درپی حادثه مرگبار یک بس مسافربری حامل مهاجران افغان اخراجشده از ایران، نمایندگی اتحادیه اروپا به خانوادههای قربانیان تسلیت گفت. این نهاد شمار تلفات این رویداد را ۷۹ نفر از جمله ۱۹ کودک اعلام کرده است.
اتحادیه اروپا روز چهارشنبه، ۲۹ اسد در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «با اندوه عمیق، وقوع یک سانحه دلخراش رانندگی در هرات را تسلیت میگوییم. مراتب همدردی خود را به خانوادهها و دوستان قربانیان ابراز میداریم.»
در این حادثه، یک بس مسافربری که از اسلامقلعه به سوی کابل در حرکت بود، در مسیر هرات–اسلامقلعه پس از برخورد با یک موترسایکل و سپس یک لاری حامل مواد سوختی دچار حریق شد.
همزمان، ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات اعلام کرده که در این رویداد ۷۶ نفر جان باختند و سه نفر دیگر زخمی شدهاند. مقامهای محلی طالبان از رانندگان خواستهاند تا مقررات ترافیکی را بهگونه جدی رعایت کنند.
رسانههای وابسته به طالبان از این حادثه به عنوان «یکی از مرگبارترین رویدادهای ترافیکی در سالهای اخیر» یاد کردهاند.
در همین حال، خبرگزاری باختر فهرستی از هویت قربانیان را منتشر کرده که به گفته این رسانه، توسط کمیسیون عالی رسیدگی به امور مهاجرین طالبان تنظیم شده است.
وزارت خارجه پاکستان در بیانیهای تائید کرد که محمد اسحاقدار، وزیر خارجه این کشور روز چهارشنبه ۲۹ اسد به کابل سفر میکند. طبق بیانیه، آقای اسحاقدار در نشست سهجانبه وزیران خارجه پاکستان، چین و طالبان در کابل شرکت خواهد کرد.
وزارت خارجه پاکستان گفته است در نشست سهجانبه درباره مبارزه با تروریسم و افزایش همکاری در بخش تجارت گفتوگو میشود.
در بیانیه وزارت خارجه پاکستان که ۲۹ اسد منتشر شده، آمده است که محمد اسحاقدار دیدار جداگانهای با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان خواهد داشت تا درباره مسائل بین پاکستان و طالبان صحبت شود.
وزارت خارجه طالبان روز سهشنبه اعلام کرد که وانگ یی، وزیر خارجه چین در نشست سهجانبه حضور خواهد داشت.
این دومین نشست وزیران خارجه طالبان، چین و پاکستان در سال جاری هجری خورشیدی خواهد بود. پیش از این نشست سه جانبه چهارشنبه ۳۱ ثور در بیجینگ برگزار شده بود.
نشست سهجانبه امروز در حالی برگزار میشود که پاکستان در روزهای آتی میزبان مخالفان طالبان خواهد بود.
همزمان با چهارمین سالگرد بازگشت طالبان به قدرت، کمیسیون جنگ افغانستان در کانگرس امریکا دومین گزارش خود را درباره جنگ ۲۰ ساله ایالات متحده در افغانستان منتشر کرد. مقامهای امریکایی تاکید دارند که ریشههای ناکامی در این جنگ، به ضعفهای استراتژیک بازمیگردد، نه کاستیهای تاکتیکی.
کمیسیون جنگ افغانستان نهادی مستقل است که در سال ۲۰۲۱ توسط کانگرس ایالات متحده تاسیس شد.
وابستگی نهادهای افغانستان
براساس این گزارش، علیرغم سیاست ایالات متحده مبنی بر استقلال نهادهای افغانستان، این نهادها بیش از حد وابسته باقی ماندند. این امر برخلاف برنامه از پیش تعیینشده امریکا بود. کمیسیون میگوید که کمکهای مالی، فنی و امنیتی ایالات متحده از طریق مکانیسمهایی ارائه شده که عمداً یا غیرعمد، وابستگی را در نهادهای افغانستان ایجاد کرده بود. در حالی که طبق گزارش، سیاست امریکا خوداتکایی دولت افغانستان را شرط اساسی برای پایان دادن به جنگ معرفی میکرد.
بربنیاد گزارش، روشهای ایجاد ظرفیت که اغلب شامل سیستمهای تحویل موازی به رهبری پیمانکاران، نهادهای امریکایی و واحدهای نظامی بود، مقامات افغان را دور میزد. این رویکرد ممکن است حاکمیت افغانستان را تضعیف کرده و به شکنندگی نهادی پایدار کمک کرده باشد.
کمیسیون در حال بررسی است که چگونه با شروع خروج نیروهای امریکایی، وابستگی این نهادها روی وضعیت تاثیر گذاشت. طبق این گزارش، این وابستگی در نهادهای امنیتی افغانستان نیز مشهود بود. این گزارش نشان میدهد نهادهای امنیتی افغانستان به سیستمهای پشتیبانی خارجی متکی و قادر اقدامات مستقلانه نبودند.
ایالات متحده با شروع مذاکرات صلح در دوحه، کمکها به نیروهای امنیتی افغانستان را بهتدریج کاهش داد. این امر توانایی نیروها در مقابله با طالبان را تضعیف کرد.
شروع دیرهنگام مذاکرات صلح
در این گزارش به شکست مذاکرات صلح نیز پرداخته شده است. براساس گزارش، مذاکرات صلح با طالبان بسیار دیر آغاز شد. درست پس از آنکه امریکا نیروهایش را در افغانستان به حداقل رسانده بود. براساس این گزارش، مذاکرات امریکا با طالبان پس از آن شدت یافت که این کشور اهرمهای فشار لازم در اختیار نداشت. این گزارش به رویکرد امریکا در سالهای آغاز حضور در افغانستان نیز پرداخته و نوشته است که واشنگتن طالبان و القاعده را دو گروه جداییناپذیر تلقی میکرد. در این گزارش به بیتوجهی به مذاکره با طالبان پس از کنار زدن این گروه از قدرت نیز پرداخته شده است.
براساس گزارش، سیاست امریکا در افغانستان مبهم بوده است. در ابتدا امریکا با هدف مقابله با تروریسم و از بین بردن القاعده به افغانستان هجوم برد، اما بهزودی این رویکرد جای خود را به دولتسازی در افغانستان داد. در آغاز از حضور امریکا در افغانستان استقبال شد، اما به تدریجی نارضایتی بالا گرفت.
بازی دوگانه پاکستان
در این گزارش به نقل از مقامات سابق افغان و امریکایی، از بازی دوگانه پاکستان سخن زده شده است. پاکستان با باز کردن مسیر ترانزیتی برای نیروهای امریکایی و سرکوب القاعده همکاری کرد، اما همواره در ۲۰ سال حضور امریکا، وجود پناهگاههای طالبان در خاک خود را انکار کرد. این امر تلاشها برای مبارزه با تروریسم و تحقق اهداف جامعه بینالمللی در افغانستان را ناکام گذاشت.
کمیسیون به اظهارات جو بایدن درباره توجیه خروج امریکا اشاره کرده و پرسیده است که اگر امریکا قادر بود بدون حضور در افغانستان امنیت خود را تامین کند و از تکرار حمله شبیه ۱۱ سپتمبر به خاک خود جلوگیری نماید، چرا باید طی ۲۰ سال گذشته از دولت افغانستان حمایت میکرد؟
گزارش میگوید تصمیم به خروج نیروها اعتماد نیروهای افغان را تضعیف کرد، طالبان را جسورتر ساخت و با فرار اشرف غنی، طالبان بدون شلیک یک گلوله کابل را تصرف کردند.
جو بایدن پس از تصمیم به ترک کامل افغانستان گفت که تهدید ناشی از خاک افغانستان از بین رفته است. او استدلال کرد که این کشور قادر است بدون حضور نظامی در خاک افغانستان، تهدیدها را در نطفه خنثی کند.
کمیسیون جنگ کانگرس در تهیه گزارش با دهها مقام سابق افغان و امریکایی مصاحبه کرده است. مقامات افغان گفتهاند که حضور جامعه جهانی در سالهای اول خوشبینی زیادی درباره آموزش و پیشرفت کشور ایجاد کرده بود، اما پس از مدتی این خوشبینی رنگ باخت. آنها معتقدند امریکا از اقدامات اساسی برای پایداری دولت سرباز زده، از جمله فشار بر پاکستان که طالبان را به عنوان نیروی نیابتی به کار میگرفت.
به گفته آنها، پس از یازدهم سپتمبر، سیاست امریکا افغانستان را بهعنوان یک «فضای بیحکومت» میدید و از حکومتهای محلی موجود، مانند شوراها، به نفع یک مدل متمرکز چشمپوشی کرد. خوشبینی اولیه افغانها با افزایش حس «جنگ امریکا» از بین رفت و دولت به حمایت خارجی وابسته شد. مسائل عمیقتر مانند هویت ملی، اسلام سیاسی و مدلهای حکومتداری هرگز به طور معناداری مورد توجه قرار نگرفتند. اصلاحات اغلب به جای نیازهای افغانستان، به جنبههای بینالمللی توجه داشت و تجربیات محلی، به ویژه در مورد حقوق زنان، نادیده گرفته شدند.
بربنیاد گزارش، اولویتهای نظامی اغلب با وظایف اداره توسعه بینالمللی امریکا و وزارت خارجه در تضاد بود و اقدامات منسجم کل دولت را تضعیف میکرد. در داخل وزارت دفاع و در میان نیروهای متحد، فقدان یک ساختار فرماندهی یکپارچه، وضعیت نهایی نامشخص و ماموریتهای متناقض از مبارزه با شورش تا مبارزه با تروریسم را ایجاد کرد و به فرماندهان منطقهای اجازه داد در شکلدهی به اولویتها، نفوذ بیشتری نسبت به یک استراتژی منسجم و از بالا به پایین داشته باشند.
اختلاف و شکنندگی سیاسی
گزارش به فساد، نبود اجماع سیاسی و نارضایتی در افغانستان نیز پرداخته و اشاره کرده است که انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۱۴، موجب تفرقه و عدم اطمینان نسبت به مشروعیت دولت آینده شد و مداخله دیپلوماتیک قابل توجه امریکا را در پی داشت.
گزارش با اشاره به ابهام در سیاست این کشور در افغانستان میگوید امریکا از یک سو حضور نظامی و غیرنظامی خود را کاهش داد، اما از سوی دیگر با امضای توافقنامههایی تعهد بلندمدت خود به حمایت از دولت افغانستان را اعلام کرد. برخی مقامات غیرنظامی و اعضای ارتش میگویند: «در امریکا، ماموریت در افغانستان یا بهطور کامل درک نشده بود یا به طور کلی فراموش شده بود.»
فساد سیستماتیک
گزارش میگوید فساد، مصونیت از مجازات، به تعریف دولت پس از طالبان تبدیل شد و نارضایتی گسترده عمومی را افزایش داد. تلفات غیرنظامیان ناشی از حملات شبانه و هوایی امریکا، خشم عمومی را تشدید کرد.
افغانستان در ۲۰ سال گذشته در صدر کشورهای فاسد جهان قرار داشته است.
داگلاس لوت، مقام سابق امریکایی گفته است: «ریشههای شکست ما در افغانستان در سطح استراتژیک نهفته است، نه در سطح تاکتیکی. انرژی و بحث عظیمی صرف تدوین و تصمیمگیریهای سیاسی شد، اما توجه بسیار کمی به نحوه اجرای آنها در افغانستان شد.»
دیوید سیدنی، معاون دستیار وزیر دفاع سابق در امور افغانستان، پاکستان و آسیای مرکزی، گفته است: «ما به دنبال افغانستانی بودیم که خانهای برای تروریسم نباشد، جایی که امریکاییها و متحدان ما امنتر باشند و مردم افغانستان آیندهای که شایسته آن هستند، داشته باشند. برای شکست ما هیچ پاسخ ساده و مشخصی وجود ندارد. هیچ عامل واحدی یا خطای سیاستی واحدی مسئول نیست؛ بلکه عوامل متعدد، گاهی آشکار و گاهی پنهان، در تعامل با هم باعث شکست شدند.»
چهار سال پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، طبق گزارش نهادهای مستقل جهانی، این کشور باردیگر به پناهگاه امن گروههای تروریستی مبدل شده است. اخیرا کارشناسان سازمان ملل متحد هشدار دادهاند که داعش خراسان در افغانستان تهدیدی جدی به امریکا و اروپا است. القاعده متحد طالبان که عامل اصلی جنگ ۲۰ ساله امریکا در افغانستان بوده است، در تلاش بازسازی و احیای مجدد میباشد.
یک سخنگوی طالبان در هرات، قربانیان تصادف مرگبار یک بس مسافربری حامل مهاجران افغان اخراجشده از ایران، با یک لاری و موتور سایکل در مسیر هرات-اسلامقلعه را ۷۱ نفر اعلام کرد. در میان کشتهشدگان ۱۷ کودک نیز وجود دارند.
یک بس مسافربری از اسلام قلعه به سوی کابل در حرکت بود که پس از تصادف دچار آتش سوزی شد. سه تن از سرنشینان بس در این حادثه زخمی شده اند، اما یک مقام محلی طالبان به افغانستان اینترنشنال گفت که وضعیت آنها وخیم است.
پولیس طالبان در ولایت هرات به خبرگزاری فرانسه گفت که این حادثه به دلیل «سرعت زیاد و بیاحتیاطی» بس مسافربری در جادهای در ولسوالی گذره هرات رخ داده است.
به گفته پولیس، بس ابتدا با موترسایکل و سپس با موتر باربری که حامل مواد سوختی بود، تصادف کرد و باعث آتشسوزی شد.
محمد یوسف سعیدی، سخنگوی والی هرات به خبرگزاری فرانسه گفت که این بس مسافرانی را که به تازگی از ایران برگشته بودند، به کابل انتقال میداد.
ایران صدها هزار مهاجر افغان را از خاکش بیرون کرده است و بخشی از آنها در کمپهای ساخته شده در اسلام قلعه منتظر انتقال به کابل و دیگر ولایتهای افغانستان هستند.
حادثات ترافیکی در افغانستان به دلیل خرابی جادهها پس از دههها جنگ، رانندگی خطرناک در شاهراهها و نبود مقررات، زیاد اتفاق میافتد.
سال گذشته در دو حادثه که در آن یک تانکر مواد سوختی و یک لاری در یک شاهراه در مرکز افغانستان تصادف کردند، حداقل ۵۲ نفر کشته شدند.
چهار نماینده دموکرات و جمهوریخواه کانگرس امریکا روز سهشنبه لایحه جدیدی به نام «قانون استقبال پایدار» به مجلس نمایندگان ارائه کردند. در بیانیه این نمایندگان آمده است که با این لایحه برنامه انتقال همکاران سابق افغان که واجد شرایط هستند، احیا و در چارچوب قانون الزامی میشود.
سیدنی کاملاگر دوف، مایک لالر، دینا تیتوس و مایکل مکال، رئیس پیشین کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان این لایحه را تهیه کرده اند.
طبق این لایحه، دفتر هماهنگی ویژه برای انتقال افغانها که ترامپ لغو کرده بود، احیا و رسمیت مییابد، یک پایگاه معلوماتی برای پیگیری پروندههای پناهجویان واجد شرایط افغان ساخته خواهد شد و دولت موظف است روند انتقال کسانی را که در کنار ارتش امریکا کار کردهاند و همچنین پیوستن خانوادههای آنها را سریعتر کند.
همچنین، این لایحه از وزارت خارجه امریکا میخواهد که هر سه ماه درباره روند اعطای ویزا و پروندههای پناهندگی افغانها به کانگرس گزارش بدهد. نمایندگان مجلس امریکا تلاش دارند با معرفی این لایحه، تعهدات امریکا به همکاران سابق افغان را احیا و قانونی بسازند.
سیدنی کاملاگر دوف، از طراحان این لایحه، گفت: «وفا به وعدههای ما به متحدان افغان نباید موضوعی حزبی باشد، زیرا این مسئولیتی اخلاقی و بخشی از اعتبار ملی ماست.»
مایک لالر، نماینده جمهوریخواه، هم گفت: «این قانون تضمین میکند که انتقال، بررسیهای امنیتی و پیوستن خانوادهها با سرعت و شفافیت انجام شود.»
مایکل مکال نیز در این بیانیه مشترک گفت: «دهها هزار نفر در جریان خروج آشفته رها شدند و به خاطر همکاری با ما در برابر خشونت و انتقامجویی طالبان قرار گرفته اند. این لایحه فرصتی است که به وعده خود عمل کنیم.»
این لایحه تلاش دیگر نمایندگان کانگرس به ملزم کردن حکومت ترامپ به احیای برنامه انتقال افغانهای واجد شرایط به امریکا است. این برنامه به علت سیاست کاهش پناهجویی در حکومت ترامپ به طور عمده متوقف شده است و دفتر هماهنگی انتقال همکاران افغان نیز لغو شده است.
شان وندایور، رئیس یک گروه حامی انتقال همکاران سابق افغان، از این اقدام نمایندگان استقبال کرده و گفت: «این برنامه را کهنهسربازان ساختند تا متحدان افغان را به امنیت برسانند، اما متاسفانه متوقف شد. حالا کانگرس فرصتی یافته تا دوباره آن را احیا کند و نشان دهد که امریکا به وعدههایش وفادار است.»
سفارت ایالات متحده برای افغانستان که از قطر فعالیت میکند، روز سهشنبه ۲۸ اسد، هشدار داد که شهروندان امریکایی در سفر به افغانستان با خطر بازداشت خودسرانه به دست طالبان روبهرو اند. این سفارت به شهروندان امریکایی گفته است که سفر به افغانستان را توصیه نمیکند.
این هشدار همزمان با افزایش سفر گردشگران خارجی به ویژه اینفلونسرهای ماجراجوی دنیای مجازی به افغانستان، صادر شده است.
طالبان پیش از این چندین شهروند امریکایی را بازداشت کرد و در بدل آنها برخی از اعضای خود را از زندانهای امریکا آزاد کرد.
حکومت امریکا از طالبان خواسته است تا درباره سرنوشت محمود شاه حبیبی، شهروندان افغان-امریکایی، اطلاعات بدهد اما طالبان نسبت به حضور او در افغانستان اظهار بی اطلاعی کرده است.
منابع آگاه میگویند که طالبان آقای حبیبی را در پیوند به کشته شدن رهبر پیشین القاعده و همکاری اطلاعاتی با سازمان جاسوسی سیا بازداشت کرده است.
در اعلامیه سفارت امریکا علاوه بر افغانستان، سفر به کشورهای میانمار، اریتره، ایران، نیکاراگوا، کوریای شمالی، روسیه و ونزوئلا نیز منع شده است.
