عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، درباره چالشهای ایران در روابط با طالبان اظهار داشت که این گروه حقوق شیعیان افغانستان را رعایت نکرده است. او همچنین افزود که طالبان انتظارات ایران در خصوص مسئله حقآبه را برآورده نکرده است.
عراقچی در مصاحبه با ایرنا، خبرگزاری دولتی ایران که روز چهارشنبه نشر شد، بیان کرد که ایران هنوز با بهرسمیتشناختن رژیم طالبان فاصله دارد، اما از نزدیک با این گروه همکاری میکند.
وی تاکید کرد که این همکاری به منظور تامین منافع ملی ایران انجام میشود، زیرا به گفته او، «ما با افغانستان حدود هزار کیلومتر مرز مشترک داریم و چالشهای متعددی داریم؛ از چالش مهاجرین گرفته تا مواد مخدر، امنیت مرزهای مان، تروریسم در افغانستان، موضوع آب، تجارت بین دو کشور، زبان فارسی و امنیت مردم، بهخصوص امنیت شیعیان.»
او افزود: «نزدیک به هشت تا ده چالش اصلی و مهم داریم و نمیتوانیم به اینها بیتوجه باشیم.»
او اظهار داشت که طالبان برخی انتظارات ایران را برآورده کرده و اما در برخی دیگر کوتاهی کرده است. عباس عراقچی افزود که گروه حاکم در افغانستان، امنیت را نسبت به گذشته بهبود بخشیده است.
وزیر خارجه ایران با تاکید بر اهمیت مسئله شیعیان برای این کشور، گفت: «امنیت آنها برقرار بوده، اما در چند سال گذشته حقوق شان رعایت نشده است.»
طالبان با برگشت بهقدرت، قانون احوال شخصیه اهل تشیع را از رسمیت انداخت. این گروه تمام کتابهای فقه جعفری را از کتابخانههای دولتی و دانشگاهها و مکاتب جمعآوری کرده است. طالبان گفته است که تمام قوانین حاکم در افغانستان بربنیاد فقه حنفی ترتیب و اجرا میشود.
مسئله حقآبه
عراقچی درباره مسئله آب اظهار داشت که وضعیت رعایت حقآبه بهتر شده، اما هنوز به سطح مورد انتظار ایران نرسیده است. وی همچنین اشاره کرد که مشکلات بانکی ایرانیها در افغانستان حلنشده است.
وزیر خارجه ایران از تفاهم با طالبان در مورد مهاجرین خبر داد و گفت که یک میلیون مهاجر به افغانستان بازگردانده شدهاند، بدون اینکه بحرانی در روابط دو طرف ایجاد شود.
این درحالی است که نهادهای بینالمللی از پیامدهای اخراج مهاجرین از ایران هشدار دادهاند. در یک مورد روز سهشنبه در نتیجه برخورد بس حامل مهاجرین اخراجی از ایران با یک موتر حامل نفت، دستکم ۷۹ نفر شامل زنان و کودکان جان باختهاند.
در این رویداد، ۷۹ نفر به شمول ۱۷ کودک جان باختند.
بررسی اسناد نشان میدهد شماری از قربانیان این رویداد سربازان وزارت دفاع افغانستان بودند که در بخش کشف و خنثیسازی مواد انفجاری آموزش دیده بودند.
همچنین، در میان جانباختگان، شماری تازه ازدواج کرده و بهتازگی تشکیل خانواده داده بودند.
این اسناد شامل گواهینامههایی است که در جریان حادثه به طور قسمی در آتش سوخته و بقایای آن به دست افغانستان اینترنشنال رسیده است.
حادثه شب گذشته زمانی رخ داد که یک بس حامل مهاجران اخراجشده از ایران، در مسیر اسلامقلعه–هرات که به قصد کابل در حرکت بود، با یک لاری و یک موتورسایکل تصادم کرد و سپس دچار حریق شد.
قولاردوی الفاروق طالبان در غرب کشور روز چهارشنبه اعلام کرد که اجساد قربانیان را با دو هواپیما به کابل منتقل کرده است.
این رویداد نشان میدهد که به رغم تهدید دستگیری و شکنجه به دست طالبان، جمهوری اسلامی نظامیان سابق را از ایران اخراج میکند.
به گفته سازمانهای بین المللی آنها با خطر دستگیری، شکنجه و قتل به دست طالبان رو به رو اند. سازمان ملل اخیرا در گزارشی اعلام کرد که طالبان شماری از مهاجران اخراجی بهویژه زنان، نظامیان، کارمندان دولت پیشین و خبرنگاران بازداشت و شکنجه کرده است.
نهادهای بینالمللی بهشمول یوناما بارها گزارشهایی مستندی درباره بازداشت، شکنجه و کشتار نظامیان سابق منتشر کردهاند.
در همین راستا، منابع محلی روز ۲۵ اسد به افغانستان اینترنشنال گفتند که استخبارات طالبان در ولسوالی دولتشاه لغمان، عزیزالله و محمدنعیم، دو سرباز پیشین امنیت ملی را که تازه از ایران بازگشته بودند، بازداشت کرد. علاوه بر این دو نظامی سابق، طالبان دو شهروند عادی دیگر را نیز بازداشت کرد.
به گفته منابع محلی، این نظامیان پس از آن بازداشت شدند که افراد مسلح ناشناس به مدیریت استخبارات طالبان در ولسوالی دولتشاه حمله راکتی انجام دادند.
بر اساس اطلاعات دریافتی، استخبارات طالبان پس از این حمله، جستوجوی خانه بهخانه را در روستای فراشغان ولسوالی دولتشاه آغاز کرده و در نهایت این دو نظامی را بازداشت کردند.
امروز، وانگ یی از رئیس الوزرای طالبان خواسته بود که طالبان نگرانیهای امنیتی چین در افغانستان را جدی بگیرد؛ نگرانیهایی که با حضور شبه نظامیان ایغور در افغانستان پیوند دارد.
وزارت داخله طالبان روز چهارشنبه در خبرنامهای گفت که «در این نشست در مورد امنیت، مبارزه با مواد مخدر، امنیت نقاط سرحدی مشترک و هماهنگی نیروهای سرحدی، تجارت، زراعت و برنامههای آموزشی بحث و تبادل نظر صورت گرفت.»
سراجالدین حقانی، روابط میان دو کشور را تاریخی خوانده و گفته است که چین همیشه با افغانستان تعامل نیک داشته است.
براساس خبرنامه طالبان، وانگ یی، وزیر خارجه جمهوری خلق چین نیز گفت: «روابط ما با افغانستان ریشههای عمیق تاریخی دارد.»
وانگ یی، وزیر خارجه چین، برای شرکت در نشست مشترک وزرای خارجه پاکستان، چین و طالبان به کابل رفته است. این دومین بار است که وزیر خارجه چین در دوره حاکمیت طالبان به کابل سفر میکند.
او با حسن آخند، رئیسالوزرای طالبان، نیز دیدار کرد. وزیر خارجه چین از رئیسالوزرای طالبان خواست که به نگرانیهای امنیتی این کشور رسیدگی کنند. با این حال، طالبان درباره نگرانیهای امنیتی چین توضیحی نداده است.
چین از حضور و فعالیت جنبش ترکستان شرقی در خاک افغانستان عمیقاً نگران است. طبق گزارش نهادهای بینالمللی، جنبش ترکستان شرقی، متحد طالبان است و بهگونه آزادانه در خاک افغانستان فعالیت میکند. طالبان همانند سایر متحدان منطقهای خود، اویغورها را نیز مورد حمایت و پشتیبانی قرار میدهد.
چین و افغانستان حدود ۷۶ کیلومتر مرز مشترک دارند. این مرز در منطقه کوهستانی واخان در شمال شرقی افغانستان و جنوب غربی چین، منطقه خودمختار سینکیانگ، قرار دارد؛ ولایتی که چین نگران فعالیت گروههای اسلامگرای جدایی طلب در آنجا است.
شورشیان مخالف چین عمدتاً در امتداد خطوط مرزی و ولایت بدخشان در شمال افغانستان فعالیت دارند. با این حال، گزارشها نشان میدهد که اویغورها در سایر مناطق کشور نیز دیده شدهاند.
