روزنامه جروزالم پست گزارش داد در حالیکه تنش میان جمهوری و اسرائیل به جنگی آشکار تبدیل شده، دولت سوریه تاکنون موضعگیری رسمیای نداشته و در قبال تحولات اخیر سکوت اختیار کرده است.
جروزالم پست نوشت درگیری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل بهسرعت به یک رویارویی تمامعیار همراه با تبادل موشکهای دوربرد تبدیل شده است.
روزنامه جروزالم پست گزارش داد در حالیکه تنش میان جمهوری و اسرائیل به جنگی آشکار تبدیل شده، دولت سوریه تاکنون موضعگیری رسمیای نداشته و در قبال تحولات اخیر سکوت اختیار کرده است.
جروزالم پست نوشت درگیری میان جمهوری اسلامی و اسرائیل بهسرعت به یک رویارویی تمامعیار همراه با تبادل موشکهای دوربرد تبدیل شده است.
با عبور مکرر موشکهای دو طرف از حریم هوایی سوریه و نزدیکی دمشق، سکوت دولت سوریه گمانهزنیهایی را درباره محاسبات سیاسی و نظامی این کشور ایجاد کرده است.
جروزالم پست افزود دمشق تاکنون هیچ بیانیه رسمی درباره این مناقشه صادر نکرده است.
سانههای دولتی سوریه نیز با اظهاراتی مبهم، صرفا بر «اهمیت حاکمیت سوریه» تاکید کردهاند، بیآنکه موضع صریح دمشق در قبال جنگ جمهوری اسلامی و اسرائیل را بیان کنند.
احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه در دوره انتقال قدرت، ۱۶ دلو ۱۴۰۳ از سیاستهای تهران در قبال حکومت بشار اسد انتقاد کرد و گفت حضور شبهنظامیان جمهوری اسلامی در سوریه تهدیدی برای کل منطقه بود.
الشرع پیشتر و در ۳۰ قوس نیز گفته بود مخالفان با ساقط کردن اسد، پروژه جمهوری اسلامی در منطقه را ۴۰ سال به عقب بازگرداندند.
سکوت تحمیلی سوریه
جروزالم پست در ادامه گزارش خود نوشت برخی ناظران بر این باورند که سکوت سوریه بیش از آنکه نتیجه یک راهبرد سیاسی سنجیده باشد، حاصل اجبار و شرایط تحمیلی است.
سمیر عبدالله، تحلیلگر سیاسی و استاد روابط بینالملل در دانشگاه دمشق، در همین رابطه گفت: «اقتصاد شکننده و ظرفیت نظامی تحلیلرفته سوریه پس از بیش از یک دهه جنگ داخلی، به این کشور اجازه ورود به هیچ ماجراجویی سیاسی یا نظامی جدیدی را نمیدهد؛ حتی اگر از سوی متحدانش تحت فشار قرار گیرد.»
عبدالله شرایط کنونی سوریه را «حرکت بر روی لبه تیغ» توصیف کرد و افزود: «از یک سو، سوریه نمیتواند اتحاد سنتی خود را با ایران کنار بگذارد و از سوی دیگر، بهخوبی آگاه است که ورود مستقیم یا حتی موضعگیری شفاهی در این درگیری، میتواند این کشور را در معرض حملات گستردهتر از سوی اسرائیل قرار دهد.»
فشار مسکو بر دمشق برای اتخاذ موضع بیطرف
یک منبع دیپلوماتیک غربی در بیروت در مصاحبه با رسانه «مدیا لاین» گفت روسیه در حال اعمال فشار بر سوریه است تا در قبال درگیری جمهوری اسلامی و اسرائیل بیطرف بماند.
این منبع که نخواست نامش فاش شود، افزود: «مسکو به دمشق هشدار داده از ورود علنی به درگیری یا فراهم کردن امکان استفاده علنی از خاک این کشور علیه اسرائیل خودداری کند، چرا که چنین اقدامی ممکن است به تنشی مهارناپذیر منجر شود و حضور نظامی روسیه در سوریه را نیز در معرض خطر قرار دهد.»
روسیه همچنان حضور نظامی قابل توجهی در پایگاه هوایی حمیمیم در استان لاذقیه سوریه دارد.
حکومت سوریه نگران شعلهور شدن نارضایتی مردمی
برخی ناظران معتقدند حکومت سوریه از بیم واکنشهای داخلی، از ورود به مناقشه حکومت ایران و اسرائیل پرهیز میکند.
در شرایطی که اقتصاد سوریه بهشدت آسیب دیده، حتی حمایت نمادین دمشق از یکی از طرفها میتواند به نارضایتی عمومی دامن بزند، بهویژه در مناطق جنوبی و غربی که پیش از این نیز صحنه اعتراضات بودهاند.
جروزالم پست نوشت: «این موضعگیری نشان میدهد دمشق در تلاش است مسیر دیپلوماتیک محتاطانهای را طی کند؛ بدون محکوم کردن ایران یا تحریک اسرائیل، بر اصل حاکمیت ملی تاکید دارد و همزمان از هرگونه درگیری مستقیم فاصله میگیرد.»
احتمال توافق سوریه و اسرائیل؟
جروزالم پست در ادامه گزارش خود نوشت برخی رسانههای غربی احتمال شکلگیری نوعی تفاهم میان سوریه و اسرائیل با میانجیگری روسیه برای مهار دامنه درگیریها را مطرح کردهاند. با این حال، این گزارشها تاکنون بهصورت رسمی تایید نشدهاند.
این رسانه افزود: «دمشق بهخوبی آگاه است این جنگ، جنگ او نیست و هرگونه اشتباه محاسباتی میتواند با توجه به وضعیت شکننده اقتصادی و سیاسی کشور، پیامدهای فاجعهباری بههمراه داشته باشد.»
یک مقام پیشین وزارت دفاع سوریه در همین رابطه گفت: «این جنگ، جنگ ما نیست ... اما هر شب از بالای سر ما عبور میکند.»
همزمان با هشتمین روز جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی، روز جمعه وزرای خارجه آلمان، فرانسه و بریتانیا برای یافتن راهحلی سیاسی با وزیر خارجه ایران در ژنو دیدار و گفتوگو میکنند. دیوید لمی، وزیر خارجه بریتانیا گفته اکنون روزنهای برای رسیدن به یک راهحل دیپلوماتیک وجود دارد.
دیوید لمی که وارد ژنو شده، در بیانیهای با اشاره به اهمیت این گفتوگوها گفت: «اکنون پنجرهای طی دو هفته آینده برای رسیدن به یک راهحل دیپلوماتیک وجود دارد.»
ظاهرا اشاره وزیر خارجه بریتانیا به هشدار دو هفتهای رئیسجهمور ایالات متحده به تهران است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده روز گذشته مهلتی دو هفتهای برای تصمیمگیری درباره پیوستن امریکا به حملات اسرائیل علیه ایران تعیین کرد.
علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی هشدار داده که هرگونه ورود نظامی امریکا «بدون تردید با صدمه جبرانناپذیر همراه خواهد بود.»
رهبران اروپایی امیدوارند که با دستیابی به توافقی دیپلوماتیک پیش از پایان این مهلت، از تشدید بیشتر بحران جلوگیری شود.
کمیساریای عالی ملل در امور پناهندگان به مناسبت روز جهانی مهاجرت، گفت که بازگشتکنندگان افغان با خستگی و نگرانی از آنچه در افغانستان در انتظارشان است وارد کشور میشوند. این سازمان گفته زنان و دختران بازگشتکننده به شدت نگران دسترسی به آموزش و اشتغالاند.
کمیساریای عالی ملل متحد جمعه، ۳۰ جوزا گفت که استقامت، شجاعت و تابآوری مهاجران افغان الهامبخش است. این سازمان افزود که امروزه هزاران مهاجر افغان درحال بازگشت به کشوری هستند که وضعیت آن پس از چهار دهه درگیری هنوز بهبود نیافته است.
ملل متحد هشدار داد که جابجاییهای گسترده جمعیتی میتواند شکنندگی وضعیت افغانستان را افزایش داده و میلیونها انسان را در معرض خطر قرار دهد.
کمیساریای عالی ملل متحد تصریح کرد که در حال حاضر از بازگشتکنندگان و دیگر افراد آسیبپذیر در سراسر کشور حفاظت میکند. این نهاد بینالمللی گفته که کارمندانش در مرز ایران و پاکستان به بازگشتکنندگان افغان مشاوره روانی و کمکهای اضطراری ارائه میدهند.
دفتر ملل متحد برای پناهندگان همچنین اضافه کرده است که با کاهش شدید بودجه روبهرو است و نمیتواند برنامههای ارائه کمک به بازگشتکنندگان افغان را حفظ کند. این سازمان در روز جهانی پناهندگان از جهان خواست که پشت مردم افغانستان را خالی نکند و در این شرایط دشوار در کنار آنها بیاستد.
دبیرکل سازمان ملل در گزارش سهماهه خود در مورد افغانستان گفته است که سیاستهای سرکوبگرانه طالبان وضعیت انسانی در کشور را عمیقتر کرده است. آنتونیو گوترش تاکید کرده است که سازمان ملل تلاش دارد مسیر سیاسی مشخصی را با مشارکت مردم، مقامات طالبان و جامعه جهانی پیریزی کند.
گزارش دبیرکل سازمان ملل روز پنجشنبه ۲۹ جوزا منتشر شد.
حکومت سرکوبگر
آنتونیو گوترش گفته است که مردم افغانستان با فقر، بیکاری، بلایای طبیعی و حکومتی سرکوبگر روبهرو هستند. به گفته او، اجرای قوانین محدودکننده مانند «امر به معروف و نهی از منکر» بهویژه بر زنان و دختران آسیب زده و کاهش کمکهای جهانی، وضعیت میلیونها خانواده را بحرانیتر کرده است. او تأکید کرده است که افغانها بهتنهایی قادر به مقابله با این بحرانها نیستند.
گوترش خاطرنشان کرده که سازمان ملل برای تحقق هدف «افغانستان در صلح با خود و همسایگانش» و بازگشت آن به جامعه جهانی، تلاش دارد مسیر سیاسی مشخصی را با مشارکت مردم، مقامات طالبان و جامعه جهانی پیریزی کند.
او از تشکیل دو گروه کاری در زمینه مبارزه با مواد مخدر و توسعه بخش خصوصی بهعنوان بخشی از این روند یاد کرده است.
دبیرکل سازمان ملل تأکید کرده که برای حل بحرانهای کلیدی، بهویژه در حوزه حقوق بشر و حقوق زنان، همکاری داخلی و بینالمللی ضروری است و این نیازمند زمان، اجماع و پایبندی به اصول بینالمللی است.
قانون امر به معروف طالبان
به گفته گوترش، اجرای قانون امر به معروف طالبان، بسیاری از آزادیهای اساسی از جمله آزادی بیان، مذهب و رفتوآمد را نقض میکند و مانعی جدی برای بازگشت افغانستان به نظم جهانی است.
آقای گوترش بار دیگر بر لغو فوری ممنوعیت تحصیل دختران تأکید کرده و افغانستان را تنها کشوری دانسته که هنوز بهطور سیستماتیک دختران را از آموزش محروم کرده است.
آقای گوترش گفته است جوانان بهویژه از اجرای قانون امر به معروف و نهی از منکر ابراز نگرانی کرده و گفتهاند که این قانون منجر به افزایش نظارت، تشدید مشکلات اقتصادی، بیکاری و آسیبهای روانی آنان شده است.
به گفته دبیرکل سازمان ملل فقر گسترده، بیکاری، نبود خدمات اولیه و بلایای طبیعی همچنان از مردم افغانستان قربانی میگیرد، و بر بنیاد دادههای این گزارش سهماهه، ۷۵ درصد جمعیت کشور در وضعیت ناامنی غذایی قرار دارند.
دبیرکل سازمان ملل تأکید کرده است که اجرای سختگیرانه قانون «امر به معروف و نهی از منکر» توسط طالبان، نهتنها آزادیهای فردی، بلکه زندگی اجتماعی و اقتصادی مردم، بهویژه زنان و دختران را بهشدت آسیبپذیر ساخته است.
تحولات سیاسی
گزارش دبیرکل سازمان ملل شامل تحولات سه ماهه از اول فبروری تا ماه اپریل سال جاری میلادی است. در این گزارش آمده است که هبتالله آخندزاده دیدارهای مهمی با اعضای کابینه غیررسمی طالبان در قندهار برگزار کرده است.
در گزارش از نشست هبتالله با سراجالدین حقانی، یعقوب مجاهد و عبدالحق وثیق، وزیران داخله و دفاع و رئیس استخبارات طالبان یاد شده است.
آقای گوترش گفته است به تاریخ ۳۰ مارچ، رهبر طالبان در خطبه عید خود پیامهایی را بیان کرد که در آن بر اقتدار مرکزی خود تأکید کرد، از پیروان خواست که به رهبریاش وفادار بمانند، دموکراسی را رد کرد و بر اجرای کامل شریعت، بهویژه «قانون امر به معروف و نهی از منکر» تأکید کرد.
دبیرکل سازمان ملل به گزارش یوناما در مورد قانون امر به معروف اشاره کرده و گفته است که در شش ماه نخست اجرای این قانون، طالبان تلاش کردند نظامی «کاملاً اسلامی» را در سراسر کشور تحکیم بخشند که شامل محدودیتهای بیشتر بر حریم خصوصی و شخصی مردم، محدودیت دسترسی زنان و دختران به فضاهای عمومی، خدمات صحی، نحوه پوشش، سفر، و همچنین محدودیت بر بخشهای تجارت، صحت، آموزش و رسانهها میشود.
اختلاف میان طالبان
دبیرکل سازمان ملل گفته است در اوایل مارچ، در پی گزارشهایی از تنشهای درونی میان مقامهای طالبان، ذبیحالله مجاهد سخنگوی این گروه ضمن تأیید اختلافنظرها، اظهار داشت که این اختلافها تهدیدی برای وحدت ملی یا مخالفت با حکومت طالبان نیستند.
در گزارش از غیبتهای طولانی مقامات طالبان از جمله سراجالدین حقانی نیز یاد شده است.
سند بودجه طالبان و کاهش کارمندان
گزارش افزوده است که سال مالی جدید طالبان در ۲۰ مارچ آغاز شد، اما این گروه هیچگونه گزارش یا سند رسمی از بودجه ملی تصویبشده را منتشر نکرده است.
در گزارش آمده است که هبتالله آخندزاده رهبر طالبان به تاریخ ۱۳ اپریل دستور کاهش ۲۰ درصدی پرسونل امنیتی را صادر کرد و در ۲۰ اپریل، یعقوب مجاهد وزیر دفاع طالبان ریاست جلسه کمیسیون امنیت و تصفیه را بر عهده گرفت، جایی که یک طرح تدریجی برای کاهش نیروی انسانی تصویب شد.
اعتراض بازنشستگان
دبیر کل سازمان ملل گفته است بین ۲۲ فبروری تا ۲۲ می، حدود ۱۲ تظاهرات از سوی بازنشستگان خدمات ملکی در کابل برگزار شد. معترضان خواستار از سرگیری پرداخت حقوق تقاعدی خود شدهاند.
گفته شده که بسیاری از آنان نگرانی خود را از تأخیرهای مداوم در پرداخت این حقوق ابراز کرده و گفتهاند که از سال ۲۰۲۱ به بعد، بدون درآمد منظم تأمین نیازهای اساسی برایشان دشوار شده است.
کاهش کمکها و تعطیلی مراکز درمانی
آنتونیو گوترش درباره وضعیت کمکهای بشردوستانه در افغانستان گفته است که از اول فبروری تا آخر اپریل به دلیل کمبود بودجه صدها مرکز بهداشتی تعطیل شدند، خدمات ضروری سوءتغذیه برای کودکان محدود و بسیاری از برنامههای نجاتبخش و کمکهای نقدی قطع شده است.
گزارش میافزاید که نهادهای بشردوستانه در افغانستان به دلیل بحران مالی و کمبود بودجه در این مدت، اولویتهای خود را بازبینی کردند. این نهادها از میان ۱۶.۸ میلیون نیازمند به کمکهای بشردوستانه ۱۲.۵ میلیون نفر را نیازمندترین افراد شناسایی کردند.
به گزارش ملل متحد در سه ماه گذشته یک میلیون افغان دستکم سه نوع کمک و حمایتهای بشردوستانه دریافت کردهاند. گفته شده که ۲.۳ میلیون نفر مراقبتهای بهداشتی، ۱.۷ میلیون نفر آب آشامیدنی و ۱.۴ میلیون کودک و زنان باردار و شیرده کمکهای تغذیهای دریافت کردهاند.
کاهش حضور زنان در برنامههای سازمان ملل
ملل متحد میگوید در این سه ماه تقریباً یک سوم سازمانها گزارش دادند که دیگر نمیتوانند هزینههای مربوط به محرم کارمندان زن را پوشش دهند. حضور زنان در برنامههای سازمانهای بینالمللی ۱۲ درصد به نسبت ماه دسامبر کاهش یافته است.
گزارش همچنین افزوده که در این سه ماه برنامههای ۵۰ درصد از شرکای بشردوستانه برای زنان افغانستان کاهش یافته است.
سازمان ملل تاکید کرده است که چالشهای متعددی در افغانستان به ناامنی غذایی و گسترش سوءتغذیه دامن زده است. با این حال گفته شده که حدود ۱۴.۸ میلیون نفر با سطوح بحرانی ناامنی غذایی قرار دارند و ۳.۵ میلیون کودک در سال جاری به سوءتغذیه دچار خواهند شد.
اخراج و بازگشت مهاجرین
بهگزارش آنتونیو گوترش، از آغاز سال ۲۰۲۵ تا پایان اپریل، بیش از ۴۲۶ هزار مهاجر افغان فاقد اسناد به کشور بازگشتهاند؛ از جمله ۱۱۷ هزار نفر از پاکستان و ۲۲۲ هزار نفر از ایران.
از ۱ جنوری تا ۱۲ می، بیش از ۱۵۰ هزار نفر فاقد اسناد قانونی از پاکستان اخراج شدند که از این میان، ۷۲ هزار نفر از کمکهای سازمان مهاجرت بهرهمند شدند. گفته شده است کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل نیز در همین مدت به بیش از ۱۳ هزار پناهجوی ثبتشده خدمات محافظتی ارائه کرده است.
دبیرکل سازمان ملل میگوید از اواسط اپریل، میانگین روزانه بازگشت مهاجران از پاکستان به ۸ هزار نفر رسیده؛ افزایشی چشمگیر در مقایسه با آغاز سال که این رقم زیر ۱۰۰ نفر بود.
محدودیت بر رسانهها
دبیرکل سازمان ملل همچنین از محدود شدن آزادی رسانهها، ممنوعیت پخش برنامههای سیاسی و بازداشت خبرنگاران ابراز نگرانی کرده و گزارشهای مربوط به شکنجه و اعدامهای فراقانونی را مغایر با تعهدات طالبان به عفو عمومی دانسته است.
گوترش درباره اعدامهای علنی ۱۱ اپریل هشدار داده و گفته است که حتی کشورهایی که مجازات اعدام را حفظ کردهاند، باید آن را تنها در چارچوب قوانین بینالمللی اجرا کنند و افغانستان نیز باید به این اصول پایبند بماند.
کریکتبورد افغانستان اعلام کرد که هشتمین دوره رقابتهای سطح اول کریکت چهار روزه جام احمد شاه ابدالی با قهرمانی تیم میوند به پایان رسیده است. این مسابقه در ورزشگاه کریکت غازی امان الله خان ننگرهار برگزار شد و تیم میوند توانست در دیدار نهایی با تفاوت ٩ ویکت تیم ماهیپر را شکست دهد.
در دیدار نهایی تیم میوند توانست با درخشش کاپیتان خود یمین احمدزی و بشیر احمد افغان در توپزنی، به پیروزی برسد. کریکتبورد میگوید این مسابقات بزرگترین رقابت کریکت داخلی در افغانستان است که هر سال با حضور ستارههای کریکت افغانستان برگزار میشود.
در این مسابقات تیمهای ماهیپر، هندوکش، میوند و پامیر به صورت دورهای با یکدیگر رقابت کردند. مسابقات از ١٥ ثور آغاز شد و طبق اعلام قبلی کریکتبورد تا اول سرطان۱۴۰۴ به مدت ٤٧ روز باید ادامه میداشت که مسابقه نهایی زودتر به پایان رسید و تیم برنده مشخص شد.
این رقابتها در دو ورزشگاه نجیب الله ترهکی و ورزشگاه غازی امان الله خان ولایت ننگرهار برگزار شدند.
