رئيس سازمان افغان ایواک: خلیلزاد قابل اعتماد نیست

ملا حسن آخند روز گذشته در سخنرانی به مناسبت عید قربان در ارگ، از مخالفان، از جمله کسانی‌که با امریکایی‌ها همکاری کرده‌اند، خواست به افغانستان بازگردند و تاکید کرد که طالبان عفو عمومی اعلام کرده و قصد آسیب زدن به کسی را ندارد.

زلمی خلیلزاد نماینده سابق امریکا برای افغانستان، پیام ملا حسن آخند به مخالفان طالبان را مثبت خواند.

اما فوزیه کوفی تاکید کرد که بسیاری از بازگشت‌کنندگان، به‌ویژه نیروهای امنیتی سابق، پس از ورود به افغانستان با بازداشت، شکنجه یا اعدام مواجه شده‌اند. او تاکید کرد که شواهد معتبری از قتل‌های هدفمند نیروهای امنیتی سابقی که به کشور بازگشته‌اند، وجود دارد.

نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) قتل نظامیان سابق را تایید کرده است.

یوناما در ثور ۱۴۰۳ در گزارشی نوشت که به رغم اعلام عفو عمومی، طالبان بازداشت، شکنجه و کشتار کارمندان و نظامیان حکومت پیشین را ادامه داده است. این دفتر طی سه ماه، ۳۸ مورد بازداشت، ۱۰ مورد شکنجه و بدرفتاری و دست‌کم ۴ مورد قتل فراقانونی کارمندان و نظامیان حکومت پیشین توسط طالبان را ثبت کرده است.

طالبان گزارش‌ها درباره قتل نظامیان پیشین را تکذیب و آن را تبلیغات علیه خود قلمداد کرده است.

وزارت خارجه امریکا قبلا درباره برخورد انتقام‌جویانه طالبان با نیروهای امنیتی پیشین افغانستان ابراز نگرانی کرده بود.

مقامات طالبان می‌گویند که با تسلط این گروه جنگ به پایان رسیده و امنیت برقرار است. این گروه کمیسیون دعوت از مخالفان را ایجاد کرده است. اما هیچ یک از چهره‌های درشت سیاسی به دعوت طالبان پاسخ مثبت نداده است. به استثنای حامد کرزی و عبدالله عبدالله رهبران حکومت پیشین که از قبلا در کابل بودند، همه چهره‌های شاخص سیاسی غیرطالب در بیرون از کشور حضور دارند.

مخالفان سیاسی طالبان قبلا گفته بودند که این گروه در پی گفت‌وگو و مصالحه نیست و از آنان بیعت می‌خواهد. آنان تاکید کردند که تحت هیچ شرایطی با طالبان «بیعت» نخواهند کرد.

به گفته این منابع، اگرچه برخی از بازداشت‌شدگان پس از چند ساعت آزاد شده، اما هنوز حدود ۵۰ نفر در بازداشت طالبان به سر می‌برند.

طالبان برخلاف بسیاری از کشورهای اسلامی، از جمله عربستان سعودی با یک روز تاخیر روز شنبه مراسم عید قربان را برگزار کرد. با این حال، در برخی مناطق افغانستان، از جمله ولایت دایکندی، مردم روز جمعه عید را برگزار کردند که این اقدام با واکنش شدید طالبان مواجه شد.

در جمهوری اسلامی ایران نیز جمعه روز نخست عید قربان بود.

منابع روز یک‌شنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که در مرکز دایکندی و در ولسوالی اشترلی، جمعی از ملاها و افرادی که روز جمعه نماز عید برگزار و قربانی کرده بودند، بازداشت شده‌اند. به گفته منابع، طالبان تعدادی را آزاد کرده اما هنوز حدود ۵۰ نفر در بند طالبان است.

در افغانستان، از گذشته‌های دور، عید قربان بر اساس تقویم رسمی عربستان سعودی تجلیل می‌شد، اما طالبان در سال‌های اخیر این سنت را تغییر داده و روزهای متفاوتی را برای عید تعیین می‌کند. این تصمیم طالبان با حساسیت‌هایی در میان مردم همراه بوده است.

باشندگان کابل یکشنبه، ۱۸ جوزا از وقوع آتش‌سوزی در یک بازار لیلامی در منطقه کمپنی، ناحیه پنجم کابل خبر داد. شاهدان عینی گفتند که همه دکان‌های این بازار آتش گرفته است.

عبدالمین قانع، سخنگوی وزارت داخله طالبان گفت در مجموع ۱۳۹ مغازه از آتش‌سوزی نجات یافته و آتش‌نشانی از یک خسارت مالی بزرگ جلوگیری کرده است.

او روز یکشنبه در اکس نوشت که بر اساس تحقیقات اولیه، علت اصلی آتش‌سوزی مشکل برقی بوده است.

منابع محلی به افغانستان اینرنشنال گفتند که آتش‌سوزی خسارات مالی هنگفتی به جا گذاشته است. نیروهای آتش‌نشانی طالبان در محل حضور یافته‌ بودند، اما آتش‌سوزی با تاخیر مهار شد.

یک شاهد عینی به افغانستان اینترنشنال گفت در پایانه این بازار یک آنتن شبکه‌های مخابراتی قرار دارد که آتش آن به تانکر مواد سوخت آن نیز سرایت کرده و سبب گسترش آتش‌سوزی شده است.

این شاهد عینی افزود که پزشکان و بیماران از این مرکز صحی خارج شدند و مسئولان این شفاخانه در حال تخلیه وسایل و تجهیزات خود هستند. تاکنون علت اصلی آتش‌سوزی مشخص نیست؛ اما شاهدان عینی گفتند که احتمالا آتش از یک تیر برق در این بازار آغاز شده باشد.

تاکنون آمار دقیق مغازه‌های سوخته و خسارات این آتش‌سوزی اعلام نشده است.

ویدئوهایی که از این آتش‌سوزی به افغانستان اینترنشنال رسیده، دود عظیم ناشی از آتش‌سوزی را نشان می‌دهند.

این اقدام در حالی صورت گرفت که طی چهار سال گذشته، مرزبانان دو طرف بارها در خطوط مرزی و گذرگاه‌ها درگیری‌هایی داشته‌اند که منجر به کشته و زخمی شدن تعدادی از نیروهای هر دو طرف شده است.

ناظران معتقدند که پس از دوره‌ای از تنش‌ها و اتهام‌زنی‌های متقابل، روابط بین طالبان و پاکستان در روزهای اخیر بهبود یافته است.

اخیراً چین میزبان وزرای خارجه طالبان و پاکستان بود و در پی این نشست، وزارت خارجه چین گفت که دو طرف سطح روابط دیپلوماتیک خود را از کاردار به سفیر ارتقا خواهند داد. پس از این اعلام طالبان و اسلام‌آباد روابط دیپلوماتیک خود در سطح سفیر گسترش دادند.

بسیاری از رهبران معمولاً غایب طالبان در ایام عید ظاهر شدند و پیام‌های تبریکی منتشر یا در مراسم نماز عید سخنرانی‌ کردند، اما سراج‌الدین حقانی، که چهره‌ برجسته این گروه پس از رهبر طالبان محسوب می‌شود در هیچ مراسمی دیده نشد.

تحلیلگران معتقدند غیبت سراج‌الدین حقانی، که سال‌ها یکی از مهره‌های کلیدی طالبان بوده و حضور پررنگی در رسانه‌ها و مناسبت‌ها داشته است، غیرمعمول است.

حقانی که پیش‌تر در گردهمایی‌های طالبان سخنرانی می‌کرد و تصاویرش در رسانه‌ها منتشر می‌شد، اخیراً به‌ندرت در انظار عمومی دیده شده و در روزهای عید نیز هیچ تصویر یا پیامی از او منتشر نشده است.

تنها پیام منتشرشده از سوی وزارت داخله طالبان در ایام عید، مربوط به تامین امنیت در تاریخ پنجم جون است که در آن هیچ اشاره‌ای به سراج‌الدین حقانی نشده است.

حدود دو ماه پیش، حقانی به مناسبت عید فطر سخنرانی کرد و از طالبان خواسته بود پس از پایان رمضان، از اجرای شریعت اسلامی دفاع کنند، فروتنی پیشه کنند و از رفتارهایی که باعث ناراحتی مردم افغانستان می‌شود، اجتناب ورزند.

وی در آن سخنرانی از ملا هبت‌الله ستایش کرد و او را رهبری با توانایی‌های برجسته توصیف کرده بود.

از سوی دیگر، ملا هبت‌الله آخندزاده، رهبر غایب طالبان، در مسجد عیدگاه قندهار حدود یک ساعت سخنرانی کرد و به موضوعاتی مانند حمایت از فلسطین، وضعیت زنان، مخالفان و دیگر مسائل پرداخت.

همزمان در ارگ کابل، ملا محمد حسن رئیس‌الوزرا، ملا برادر و عبدالسلام حنفی، معاونان اقتصادی و اداری و قاضی‌القضات طالبان نماز عید را مشترک برگزار کردند. ملا محمد حسن در این مراسم به فرمان تحریم‌های دونالد ترامپ واکنش نشان داد.

اما در فاصله‌ای نزدیک به ارگ، مولوی عبدالکبیر، وزیر مهاجران طالبان، به‌صورت جداگانه نماز عید را اقامه کرد. او با وجود تصدی وزارت مهاجران، همچنان در قصر سپیدار اقامت دارد.

کارشناسان معتقدند که اختلافات میان حلقه رهبری ملا هبت‌الله و سراج‌الدین حقانی همچنان پابرجاست.

چند ماه پیش، به دلیل همین اختلافات، حقانی برای مدتی از کشور خارج شد، اما با میانجی‌گری دیگر رهبران طالبان به وزارت داخله بازگشت.

شیرمحمد ستانکزی، معاون سیاسی وزارت خارجه طالبان که به حقانی نزدیک است، نیز به دلیل این اختلافات از چند ماه پیش در خارج از کشور به سر می‌برد.

مقامات طالبان در سخنرانی‌های عیدی بر همبستگی و اتحاد تاکید کردند اما این گروه در عمل دچار اختلاف هستند.

هبت‌الله آخندزاده رهبر طالبان نیز پیوسته در سخنرانی‌های خود بر اهمیت وحدت و اطاعت میان اعضای این گروه تاکید می‌کند.