دونالد ترامپ، رئيسجمهور امریکا اعلام کرد که افغانستان در کنار شماری از کشورهای دیگر، همچنان یکی از کانونهای عمده انتقال و تولید مواد مخدر است. ترامپ در بیانیه سالانه خود به کانگرس نوشت برخی از اعضای طالبان همچنان از تجارت مواد مخدر سود میبرند.
در این بیانیه که روز دوشنبه از سوی کاخ سفید منتشر شد، آمده که بهرغم اعلام ممنوعیت مواد مخدر از سوی اداره طالبان، ذخایر و تولید مداوم مواد مخدر در افغانستان جریان انتقال آن به بازارهای بینالمللی را حفظ کرده است.
امریکا همچنین از گسترش تولید متآمفتامین در افغانستان خبر داده است.
در بیانیه گفته شده که گروههای تروریستی و جنایتکار بینالمللی، با درآمد حاصل از تجارت مواد مخدر در افغانستان تامین میشوند.
دونالد ترامپ گفته است افغانستان را به دلیل ناتوانی آشکار آن در عملی کردن تعهدات خود در زمینه کنترول مواد مخدر و تهدید جدی آن به منافع امریکا و امنیت جهانی، در فهرست کشورهای ترانزیت و تولیدکننده مواد مخدر قرار میدهد.
در این فهرست، در کنار افغانستان، باهاما، بلیز، بولیویا، برمه، چین، کلمبیا، کاستاریکا، جمهوری دومینیکن، اکوادور، السالوادور، گواتمالا، هائیتی، هندوراس، هند، جامائیکا، لائوس، مکسیکو، نیکاراگوئه، پاکستان، پاناما، پرو و ونزوئلا نیز حضور دارند.
ایالات متحده پارسال نیز نام افغانستان را در فهرست مشابهی قرار داده بود.
تیم کلوسندورف، دبیرکل حزب سوسیالدموکرات آلمان، شریک حکومت ائتلافی فریدریش مرتس میگوید این حزب از بازگرداندن مهاجران افغان دارای سابقه جرمی به کشورشان حمایت میکند، اما گفتوگوی مستقیم با طالبان را «غیرقابلقبول» میداند. او گفت این رابطه به رسمیت شناختن طالبان تعبیر میشود.
کلوسندورف روز دوشنبه در یک برنامه تلویزونی در شبکه انتیوی آلمان گفت: «ما توافق کردهایم که مجرمان باید به افغانستان بازگردانده شوند، اما این به معنای مذاکره مستقیم با طالبان نیست.»
او افزود که مذاکره با طالبان به رسمیتبخشیدن به آنها در سطح بینالمللی تعبیر میشود و این موضعی نیست که حزب سوسیالدموکرات حاضر به پذیرش آن باشد.
این اظهارات در واکنش به سخنان الکساندر دوبرینت، وزیر داخله آلمان از حزب سوسیالمسیحی، مطرح شده است. دوبرینت گفته بود دولت آلمان برای تسهیل روند بازگرداندن مهاجران افغان، «گفتوگوهای فنی» با نمایندگان طالبان آغاز کرده است.
کلوسندورف تاکید کرد حتی گفتوگوهای غیرمستقیم از طریق میانجیها در قطر نیز راهحل مناسبی نیست و باید بار دیگر مورد بازنگری قرار گیرد.
در روزهای اخیر، بحث بازگرداندن مهاجران دارای سابقه جرمی افغان بار دیگر به یکی از موضوعات حساس در سیاست داخلی آلمان بدل شده است.
محمدنسیم حقانی، رئیس دانشگاه شیخ زاید در خوست که توسط طالبان مقرر شده، میگوید که «جهاد» علیه پاکستان «فرض عین» است. آقای حقانی حکومت پاکستان را «مزدور» و قوانین این کشور را تحت «نفوذ یهود و نصارا» خواند.
حقانی به رویدادهای داخلی پاکستان اشاره کرد و گفت در این کشور «پسر با پسر نکاح میشود» ولی علمای مدرسه حقانی سکوت کردهاند.
در ویدیویی که در شبکههای اجتماعی منتشر شد، حقانی انتقاد کرد که برخی روحانیون پاکستانی از جمله مفتی تقی عثمانی از صدور فتوای جهاد علیه پاکستان خودداری میکنند. او گفت این افراد از ترس استخبارات پاکستان (آیاسآی) سکوت کردهاند و افزود که کشتهشدن یا زندانی شدن آنها بهتر از «فاسد شدن» علمای مسلمان است. او همچنین دعا کرد که «صاعقه آسمانی بر پاکستان فرود آید».
در خبرنامههای رسمی دولتی طالبان از محمدنسیم حقانی با پیشوندهایی مانند «شیخالحدیث» و «مولانا» نام برده شده است که نشاندهنده جایگاه مذهبی او در میان این گروه است. آقای حقانی پیش از این بهعنوان سخنگوی وزارت دولت در امور رسیدگی به حوادث کار کرده و در حال حاضر رئيس دانشگاه شیخ زاید در خوست است.
فتوای جنگی روحانیون طالبان و پاکستان
این سخنرانی در حالی منتشر شد که حافظ محمد طاهر محمود اشرفی، رئیس شورای علمای پاکستان، به طالبان هشدار داده و از دخالت آنها در امور پاکستان انتقاد کرده است. او گفت طالبان حق ندارند درباره کشور پاکستان تصمیم بگیرند و خطاب به آنها گفت: «ما شاگرد شما نیستیم، شما شاگرد ما هستید.»
آقای اشرفی، پاکستان را کشور اسلامی خواند و تاکید کرد که پاکستان دهها سال به مردم افغانستان کمک کرده است. او افزود، هزاران پاکستانی در حمایت از مردم افغانستان جان باختهاند و طالبان باید در برابر این کشورش رفتار مسئولانه داشته باشند.
این روحانی پاکستانی همچنین گفت برخی حملات از خاک افغانستان باعث قربانی شدن شهروندان پاکستانی شده است. او خطاب به طالبان گفت: «جنگهایی را که شما بردهاید، به خاطر قربانیهای ما بوده است. اگر شما آگاه نیستید، بپرسید: آیا ممکن است ما جنگ شما را ببریم اما نتوانیم از وطن خود دفاع کنیم؟»
دادستان عمومی استان خراسان رضوی ایران دوشنبه اعلام کرد سه مظنون در پیوند به قتل یک «تبعه خارجی» در مشهد بازداشت شده اند. منابع نزدیک به محمد اسماعیل خان به افغانستان اینترنشنال گفتند که مظنونان در پیوند با کشتهشدن معروف غلامی، از فرماندهان جهادی نزدیک به وی دستگیر شده اند.
حسن همتیفر، دادستان خراسان رضوی، شامگاه دوشنبه به خبرگزاری دولتی ایران، (ایرنا) گفت پس از آنکه یک شهروند خارجی با شلیک گلوله در مشهد به قتل رسید، تحقیقات برای شناسایی عاملان آغاز شد.
پولیس ایران تا کنون هویت دستگیر شدگان را افشا نکرده اما یک منبع نزدیک به اسماعیل خان به افغانستان اینترنشنال گفت که افراد دستگیر شده همه شهروندان افغانستان هستند. این منبع گفت که دو تن از این افراد که خدمه دفتر آقای غلامی بودند، سپس توسط پولیس آزاد شدند اما متهم اصلی همچنان دربند پولیس این کشور است.
منبع گفت که هرچند پولیس ایران تحقیقات خود را انجام میدهد اما شواهد زیادی در مورد دست داشتن این فرد در ترور این فرمانده شناخته شده جهادی غرب افغانستان وجود دارد.
اسماعیلخان، از رهبران شناختهشده جهادی، در واکنش به این رویداد از مقامهای ایرانی خواسته بود که عاملان قتل معروف غلامی را شناسایی و محاکمه کنند.
حاجی زید، سخنگوی والی طالبان در بلخ این گزارش افغانستان اینترنشنال را تایید کرد که استفاده از اینترنت فایبر نوری با فرمان هبتالله آخندزاده در این ولایت ممنوع شده است. او گفت بعد از این «برای جلوگیری از منکرات» از فایبر نوری استفاده نخواهد شد و به دنبال جایگزین آن هستند.
دستکم سه منبع گفتند که اینترنت فایبر نوری از حدود سه هفته به این سو در سرتاسر افغانستان قطع شده است.
باشندگان شهر مزار شریف روز دوشنبه به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که طالبان دسترسی به خدمات اینترنت وایفای در این شهر را قطع کرده است. شرکتهای مخابراتی نیز با تایید این موضوع اعلام کردهاند که این اقدام به دستور مراجع دولتی طالبان انجام شده است.
به گفته باشندگان مزار شریف، خدمات اینترنت کیبلی افغانتلکام و تمام شرکتهای ارائهدهنده اینترنت قطع شده، اما اینترنت تلفنهای همراه فعال است.
پیامدهای قطع فایبر نوری
با قطع اینترنت فایبر نوری، دسترسی به اینترنت پرسرعت در افغانستان بسیار محدود میشود. کاربران خانگی، دفاتر دولتی و شرکتها دیگر نمیتوانند از اینترنت سریع استفاده کنند و تنها اینترنت موبایل با سرعت پایین باقی میماند.
این قطع دسترسی باعث میشود خدمات دولتی آنلاین، بانکها و آموزش از راه دور دچار مشکل شوند و کسبوکارها هم نتوانند فعالیت معمول خود را داشته باشند.
همچنین قطع فایبر نوری پیامدهای اقتصادی و اجتماعی سنگینی خواهد داشت.
با این تصمیم سرمایهگذاری خارجی کاهش خواهد یافت، ارتباط با بازارهای جهانی محدود میشود و مردم به ویژه دانشآموزان و دانشجویان از آموزش و اطلاعات آنلاین محروم میشوند.
فایبر نوری اینترنتی است که به جای جریان برق، با استفاده از پرتوهای نور درون کیبلهای شیشهای، منتقل میشود. به همین دلیل، سرعت و پایداری آن بسیار بیشتر از اینترنت معمولی است.
انتقال داده با سرعت بسیار بالا، کیفیت پایدارتر نسبت به اینترنت موبایلی و ظرفیت زیاد برای انتقال حجم بالای اطلاعات از ویژگیهای اینترنت فایبر نوری است.
افغانستان با پنج کشورهای همسایهاش از طریق فایبر نوری به باند وسیع اینترنت وصل شده است.
آمار وزارت مخابرات افغانستان نشان میدهد که دولت پیشین افغانستان برای آوردن فایبر نوری به این کشور پروژههای متعددی را تطبیق کرد. در یکی از موارد، برای تطبیق پروژه فایبر نوری ۱۵۰ میلیون دالر سرمایهگذاری شده است. از جمله ۶۰ میلیون آن از بودجه حکومت افغانستان و مابقی از کمکهای اداره انکشافی ایالات متحده پرداخت شد.
طالبان دسترسی به اینترنت وایفای در مزارشریف و فایبر نوری در سرتاسر افغانستان متوقف کردهاست؛ اقدامی که بهگفته منابع، ممکن است بخشی از روند گستردهتر محدودسازی اینترنت پرسرعت در افغانستان باشد.
باشندگان مزار شریف میگویند طالبان روز دوشنبه دسترسی به خدمات اینترنت وایفای در این شهر را قطع کرده است. شرکتهای مخابراتی نیز با تایید این موضوع اعلام کردهاند که این اقدام به دستور مقامهای طالبان صورت گرفته است.
به گفته آنان، اینترنت کیبلی افغانتلکام و سایر شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنت متوقف شده، اما اینترنت تلفنهای همراه همچنان فعال است.
یک مسئول یک شرکت ارایهدهنده خدمات اینترنت در کابل در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال جزئیات بیشتری درباره روند محدودسازی اینترنت ارائه کرده است. او که به دلایل امنیتی نخواست نامش افشا شود، گفت طالبان حدود بیست روز پیش خدمات فایبر نوری را در سرتاسر افغانستان متوقف کرد.
به گفته او، شرکتهای متعدد ارائهدهنده اینترنت غیرسیمکارتی (وایفای) با وزارت مخابرات تماس گرفتهاند، اما وزارت به آنها پاسخ داده است که «ما موافق توقف قطع فایبر نیستیم، اما دستور از قندهار رسیده است».
او افزود قرار است هیئتی از کابینه طالبان به قندهار برود تا درباره اهمیت فایبر نوری و نقش آن در پروژههای توسعهای، از جمله خط آهن و طرحهای منطقهای تاپی و تاپ، توضیحاتی به رهبر طالبان ارائه کند.
دستور شفاهی رهبر طالبان
یکی دیگر از مسئولان شرکتهای مخابراتی در مزار شریف در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال ضمن تایید قطع اینترنت وایفای در این شهر گفت که این تصمیم صبح امروز در جلسهای فوری میان محمدیوسف وفا، والی بلخ، و نمایندگان شرکتهای اینترنتی گرفته شد. او گفت وفا در این نشست اعلام کرد که دستور مستقیماً از سوی هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، صادر شده است.
شرکتهای ارائهدهنده خدمات وایفای میگویند رهبری طالبان این محدودیتها را عمدتاً با توجیه «مبارزه با ترویج فحشا» توجیه میکند. منابع توضیح دادهاند که پیشتر از این شرکتها خواسته شده بود اپلیکیشنهایی مانند پابجی و تیکتاک و همچنین وبسایتهای پورنوگرافی را مسدود کنند. اما به گفته آنان، هزینه چنین فیلترنگی بسیار سنگین بوده و ماهانه بین پنجاه هزار تا یکصد هزار دالر است.
به گفته آنها، این شرکتها تنها توانستهاند بخشی از سایتهای پورنوگرافی را فیلتر کنند، اما در زمینه اپلیکیشنهای پرکاربر موفقیتی نداشتهاند؛ موضوعی که بارها انتقاد طالبان را برانگیخته است.
به گفته منابع، رهبر طالبان تصمیم گرفته است که برای مهار افکار عمومی، دسترسی به اینترنت پرسرعت متوقف شود و ممکن است این سیاست بهصورت تدریجی، ولایت به ولایت، عملی شود.
یکی از مسئولان شرکتهای ارایه دهنده اینرتنت گفت پیش از این سرعت میانگین اینترنت با موجودیت فایبر نوری در افغانستان حدود ۴۰ مگابیت بر ثانیه بود، اما با توقف فایبر نوری، سرعت روی شبکههای بیسیم بین ۴ تا ۶ مگابیت باقی مانده است.
الگوی جهانی کاهش سرعت اینترنت
اقدام طالبان در مزار شریف تازهترین نمونه از استفاده سیاسی از اینترنت در افغانستان است. محدودسازی اینترنت پرسرعت در جهان پیش از این نیز به ابزاری رایج برای کنترول اطلاعات و سرکوب تبدیل شده است. تنها در سال ۲۰۲۴، شبکه جهانی مدافعان دسترسی آزاد به اینترنت ۲۹۶ مورد خاموشی را در ۵۴ کشور ثبت کرده است.
نمونههای برجسته در این زمینه شامل ایران است که در عقرب ۱۳۹۸ با آغاز اعتراضات در زمینه افزایش قیمت سوخت، دسترسی به اینترنت تقریباً بهطور کامل قطع شد. حکومت ایران دسترسی به اینترنت پرسرعت را محدود کرده است و در عین حال فیلترینگ گسترده را نیز به اجرا گذاشته است.
در روسیه نیز از سال ۲۰۲۱ کندسازی اینترنت، قطع متواتر اینترنت مبایل و سپس محدودسازی پلتفرمهای اجتماعی اعمال شده است.
دفتر حقوق بشر سازمان ملل در می ۲۰۲۲ هشدار داد خاموشیهای اینترنت تاثیری جدی بر زندگی مردم دارد و دسترسی به اطلاعات و خدمات ضروری را مختل میکند.
افغانستان در قعر جدول کشورهای دارای اینترنت کُند
بر پایه دادههای اوکلا (وبسایت سرعتسنج اینرتنت)، افغانستان یکی از کندترین اینترنت را در میان کشورهای جهان دارا است و در رتبه ۱۵۰ جدول جهانی قرار دارد.
کارشناسان میگویند توقف یا کندسازی اینترنت پرسرعت، کیفیت زندگی مردم افغانستان را که به ویژه در شهرها با اینترنت گره خورده است، دچار افت بیشتر خواهد کرد. مردم از اینترنت علاوه بر دریافت معلومات، برای تجارت و سرگرمی نیز استفاده می کنند.
محدودسازی گسترده اینترنت پیامدهای جدی اقتصادی، آموزشی و اجتماعی در پی خواهد داشت و توانایی شهروندان برای دسترسی به اطلاعات و مشارکت در زندگی مدرن را بیش از پیش محدود میسازد.
طالبان تا اکنون به گونه رسمی هیچ خبری در مورد کاهش سرعت اینترنت و قطع فایبر نوری منتشر نکرده است.