نبیل: جهان به جای ما تصمیم میگیرد، چون ما هنوز به توافق نرسیدهایم
رحمتالله نبیل، رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان در واکنش به رسمیت شناختن طالبان از سوی روسیه گفت جهان «به جای ما تصمیم میگیرد چون ما هنوز بر سر روایت، هدف و آینده به توافق نرسیدهایم.»
او گفت اگر این وضعیت ادامه یابد، حتی کشورهای کوچک نیز طالبان را به رسمیت خواهند شناخت.
او در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «طالبان، با وجود افراطگرایی و سختگیریهای شان، دارای روایتی مشخصاند و بر پایه همان عمل میکنند. ما هنوز نتوانستهایم روایتی روشن، قابل باور و الهامبخش به مردم ارائه دهیم تا آنها را با خود همراه کنیم.»
آقای نبیل تاکید کرده که اکنون زمان تکرار اختلافات نیست، بلکه لحظه بازنگری، بازتعریف و بازاندیشی فرا رسیده است. به گفته او، پیش از آنکه فرصتها برای همیشه از دست بروند و سرنوشت مردم افغانستان به دست دیگران رقم بخورد، باید دست به اقدام زد.
رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان، با طرح چهار پرسش اساسی درباره پیام مشترک، هدف مشخص، تصویر آینده و علت تکرار ناکامیها، هشدار داده است که بدون پاسخهایی روشن، صریح و مشترک به این پرسشها، نمیتوان راهی به جلو یافت.
او نوشته است: «حتی ملا حسن آخند، آن ریشسفید سنتگرای نشسته در ارگ، یکبار ساده پرسید که (چیش غواړی؟) اما ما هنوز پاسخی روشن و مشترک نداریم. وقتی خود ندانیم چه میخواهیم، ناگزیر دیگران برای ما تصمیم خواهند گرفت.»
بلال ناصری، ورزشکار جوان و بیشکست هنرهای رزمی ترکیبی افغانستان (MMA) در دور ٦٣ مسابقات سازمان مبارزات آزاد «یونیفاید» (Unified) کانادا، به مصاف «جواش واکینز» ورزشکار با تجربه ترینیداد و توباگو میرود. این مسابقه روز جمعه چهارم میزان ١٤٠٤ در شهر تورنتو کانادا برگزار میشود.
جواش واکینز، ورزشکار با تجربه و ٣٥ ساله ترینیداد و توباگو، با نوزده ریکارد حرفهای، ١٦ پیروزی و سه شکست در این مسابقه حاضر خواهد شد.
در سمت دیگر قفس بلال ناصری، ورزشکار مستعد و جوان افغانستان است که تا حالا در پنج ریکارد حرفهای مبارزات آزاد شکست نخورده و پنج پیروزی در کارنامه دارد.
ملک ستیز، کارشناس روابط بین الملل به افغانستان اینترنشنال گفت که طرح به رسمیتشناسی اداره طالبان توسط سفیر روسیه در کابل از دید حقوق بینالملل ناقص است.
او گفت حکومت روسیه شماری از مراحل حقوقی به رسمیت شناختن طالبان طی نکرده است.
آقای ستیز نوشت:
«در حالت عادی دولتها با طرح یک اعلامیه از سوی عالیترین مقامات، همدیگر را به رسمیت میشناسند. اما در شرایط خاص که یک دولت توسط اداره حاکمه رهبری میشود و یا در دولتها کودتا و قیامهای نظامی تحمیل میشوند، شرایط فرق میکند.
در چنین شرایط دولتها برای به رسمیتشناسی باید پنج مرحلهی زیر را عبور کنند: ۱- بررسی حقوقی و شرایط به رسمیت شناسی که مبتنی بر مشروعیت ملی است؛ ۲- بررسی ماهیت رژیمها که مبتنی بر حقوق بینالملل و به ویژه نظام حقوق بشر بینالملل است؛ ۳- تصویب مصوبه و یا تصمیم نهایی دادگاه عالی و یا نهاد حقوقی معادل آن که روند به رسمیتشناسی را قانونیت میبخشد؛ ۴- طرح اعلامیه رسمی که توسط رئیس دولتها ارایه میشوند و روند سیاسی را تضمین میکند؛ ۵- اعلام به رسمیت شناسی توسط دفاتر مقامهای عالی دولتها و یا از طریق وزارت امور خارجه که به معنای تکمیل روند بهرسمیت شناسی است.
دولت روسیه بدون رعایت این مراحل، طرح به رسمیتشناسی را از طریق سفیر به مقامات طالبان ابلاغ کرده است.»
وزارت خارجه طالبان به نقل از سفیر روسیه در کابل مدعی شد که مسکو حکومت طالبان را به رسمیت میشناسد.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان روز پنجشنبه با دیمتری ژیرنوف، سفیر روسیه در کابل دیدار کرد.
وزارت خارجه طالبان نوشت که «در این ملاقات، سفیر روسیه رسماً تصمیم دولت روسیه مبنی بر به رسمیت شناختن امارت اسلامی افغانستان توسط فدراسیون روسیه را ابلاغ کرد.»
هنوز مشخص نیست که تصمیم به رسمیت شناختن حکومت طالبان چه زمانی ابلاغ خواهد شد و حکومت روسیه در این ارتباط بیانیهای صادر نکرده است. پیش از این، سخنگوی وزارت خارجه روسیه در ۲۹ جوزا گفته بود که مسکو «مقامهای افغان[طالبان] را در زمان مقتضی به رسمیت خواهد شناخت.»
معاون وزیر خارجه روسیه روز پنجشنبه اعتبارنامه سفیر جدید طالبان در مسکو را پذیرفت. به نقل از خبرگزاری تاس، آندری رودنکو، در دیدار با گل حسن گفت که «به رسمیت شناختن رسمی مقامات افغانستان، به توسعه همکاریهای دوجانبه و ثمربخش بین دو کشور نیروی تازهای میبخشد.»
رودنکو گفت فرصتهای قابل توجهی در حوزههای تجارت، انرژی، حملونقل، کشاورزی و زیرساختها در دو کشور وجود دارد. او افزود: «ما به کابل در تقویت امنیت منطقهای و مبارزه با تهدیدات تروریسم و جرایم مواد مخدر کمک خواهیم داد. تعمیق روابط آموزشی، ورزشی، فرهنگی و بشردوستانه برای تقویت دوستی ملتهای ما ارزشمند است.»
حکومت روسیه تا هنوز در مورد به رسمیت شناختن حکومت طالبان بیانیه رسمی صادر نکرده است. پیش از این، معاون وزیر خارجه روسیه گفته بود به رسمیت شاختن طالبان به تشکیل یک دولت فراگیر بستگی دارد. میخائیل گالوزین گفت دولت فراگیر مستلزم این است که نمایندگان همه «اقوام، مذاهب و جریانهای سیاسی افغانستان» در آن شامل باشند.
با این حال، مسکو با پذیرش رسمی سفیر طالبان نشان داده است که احتمالا تشکیل حکومت فراگیر مانع عمده برسر روابط آن با طالبان نخواهد بود.
مرکز آزادی بیان در واکنش به دستورالعمل جدید طالبان گفت این گروه با اتخاذ تدابیر سرکوبگرانه، یکی از خصمانهترین محیطها را برای خبرنگاری در جهان ایجاد کرده است.
این سازمان از جامعه جهانی خواست تا از خبرنگاران افغان و رسانههای مستقل حمایت کنند.
وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان اخیرا با ارسال یک دستورالعمل جدید به رسانهها، مانع انتقاد از سیاستهای این گروه شده است. طبق این دستورالعمل، رسانهها برای ضبط برنامههای سیاسی و دعوت از تحلیلگران، باید ابتدا از وزارت فرهنگ طالبان مجوز دریافت کنند.
در واکنش به این اقدام، مرکز آزادی بیان روز پنجشنبه، دوازدهم سرطان در بیانیهای آن را محکوم کرد و این سیاست را «حملهای حسابشده» علیه آزادی مطبوعات و خبرنگاری مستقل توصیف کرد.
این مرکز هدف طالبان از اجرای این دستورالعمل را خاموش کردن صداهای مخالف، حذف فضای بحث آزاد و تحمیل همسانسازی ایدئولوژیک از طریق ایجاد ترس و نظارت دانسته است.
این نهاد حامی خبرنگاران مستقر در کانادا نوشت: «در چارچوب این سیاست، اندیشه انتقادی جرمانگاری شده، گزارشگری مستقل سانسور میشود و گفتوگوی عمومی به تبلیغات دولتی محدود میگردد.»
مرکز آزادی بیان دستورالعمل جدید طالبان را به روشهای کنترول رسانهها در کشورهای کوریای شمالی، چین و ایران تشبیه کرده است.
در بیانیه مرکز آزادی بیان همچنین نگرانیهایی درباره وضعیت خبرنگاران افغان و چالشهایی از جمله تهدید و آزار و اذیت آنها مطرح شده است.
این مرکز همچنین به وضعیت روزنامهنگاران افغان مقیم پاکستان، ایران و ترکیه و احتمال اخراج آنها به افغانستان اشاره کرده است.
براساس دستورالعمل جدید طالبان، تحلیلگران برنامهها تنها با تایید وزارت اطلاعات و دریافت کارت هویت از این وزارت، مجاز به شرکت در برنامههای خبری و میزگردهای رسانهای خواهند بود.
سازمان پزشکان بدون مرز گزارش داد که فشار بر شفاخانههای تحت پوشش این سازمان در ولایتهای هلمند، هرات و بلخ به دلیل افزایش شمار بیماران کودک بیشتر شده است.
به گفته این سازمان، این شفاخانهها با کمبود پزشک، بستر، دارو و تجهیزات رو به رو اند که رسیدگی و درمان کودکان را دشوار کرده است.
این سازمان روز پنجشنبه در بیانیهای نوشت کودکان بیمار پیهم به شفاخانهها آورده میشوند اما امکانات بستری شدن آنها محدود است و برای مدت زیادی در انتظار میمانند.
یکی از پزشکان در شفاخانهای در هلمند گفت: «۱۷ بیمار برای بستری شدن منتطرند اما جایی برای آنها نداریم. اغلب دو بیمار در یک تخت بستری میشوند، این در حالیست که همزمان بیماران جدید به شفاخانه میآیند.»
به گفته پزشکان بدون مرز، تعداد کودکان زیر پنج سال که به بخش عاجل شفاخانه بُست در هلمند مراجعه کردهاند، از حدود ۵۴ هزار نفر در سال ۲۰۲۲ به بیش از ۱۲۲ هزار نفر در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
گزارش این سازمان نشان میدهد که تنها در ماه اپریل امسال، ۱۳ هزار و ۷۳۸ کودک زیر پنج سال به بخش عاجل این شفاخانه مراجعه کردهاند که بالاترین رقم مراجعه ماهانه از سال ۲۰۲۰ است.
شفاخانههای تحت حمایت پزشکان بدون مرز در ولایتهای بلخ و هرات نیز وضعیت مشابهی دارند. یکی از پرستاران در شفاخانهای در هرات با اشاره به فشار کار گفت روزانه بیش از دو هزار کودک به این شفاخانه مراجعه میکنند.
جولی پاکرو، از مسئولان سازمان پزشکان بدون مرز در افغانستان گفت: «خانوادهها برای دریافت خدمات درمانی با مشکل روبرو هستند. بسیاری از مراکز درمانی مشکلاتی چون کمبود کارکنان، داروهای اساسی و تجهیزات تشخیصی دارند.»
این گزارش نشان میدهد که در پنج ماه نخست ۲۰۲۵، روزانه ۳۵۴ کودک به بخش عاجل شفاخانه تحت پوشش این سازمان در هرات معاینه شدهاند. این آمار افزایش ۲۷ درصدی نسبت به مدت مشابه در سال گذشته را نشان میدهد.
فرید، پزشک شفاخانهای در مزارشریف میگوید روزانه بیش از ۵۰ کودک در وضعیت بسیار بحرانی به شفاخانه میآیند. به گفته او، نبود هزینه یا نداشتن همراه مرد برای زنان به خاطر مراجعه به شفاخانه باعث تاخیر در درمان کودکان میشود.
کاهش کمکهای بین المللی باعث شده است که سازمانهای طبی امدادی مانند پزشکان بدون مرز نتوانند حمایت لازم را از شفاخانههای تحت پوشش خود در افغانستان انجام دهند.
یافتههای یک تحقیق تازه نشان میدهد که کاهش شدید بودجه آژانس توسعه بینالمللی امریکا و احتمال انحلال آن میتواند تا سال ۲۰۳۰ منجر به مرگ بیش از ۱۴ میلیون نفر شود. مجله پزشکی لنست (Lancet) پیش بینی کرده که ۴.۵ میلیون این مرگها را کودکان زیر پنج سال تشکیل خواهند داد.
در طول دو دهه گذشته، برنامههای تمویل شده توسط آژانس توسعه بینالمللی امریکا از مرگ بیش از ۹۱ میلیون نفر در سراسر جهان به شمول مرگ ۳۰ میلیون کودک جلوگیری کرده است.