کارشناسان سازمان ملل متحد در گزارش تازهای هشدار دادهاند که تلفات فاجعهبار زلزله اخیر در افغانستان، نتیجه مستقیم انزوای دیپلوماتیک طالبان، کاهش کمکهای بینالمللی و محدودیتهای شدید اجتماعی و جنسیتی در این کشور است.
در نیمهشب ۳۱ اسد، زلزلهای به بزرگی شش ولایت کنر را لرزاند. این زلزله بیش از ۳۵۰۰ کشته برجا گذاشت. بسیاری از قربانیان زنان و کودکان بودند.
براساس ارزیابی تازه مؤسسه دانشگاه سازمان ملل برای آب، محیط زیست و صحت، بیش از ۱۳ هزار ساختمان در شعاع ۵۰ کیلومتری مرکز زلزله ویران شده و یا آسیب جدی دید. در برخی قریهها تا ۹۰ درصد خانهها فروریخته و هزاران خانواده بیسرپناه شدند.
گزارش سازمان ملل عواملی چون کیفیت پایین ساختوساز، عمدتاً خانههای خشتی و سنگی بدون معیارهای مهندسی، ضعف مدیریت بحران، فقر مزمن و کاهش شدید کمکهای خارجی پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ را دلایل اصلی این خسارات دانسته است. دههها جنگ و بیثباتی نیز زیرساختهای کشور را بهشدت آسیبپذیر ساخته است.
منوچهر شیرزی، کارشناس ارشد آزمایشگاه اطلاعات زیستمحیطی جهانی سازمان ملل، گفت: «زلزله ۳۱ اسد نشان داد که حتی یک رویداد متوسط میتواند به فاجعه انسانی بدل شود، وقتی زیرساختهای ضعیف و نبود آمادگی مردم را بیدفاع میسازد. افغانستان به سرمایهگذاری فوری و پایدار در ساختوساز ایمن و کاهش خطر رویدادهای طبیعی نیاز دارد؛ در غیر آن، زلزلههای آینده تکرار همین ویرانیها خواهند بود.»
این گزارش بهویژه بر تاثیر زلزله و سایر بلایای طبیعی بر زنان و دختران تاکید میکند. محدودیتهای جنسیتی از جمله ممنوعیت مراجعه به پزشک مرد بدون محرم، محدودیت رفتوآمد و ممنوعیت آموزش پزشکی زنان، دسترسی بسیاری از زنان به مراقبتهای فوری را ناممکن ساخته است. کمبود شدید کارکنان صحی زن و منع حضور امدادگران زن نیز روند کمکرسانی را مختل و جانهای بیشتری را به خطر انداخته است.
کاوه مدنی، رییس مؤسسه سازمان ملل متحد برای آب، محیط زیست و صحت، گفت: «زلزله اخیر بهروشنی نشان داد که بلایای طبیعی چگونه در جامعهای محدود، فشار مضاعف بر زنان و دختران وارد میکند. حذف سیستماتیک زنان از آموزش، اشتغال و تصمیمگیری نه تنها ناعادلانه است، بلکه توان جوامع را برای مقابله با بحرانها تضعیف میکند.»
از عوامل دیگر این فاجعه، زمان وقوع زلزله بود. زلزله در نیمهشب، هنگامی که بیشتر ساکنان در خواب بودند، به وقوع پیوست. عمق کم و بارندگیهای سنگین موسمی هفتههای پیشین از عوامل دیگر افزایش تلفات و خسارات یاد شده است. این بارشها زمین را سست کرده بود. به همین دلیل، کمکرسانی و عملیات نجات را نیز به تاخیر افتاد.
کارشناسان هشدار دادهاند که افزایش انزوای دیپلماتیک افغانستان و کاهش کمکهای بشردوستانه، ظرفیت پاسخگویی این کشور به رویدادهای طبیعی را بهشدت محدود کرده و مردم را بیش از پیش آسیبپذیر ساخته است.
آنان خواستار بازنگری فوری کمکهای بینالمللی شدند تا تضمین شود مردم تحت حکومتهای تحریمشده از حمایتهای حیاتی انسانی و بازسازی محروم نمانند.
