شماری از مهاجران اخراجشده از پاکستان که سعی میکردند زندگی خود را در ولایت کنر از سر بسازند، یکشنبه شب در شرق افغانستان با زمینلرزه مرگبار در سوگ عزیزان خود نشستند. نظرشاه که در ماه جون از پاکستان اخراج شد، شش نفر از بستگان خود را در این زلزله از دست داد.
راد بیبی، مادر اندر کهنسال نظرشاه در این رویداد زخمی و خانه کاهگلی او ویران شد.
چهار روز پس از زمینلرزه، این مرد ۴۰ ساله و حدود ۲۰ نفر از اعضای خانوادهاش زیر خیمهای در کنار رودخانه کنر میخوابند؛ جایی که خیمه آنها برافراشته شده در مسیر سیل احتمالی قرار دارد. در روزهای گذشته پسلرزههای متعددی نیز آنان را وحشتزده کرده است.
نظرشاه، کشاورز در ولایت شرقی کنر که با پاکستان مرز دارد، گفت: «ما سرپناه خود را از دست دادهایم.»
مقداری ظرف، رختخواب و چند بوجی گندم روی تختهای چوبی در نزدیکی خیمه خانواده او چیده شدهاند.
افغانستان از نیمهشب یکشنبه تاکنون با زمینلرزهای با بزرگی شش و پسلرزههای متعددی مواجه شده است. این زمینلرزهها بیش از ۲۲۰۰ نفر را کشته و بیش از ۳۶۰۰ نفر دیگر را زخمی کرده است. هزاران نفر در کنر و ننگرهار آواره شدهاند.
کاهش کمکهای خارجی از زمان تصاحب قدرت توسط طالبان در اسد ۱۴۰۰ عملیات نجات و امدادرسانی را دشوار کرده است. سیاستهای محدودکننده طالبان باعث شده است تعداد بیشتری از مردم آسیب ببینند.
این ضربه به ویژه برای افغانهایی مثل خانواده نظرشاه سخت است که امسال از پاکستان و ایران اخراج شدند. آنان در یک سال دوبار از دست دادن خانه خود را تجربه کردهاند.
ایران و پاکستان میلیونها افغان را اخراج کردهاند. روند اخراج مهاجران افغان از این دو کشور ادامه دارد. گزارشهای موثق نشان میدهد که برخی از اخراجشدگان با قتلهای فراقانونی روبرو شدهاند.
نظرشاه با برادرانش دو سال را در پاکستان سپری کرد. او در پاکستان بهعنوان نگهبان و کارگر کار میکرد، اما روند اخراج افغانها باعث شد او به روستای خود برگردد. خانواده بزرگ نظرشاه در یک حویلی سه اتاقه کاهگلی زندگی میکرد.
نظرشاه گفت: «زندگی ما در آنجا [پاکستان] بد نبود. حتی اگر مجبور بودیم کمتر بخوریم و با پول قرض خرید کنیم، اما حداقل زندگیمان میگذشت.»
وقتی زمینلرزه اتفاق افتاد، نظرشاه با فرزندان و دامهایش بیرون رفتند اما مادر سالخوردهاش آسیب دید. نظرشاه گفت: «او کمی جلوتر از ما بود، اما سنگی از کوه افتاد و پایش را زخمی کرد. هوا کاملاً تاریک بود، حتی دستهای خودت را هم دیده نمیتوانستی.»
بحران پشت بحران
گروههای امدادی میگویند کمکرسانی به قربانیانی مانند خانواده نظرشاه کند است، چرا که جادههای کوهستانی بهدلیل رانش زمین بسته شدهاند و منابع مالی محدود است.
بحران با اخراج افغانها از ایران و پاکستان که با حداقل امکانات به ولایتهای مرزی مثل کنر بازمیگردند، تشدید میشود.
مددرسانها میگویند ترکیب اخراج مهاجران و بلایای طبیعی، تلاشهای سازمانهای مددرسان را با «شکست» روبرو میکند.
حضرت گل، پزشک داوطلب ۳۰ ساله بعد از چهار روز توانست با بانداژ و دارو از دواخانه خصوصی خود به خانه نظرشاه برسد. وقتی که داکتر رسید، راد بیبی، مادر نظرشاه چهار روز بود با زخمی که داشت روی تخت دراز کشیده بود. حضرت گل گفت: «این مردم هنوز رنج میکشند. اگر باران شدید ببارد، خدا میداند چه خواهد شد. خیمهها در برابر طوفان تاب نمیآورند.»
جمال ناصر، راننده ۴۳ ساله، سرنوشت مشابهی دارد.
او در اسلامآباد، پایتخت پاکستان بود که زمینلرزه شروع شد و به سرعت خود را به ولایت کنر رساند. وقتی که به کنر رسید خانهاش را ویران یافت.
با توجه به روند پر شتاب اخراج افغانها از پاکستان جمال ناصر نمیداند به اسلامآباد برگردد یا کنار خانه ویرانشدهاش در کنر بماند. او گفت: «با نزدیکشدن زمستان، بزرگترین نگرانیام این است که چه کنم.»
طبق ارقامی که ارائه شده، در این دور ۵۰۲۲ بیمار معاینه و دارو دریافت کردند و ۴۰۵ بیمار زن و مرد هم تحت عمل جراحی قرار گرفتند.
به ۶۰۰ بیمار دارای اختلال بینایی نیز عینک توزیع شده است.
سفارت عربستان سعودی در کابل روز جمعه ۱۴ سنبله در اکس نوشت که این خدمات در برنامهای تحت عنوان «نور سعودی» با همکاری مرکز امداد و کمکهای بشردوستانه ملک سلمان و بنیاد خیریه البصر ارائه شده است.
اداره طالبان در ماه جوزای امسال اعلام کرد که بنیاد ملک سلمان، در دو هفته به ۱۲ هزار نفر در ولایتهای کابل، هرات و بلخ خدمات درمان چشم ارائه کرده است.
با قطع شدن کمکهای بشردوستانه امریکا، دهها مرکز درمانی در بخشهای گوناگون افغانستان بسته شدند. سازمان ملل بارها نسبت به پیامدهای این وضعیت هشدار داده است.
وزارت مهاجرین طالبان روز جمعه در اعلامیهای گفت که این دیدار به مناسبت پایان یافتن مأموریت خانم اوتونبایوا برگزار شده است. در این اعلامیه آمده که رئیس یوناما بر ادامه کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان تأکید کرده و گفته است ۲۵ گروه کاری سازمان ملل به مناطق زلزلهزده اعزام شدهاند و پس از ارزیابی شرایط، روند توزیع کمکها آغاز خواهد شد.
اخیرا شورای امنیت سازمان ملل اعلام کرد که مأموریت رزا اوتونبایوا، در ماه سپتامبر پایان خواهد یافت.
شورای امنیت سازمان ملل در ماه جاری (سپتامبر) نشستی درباره افغانستان برگزار میکند. رزا اوتونبایوا آخرین گزارش خود را به این شورا ارائه میکند و یک نماینده جامعه مدنی و کمیشنر حقوق بشر سازمان ملل نیز در این نشست سخنرانی خواهند کرد.
نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در دیدار با عبدالکبیر، از اجرای پروژهای ۲۳ میلیون دالری برای حل پایدار مسئله مهاجرت در شمال افغانستان خبر داد و افزود که فاز دوم این پروژه در ولایتهای نیمروز و فراه عملی خواهد شد.
عبدالکبیر در این نشست از تلاشها و خدمات اوتونبایوا در دوره مأموریتش قدردانی کرده و گفته است که سازمان ملل در این مدت کارهای مهمی انجام داده و انتظار میرود اقدامات مثبت بیشتری صورت گیرد. او بار دیگر تأکید کرده است که طالبان کمیتهای را برای کمکرسانی به زلزلهزدگان تعیین کرده و خواهان هماهنگی کامل نهادهای بینالمللی با حکومت طالبان در این زمینه شده است.
او همچنین گفت که وزارت مهاجرین «استراتژیای برای پایاندادن به انگیزههای مهاجرت» تدوین کرده است که پس از ارزیابی فنی تکمیل خواهد شد.
با این حال، نهادهای بینالمللی کمکهای خود را از طریق سازمانهای امدادرسان توزیع میکنند. کشورها و سازمانهای بینالمللی بهدلیل تحریمها و نگرانی از سوءاستفاده، از سپردن مستقیم کمکها به طالبان خودداری میکنند.
براساس گزارشها، طالبان بخشی از کمکهای بشردوستانه را به نفع خود مصادره یا منحرف کرده است.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل رزا اوتونبایوا را در سپتامبر ۲۰۲۲ به عنوان نماینده ویژه خود برای افغانستان تعیین کرد. او همچین ریاست هیئت معاونت سازمان ملل متحد (یوناما) را برعهده دارد.
رزا اوتونبایوا بین ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ میلادی رئیسجمهور قرغیزستان بود و چند دوره وزیر خارجه این کشور بود.