پس از آتشبس میان ایران و اسرائیل، جمهوری اسلامی فشارها بر مهاجرین افغان را بهطور بیسابقهای افزایش داده است. منابع از شهرهای مختلف ایران به افغانستان اینترنشنال میگویند بازداشتهای افغانها تشدید شده و پولیس به محل کار و زندگی مهاجران یورش برده و تلفنهایشان را ضبط میکند.
منابع گفتند که ماموران پولیس تلفنهای همراه مهاجران را بهدلیل مسایل امنیتی و به ظن ارتباط با اسرائیل ضبط میکنند.
در جریان جنگ ۱۲ روزه ایران و اسرائیل، نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی ۷۰۰ شهروند ایرانی را به اتهام «جاسوسی» و «همکاری» با اسرائیل بازداشت کردند. گزارشهایی هم درباره بازداشت دستکم پنج افغان به اتهامهای مشابه منتشر شده است. رسانههای دولتی ایران ویدیوی اعتراف شماری از افغانهای بازداشتشده را منتشر کردهاند که در آن به همکاری با اسرائيل اعتراف میکنند. مشخص نیست که این ویدیوها تحت چه شرایطی ضبط شده است.
چند منبع از تهران و شهرهای دیگر به افغانستان اینترنشنال تایيد کردند که نیروهای انتظامی با لباسهای شخصی و رسمی به محل کار افغانها رفته و تلفنهای مهاجران را ضبط میکنند.
نیروهای امنیتی ایران همچنین در اماکن عمومی از جمله ایستگاههای مترو مهاجران را بازرسی و تلفنهای آنان ضبط میکنند.
چندین منبع گفتند که ماموران امنیتی پس از ضبط موبایلهای مهاجران، به آنها یک برگه میدهد و از آنها میخواهد در تاریخ تعیین شده گوشیهایشان را از پاسگاههای پولیس تحویل بگیرند.
تاکنون مقامهای ایرانی درباره دلیل ضبط موبایلهای مهاجران ابراز نظر نکردهاند.
یک افغان مقیم ایران روز پنجشنبه، پنجم سرطان به افغانستان اینترنشنال گفت که نیروهای انتظامی در متروی تهران موبایل او و دیگر مهاجران را ضبط کردند.
یک منبع دیگر هم از تهران گفت که نیروهای امنیتی به محل کار آنها آمدند و تلفنهای همراه مهاجران افغان را با خود بردند.
این منبع گفت: «ماموران تلفنهای ساده و هوشمند افغانهایی را که مدرک اقامت قانونی دارند و یا ندارند، ضبط کرده و به آنها میگویند که پس از یک ماه گوشیهای خود را تحویل بگیرند.»
در کنار ضبط موبایلها، پولیس روند بازداشت و اخراج مهاجران را نیز افزایش داده است. افغانهای مقیم ایران میگویند پس از پایان جنگ، وضعیت برای مهاجرین دشوار شده و آنها نمیتوانند به سادگی در شهر رفتوآمد کنند.
یک منبع روز جمعه، ششم سرطان به افغانستان اینترنشنال گفت که شمار ایستهای بازرسی در شهر تهران به شدت افزایش یافته است و در این ایستها پولیس افغانها را بازداشت میکنند. او گفت که پولیس حتا افغانهایی را که اقامت قانونی دارند نیز بازداشت میکنند.
محمد صادق معتمدیان، فرماندار استان تهران اخیرا اعلام کرد که روند دستگیری و اخراج مهاجران افغان سه تا چهار برابر افزایش یافته است.
مقامهای محلی طالبان در هرات نیز اعلام کردهاند که در روزهای اخیر دهها هزار مهاجر افغان از ایران بازگشتهاند.
احمدالله متقی، رئيس اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات اعلام کرد که تنها روز چهارشنبه، چهارم سرطان بیش از ۳۰ هزار مهاجر افغان از ایران به هرات بازگشتهاند.
ذبیحالله مجاهد سخنگوی طالبان روز جمعه ششم سرطان در اکس نوشت: «ما ادعای مطرحشده از آدرس مجلس امریکا را که گویا گروههای خارجی در افغانستان حضور دارند یا تهدیدی متوجه کسی است، به شدت رد میکنیم.»
آقای مجاهد تاکید کرده است که افغانستان دارای «یک حکومت واحد و قوی» است.
بیل هایزنگا، رئیس کمیته فرعی امور خارجی مجلس نمایندگان امریکا روز گذشته در جلسه استماع این کمیته گفت که به رغم تعهدات طالبان در توافقنامه دوحه، افغانستان بار دیگر به کانون تروریستهایی تبدیل شده است که به دنبال پناهگاه امن هستند.
او روز پنجشنبه گفت که پس از خروج شتابزده نیروهای امریکایی از افغانستان و بازگشت طالبان به قدرت، تهدیدهای تروریستی در آسیای جنوبی و مرکزی بیشتر شده است.
بیل هایزنگا گفت: «افغانستان بار دیگر به محلی برای پناهگرفتن تروریستها بدل شده و طالبان بهرغم تعهدات خود در توافقنامه دوحه، نتوانسته این تهدیدها را مهار کند.»
او با اشاره به فعالیت گروههایی چون داعش شاخه خراسان و تحریک طالبان پاکستان تأکید کرد که سطح تهدیدهای ناشی از این گروهها به «بالاترین حد در تاریخ ثبتشده» رسیده است.
رئیس کمیته فرعی امور خارجی مجلس نمایندگان امریکا تاکید کرد «طالبان ادعا میکند که در حال مبارزه با داعش خراسان است، اما در عمل، این گروه همچنان به انجام حملات خونبار ادامه میدهد؛ از غیرنظامیان گرفته تا خود اعضای طالبان را هدف قرار میدهد و همزمان از میان مهاجران آسیای مرکزی و حتی فراتر از آن نیرو جذب میکند.»
همزمان، وزیر دفاع روسیه میگوید گسترش ایدئولوژیهای تروریستی از خاورمیانه و انتقال شبهنظامیان به افغانستان ادامه دارد.
آندری بلوسوف در نشست وزرای دفاع کشورهای عضو سازمان همکاری شانگهای گفت که بیثباتی مداوم در افغانستان منبع اصلی جرایم فراملی و تهدید تروریستی در قلمرو سازمان همکاری شانگهای است.
چندین نفر که در قاچاق مواد مخدر دست دارند در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفتند که رهبران طالبان، از فرماندهان محلی گرفته تا وزرا، در تجارت گسترده مواد مخدر دست دارند.
یک قاچاقچی در ولسوالی سنگین ولایت هلمند که نخواست نامش فاش شود، گفت: «طالبان یعنی قاچاقچی و قاچاقچی یعنی طالبان، این دو از هم جدا نیستند. بدون همکاری طالبان، هیچکس جرأت نمیکند اقدام به کشت یا قاچاق مواد مخدر. اکثر کارخانهها متعلق به طالبان است، آنها همچنین حمل و نقل (مواد مخدر) تا مرز را انجام میدهند.»
کشت خشخاش و بازارهای مواد مخدر در هلمند
قاچاقچیان میگویند که سالانه سه بار خشخاش در تعدادی از مناطق، از جمله ولایتهای هلمند، قندهار، ارزگان، ننگرهار و بدخشان کشت میشود. به گفته آنها، مقامات طالبان نه تنها بر کشت نظارت دارند، بلکه این روند را رهبری میکنند.
بازار "ختگی" در ولسوالی کجکی ولایت هلمند، یکی از بزرگترین بازارهای مواد مخدر محسوب میشود. مواد مخدر از ولسوالیهای موسی قلعه، باغران، سنگین، ارزگان، چارچینو و دهراود به اینجا میآید. همچنین، منطقه شاه پشته در ولسوالی واشیر هلمند، بازار گندم ریز و بازارهای ولسوالی سنگین هلمند از مراکز عمده مواد مخدر محسوب میشوند.
قاچاقچیان میگویند که کارخانههای بزرگ پروسس یا فراوری مواد مخدر در ولسوالیهای سنگین، موسیقلعه، کجکی هلمند، بکواه فراه، میوند قندهار و تعدادی از ولسوالیهای نیمروز فعالیت دارند. به گفته آنها، تریاک مایع از بدخشان، ننگرهار، ارزگان و قندهار وارد شده و قبل از صادرات به خارج از کشور، به هروئین، کریستال و شیشه تبدیل میشود.
معاملات نه تنها از طریق بازارهای مذکور، بلکه از طریق گروههای بسته واتساپ و تلگرام نیز انجام میشود. این گروهها بهروزرسانیهای روزانه قیمت را منتشر میکنند.
قاچاقچیان مواد مخدر میگویند که تریاک، هروئین و سایر مواد از ولسوالی بهرامچه هلمند و نیمروز به ایران قاچاق میشود و از آنجا به ترکیه و سپس به کشورهای اروپایی میرسد.
یک قاچاقچی به نام عبدالصمد به افغانستان اینترنشنال گفت: «طالبان برای این کار افراد خودشان را دارند. آنها وسایط نقلیه کوچک دارند، موترهای بارگیری شده را از طریق هلمند و قندهار به ایران میآورند و آن را به بلوچهای آنجا تحویل میدهند، و آنها مواد را به داخل ایران منتقل میکنند. این کارها توسط افراد مورد اعتماد انجام میشود.»
مردم میگویند که بسیاری از کارخانههای کشت، قاچاق و پروسس مواد مخدر زیر نظارت مقامات طالبان انجام میشود. یک کشاورز از ولسوالی کجکی گفت: «در شمال هلمند جایی نیست که تریاک کشت نشود. اگر کسی پول بدهد، طالبان به آن کاری ندارند، اگر پول ندهد، محصولات آنها را از بین میبرند.»
قاچاقچیان میگویند طالبان نمیتواند کشت تریاک را متوقف کند زیرا گرسنگی و بیکاری افزایش یافته و به کشاورزان برای کشت محصولات جایگزین کمک نمیشود.
تأثیر جنگ ایران و اسرائیل
جنگ بین اسرائیل و ایران در هفتههای اخیر بر بازار مواد مخدر نیز تأثیر گذاشته است.
قاچاقچیان میگویند در طول جنگ، قیمت هر من تریاک که قبلاً ۶۵۰۰ روپیه پاکستانی (۲۳۲۰ دالر) بود، به ۴۰۰ هزار روپیه (۱۴۳۰ دالر) کاهش یافته بود، اما اکنون که آتشبس برقرار شده، قیمتها دوباره افزایش یافته است.
یک فروشنده مواد مخدر در ولسوالی کجکی هلمند که نخواست نامش فاش شود، به افغانستان اینترنشنال گفت: «با شروع جنگ بین ایران و اسرائیل، تجارت متوقف شده بود.» این فروشنده افزود: «قبلاً، قیمت هر من تریاک ۶۵۰ هزار روپیه (۲۳۲۰ دالر) بود، اما در طول جنگ بین اسرائیل و ایران، قیمتها کاهش یافت و حتی با ۴۰۰ هزار روپیه (۱۴۳۰ دالر) هم کسی تریاک نمیخرید. چون ارزش ریال، واحد پول ایرانی کاهش یافته بود، اما اکنون بازارها دوباره خوب شده اند.»
طالبان مبارزه با مواد مخدر را دستاورد خود میدانند، اما مقامات ایرانی بارها ادعا کردهاند که مقادیر زیادی مواد مخدر از افغانستان به این کشور قاچاق می شود.
گزارشها از داخل افغانستان، اعترافات قاچاقچیان و ادعاهای ساکنان محلی نشان میدهد که در سایه حکومت طالبان، تجارت مواد مخدر نه تنها پایان نیافته، بلکه به یک سیستم سازمانیافته تبدیل شده است.
