شرکت دولتی برشنا، تحت کنترول طالبان روز شنبه ۱۵ سنبله در هتل اینترکانتیننتال کابل، تفاهمنامه و قرارداد جدیدی با شرکتهای خصوصی برای «تولید ۹ هزار و ۴۰۷ مگاوات برق» امضا کرد. در این نشست وزیران انرژی اوزبیکستان و ترکمنستان و رئیس شرکت برق تاجیکستان نیز حضور داشتند.
دفتر عبدالغنی برادر، معاون رئیسالوزرای طالبان، اعلام کرد که کار عملی پروژههایی که با اوزبیکستان قرارداد آن امضا شده نیز از روز شنبه آغاز شده است.
بر اساس خبرنامه برشنا، پروژهها شامل افزایش ظرفیت خط برق ۵۰۰ کیلوولت سرخان-پلخمری، گسترش سباستیشنهای دشت الوان و ارغندی و امتداد خط ۲۲۰ کیلوولت تا سباستیشن شیخ مصری در ننگرهار و توسعه آن است.
اکثر برق افغانستان وارداتی است و بخش عمده آن از اوزبیکستان، تاجیکستان و ایران خریداری میشود. این وابستگی باعث کمبود برق و قطعی طولانیمدت به ویژه در برخی از فصلها شده است. با گذشت چهار سال از حاکمیت طالبان و وعدههای فراوان، هنوز کمبود برق شهروندان رفع نشده و در برخی مناطق برق تا ۱۲ ساعت در روز در دسترس نیست.
وزارت عدلیه طالبان روز شنبه اعلام کرد که هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه «قانون عقد قراردادهای دولتی» را توشیح کرده است. براساس این قانون، هرگونه قرارداد با شرکتهای وابسته به مقامهای طالبان ممنوع شده است.
وزارت عدلیه طالبان گفته است که قانون مربوط به عقدهای وزارتها و ادارات پس از توشیح رهبر این گروه در جریده رسمی نشر شده است. این قانون شامل یک مقدمه، دو باب، چهار فصل و ۴۰ ماده میباشد.
در متن قانون، انواع قراردادها، روند و شرایط عقد قراردادهای وزارتها و ادارات طالبان با شرکتها برای تهیه و تدارک اجناس و خدمات، اصول مربوط به اجاره و سایر موضوعات مهم مشخص شده است.
در این قانون بر حفاظت از داراییهای عمومی، خرید اجناس با کیفیت و قیمت مناسب، انجام تعمیرات معیاری با هزینه معقول و اولویتدادن به شرکتها و بازرگانان «قابل اعتماد، امین و مخلص» تاکید شده است.
بر پایه این قانون، ادارات طالبان از عقد قرارداد با شرکتهای متعلق به مقامهای این گروه یا شرکتهایی که سران طالبان در آن سهمدار باشند، منع شدهاند.
کاروبارهای مبهم و غیرشفاف رهبران طالبان
پیشتر گزارشهایی منتشر شده بود که نشان میداد برخی از مقامهای طالبان با تاسیس شرکتهای خصوصی و همکاری با شرکتهای خارجی، قراردادهای دولتی بهویژه در بخش معادن را به دست میآوردند.
در یک مورد، فارن پالیسی گزارش داد که بشر نورزی، قاچاقچی بزرگ مواد مخدر پس از آزادی از زندان گوانتانامو با حمایت هبتالله آخندزاده وارد روابط بازرگانی با چین شده است. این مجله نوشت نورزی با شرکتهای چینی قراردادهای «مبهمی» منعقد کرده و دو قرارداد معدنی و پتروشیمی را به دست آورده است.
همزمان، اخیرا گزارشهایی درباره فساد در دفتر ملا برادر منتشر شد. براساس گزارشها، عبدالله عزام، رئیس دفتر معاون اقتصادی ریاستالوزرای طالبان، نقش گستردهای در امضای قراردادها دارد و در بدل پول، قراردادها را به شرکتهای دلخواه خود واگذار میکند.
طالبان دسترسی رسانهها به اطلاعات را به شدت محدود کرده و معلومات مربوط به قراردادهای دولتی را در اختیار رسانهها قرار نمیدهد. کارشناسان میگویند «وقتی رسانهها و جامعه نمیتوانند به اطلاعات دسترسی داشته باشند، تصمیمگیریهای دولت و قراردادهای دولتی پنهان میماند و این شرایط به مقامها فرصت میدهد بدون نظارت عمومی منابع را به نفع خود یا گروههای خاص اختصاص دهند».
کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل گزارش داد که قانون امر به معروف فراتر از سازوکارهای رسمی طالبان، از طریق فشار اجتماعی، مردان خانواده و حتی همسایگان تطبیق میشود. مشورتهای سازمان ملل و یک نظرسنجی نشان میدهد که نقش مردان خانواده در تطبیق امر به معروف تا ۴۴ درصد افزایش یافته است.
به نقل از گزارش کمیساریای حقوق بشر سازمان ملل، تطبیق قانون سختگیرانه امر به معروف قبلا ۲۲ درصد بود. اکنون دو برابر افزایش یافته و به ۴۴ درصد رسیده است.
اکنون نظارت «رهبران مذهبی» و دیگر اعضای جامعه نیز برای تطبیق این قانون افزایش یافته است.
طالبان برای اجرای قانون بدنام امر به معروف بیش از دو هزار و ۳۰۰ محتسب با اختیارات گسترده استخدام کرده است.
محتسبان در سرتاسر افغانستان شعبههای ولایتی دارند و میتوانند متخلفان را بازداشت کنند. آنان رفتار، کردار، پوشش و فعالیتهای شهروندان را بهطور جدی بازرسی میکنند.
کمیساریای حقوق بشر ملل متحد روز شنبه ۱۵ سنبله گزارش سالانه خود از وضعیت حقوق بشر در افغانستان را منتشر کرد.
بخش قابلتوجهی از این گزارش که قرر است به شورای حقوق بشر سازمان ملل ارائه شود، به پیامدهای قانون امر به معروف طالبان تمرکز دارد.
در گزارش آمده است اجرای قانون امر به معروف هنجارهای اجتماعی تبعیضآمیز جنسیتی موجود را تشدید، تبعیت را در زندگی خانوادگی نهادینه کرده و سبب گسترش ناامنی و ترس شده است.
کمیساریای حقوق بشر نوشت که قانون امر به معروف، دستورالعملهای سختگیرانه طالبان را رسمیت بخشیده، تفسیر سختگیرانه طالبان از احکام اسلام را قانونمند کرده و خودمختاری شهروندان، به ویژه زنان را به شدت محدود کرده است.
در بخشی از این گزارش آمده است: « قانون امر به معروف، نشاندهنده عزم رهبری طالبان برای اجرای چشمانداز خود از یک نظام اسلامی خالص در سراسر کشور است.»
مشاهدات و نظرسنجیهای کمیساریای سازمان ملل نشان میدهد که قربانیان خشونتهای جنسیتی در افغانستان با موانع شدید برای دسترسی به عدالت مواجهاند.
بخش حقوق بشر سازمان ملل تایید کرده است که مقامهای طالبان مرتکب ازدواجهای اجباری و تحمیل آن بر خانوادهها و زنان شدهاند.
کمیساریای حقوق بشر نوشت که در یک سال گذشته مردم افغانستان همچنان با چالشهای متعددی از جمله بحران اقتصادی مداوم، بیکاری، عدم دسترسی به خدمات بهداشتی و مشکلات ناشی از تغییرات اقلیمی روبهرو بودهاند.
این دفتر میافزاید که بازگشت بیش از دو میلیون مهاجر در شش ماه گذشته فشار بیشتری وارد کرده است. ادامه این وضعیت بحران انسانی رو به وخامت در افغانستان را پیچیدهتر کرده است.
نهادهای حامی پناهجویان در بریتانیا با نصب بیلبوردهایی در بیرمنگام به اظهارات اخیر نایجل فراژ، رهبر حزب افراطی اصلاحات، درباره همکاری با طالبان برای اخراج مهاجران واکنش نشان دادند.
این بیلبوردها تصویر نایجل فراژ را در کنار یک جنگجوی طالبان نشان میدهند و در آن پیام طالبان برجسته شده است: «ما آماده و مایل به همکاری با نایجل فراژ هستیم.»
سازمان آزادی از شکنجه، مسئول این کارزار، در توضیحی بر بیلبورد نوشته است: «اگر طالبان از سیاستهای شما برای اخراج بازماندگان شکنجه حمایت میکنند، روشن است که در سمت اشتباه تاریخ ایستادهاید.»
این سازمان تاکید کرده است که برای قرنها، بریتانیا پناهگاه افرادی بوده که از شکنجه گریختهاند و بازگرداندن آنان به دست شکنجهگران، با هویت و ارزشهای این کشور در تضاد است.
سازمان آزادی از شکنجه ابراز داشت که «هیچ سیاستمداری نباید سعی کند بازماندگان شکنجه را به دست شکنجهگرانشان بازگرداند، چه برسد به طالبان.»
این اقدام همزمان با برگزاری کنفرانس حزب اصلاحات در بیرمنگام صورت گرفته است.
پیشتر، ضیا یوسف، از اعضای حزب اصلاحات، اعلام کرده بود که در صورت پیروزی، دو میلیارد پوند برای اخراج پناهجویان «غیرقانونی» افغان به طالبان اختصاص خواهد یافت. نایجل فراژ نیز در گفتوگویی با تلگراف اظهار داشت که با وجود اتهامات نقض حقوق بشر، با افغانستان و اریتره برای اخراج پناهجویان مذاکره خواهد کرد.
او برنامهای برای اخراج گسترده و ساخت مراکز بازداشت در پایگاههای نظامی با ظرفیت ۲۴ هزار نفر طی ۱۸ ماه ارائه کرده است؛ مراکزی که بازداشتشدگان در آن حق درخواست وثیقه نخواهند داشت.
حزب اصلاحات همچنین وعده داده است که بریتانیا را از کنوانسیون اروپایی حقوق بشر خارج کرده، قانون حقوق بشر را لغو کند و سه معاهده بینالمللی دیگر را که مانع اخراج مهاجران «غیرقانونی» میشود، بیاثر سازد. نهادهای مدنی هشدار دادهاند این طرحها تعهدات حقوق بشری بریتانیا را زیر سوال برده و جان هزاران پناهجو را به خطر خواهد انداخت.
گزارشگران بدون مرز اعلام کرد اخراج خبرنگاران افغان از پاکستان، زندگی آنها را دوباره در خطر قرار میدهد. این سازمان از کشورهای جهان خواست برای حمایت از این روزنامهنگاران، به آنها ویزا و پناهندگی بدهند.
سازمان گزارشگران بدون مرز روز جمعه ۱۴ سنبله در بیانیهای اعلام کرد که پس از حاکمیت طالبان، بسیاری از خبرنگاران افغان بهدلیل تهدید این گروه به پاکستان پناه بردهاند.
به گفته این سازمان، این خبرنگاران اکنون با سختتر شدن روند تمدید ویزا، با خطر بازداشت و اخراج از پاکستان مواجهاند.
این سازمان از دولت پاکستان خواست امنیت خبرنگاران را تضمین کند و اصل «عدم بازگرداندن اجباری» را رعایت کند.
خبرنگاران بدون مرز به دیگر کشورها نیز یادآوری کرده است که بدانند اخراج این افراد به معنای این است که جانشان به خطر خواهد افتاد.
بر پایه گزارشها هنوز دهها خبرنگار افغان با اعضای خانوادههایشان در پاکستان در بلاتکلیفی بهسر میبرند. آنها نگراناند که در صورت اخراج به افغانستان، هدف انتقام طالبان قرار گیرند.
حکومت پاکستان ابتدا مهلت تمدید ویزای مهاجران را به یک ماه کاهش داد. سپس در سه ماه گذشته روند تمدید ویزا را متوقف کرد.
سفارت امریکا در اسلامآباد روز شنبه اعلام کرد که هواپیماهای نظامی این کشور اقلام ضروری را برای مقابله با سیل ویرانگر به ارتش پاکستان تحویل دادهاند. در همین حال دو مقام امریکایی تایید کردند که هیچ کمکی به افغانستان ارسال نشده و مشخص نیست در آینده به زلزلهزدگان یاری برساند یا نه.
در زمینلرزه یکشنبه گذشته بیش از ۲۲۰۰ نفر کشته و بیش از سه هزار نفر زخمی شدند.
سفارت امریکا در اسلامآباد روز شنبه از تحویلدادن کمکهای این کشور به ارتش پاکستان خبر داد اما جزئیاتی درباره این کمکها منتشر نشده است. همچنین مقامهای امریکایی در پایگاه هوایی نورخان در راولپندی، مراتب تسلیت و همدردی خود را به مقامهای پاکستانی ابراز کردند.
برعکس روابط سرد امریکا با پاکستان طی دو دهه حضور این کشور در افغانستان، اکنون روابط واشنگتن با اسلامآباد بهطور چشمگیری گسترش یافته است. امریکا علاوه بر کمک به سیلزدگان پاکستان، توافقهای همکاری اقتصادی و امنیتی با اسلامآباد داشته است.
اما ایالات متحده هنوز به قربانیان زلزله افغانستان کمکی نکرده است. یک مقام امریکایی به رویترز گفته است که نگرانی اصلی واشنگتن، رسیدن کمکها به دست طالبان است.
دونالد ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید، کمکهای خارجی امریکا را به بسیاری از کشورها متوقف و اداره توسعه بینالمللی این کشور را تعطیل کرد. در همین چارچوب، کمکها به افغانستان نیز متوقف شد.
امریکا در دوره حاکمیت طالبان بیش از ۳.۵ میلیارد دالر به افغانستان کمک کرده بود، اما مقامهای امریکایی مدعیاند که بخشی از این کمکها به دست طالبان «تروریست» میرسید. ایالات متحده طی دو دهه حضور در افغانستان تریلیونها دالر هزینه کرده است، با این حال، در برابر بزرگترین فاجعه سالهای اخیر این کشور هنوز اقدامی نکرده است.
منابع دیپلوماتیک میگویند وزارت خارجه امریکا گزینههای مختلفی برای کمک به زلزلهزدگان افغانستان بررسی کرده است. یک مقام ارشد پیشین نیز تایید کرده که این موضوع در کاخ سفید مطرح شده، اما تصمیم نهایی همچنان عدم تغییر سیاست توقف کمکها به افغانستان بوده است.
سخنگوی وزارت خارجه امریکا در پاسخ به پرسشی درباره کمک اضطراری به قربانیان زلزله گفت: «در حال حاضر چیزی برای اعلام نداریم.» همچنین یک مقام کاخ سفید اظهار داشت: «رئیسجمهور ترامپ همواره تاکید کرده که کمکها نباید به دست رژیم طالبان برسد؛ رژیمی که همچنان شهروندان امریکایی را به طور غیرقانونی بازداشت میکند.»
در همین حال، دولت امریکا هنوز به درخواست کمیته بینالمللی نجات برای ارسال تجهیزات پزشکی به ارزش ۱۰۵ هزار دالر پاسخی نداده است.
تام فلچر، رئیس کمکهای بشردوستانه سازمان ملل، هشدار داده که کاهش چشمگیر بودجه، خدمات حیاتی صحی و تغذیه میلیونها نفر را متوقف کرده است.