ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای وضعیت حقوق بشر در افغانستان، از برگزاری 'دادگاه مردمی برای زنان افغانستان' حمایت کرد، دادگاهی که برای بررسی «جنایات طالبان علیه زنان افغانستان» برگزار میشود.
آقای بنت روز پنجشنبه در پیامی در شبکه اکس نوشت: «من از برگزاری این دادگاه مردمی مهم که به رهبری افغانها و گامی دیگر برای پاسخگویی[طالبان] است، حمایت میکنم.»
بنت تمرکز این دادگاه بر «شهادت قربانیان و بازماندگان» سرکوب گسترده زنان افغان را مهم دانست.
دادگاه مردمی برای زنان افغانستان قرار است از شانزدهم تا هجدهم میزان در شهر مادرید اسپانیا برگزار شود. این دادگاه با همکاری دادگاه دایمی مردمی و با مشارکت نهادهای مدنی افغان، دادستانها و قضات بینالمللی برگزار خواهد شد.
برگزارکنندگان این دادگاه اعلام کردهاند که هدف اصلی آن مستندسازی سرکوب سیستماتیک زنان در افغانستان و تلاش برای پاسخگو کردن طالبان در قبال این اقدامات است.
بنت تا اکنون چندین گزارش انتقادی از وضعیت حقوق بشری در افغانستان منتشر کرده است. طالبان در واکنش، سفر گزارشگر ویژه سازمان ملل به افغانستان را ممنوع کرد.
کشورهای عضو شورای حقوق بشر سازمان ملل با استناد به گزارشهای گزارشگر ویژه سازمان ملل، اقدامات طالبان علیه مردم به ویژه زنان و دختران افغان را محکوم کرده اند.
چهار سازمان مدنی افغان روز پنجشنبه اعلام کردند که «دادگاه مردمی برای زنان افغانستان» را برگزار میکنند که در آن، سرکوب گسترده و نهادینه زنان در حاکمیت طالبان بررسی خواهد شد.
این دادگاه با همکاری «دادگاه دایمی مردمی» و با حضور قضات، دادستانها و کارشناسان بینالمللی در شهر مادرید در اسپانیا از ۸ الی ۱۰ اکتوبر(۱۶ الی ۱۸ میزان) برگزار خواهد شد.
در بیانیه این سازمانها آمده است که «با برگزاری دادگاه مردمی برای زنان افغانستان، جامعه مدنی این کشور و گروههای مدافع حقوق زنان مسیر دیگری برای مطالبه عدالت و پاسخگو ساختن طالبان در برابر جنایاتشان گشودهاند.»
آزار و سرکوب گسترده زنان پای رهبر و قاضی القضات طالبان را به دادگاه لاهه کشانده است. این سازمانهای مدنی میگویند صدور احکام جلب مقامهای ارشد طالبان مهم است، «اما بهتنهایی برای تحقق عدالت کافی نیست.»
به گفته آنها، دادگاه مردمی برای زنان افغانستان، «بر ضرورت فوری اتخاذ اقداماتی گستردهتر و پایدارتر برای استقرار عدالت و تضمین پاسخگویی موثر در افغانستان تاکید نموده و خواهان رویکردی جامع، قربانی-محور و همهجانبه به عدالت انتقالی است.»
این دادگاه میخواهد که نقض گسترده حقوق زنان افغان را مستند کرده و به پاسخگو کردن طالبان در برابر اقداماتشان کمک کند. هرچند این دادگاه صلاحیت دستگیری رهبران طالبان را ندارد اما اسناد و تحقیقات آن برای تحقیقات دادگاههای بین المللی مانند دادگاه لاهه کمککننده است.
عادی سازی روابط بهرغم جنایات طالبان
روسیه نخستین عضو شورای امنیت سازمان ملل است که طالبان را به رسمیت شناخت. چین و برخی دیگر از کشورهای با نفوذ منطقه نیز روابط خود را با طالبان گسترش داده اند. کشورهای اروپایی با این که بر رعایت حقوق بشر در افغانستان تاکید دارند، اما به خاطر اخراج پناهجویان افغان با حکومت طالبان «تماسهای فنی» برقرار کرده اند.
ایتلاف سازمانهای مدنی برگزارکننده دادگاه مردمی میگویند که آنها نگران عادیسازی روابط کشورهای جهان با طالبان به رغم جنایات این گروه علیه زنان هستند.
شهزاد اکبر، رئیس نهاد رواداری و از برگزارکنندگان این دادگاه، روز پنجشنبه در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال گفت هدف از راهاندازی این دادگاه، مقابله با روند روبهگسترش مشروعیتبخشی به طالبان در سطح منطقه و جهان است.
بهگفته او، در آستانه چهارمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، افغانستان از اولویت جامعه جهانی خارج شده و این خطر وجود دارد که وضعیت کنونی، بهویژه برای زنان، نادیده گرفته شود.
او گفت: «این دادگاه تلاشی است از سوی افغانها برای آغاز یک روند مستقل دادخواهی، بدون انتظار برای اقدام از سوی نهادهای رسمی بینالمللی.»
خانم اکبر گفت که از تصمیم نهایی دادگاه برای دادخواهی، مستندسازی و افزایش فشار سیاسی بر جامعه جهانی و علیه طالبان استفاده خواهد شد. او همچنین افزود که این دادگاه فرصتی کمنظیر برای حضور مستقیم زنان افغان در فرآیند دادخواهی، بیان روایتهای شخصی و توجه ویژه به قربانیان خشونت و جنگ فراهم میکند.
در چارچوب این روند، چهار دادستان افغان که در حوزه عدالت بینالمللی و خشونتهای جنسیتی تجربه دارند، مامور تهیه اتهامنامه رسمی شدهاند. تیمی از کارشناسان داخلی و بین المللی نیز مسئول گردآوری اسناد و شواهد علیه طالبان هستند.
جلسات دادگاه با حضور هیئت قضایی بینالمللی برگزار میشود و بهگونه زنده پخش خواهد شد. انتظار میرود رای نهایی در ماه دسامبر (قوس) صادر شود.
محکمه دایمی مردمی که از برگزارکنندگان دادگاه است، یک دادگاه یا تربیونال بینالمللی مردمی است که به موارد نقض فاحش حقوق بشر، جنایات علیه بشریت، جنایات جنگی، و نسل کشی میپردازد. مقر اصلی این محکمه در شهر رُم ایتالیا موقعیت داشته و تا کنون در سراسر جهان جلسات استماعیه برگزار کرده است.
سازمانهای مدنی همکار دیگر این دادگاه مردمی، رواداری، موسسه حقوق بشر و دموکراسی افغانستان، نهاد پژوهش و توسعه، مجمع مدافعان حقوق بشر هستند.
کارشناسان سازمان ملل نسبت به بازگشت فزاینده تروریستهای خارجی به افغانستان و آسیای مرکزی هشدار دادند. آنها گفتند که شاخه خراسان داعش مستقر در افغانستان، از طریق فضای مجازی شماری از افراد افراطی را جذب میکند. کارشناسان گفتند که داعش خراسان «جدیترین تهدید» علیه اروپا و امریکاست.
گزارش تازه کارشناسان سازمان ملل روز چهارشنبه در اختیار شورای امنیت سازمان ملل قرار گرفت. آنها هدف از بازگشت فزاینده تروریستهای خارجی به افغانستان و آسیای میانه را تضعیف امنیت منطقه عنوان کردند.
کارشناسان از تهدید فزاینده داعش علیه ایالات متحده و اروپا ابراز نگرانی کردند و اعلام کردند که شماری از طرحهای اخیر تروریستی، عمدتا تحتتأثیر جنگ غزه و اسرائیل یا توسط افرادی طراحی شدهاند که از سوی داعش افراطی شدهاند.
کارشناسان به حادثه اول جنوری در نیواورلئان اشاره کردند که در آن یک امریکایی با اعلام حمایت از داعش و حمله به یک جمعیت، ۱۴ نفر را کشت؛ این مرگبارترین حمله منتسب به القاعده و داعش در ایالات متحده از سال ۲۰۱۶ تاکنون گفته شده است.
کارشناسان همچنین افزودند که مقامهای امریکایی موفق به خنثیسازی طرحی الهامگرفته از داعش برای تیراندازی جمعی در یک پایگاه نظامی در میشیگان شدهاند. به گفته کارشناسان سازمان ملل، شاخه خراسان داعش هشدارهایی درباره حملات احتمالی علیه امریکاییها صادر کرده است.
مقامهای امریکایی بارها هشدار دادهاند که افغانستان به پناهگاه امنی برای داعش بدل شده و تهدیدی جدی و فزاینده علیه امنیت ملی ایالات متحده به شمار میرود.
باری مایکل مکال، رئیس پیشین کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان امریکا، هشدار داد که داعش در افغانستان تحت کنترول طالبان احیا شده است. همسو با آن لیندزی گراهام، سناتور ارشد جمهوریخواه امریکا، نیز پیشتر هشدار داد که با افزایش حضور داعش در افغانستان و گسترش جنگها در سراسر جهان، نگران حمله این گروه به ایالات متحده امریکا است.
بیشتر بخوانید: نماینده امریکا: حکومت ترامپ نگران توانایی داعش در افغانستان است
در حالیکه این گروههای افراطی بیشتر پول را از طریق انتقال نقدی و سیستمهای حواله غیررسمی جابهجا میکنند، کارشناسان گفتند که داعش بهطور فزایندهای از زنان برای حمل پول و سیستمهای حوالهای استفاده میکند که دادههایشان در فضای ابری ذخیره میشود تا قابل شناسایی نباشند.
با شدت گرفتن نگرانیها از حضور گروههای تروریستی خارجی در افغانستان تحت کنترول طالبان، این گروه داعش را «پروژه تبلیغاتی» میداند. مقامهای طالبان مدعی شدند که این گروه داعش را سرکوب کرده و هیچ گروهی افراطی در افغانستان حضور ندارد.
سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل میگوید که در حال ساخت دستکم ۲۴۰ انبار کچالوی بدون مصرف انرژی در سراسر افغانستان است. این سازمان نوشت که هر یک از این انبارها ظرفیت نگهداری و ذخیره حدود ۳۰ تُن کچالو را دارد.
این سازمان پنجشنبه، نهم اسد در خبرنامهای نوشت که این انبارهای کچالو در ابعاد ۲۸ متر مربع ساخته میشوند. خبرنامه افزوده که این ذخیرهگاهها به کشاورزان در امر کاهش ضایعات و نگهداری طولانیمدت محصولات کمک میکند.
این دفتر سازمان ملل متحد ساخت انبارهای کچالو را سرمایهگذاری هوشمندانه کشاورزی مطابق وضعیت اقلیمی افغانستان توصیف کرده است.
سازمان ملل اضافه کرده است که ذخیرهگاههای محصولات کشاورزی به کمک مالی بانک جهانی در نقاط مختلف افغانستان ساخته میشوند.
این دفتر در ۱۶ سرطان نسبت به پیامدهای خشکسالی در افغانستان هشدار داد و گفته بود که این پدیده محصولات کشاورزی و معیشت روستایی را در کشور نابود کرده است. سازمان غذا و کشاورزی همچنین برای گسترش کمکها و جلوگیری از بحران شدیدتر، خواستار منابع فوری بیشتر شده است.
عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیسالوزرای طالبان، روز پنجشنبه کار پروژه تولید ۴۰ مگاوات برق آفتابی را در ولسوالی محمدآغه ولایت لوگر افتتاح کرد. طالبان میگوید که این پروژه با هزینه ۲۸ میلیون دالر طی ۱۸ ماه ساخته خواهد شد و برق ۴۰ هزار خانواده را تامین خواهد کرد.
دفتر معاونت اقتصادی ریاستالوزرای طالبان میگوید که این پروژه شامل دو بخش است؛ یکی ساخت دستگاه ۴۰ مگاوات برق آفتابی و بخش دوم آن ساخت یک ایستگاه برق ۱۲۶ مگاواتی و تمدید لین انتقال برق با سرمایهگذاری ۷ میلیون و ۶۰۰ هزار دالر است.
ملا برادر در مراسم افتتاح این پروژه، کمبود برق را یکی از عوامل عقبماندگی افغانستان عنوان کرد.
او از منابع سرشار تولید انرژی در افغانستان یاد کرد که تاکنون بهطور موثر استفاده نشده و افغانستان را به واردات برق از کشورهای همسایه وابسته نگهداشته است.
معاون اقتصادی طالبان میگوید که برای واردات برق سالانه «صدها میلیون دالر» هزینه میشود.
افغانستان بیش از ۷۰ درصد برق مورد نیاز خود را از کشورهای اوزبیکستان، ترکمنستان، تاجیکستان و ایران تأمین میکند.
طبق گزارشها، طالبان سالانه بین ۲۲۰ تا ۲۸۰ میلیون دالر برای خرید برق از کشورهای همسایه هزینه میکند.
بیشتر بخوانید: گزارش سیگار: افغانستان برای بیش از ۸۰ درصد برق خود سالانه ۲۲۰ میلیون دالر پرداخت میکند
با این وجود، گزارشها نشان میدهند که حدود ۶۰ درصد مردم افغانستان از دسترسی به برق محروم هستند.
اعتراض شماری از فعالان مدنی و حامیان حقوق بشر افغان به اخراج اجباری مهاجران از پاکستان، وارد سومین روز شد. این اعتراض در اسلامآباد برگزار شده و معترضان اخراج مهاجران افغانها را «غیرانسانی، غیرقانونی و مغایر با اصول بینالمللی» میدانند.
این فعالان تأکید کردند تا شنیده شدن صدای شان به تظاهرات خود ادامه خواهند داد.
این راهپیمایی نخست در منطقه اف-۶ اسلامآباد آغاز شد، اما با مداخله پولیس، معترضان در منطقه جی-۶ تجمع کردند.
احمدضیا فیض، یکی از شرکتکنندگان این حرکت اعتراضی، به افغانستان اینترنشنال، گفت که هدفشان توقف روند اخراج افغانهایی است که پس از سقوط حکومت پیشین در سال ۲۰۲۱ وارد پاکستان شدهاند و زندگیشان در افغانستان در معرض خطر است.
او میگوید: «دولت پاکستان تمدید ویزاها را متوقف کرده، پولیس روزانه صدها افغان را بازداشت و اخراج میکند. این افراد در افغانستان با تهدیدهای جدی مواجهاند. ما تا توقف این روند به اعتراض ادامه خواهیم داد.»
او همچنین گفت که شواهد نشان میدهند برخی از افغانهای اخراجشده، پس از بازگشت به افغانستان با تهدید طالبان مواجه شدهاند.
دیبا فرهمند، معترض دیگر به افغانستان اینترنشنال گفت: «امروز سومین روز اعتراض ماست، اما این تجمع تا زمان برآوردهشدن خواستهها ادامه دارد. دولت پاکستان باید راهحل مناسبی برای مهاجران افغان بیابد، چون این اخراجها تهدیدآمیز است.»
این معترضان در بیانیهای گفتند که برای دفاع از افغانهای در معرض اخراج گرد هم آمدهاند.
آنان تأکید کردند که پناهجویان حق زندگی امن دارند و نباید با زور اخراج شوند.
آنها از سازمان ملل و نهادهای بینالمللی خواستند فوراً اقدام کنند.
مهرین محمدی، یکی از معترضان روز پنجشنبه نهم اسد بازداشت شده است. او در یک پیام صوتی که به افغانستان اینترنشنال فرستاده، گفت در مسیر راهپیمایی بوده که پولیس اسلامآباد او را بازداشت کرده است.
مهاجران افغان در پاکستان میگویند که اداره مهاجرت این کشور روند تمدید ویزا را تعلیق کرده است و پولیس پاکستان افغانهایی که در انتظار تمدید ویزایشان به سر میبرند را بازداشت و اخراج میکند.
پاکستان پارسال اخراج افغانهای بدون مدرک را آغاز کرد. این اقدام با انتقادهای زیادی روبهرو شده، چون بسیاری از این پناهجویان از تهدید طالبان گریختهاند و بازگشتشان خطرناک است.
