفی، معاونان اقتصادی و اداری و قاضیالقضات طالبان نماز عید را مشترک برگزار کردند. ملا محمد حسن در این مراسم به فرمان تحریمهای دونالد ترامپ واکنش نشان داد.
اما در فاصلهای نزدیک به ارگ، مولوی عبدالکبیر، وزیر مهاجران طالبان، بهصورت جداگانه نماز عید را اقامه کرد. او با وجود تصدی وزارت مهاجران، همچنان در قصر سپیدار اقامت دارد.
کارشناسان معتقدند که اختلافات میان حلقه رهبری ملا هبتالله و سراجالدین حقانی همچنان پابرجاست.
چند ماه پیش، به دلیل همین اختلافات، حقانی برای مدتی از کشور خارج شد، اما با میانجیگری دیگر رهبران طالبان به وزارت داخله بازگشت.
شیرمحمد ستانکزی، معاون سیاسی وزارت خارجه طالبان که به حقانی نزدیک است، نیز به دلیل این اختلافات از چند ماه پیش در خارج از کشور به سر میبرد.
مقامات طالبان در سخنرانیهای عیدی بر همبستگی و اتحاد تاکید کردند اما این گروه در عمل دچار اختلاف هستند.
هبتالله آخندزاده رهبر طالبان نیز پیوسته در سخنرانیهای خود بر اهمیت وحدت و اطاعت میان اعضای این گروه تاکید میکند.
هیئت طالبان به ریاست ضیاءالرحمن الاریوبی، معین علمی وزارت تحصیلات این گروه برای شرکت در سومین مجمع بینالمللی وزیران تحصیلات عالی به جمهوری تاتارستان رفته است. این نشست در روزهای چهارشنبه و پنجشنبه، ۲۱و ۲۲ جوزا در شهر کازان برگزار میشود.
وزارت تحصیلات عالی طالبان روز یکشنبه، ۱۸ جوزا با نشر اعلامیهای نوشت که هیئتی از این وزارت قرار است با نمایندگان کشورهای مختلف پیرامون موضوعات مرتبط با تحصیلات عالی گفتوگو کند.
در این اعلامیه آمده است که مقامهای طالبان در جریان این سفر، با نمایندگان کشورهای اشتراککننده درباره ایجاد برنامههای مشترک علمی، جذب استادان و سایر موضوعات علمی بحث خواهند کرد.
این در حالیست هماکنون آموزش دختران بالاتر از صنف ششم و همچنین تحصیل آنان در دانشگاههای افغانستان ممنوع شده است.
در کنار محدودیتها علیه دانشجویان دختر، استادان دانشگاه نیز با چالشهایی جدی، چون عدم پرداخت معاش از سوی مقامهای طالبان مواجهاند.
سومین مجمع بینالمللی وزیران تحصیلات عالی با عنوان «شکلدهی به آینده» در شهر کازان برگزار خواهد شد. این نشست شامل گردهمایی وزیران آموزش و تحصیلات عالی از کشورهای مختلف و سخنرانی خوشآمدگویی ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، خواهد بود.
احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان، به مناسبت عید قربان با نشر ویدیویی از خالد امیری و حسیب پنجشیری، دو فرمانده جبهه مقاومت، شعری از مولانا را با لحنی کنایهآمیز منتشر کرده است. او در این پیام امیدواری خود را به پایان یافتن وضعیت کنونی افغانستان ابراز کرده است.
احمد مسعود ویدیویی را در شبکههای اجتماعی بازنشر کرده که در آن دیده میشود که خالد امیری و حسیب پنجشیری، دو فرمانده مشهور جبهه مقاومت ملی افغانستان عید را به مردم شادباش میگویند.
در این ویدیو، خالد امیری خسته و فرسوده به نظر میرسد.
خالد امیری، از فرماندهان ارشد جبهه مقاومت ملی افغانستان و از افسران نخبه ارتش پیشین، پس از سقوط کابل به رهبری نبردهای ضد طالبان در پنجشیر پرداخت و نقش مهمی در سازماندهی مقاومت ایفا کرد.
حسیب پنجشیری نیز از فرماندهان برجسته این جبهه است که پس از ورود طالبان به کابل، به مقاومت مسلحانه در زادگاهش ادامه داد.
شعری که رهبر جبهه مقاومت منتشر کرده، از بازگشت امید، آزادی و روشنایی پس از روزهای سخت سخن میگوید.
جملههایی مانند «باز گردد عاقبت این در؟ بلی» و «وارهد عیسی جان زین خر؟ بلی» به شکل نمادین، وضعیت امروز مردم و کشور را به دوران سخت اسارت و چشمانتظاری تشبیه میکنند.
احمد مسعود جبهه مقاومت ملی افغانستان را پس از سقوط کابل در سال ۲۰۲۱ با شعار مبارزه علیه حاکمیت طالبان و تلاش برای ایجاد نظامی فراگیر و عادلانه بنیان گذاشت. در نزدیک به چهار سال گذشته، جبهه مقاومت هرازگاهی حملاتی را علیه مواضع طالبان در ولایتهای پنجشیر، بغلان، تخار و برخی مناطق دیگر انجام داده است.
طالبان همواره گزارشهایی مربوط به حملات جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی افغانستان را تکذیب کرده و این حملات را «بزرگنمایی رسانهای» یا «تبلیغات دشمن» خوانده است.
سازمان حقوق بشر ایران مستقر در ناروی از اجرای حکم اعدام هفت زندانی بهشمول دو افغان در زندان قزلحصار کرج خبر داد. به گفته این سازمان، زندانیان افغان بیش از ۱۰ سال پیش به اتهام «قتل عمد» و «تجاوز» بازداشت شده بودند.
این سازمان حقوق بشری روز یکشنبه، ۱۸ جوزا در اعلامیهای هویت زندانیان اعدامشده افغان را احمدالله اسماعیلی، ۳۱ ساله و شکرالله گزارش کرده است.
در اعلامیه به نقل از منابع آمده است: «احمدالله اسماعیلی اهل ولایت فاریاب افغانستان بود و از ۱۰ سال پیش به اتهام قتل بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.» طبق این اعلامیه، حکم اعدام او روز چهارشنبه، ۱۴ جوزا اجرا شده است.
در این اعلامیه همچنین به نقل از روزنامه جوان آمده است که شکرلله صبح روز یکشنبه، یازدهم جوزا اعدام شده است. طبق این گزارش او در سال ۱۳۹۲ به اتهام «قتل عمد و تجاوز» بازداشت و به اعدام محکوم شده بود.
سازمان حقوق بشر ایران نوشت: «عدم درجهبندی برای قتل عمد در ایران باعث میشود هر نوع قتل فارغ از شدت و ضعف و انگیزه متهم، منجر به صدور حکم اعدام شود.»
سازمانهای حقوق بشری درحالی از اجرای احکام اعدام افغانها در ایران گزارشدهی میکنند که اخیرا بیش از ۸۰ نهاد حقوق بشری در فراخوان مشترک به اعدام افغانها در این کشور واکنش نشان داده و خواستار توقف این روند شدند.
طبق این فراخوان، تعداد اعدامهای شهروندان افغانستان در ایران پس از سلطه دوباره طالبان، از ۱۶ مورد در سال ۲۰۲۲ به ۸۰ مورد در سال ۲۰۲۴ افزایش یافته است.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان از سفربند دونالد ترامپ انتقاد کرد و امریکا را «ظالم» خواند. این نخستین واکنش علنی طالبان به تصمیم اخیر رئیسجمهور امریکا است که ورود شهروندان ۱۲ کشور، از جمله افغانستان به ایالات متحده را ممنوع میکند. این فرمان قرار است از بامداد دوشنبه اجرایی شود.
رهبر طالبان روز شنبه، ۱۷ جوزا در سخنرانی عیدی خود گفت: «شهروندان ۱۲ کشور از ورود به امریکا منع شدهاند و افغانها نیز اجازه ورود ندارند. چرا؟ چون آنها ادعا میکنند که حکومت افغانستان بر مردمش کنترول ندارد. پس، ای ظالم! آیا این چیزی است که آن را دوستی با بشریت مینامید؟»
رهبر طالبان امریکا را مسئول کشتهشدن زنان و کودکان فلسطینی در غزه دانست و این موضوع را به ممنوعیت سفر مرتبط کرد. هبتالله افزود: «شما دست به اقداماتی میزنید که فراتر از تحمل است.»
هبتالله آخندزاده در انتقاد به کسانی که خواستار روابط با امریکا هستند گفت: « بعضی مردم از دوستی با امریکا خوشحال هستند و آن را به خود کامیابی میدانند.»
او اما امریکا را «ظالم بزرگ» خواند که به گفتهی او، «امروز در فلسطین همان کاری را میکند که دیروز در افغانستان میکرد.»
انتقاد رهبر طالبان از امریکا در حالی صورت میگیرد که مقامات این گروه خواستار برقراری روابط با واشنگتن اند و بارها از حکومت امریکا خواستهاند تا اداره شان را به رسمیت بشناسد.
دلیل اعمال ممنوعیت سفر به امریکا
ترامپ در باره دلیل صدور ممنوعیت سفر شهروندان دوازده کشور از جمله افغانستان به امریکا گفت که این اقدام بهمنظور حفاظت از شهروندان امریکایی در برابر «اتباع خارجیای که قصد انجام حملات تروریستی، تهدید امنیت ملی، ترویج ایدیولوژی نفرتافزا یا سوءاستفاده از قوانین مهاجرت برای اهداف شوم را دارند» اتخاذ شده است.
اداره ترامپ استدلال میکند که افغانستان فاقد یک مرجع مرکزی معتبر برای صدور پاسپورت یا اسناد مدنی است و نیز فاقد سیستم مناسب برای بررسی و ارزیابی متقاضیان میباشد.
نیویارک پست نوشته است که یکی از دلایل اعمال این ممنوعیت بر افغانها، نرخ بالای تخطی آنها از مهلت ویزا هنگام سفر به امریکا است.
هرچند در سفربند ترامپ استثناهای برای برخی شهروندان افغانستان که با امریکاییها کار کردهاند وجود دارد.
ترامپ در ماه جنوری یکی از برنامههای اصلی پذیرش پناهندگان را به حالت تعلیق درآورد، که عملاً حمایت از افغانهایی را که با امریکا همکاری کرده بودند متوقف کرد و دهها هزار تن از آنها را در حالت بیسرنوشتی رها کرد.