دو منبع به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که نشست مخالفان طالبان که قرار بود این هفته در اسلامآباد برگزار شود، به تاخیر افتاده است. این منابع دلیل تاخیر را مشکل در صدور ویزا برای اشتراک کنندگان عنوان کرده است.
با این حال، یکی از اشتراککنندگان گفته است که این نشست هفته آخر ماه سپتمبر در پاکستان برگزار خواهد شد.
برگزار کنندگان این رویداد اعلام کردهاند که در این نشست دو روزه، نمایندگان گروههای سیاسی، جامعه مدنی، فعالان حقوق زنان و نمایندگان رسانههای دو کشور را گردهم میآورند. برگزارکنندگان گفتهاند که در این نشست «اصول مشترک برای ثبات، حاکمیت قانون و دولت منتخب و مردمی تعریف میشود.»
این نشست از سوی سازمانهای ساسی (SASSI) پاکستان و نهاد «زنان برای افغانستان» سازماندهی شده است. این دو نهاد گفتهاند که نشست مخالفان طالبان در اسلامآباد به دنبال تقویت همکاری افغانها با سیاستگذاران جامعه مدنی و دانشگاهیان پاکستان است.
به گفته برگزارکنندگان، این نشست زیر عنوان «به سوی وحدت و اعتماد» برگزار میشود.
پیشتر وزارت خارجه پاکستان برگزاری نشست مخالفان طالبان در اسلامآباد را تأیید کرد و آن را یک «رویداد باز» خواند. شفقت علی خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، روز جمعه گفت که نشست مخالفان طالبان را یک اندیشکده میزبانی میکند.
زلمی خلیلزاد نماینده پیشین امریکا برای افغانستان پیشتر اقدام پاکستان برای برگزاری این نشست را «غیرمسئولانه و تأسفبرانگیز» خواند. او نوشت: «شهروندان افغان حق دارند دیدگاههای سیاسی خود را داشته باشند، اما حمایت ظاهری پاکستان از آنان از طریق میزبانی نشست، اقدامی بسیار ناپخته، تحریکآمیز و نادرست است.»
ماریا سلطان، رئیس سازمان پاکستانی برگزار کننده این نشست در واکنش به انتقاد نماینده پیشین امریکا گفت: «این نشست آرامش خلیلزاد را برهم زده است.» او همچنین از خلیلزاد به عنوان مهمان افتخاری در این نشست دعوت کرد.
فوزیه کوفی، فعال حقوق زنان و از مهمانهای احتمالی این نشست نیز به انتقاد خلیلزاد واکنش نشان داد. او در یادداشت تندی نوشت، حقوق سیاسی و مدنی مردم افغانستان به دلیل سوء نیت و مدیریت خلیلزاد سلب شده است. کوفی گفت ناامید کننده است که خلیلزاد تلاش دارد گفتوگوی مخالفان طالبان را بیاعتبار کند.
این فعال حقوق زنان گفت بهترین رویکرد این است که از خلیلزاد برای اشتراک در این نشست دعوت شود تا آن را تهدید نشمارد.
اگرچه پاکستان و طالبان طی چهار سال گذشته تعاملات سیاسی گستردهای داشتهاند، اما افزایش ناامنی در پاکستان و حضور شبهنظامیان تحریک طالبان پاکستان در افغانستان باعث بروز اختلاف میان اسلامآباد و اداره طالبان شده است. با این حال، کارشناسان میگویند که پاکستان در پی ناامیدی از مقابله طالبان با تیتیپی در افغانستان، به گفتوگو با مخالفان این گروه روی آورده است.
نیروهای طالبان روز جمعه ۳۱ اسد در شهر هرات مردی به نام «داوود» را به ظن عضویت در یک جبهه مخالف این گروه، کشتند و جسد او را در سطح شهر به نمایش گذاشتند.
در ویدیویی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود که یک عضو طالبان، فردی به نام داوود را به قتل ملا حسن آخند، آمر کنترول حوزه دهم امنیتی خود در هرات متهم میکند.
در این ویدیو جسد خونین یک مرد افتاده در محاصره نظامیان طالبان دیده میشود. یک عضو طالبان با لگد بر صورت جسد میزند. یک عضو طالبان در پسزمینه ویدیو به زبان پشتو میگوید که «این داوود، مقاومتی است که ملا حسن آخند، آمر کنترول حوزه امنیتی» و یک فرد دیگر را کشته است.
این عضو طالبان در ادامه ویدیو میگوید که نیروهای این حوزه امنیتی او را کشتهاند.
در ویدیوی دومی که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده میشود که جنگجویان طالبان جسد خونین این مرد را از پشت یک موتر نظامی نوع رنجر آویخته و در سطح شهر میگردانند.
یک عکس جداگانه نیز به افغانستان اینترنشنال رسیده که در آن دیده میشود که در پشت جسد کاغذی با متن «مرگ بر گروه نهضت آزادیبخش افغانستان» نوشته است.
گروه «نهضت آزادیبخش اسلامی مردم افغانستان» چند روز پیش مسئولیت حمله مسلحانه بر مولوی حسن، آمر کنترول حوزه دهم امنیتی طالبان در هرات را برعهده گرفت. این گروه در اعلامیهای که روز سهشنبه ۲۸ اسد منتشر کرد، گفت چریکهایش حوالی ظهر همان روز در ناحیه دهم هرات به این مقام طالبان حمله کردند که به کشتهشدن او و زخمیشدن یکی از محافظانش انجامیده است.
این گروه بعدتر مدعی شد که فرد زخمی نیز جان باخته است.
یک عضو «نهضت آزادیبخش افغانستان» در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال تایید کرد که داوود، عضو این جبهه نظامی بوده و بعد از اسارت به دست طالبان کشته شده است.
«نهضت آزادیبخش افغانستان» اعضای طالبان را متهم کرده است که به جسد داوود «بیاحترامی» کرده و هشدار داده است که این قتل را بیپاسخ نخواهد گذاشت.
تاکنون سخنگویان طالبان بهطور رسمی در این مورد ابراز نظر نکردهاند.
«نهضت آزادیبخش افغانستان» یک جبهه نظامی در غرب افغانستان است که در ماههای آخر مدعی حمله به پاسگاههای طالبان به ویژه در شهر هرات شده است. تاکنون اطلاعات زیادی در مورد رهبری و تشکیلات این جبهه در دست نیست.
علاوه بر این سازمان نظامی، جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود و جبهه آزادی افغانستان به رهبری یاسین ضیا نیز در برابر طالبان مقاومت مسلحانه میکنند.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان میگوید که تروریسم ناشی از افغانستان همچنان یکی از موضوعات اصلی در مذاکرات با طالبان است.
شفقت علی خان گفت که پاکستان به دنبال روابط دوستانه با طالبان است، اما تروریسم همچنان مانع بزرگی برای تحقق کامل روابط دوجانبه است.
او روز جمعه ۳۱ اسد در نشست خبری هفتگی خود در اسلامآباد گفت: «افغانستان همسایه مهمی است و پاکستان به دنبال روابط دوستانه و برادرانه با آن است.»
با این حال او گفت که تروریسم همچنان مانع بزرگی برای تحقق ظرفیت کامل روابط دوجانبه، به ویژه از نظر اتصال، ادغام و رفاه منطقهای است.
در نشست اخیر میان وزیران خارجه پاکستان، طالبان و چین در کابل، تروریسم از جمله موضوعات اصلی بوده است.
هرچند انتظار میرفت این نشست با صدور بیانیهای مشترک به پایان برسد، اما ظاهرا اختلاف دیدگاه میان طرفین مانع صدور اعلامیه مشترک شده است.
وزارت خارجه پاکستان روز پنجشنبه در بیانیهای پس از این نشست اعلام کرد که طالبان تعهد کرده است که خاک افغانستان علیه این کشور استفاده نشود.
حضور و فعالیت تحریک طالبان پاکستانی در افغانستان و حملات آن علیه پاکستان، طی چهار سال گذشته از نگرانیهای اصلی اسلامآباد بوده است.
طالبان اما هرگونه حضور و فعالیت گروههای تروریستی منطقهای و جهانی را در خاک افغانستان رد کرده است.
وزارت خارجه پاکستان برگزاری نشست مخالفان طالبان در اسلامآباد را تأیید کرد و آن را یک «رویداد باز» خواند.
شفقت علی خان، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، روز جمعه در یک نشست خبری گفت که نشست مخالفان طالبان را یک اندیشکده میزبانی میکند.
او توضیح داد: «دولت پاکستان میزبان این کنفرانس نیست و یک اندیشکده از افراد دعوت کرده است. آنها ویزا دریافت میکنند، به آنها اجازه سفر داده میشود و میآیند.»
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان میگوید «وقتی یک اندیشکده کاری انجام میدهد و باز است، هیچ اتفاقی پشت درهای بسته نمیافتد.»
منابع به افغانستان اینترنشنال تأیید کردهاند که این نشست قرار است در روزهای ۲۵ و ۲۶ ماه جاری میلادی در اسلامآباد برگزار شود.
اندیشکده مطالعات ثبات راهبری آسیای جنوبی مستقر در اسلامآباد میزبان این نشست است.
پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، این اولین نشست علنی احزاب و جریانهای متکثر افغانستان خواهد بود که به میزبانی پاکستان برگزار میشود.
طبق اطلاعات رسیده به افغانستان اینترنشنال، نصیراحمد اندیشه نماینده افغانستان در ژنو، مصطفی مستور وزیر سابق اقتصاد افغانستان، فوزیه کوفی فعال حقوق زنان و عضو پارلمان سابق افغانستان، حبیبالرحمان حکمتیار فرزند گلبدین حکمتیار، حسین یاسا سخنگوی شورای مقاومت ملی برای نجات افغانستان، زهرا جویا مسئول رسانه رخشانه و مولوی عبدالله قرلق والی سابق تخار در این جلسه حضور خواهند داشت.
طالبان و حامیان این گروه با برگزاری این نشست مخالفت کردهاند. اما به گفته منابع، پاکستان در پاسخ به این موضعگیری تاکید کرده است که گروه طالبان نماینده تمام افغانستان نیست.
زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا در امور افغانستان از برگزاری این نشست به شدت انتقاد کرد. او در اکس نوشت که افغانهای مخالف طالبان از جمله برخی افرادی که از سرنگونی خشونتآمیز اداره طالبان حمایت میکنند در این نشست شرکت میکنند.
ماریا سلطان، رئیس نشست اسلامآباد هم در واکنش به انتقاد زلمی خلیلزاد از برگزاری نشست مخالفان طالبان در پاکستان، او را به حضور در این نشست دعوت کرد.
نماینده ویژه پیشین پاکستان برای افغانستان میگوید که سفر وزیران خارجه پاکستان و چین به کابل، فرصت طلایی برای طالبان فراهم کرده است تا این گروه در صلح و ثبات منطقهای سهم بگیرد.
آصف درانی گفت که روشن است در معادلات پیشرو هیچ جایگاهی برای تیتیپی و جنبش ترکستان شرقی وجود ندارد.
آصف درانی در اکس نوشت: «دیدارهای اخیر در سطح بلند به کابل، فرصت طلایی برای حکومت طالبان افغانستان ایجاد کرده است تا در معادله منطقهای برای صلح، ثبات و رفاه نقش ایفا کند.»
او تأکید کرد: «یک نکته واضح است، هیچ جایی برای تحریک طالبان پاکستانی یا جنبش ترکستان شرقی وجود ندارد.»
وزیران خارجه چین و پاکستان برای شرکت در نشست سهجانبه به کابل سفر کردند. آنان در این نشست خواستار تقویت همکاریها برای مقابله با جداییطلبان بلوچ، جنبش ترکستان شرقی، تحریک طالبان پاکستانی و داعش خراسان شدند.
در پی این سفر، پاکستان در سازمان ملل متحد اعلام کرد که تهدید تروریسم از خاک افغانستان فوری و جدی است. نماینده پاکستان در سازمان ملل هشدار داد که حضور و فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان نهتنها برای منطقه، بلکه برای جامعه جهانی خطری بزرگ محسوب میشود.
طالبان اما هرگونه حضور و فعالیت گروههای تروریستی منطقهای و جهانی را در خاک افغانستان رد کرده است.
مجله اکونومیست به نقل از یک دیپلومات امریکایی گزارش داد که ایالات متحده برای اخراج ۱۲ تا ۱۵ هزار پناهجوی «غیرقانونی» افغان، خواستار تعامل با طالبان است. به نوشته این مجله شماری از کشورهای غربی نیز بدون بهرسمیتشناختن طالبان، تلاشهای دیپلوماتیک خود را با این گروه گسترش دادهاند.
ایالات متحده در چارچوب تعامل با طالبان، جایزه ۱۰ میلیون دالری تعیینشده برای سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان را لغو کرده و برای رهاسازی زندانیان امریکایی با طالبان وارد تعامل شده است.
مجله اکونومیست همچنین به دیدار هفتهوار مقامات طالبان با دیپلوماتهای امریکایی در قطر نیز اشاره کرده است؛ دیدارهای که بر محور حقوقبشر، مبارزه با مواد مخدر و تروریسم بوده است.
بریتانیا نیز در یک اقدام کمسابقه، به خواسته طالبان از پذیرش دیپلوماتهای دولت پیشین افغانستان امتناع ورزیده است.
این کشور همچنین یک نماینده ویژه در افغانستان دارد که از بدو انتصاب در ماه جون حداقل یکبار با مقامات طالبان دیدار کرده است.
افزون بر آن، اتحادیه اروپا نیز یک نمایندگی در کابل دارد. ناروی نیز در ماه جنوری یک دیپلومات طالبان را پذیرفت و سوئیس نیز در ماه مارچ دفتر بشردوستانه خود را دوباره در افغانستان بازگشایی کرد.
اکونومیست نوشته است که هرچند کشورهای منطقه و جهان، به رسمیتشناختن طالبان را مشروط به تامین حقوق بشر بهویژه حقوق زنان و تشکیل دولت فراگیر کرده بودند، اما اخیرا روسیه دولت طالبان را به رسمیت شناخته است و بسیاری از کشورهای دیگر نیز بهطور غیررسمی در حال پیروی از این روند هستند.
هماکنون حدود ۱۵ کشور عمدتا منطقهای در کابل سفیر دارند از جمله چین، روسیه، ایران و چندین کشور خلیج فارس. شماری از کشورهای دیگر نیز در سطح پایینتری از نمایندگی دیپلوماتیک فعالیت میکنند.
علاوه بر روابط دیپلوماتیک، تعاملات تجاری طالبان با کشورهای منطقه بهویژه روسیه و چین توسعه یافته است.
یک دیپلومات مستقر در کابل به اکونومیست گفته که «وقتی طالبان بخواهد بین یک قرارداد انرژی با اوزبیکستان و یک موعظه غربی درباره تحصیل دختران انتخاب کند، تصمیم واضح است.»
این نشریه همچنین به شکست تدریجی جبهات مخالف طالبان در چهار سال اخیر نیز اشاره کرده و نوشته است که «برگ برنده طالبان، قدرت و استحکام رژیم آنهاست.»
این مجله نوشت که «نکته کلیدی این است که هیچ اپوزیسیون قابل اعتمادی، چه در داخل افغانستان و چه در تبعید، وجود ندارد. طالبان آنقدر احساس امنیت میکند که برای صرفهجویی در هزینه، دستگاه امنیتی خود را کاهش دادهاست.»
با این حال، کاهش کمکهای بشردوستانه امریکا، بازگرداندن مهاجران از سوی ایران و پاکستان و خشکسالی هنوز میتواند برای حاکمیت طالبان ناپایداری ایجاد کند.