استاندار تهران: روند اخراج «اتباع غیرمجاز» پس از حملات اسرائیل تشدید شده است

استاندار تهران روز گذشته اظهار داشت که عملیات شناسایی، جمع‌آوری، انتقال و اخراج مهاجران با سرعت در حال انجام است. وی از شهروندان آن کشور خواست در صورت مشاهده محل سکونت یا تجمع مهاجران افغان، به نهادهای دولتی گزارش دهند.

با تشدید درگیری‌ها میان اسرائیل و ایران، مهاجران افغان در ایران تحت فشار شدید قرار گرفته و ناچار به بازگشت به کشور می‌شوند. بازارها و شرکت‌ها تعطیل شده و مهاجرین در تامین نیازمندهای اولیه به ویژه مواد خوراکی به مشکل خورده‌اند.

طالبان روز یکشنبه اعلام کرد که برای رسیدگی به وضعیت مهاجران بازگشتی از ایران، کمیته‌ای اضطراری با حضور نمایندگان نهادهای دولتی و بخش خصوصی در هرات تشکیل شده است.

محمد یوسف سعیدی، سخنگوی والی طالبان در هرات، در گفت‌وگو با خبرگزاری باختر اظهار داشت که مقامات این گروه در نشستی وضعیت مهاجران بازگشتی از ایران را بررسی کرده‌اند. وی افزود که در این نشست، راهکارهای حمایت فوری از مهاجران، به‌ویژه تامین مواد غذایی، سرپناه و ایجاد فرصت‌های شغلی، مورد بحث قرار گرفت.

والی طالبان از بخش خصوصی خواست که به مهاجرین کمک کند. او اظهار داشت: «روند بازگشت مهاجران از ایران با شدت ادامه دارد و تامین نیازهای اولیه مهاجرین وظیفه مشترک همه ماست.»

بر اساس گزارش رسانه‌های طالبان، آمارها نشان می‌دهد که روزانه حدود هشت‌هزار مهاجر افغان از طریق گذرگاه مرزی اسلام‌قلعه وارد ولایت هرات می‌شوند.

استاندار تهران که در حاشیه بازدید از یک اردوگاه نگهداری مهاجران صحبت می‌کرد، افزود که در هماهنگی میان نهادهای مربوط به‌ویژه نیروی انتظامی، شهرداری‌ها، اتوبوس‌رانی و مرکز امور اتباع، فرآیند شناسایی، جمع‌آوری، انتقال و اخراج مهاجران با سرعت و دقت بیشتری انجام خواهد شد.

او تاکید کرد که ظرفیت کافی برای اخراج مهاجران افغان را دارند.

استاندار تهران اظهار داشت: «اتوبوس‌رانی با همکاری نیروی انتظامی ماموریت انتقال اتباع غیرمجاز تا مبادی مرزی و بازگرداندن آن‌ها به کشورهای مبدأ را بر عهده دارد.»

این مقام ایرانی از شهروندان کشورش خواست که در زمینه بازداشت و اخراج مهاجران افغان همکاری کنند. او گفت: هر شهروند در حوزه جمع‌آوری اتباع غیرمجاز یک دیده‌بان است.

استاندار تهران ابراز داشت که شهروندان در صورت شناسایی محل سکونت و یا تجمع مهاجران افغان، به نهادهای دولتی اطلاع دهند.

این مقام ارشد ایرانی تاکید کرد که «برخورد با حضور غیرقانونی اتباع خارجی در کشور، یک ضرورت امنیتی و اجتماعی است و همکاری مردم در این زمینه، نقش مهمی در موفقیت طرح ایفا خواهد کرد».

مقام‌های جمهوری اسلامی اغلب از واژه «اتباع خارجی» برای مهاجران افغان ساکن ایران استفاده می‌کنند.

جمهوری اسلامی پس از تشدید درگیری با اسرائیل، اخراج مهاجران افغان را تشدید کرده است. در روزهای اخیر، برخی رسانه‌های ایرانی از بازداشت شماری از افغان‌ها به ظن همکاری با «دشمن» خبر داده‌اند.

به گفته مقام‌های جمهوری اسلامی، شش میلیون مهاجر افغان در ایران حضور دارند.

پس از تشدید حملات اسرائیل، مهاجران در شرایط دشواری قرار گرفته‌اند. رسانه‌های جمهوری اسلامی پیشتر گزارش دادند که دو افغان بازداشت‌شده اطلاعات مربوط به موقعیت صدا و سیما را در اختیار اسرائیل قرار داده‌اند.روشن نیست که این اعتراف‌ها تحت چه شرایطی گرفته شده است.

در این بیانیه، که به امضای چندین نهاد بین‌المللی و منطقه‌ای رسیده، آمده است که در ماه‌های اخیر، صدها هزار مهاجر افغان، از جمله زنان، کودکان، بزرگسالان و بیماران، بدون طی روند قانونی و بدون ارزیابی وضعیت فردی، به افغانستان بازگردانده شده‌اند؛ کشوری که از نگاه این نهادها، برای بازگشت «داوطلبانه، ایمن یا پایدار» مناسب نیست.

در این بیانیه، تجاوز جنسی به زنان، کودکان و نوجوانان مهاجر - چه در مسیر اخراج و چه در زندان‌های موقتی - به‌عنوان یکی از ابعاد تلخ و کمتر گزارش‌شدۀ بحران مهاجرین توصیف شده است. همچنان، از افسردگی شدید، فروپاشی روانی در میان جوانان، و محرومیت فزاینده از آموزش، درمان، امنیت شغلی و سرپناه، به‌عنوان جلوه‌هایی از نقض سیستماتیک حقوق انسانی مهاجرین یاد شده است.

امضاکنندگان بیانیه هشدار داده‌اند که بسیاری از افراد بازگردانده‌شده یا در معرض اخراج، از جمله خبرنگاران، فعالان مدنی، زنان معترض، نظامیان سابق و کارکنان دولت پیشین افغانستان‌اند؛ افرادی که بر اساس اسناد حقوق بین‌الملل، در زمره‌ی «گروه‌های در معرض خطر جدی آزار و پیگرد» قرار دارند. به گفته آنان، بازگرداندن این افراد، نقض مستقیم اصل «منع بازگرداندن اجباری» مندرج در کنوانسیون ۱۹۵۱ پناهندگان» است.

امضاکنندگان این بیانیه از نهادهایی مانند سازمان ملل، شورای حقوق بشر، کمیساریای عالی پناهندگان، صلیب سرخ، و دولت‌های ایران و پاکستان خواسته‌اند که در کنار توقف فوری اخراج‌های اجباری، به تعهدات بین‌المللی خود در قبال مهاجرین پایبند بمانند، روندهای قانونی و انسانی برای اسکان مجدد افراد در معرض خطر فراهم سازند، نظارت بین‌المللی بر بازداشتگاه‌ها و مناطق مرزی را ممکن سازند، و به استفاده ابزاری از مهاجرین در رقابت‌های سیاسی پایان دهند.

بعد از سقوط نظام جمهوری در آگوست سال ۲۰۲۱ و بازگشت طالبان به قدرت، شمار زیادی از شهروندان افغانستان به کشورهای مختلف جهان از جمله ایران و پاکستان پناهنده شدند، اما هر دو کشور پاکستان و ایران به ویژه طی دو سال گذشته روند اخراج ادوبارۀ مهاجران به افغانستان را شدت بخشیدند.

سازمان عفو بین‌الملل جمعه، ۳۰ حمل به مناسبت روز جهانی پناهندگان نوشت پاکستان از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون دست‌کم یک میلیون و ۸۰ هزار و ۳۱۲ مهاجر افغان را مجبور کرده به افغانستان بازگردند.

این سازمان تاکید کرد که پاکستان با اخراج مهاجران افغان اصل عدم بازگرداندن اجباری در قوانین بین‌الملل را نقض کرده است.

این نهاد حقوق بشری افزود که دست‌کم به ۱.۴ میلیون مهاجر افغان در پاکستان کارت اقامت پی‌او‌آر صادر شده که مدت اعتبار این کارت‌ها تا ده روز آینده پایان می‌یابد. عفو بین‌الملل از پاکستان خواست این کارت‌ها را پیش از ختم اعتبار آن، فورا تمدید کند.

این سازمان خاطرنشان کرد که دارندگان کارت پی‌او‌آر در بلاتکلیفی به سر می‌برند و در صورت بازگشت اجباری به افغانستان، در معرض «نقض جدی حقوق بشر» قرار می‌گیرند. این نهاد حقوق بشری افزود که مهاجران افغان با بازگشت به کشور در معرض «اعدام‌های فراقضایی، شکنجه و آزار و اذیت جنسیتی» قرار می‌گیرند.

این کمیسیون جمعه، ۳۰ جوزا نوشت که این افراد از گذرگاه‌های پل ابریشم، اسلام‌قلعه، انگور اده، اسپین‌ بولدک و تورخم به کشور بازگشته‌اند.

شماری از سازمان‌های بین‌المللی در روز جهانی پناهندگان از روند اخراج مهاجران افغان از این دو کشور ابراز نگرانی کرده‌اند.

عفو بین‌الملل از دولت پاکستان خواست روند اخراج افغان‌ها را فورا متوقف و کارت اقامت آنها را تمدید کند. این سازمان گفته بسیاری از مهاجران افغان با بازگشت به کشور در معرض خطر نقض حقوق بشر و آزار و اذیت طالبان قرار می‌گیرند.