تهدید مشاور خامنه‌ای: جنگ تمام شود به حساب رافائل گروسی هم می‌رسیم

با درنظرداشت این وضعیت، چشم‌انداز تداوم و تشدید درگیری بین این دو کشور، تردیدهای مبنی بر ظرفیت مالی تهران و تل‌آویو را برای تامین هزینه‌های جنگ به‌وجود آورده است.

هزینه‌های جنگ اسرائیل در غزه و ایران
بر مبنای گزارش روزنامه اقتصادی اسرائیلی کالکالیست، هزینه مجموعی جنگ در غزه تا پایان سال ۲۰۲۴ بیش از ۶۷.۵ میلیارد دالر برآورد شده است.
در واقع تهاجم بلندمدت اسرائیل در غزه از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون و تنش‌های اخیر با ایران، این کشور را وارد پرهزینه‌ترین دوره درگیری در تاریخ خود کرده‌ است.
پیشتر خبرگزاری اسرائیلی «وای‌نت» به نقل از مشاور مالی سابق ستاد ارتش اسرائیل گزارش داد که فقط دو روز نخست جنگ با ایران برای اسرائیل حدود ۱.۴۵ میلیارد دالر هزینه داشته است. ادامه جنگ با ایران می‌تواند هزینه‌های جنگ غزه را در کمتر از هفت هفته پشت سر بگذارد.
اسرائیل پیش از تشدید درگیری با ایران نیز، بودجه دفاعی خود را به‌شدت افزایش داده بود. این بودجه از ۱۷ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۳، به ۲۸ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۴ رسید. پیش‌بینی‌ها برای سال ۲۰۲۵ حاکی از افزایش آن تا ۳۴ میلیارد دالر است.
با این‌حال رشد اقتصادی اسرائیل در سال ۲۰۲۵ از ۴.۳ درصد به ۳.۶ درصد کاهش یافته است.
بر مبنای گزارش‌ها حدود ۶۰ هزار شرکت اسرائیلی در سال ۲۰۲۴ به دلیل کمبود نیروی کار، اختلال در لجستیک و بی‌اعتمادی اقتصادی تعطیل شدند.
با تشدید تنش‌ها بین اسرائیل و جمهوری اسلامی، آژانس بین‌المللی خدماتی و اطلاعاتی «اس پی» مستقر در امریکا، روز سه‌شنبه هشدار شدیدی درباره شکنندگی اقتصاد اسرائیل صادر کرد.

این آژانس اعلام کرد که در صورت ادامه جنگ اسرائیل، به‌ویژه در صورت پاسخ استراتژیک ایران، ممکن است رتبه مالی اسرائیل سقوط کرده و در صورت وقوع این امر، احتمالا قرضه خواهی اسرائیل نیز افزایش می‌باید و اعتماد سرمایه‌گذاران نیز به اقتصاد این کشور کاهش خواهد یافت.

هزینه جنگ برای جمهوری اسلامی
به گزارش الجزیره، با آغاز درگیری اسرائیل و جمهوری اسلامی، صادرات نفت ایران به‌شدت کاهش یافته است. پیش‌بینی می‌شود صادرات نفت خام و گاز ایران در هفته آتی از ۲۴۲ هزار بشکه به ۱۰۲ هزار بشکه در روز برسد.
صادرات از جزیره خارگ که بیش از ۹۰ درصد نفت ایران از آن صادر می‌شود از روز جمعه به‌طور کامل متوقف شده است.
الجزیره نوشت که در سال ۲۰۲۵، ایران به‌طور میانگین ۳.۴ میلیون بشکه در روز نفت خام تولید کرده که طبق گزارش اداره اطلاعات انرژی امریکا، چین خریدار اصلی خارجی آن است.
علاوه بر آن، ایران پس از حملات موشکی اسرائیل، بخشی از تولید گاز میدان پارس جنوبی در خلیج فارس را به حالت تعلیق درآورد. پارس جنوبی، بزرگ‌ترین میدان گازی جهان است و حدود ۸۰ درصد گاز تولیدی ایران را تامین می‌کند.

در حال حاضر، میزان آسیب به میدان پارس جنوبی مشخص نیست. افزون بر این، اسرائیل پالایشگاه شهر ری در خارج از تهران و انبارهای سوخت اطراف پایتخت را نیز هدف قرار داده است. با این‌حال خسارات اقتصادی این اقدام تاکنون برآورد نشده است.
افزون بر موارد فوق، ایران از دهه‌ها بدینسو، با تحریم‌های اقتصادی از سوی امریکا مواجه بوده است. ایران تا حدی با تکیه بر چین به عنوان خریدار اصلی نفت آن و یکی از معدود کشورهایی که همچنان با تهران تجارت می‌کند، از فروپاشی اقتصادی نجات یافته است.
با این حال، کاهش درآمد ناشی از تحریم‌ها، کشور را از توسعه اقتصادی بلندمدت محروم کرده و توانایی تهران برای بازسازی زیرساخت‌های فرسوده را تضعیف کرده است.
ایران همچنین با مجموعه‌ای از چالش‌های دیگری از جمله کمبود انرژی و آب و سقوط ارزش پول مواجه است. کمبود سرمایه‌گذاری، کاهش تولید گاز طبیعی و آبیاری ناکارآمد باعث گسست مکرر برق و کمبود آب شده‌اند.
در همین حال، ریال، پول ملی ایران، نیز از زمان بازگشت تحریم‌ها در سال ۲۰۱۸ بیش از ۹۰ درصد ارزش خود را در برابر دالر از دست داده است. پیشتر خبرگزاری تسنیم گزارش داد که ۲۲ تا ۲۷ درصد مردم ایران اکنون زیر خط فقر زندگی می‌کنند.
حمزه القعود، تحلیل‌گر اقتصادی در یک موسسه تحقیقاتی در لندن در گفت‌وگو با الجزیره، تخمین می‌زند که تهران «بودجه نسبتا کمی برای مقاصد نظامی» دارد. او تخمین زده که بین ۳ تا ۵ درصد تولید ناخالص داخلی ایران صرف دفاع می‌شود، که معادل حدود ۱۲ میلیارد دالر است.
هرچند تهران ۳۳ میلیارد دالر ذخایر ارزی خارجی دارد، اما القعود می‌گوید: «اینجاست که ایران در موضع ضعف قرار دارد. استفاده از این ذخایر برای درگیری نظامی کوتاه‌مدت، در بلندمدت آن‌ها را فلج خواهد کرد.»

او در اکس نوشت که این شفاخانه قبل از حمله عمدتاً تخلیه شده بود. عراقچی تاکید کرد که این مرکز عمدتاً برای درمان سربازان اسرائیلی که در «نسل‌کشی در غزه» شرکت دارند استفاده می‌شود.

او در مقابل اسرائیل به حمله به شفاخانه‌ها و غیرنظامیان در ایران متهم کرد و گفت صدها ایرانی «بی‌گناه» از زمان آغاز حمله اسرائیل به قتل رسیده‌اند.

وزیر خارجه ایران از مردم اسرائیل خواست که به هشدارهای تخلیه پیش از حملات توجه کنند و از نزدیکی به مراکز نظامی و اطلاعاتی خودداری کنند.

در گزارش تازه دبیرکل سازمان ملل که پنجشنبه، ۲۹ جوزا منتشر شد، آمده است که از اول فبروری تا ۳۰ اپریل ۲۰۲۵، فعالیت‌های مخالفان مسلح طالبان هیچ چالش قابل توجهی برای طالبان ایجاد نکرده است.
طبق این گزارش، جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی ادعا کردند از فبروری تا اپریل به ترتیب ۵۶ و ۱۶ حمله انجام داده‌اند.
سازمان ملل گفته است که جنبش آزادی افغانستان در ماه اپریل ادعا کرد که سه حمله را انجام داده است.
مسئولیت ۱۱ حمله دیگر را هیچ گروهی بر عهده نگرفته است. سازمان ملل گفته سه حمله که هدف آن‌ وزارت داخله در کابل، مرکز نجراب در ولایت کاپیسا و میدان هوایی بگرام در پروان بود تایید شده است.

دبیر کل سازمان ملل گفته است جبهه آزادی افغانستان تنها گروه مخالف مسلحی است که در ماه رمضان آتش‌بس اعلام کرد.

در این بازه زمانی، حملات داعش شاخه خراسان علیه نهادهای طالبان ادامه داشته است.
از جمله، این گروه مسئولیت حمله‌ای در ۱۱ فبروری در شهر قندز را پذیرفت که در آن نیروهای امنیتی طالبان هنگام دریافت معاش هدف قرار گرفتند. در این حمله، ۱۹ مرد (۴ غیرنظامی و ۱۵ عضو طالبان) کشته شدند و شمار زخمی‌ها مشخص نیست.
همچنان در ۱۳ فبروری، داعش مسئولیت یک حمله انتحاری در وزارت شهرسازی طالبان در کابل را پذیرفت که در آن ۳ نفر کشته و ۱۰ نفر، از جمله معاون این وزارت زخمی شدند.
در گزارش دبیرکل سازمان ملل آمده که در درگیری‌های مرزی میان طالبان و نظامیان پاکستان، چند غیرنظامی کشته شده‌اند.
بنا بر گزارش در یک حمله هوایی در پکتیکا، هفت غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان، جان باخته‌اند.

کشته و زخمی‌شدن غیرنظامیان در نتیجه درگیری‌ها و انفجارها
دبیرکل سازمان ملل در گزارش خود گفته است که انفجار مواد باقی‌مانده از جنگ، بمب‌دستی و حملات گروه داعش و مخالفان طالبان باعث تلفات در میان غیرنظامیان شده است. به گفته او، در این دوره دست‌کم ۷ غیرنظامی (۶ مرد و یک زن) جان باخته‌اند و ۳۹ تن دیگر، از جمله ۳۸ مرد و یک پسر، زخمی شده‌اند.
درگیری‌های مرزی میان طالبان و نیروهای پاکستانی نیز تلفاتی در پی داشته است. طبق این گزارش، در ۱ فبروری، حمله هوایی به مسجدی در پکتیکا سه مرد را کشت. در ۵ مارچ، تیراندازی نظامیان پاکستانی در ننگرهار باعث زخمی‌شدن سه خبرنگار شد و در ۲۸ مارچ، در حمله هوایی پاکستان به خانه‌ای در پکتیکا، دست‌کم هفت تن، شامل چهار دختر و سه پسر، جان باختند.
همچنین انفجار مهمات منفجرنشده، به‌ویژه برای کودکان، همچنان خطرناک است.

در این مدت، ۱۶ غیرنظامی به‌دلیل انفجار این مواد جان خود را از دست داده‌اند و ۳۵ تن دیگر زخمی شده‌اند.

درگیری‌های مرزی
در گزارش آمده است که در همین دوره سه ماهه، چندین رویداد مسلحانه میان نیروهای طالبان و نیروهای پاکستانی در مناطق مرزی گزارش شده است.
به‌جز یک رویداد در ولایت هلمند، بیشتر درگیری‌ها در ولسوالی‌های مرزی ننگرهار و خوست رخ داده است.
گفته شده است هر دو طرف شمار نیروهای امنیتی خود را در مناطق شرقی، جنوب‌شرقی و جنوبی افزایش داده‌اند.
بنابر گزارش در ۲۲ فبروری، در پی درگیری‌ها در ننگرهار، گذرگاه تورخم بسته شد و طالبان از غیرنظامیان و نهادهای بشردوستانه خواستند منطقه را ترک کنند.
پس از گفت‌وگو میان هیئت‌های محلی طالبان و پاکستان، این گذرگاه در ۱۹ مارچ برای ترانزیت تجاری و در ۲۲ مارچ برای عبور عادی مردم بازگشایی شد.
در ۱۶ فبروری، در ولسوالی سرکانی ولایت کنر، یک فرمانده ارشد تحریک طالبان پاکستان هنگام تلاش برای عبور از مرز، توسط افراد ناشناس به شدت زخمی شد.
در گزارش گفته شده که در ۱۱ مارچ، فرمانده دیگری این گروه در کنر توسط مهاجمان ناشناس کشته شد.
دبیرکل سازمان ملل گفته است که در ۲۲ اپریل، در ولسوالی برمل ولایت پکتیکا، ۱۸ نفر از افراد مظنون به عضویت در گروه‌های شورشی هنگام عبور از مرز کشته و شمار نامعلومی زخمی شدند. همچنین در ۲۷ اپریل، نیروهای امنیتی پاکستان اعلام کردند که ۵۴ عضو مظنون تحریک طالبان پاکستان را هنگام نفوذ از افغانستان به خاک پاکستان، از بین برده‌اند.

اعدام علنی و بازداشت‌های خودسرانه
در گزارش تازه دبیرکل سازمان ملل آمده است که طالبان در مدت سه ماه، اعدام‌های علنی را ادامه داده‌اند. در این مدت، چهار نفر در ولایت‌های نیمروز، بادغیس و فراه در ملاءعام اعدام شده‌اند.
دبیرکل سازمان ملل همچنین گفته است مأموران امر به معروف و نهی از منکر طالبان برای اجرای قوانین این گروه، دست به اقدامات گسترده زده‌اند که شامل هشدار شفاهی، بازداشت‌های خودسرانه و حتی لت‌وکوب فیزیکی می‌شود.
در این گزارش آمده است که موارد قتل و بازداشت خودسرانه مقام‌ها و نظامیان پیشین جمهوری افغانستان همچنان ادامه دارد.

آنتونیو گوترش می‌گوید که در طول این دوره، دست‌کم چهار قتل و ۱۰ بازداشت خودسرانه ثبت شده است.

او گفت که تا پایان هفته کاروانی ترتیب داده خواهد شد تا شهروندان فرانسوی در ایران که توانایی مالی ندارند، به مرزهای ترکیه یا ارمنستان بروند.

به گفته وی، شهروندان فرانسوی در اسرائیل هم می‌توانند از فردا صبح از مرز اردن به فرودگاه‌های اردن بروند.

وزیر خارجه فرانسه اضافه کرد که تا پایان هفته، یک پرواز چارتر هم از عمان برای کمک به عبور شهروندان فرانسوی آسیب‌پذیر یا در شرایط اضطراری، برنامه‌ریزی شده است.

ضیا احمد تکل افزود که مقامات این گروه علاوه بر بحث درباره پیامدهای جنگ، تأثیرات جنگ جاری، عواقب و سناریوهای ناشی از این تحولات به‌ویژه آثار اقتصادی آن را بررسی کردند.

این نشست را مرکز مطالعات استراتژیک وزارت خارجه طالبان با حضور برخی مقامات این گروه برگزار کرده است.

همزمان، استخبارات طالبان نیز نشستی محرمانه‌ای را درباره احتمال سقوط جمهوری اسلامی برگزار کرده است. منابع معتبر به افغانستان اینترنشنال گفتند که استخبارات طالبان سقوط احتمالی جمهوری اسلامی و قدرت‌گیری دولت دموکراتیک در ایران را چالشی برای اهداف ایدئولوژیکی و استراتژیکی خود می‌داند.