ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور افغانستان با اشاره به اعدام بیش از یکهزار نفر، از جمله ۵۸ شهروند افغان در نه ماه گذشته در ایران، هشدار داده که این روند زنگ خطر جدی برای وضعیت حقوق بشر است. آقای بنت خواستار توقف فوری مجازات اعدام در جمهوری اسلامی شد.
ریچارد بنت روز دوشنبه، ۷ میزان در صفحه اکس خود در واکنش به افزایش اعدامها در ایران گفت که این بیاعتنایی آشکار به حقوق بشر باید متوقف شود.
سازمان ملل در حالی نسبت به افزایش اعدامها بهشمول اعدام شهروندان افغان در ایران ابزار نگرانی کرده است که در ماه عقرب ۱۴۰۳ سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرد که اعدام افغانها در این کشور پس از تسلط طالبان افزایش یافته است.
با افزایش اعدام افغانها، ۸۴ سازمان و نهاد حقوق بشری ایرانی و بینالمللی با صدور فراخوانی خواستار واکنش جامعه جهانی و کنشگران سیاسی برای توقف اعدام شهروندان افغانستان در ایران شدند.
کارشناسان سازمانملل نیز نسبت به افزایش چشمگیر اعدامها در جمهوری اسلامی هشدار داده و آن را ناقض قوانین بینالمللی حقوقبشر دانستهاند.
آنان ابعاد گسترده اعدامها در ایران را «حیرتانگیز» دانسته و گفتهاند که جمهوری اسلامی در هفتههای اخیر روزانه بهطور میانگین ۹ نفر را اعدام کرده است.
کارشناسان سازمان ملل گفتند: «ایران باید فورا اعدامها را متوقف کند، دادههای مربوط به احکام اعدام و اجرای آنها را منتشر نماید و بهسوی لغو کامل مجازات اعدام گام بر دارد.»
کارشناسان همچنین خطاب به جهان گفتند: «جامعه جهانی نمیتواند در برابر چنین نقض سیستماتیک حق حیات سکوت کند. کشورها باید اقدامات دیپلماتیک عملی برای فشار بر ایران جهت توقف این موج اعدامها انجام دهند.»
وزارت خارجه امریکا در گزارش تازهای اعلام کرد که استخدام کودکسربازان، قاچاق انسان و پدیده بچهبازی در افغانستان همچنان ادامه دارد. بر پایه این گزارش، طالبان و سایر گروههای مسلح از کودکان سوء استفاده میکنند.
در گزارش سالانه «قاچاق انسان» که روز دوشنبه از سوی وزارت خارجه امریکا منتشر شد، آمده که طالبان کودکان را از طریق اجبار و فریب، از جمله وعدههای دروغین، جذب میکنند.
گزارش توضیح داده است: «گروههایی مانند داعش-خراسان و جبهه مقاومت ملی کودکانسربازان را در مخاصمات مستقیم برای کارگذاری و منفجر کردن بمبهای دستساز، حمل سلاح، جاسوسی و نگهبانی از پایگاهها استفاده میکنند.»
در این گزارش آمده است که طالبان و داعش خراسان، کودکان را به طور اجباری برای پیشبرد اهداف جنگی استفاده میکنند و همچنین کودکسربازان مرتبط با گروههای مسلح دیگر را به زندان میافکنند. برخی از این کودکان همچنین قربانیان قاچاق انسان هستند.
گزارش وزارت خارجه امریکا افزود که طالبان کودکان را از مدارس افغانستان و پاکستان جذب کرده و آنها را در مدارس جهادی برای آموزشهای دینی و نظامی ثبتنام میکنند.
ناظران گزارش دادند اعضای محلی طالبان کودکان را با جعل سن در شناسنامههایشان، به صف نیروهای این گروه میآروند.
وزارت خارجه امریکا تاکید کرد که وزارتخانهها و سایر ادارات دولتی تحت کنترول طالبان، هیچ اقدامی برای حذف قاچاق و دیگر سواستفاده انجام ندادهاند.
در کنار این، در گزارش آمده که مقامهای طالبان برای گسترش نیروهای مورد اعتماد خود، خویشاوندان را تشویق میکنند که فرزندانشان را برای پیوستن به این گروه بفرستند.
برپایه گزارش، گروههای مسلح در افغانستان کودکسربازان را از میان کودکان مناطق محروم و روستایی و کودکان آواره در معرض خطر استخدام میکنند.
وزارت خارجه امریکا همچنین گفته که طالبان در بازداشتگاههای خود، اغلب کودکان قربانی قاچاق را در کنار بزرگسالان نگهداری میکند و در شرایطی قرار میدهد که امکان سوءاستفاده جنسی، کار اجباری و شکنجه را به دنبال دارد. در گزارش همچنین آمده که پولیس طالبان کودکان را به اتهام گداییگری بدون هیچگونه بررسی ابعاد قاچاق آنها زندانی کرده است.
پدیده «بچهبازی»
گزارش وزارت خارجه امریکا همچنین از ادامه پدیده «بچهبازی» در افغانستان خبر داده است. در گزارش آمده که قاچاقچیان کودکان را با هدف استفاده برای مقاصد «بچهبازی»، مورد استثمار قرار میدهند.
همچنین مورادی از «بچهبازی» در میان مقامهای طالبان و «تقریبا تمام گروههای مسلح» در افغانستان گزارش شده است.
در گزارش به نقل از بازماندگان پدیده «بچهبازی» آمده که در حال حاضر عمدتا افراد قدرتمند به شمول رهبران محلی دست به این کار میزنند و قبل از بازگشت طالبان در آگست ۲۰۲۱، فرماندهان نظامی، پولیس و مقامات دولت در قضایای «بچهبازی» دخیل بودند.
قاچاق انسان
وزارت خارجه امریکا در این گزارش همچنین به قاچاق انسان در افغانستان از جمله برای سواستفاده جنسی و کار اجباری پرداخته است. در گزارش گفته شده که هرچند هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در دسامبر پارسال فرمانی را برای ممنوعیت قاچاق انسان، صادر کرد، با این حال اقدامات قابل ملاحظهای در این زمینه صورت نگرفته است.
در این گزارش آمده که در افغاستان قاچاق داخلی نسبت به قاچاق خارجی شایعتر است. بر پایه گزارش، عاملان به قربانیان وام میپردازند و سپس زنان، کودکان و بزرگسالان را برای پرداخت بدهیهایشان وادار به کار میکنند. طبق گزارش، در مواردی تمام اعضای خانوادهها در صنایع مختلف، از جمله خشتزنی و قالیبافی مورد استثمار قرار میگیرند.
بر پایه این گزارش، بحران اقتصادی، فجایع ناشی از تغییرات اقلیمی، اخراج اجباری مهاجران از کشورهای همسایه و ناامنی غذایی خطر سواستفاده از شهروندان به ویژه در کار اجباری را افزایش داده است. بنابر گزارش، برخی از شهروندان برای پرداخت هزینههای سنگین مهاجرت از طریق قاچاق، وام میگیرند.
طبق گزارش، بازگشت طالبان به قدرت آسیبپذیری شهروندان در برابر قاچاق را افزایش داده و همزمان شبکههای حمایت از قربانیان نیز به شدت آسیب دیدهاند.
وزارت خارجه امریکا گفته است که بیشتر قربانیان قاچاق در افغانستان کودکان هستند. کودکان قربانی وادار به کار در این زمینهها میشوند: «قالیبافی، کورههای خشترپزی، خدمتکاری خانگی، قاچاق جنسی (از جمله بچهبازی)، چوپانی دامها، کشاورزی، کارگاهها، ساختمانسازی، معدن، گدایی، کارگری کممهارت، کشت و برداشت خشخاش، استخراج نمک، جرایم کوچک، قاچاق مواد مخدر، قاچاق اسلحه، رانندگی کامیون و در بخشهای حملونقل.»
کارشناسان جامعه مدنی گفتهاند که پسران نسبت به دختران بیشتر در معرض قاچاق در افغانستان به ویژه برای سواستفادههای مرتبط با «بچهبازی» قرار دارند. همچنین، کودکان، عمدتاً پسر بین ۱۳ تا ۱۸ سال، توسط خانوادههایشان مجبور میشوند بهتنهایی برای کار به بخشهای دیگر افغانستان یا به خارج نظیر ترکیه، ایران یا پاکستان مهاجرت کنند.
در گزارش آمده که برخی از خانوادهها که بدهیهای سنگین از جمله مرتبط با مواد مخدر دارند، فرزندان خود را به قاچاقچیان میفروشند. این افراد سپس کودکان را مجبور به کار یا دختران خردسال را در ازای طویانه وادار به ازدواج میکنند. گزارش همچنین توضیح داده که برخی از خانوادهها با خشونت جسمی کودکانشان را مجبور کار کردن میکنند یا به طور آگاهانه آنها را برای سواستفادههای جنسی از جمله «بچهبازی»، «میفروشند». گزارش افزود که برخی از خانوادهها به طور اجباری فرزندانشان را برای گدایی به خیابانها میفرستند.
بر پایه این گزارش، وضعیت وخیم اقتصادی، امنیتی و بیثباتی سیاسی، «فروش» دختران برای ازدواج از جمله برای برخی از اعضای طالبان را افزایش داده است.
افزایش آسیبپذیری زنان و دختران
برپایه گزارش، محدودیتهای طالبان علیه زنان و دختران افغانستان، آسیبپذیری آنها در برابر قاچاق را به شدت افزایش داده و خطر ازدواج اجباری و زیر سن به طور چشمگیری بیشتر شده است. خانوادههایی که از سوی زنان به ویژه زنان بیوه سرپرستی میشوند، بیش از همه در معرض خطر قرار دارند.
در گزارش آمده که زنان قربانی خشونت خانگی پس از بازگشت طالبان مجبور شدند از خانههای امن نزد خانوادههای خود بازگردند و این امر خشونت خانگی را افزایش داده است.
وزارت خارجه امریکا همچنین گفته که طالبان زنان و دختران برخی گروههای اقلیت قومی را به بهانه رعایت نکردن حجاب مورد نظر این گروه، بازداشت کرده است. طبق گزارش، برخی از زنان پس از بازداشت به دلیل نقض فرمانهای طالبان، بازداشت و «سپس ناپدید شدهاند.»
گزارش افزود که اعضای گروههای اقلیت قومی و مذهبی، مانند شیعیان هزاره، مسلمانان احمدیه، سیکها، هندوها، بهاییها و مسیحیان، به دلیل تهدیدها و خطرات دیگر از سوی طالبان و گروههای دیگر مانند داعش خراسان، بهطور فزایندهای در معرض «استثمار» قرار دارند.
سوءاستفاده از افغانهای مهاجر
وزارت خارجه امریکا در این گزارش نوشته است که برخی از زنان و مردان افغان، به واسطهها پول میپردازند تا آنها را در زمینه پیدا کردن کار در ایران، پاکستان و اروپا به آنها کمک کنند. برپایه گزارش، برخی از واسطهها و کارفرمایان سپس افغانها را مجبور به کار یا «قاچاق جنسی» میکنند.
در این گزارش ادعا شده که برخی از زنان و دختران افغان که در افغانستان، هند، ایران و پاکستان «فروخته» شدهاند، توسط همسران جدیدشان برای اهدافی نظیر «قاچاق جنسی» و خدمکار خانگی سواستفاده میشوند.
بر مبنای این گزارش، برخی از زنان و دختران نیز برای فرار از افغانستان تحت کنترول طالبان مجبور به ازدواج شدهاند.
طبق گزارش، پسران و مردان افغان در کار اجباری و بدهکاری در کشاورزی و ساختمانسازی، عمدتاً در ایران، پاکستان، یونان، ترکیه و کشورهای خلیج فارس، مورد استثمار قرار میگیرند.
این گزارش به سواستفاده و آزار و اذیت مهاجران افغان در ایران نیز پرداخته است. در گزارش گفته شده که شبکههای قاچاق مهاجران افغان مقیم ایران را به اروپا منتقل میکنند و آنها را برای پرداخت بدهیهای ناشی از هزینههای قاچاق، وادار به خدمت در زمینه «قاچاق جنسی» و کار اجباری در رستورانتها میکنند. طبق گزارش، برخی قاچاقچیان افغان پسران افغان را در آلمان، هنگری، مقدونیه شمالی و صربستان در زمینه «بچهبازی» سواستفاده میکنند.
یک دیپلومات خارجی در کابل که از طریق ماهواره به اینترنت وصل شده بود، به روزنامه واشنگتنپست گفت که طالبان به آنها خبر داده که قطعی اینترنت در افغانستان «تا اطلاع ثانوی» ادامه خواهد یافت.
این دیپلومات به شرط افشا نشدن هویتش گفت طالبان به طور ناگهانی و بدون هشدار رسمی، حوالی ساعت پنج عصر دوشنبه به وقت محلی اینترنت را قطع کرد.
در پی قطع اینترنت، خدمات تماس تلفنی نیز در افغانستان مختل شده است. نتبلاکس، وبسایت ناظر بر دسترسی به اینترنت در جهان تایید کرد که قطع اینترنت فایبر نوری، خدمات تماس تلفنی را نیز متاثر کرده است.
خدمات تلفنی به ویژه در کشورهای با زیرساخت مخابراتی محدود، عمدتا از طریق اینترنت و خطوط فایبر نوری هدایت میشوند.
برخی از شهروندان در خارج نیز گفتند که تلاش کردند که از طریق تلفن با خانوادههایشان در افغانستان تماس بگیرند اما موفق نشدند.
پروازهای شرکتهای هواپیمایی مختل شده و دهها مسافر سرگردان اند. بنا به اطلاعات موجود، تمام پروازهای شرکت هوایی آریانا از افغانستان و به مقصد افغانستان به حالت تعلیق درآمده است.
دو منبع به افغانستان اینترنشنال گفتند که تمام پروازهای آریانا افغان به تعویق افتاده، اما هنوز روشن نیست که چه راهحلی برای رفع این مشکل در نظر گرفته خواهد شد.
همچنین، پروازهای شرکت کام ایر به استانبول ترکیه انجام نشده است.
بنا به گزارشها، این شرکتها در حالی برنامههای سفر خود را تنظیم کرده بودند که طالبان آنها را در جریان قطع اینترنت نگذاشته بود.
قطع کامل اینترنت و خدمات مخابراتی در افغانستان، فعالیت تمام بخشهای کشور، از جمله نهادهای حکومت طالبان را مختل کرده است. یک دیپلومات خارجی در کابل به نقل از طالبان به واشنگتن پست گفت که قطع اینترنت تا اطلاع ثانوی به حال خود باقی میماند.
قطع اینترنت به طور ناگهانی انجام شده و طالبان هیچ برنامهای برای نهادهای دولتی و خصوصی که فعالیت های شان به اینترنت بسته است، اعلام نکرده است.
در نبود اینترنت دوربینهای امنیتی در شهرها از کار افتاده اند.برخی از مردم نگران اند که با از کار افتادن دوربینها، امنیت مردم و مراکز تجاری تضعیف شود. بنا به آمار موجود، تنها در شهر کابل، ۶۲ هزار دوربین مداربسته امنیتی وجود دارند.
از عصر دوشنبه، ۷ میزان، تمامی شبکههای فایبرنوری و خدمات عادی مخابراتی در سراسر افغانستان متوقف شده اند. یکی از پیامدهای آن توقف خدمات اساسی چون خدمات پولی و هواپیمایی بوده است.
یکی از مسئولان شرکت هواپیمایی آریانا به افغانستاناینترنشنال گفت که تمام پروازها از میدان هوایی کابل لغو شده اند. این مسئول گفت که بدون ارتباطات مخابراتی و اینترنتی، مدیریت پروازها و هماهنگی میان برج مراقبت، خدمه و شرکتها امکانپذیر نیست.
در همین حال، یکی از نمایندگان شرکت هواپیمایی کامایر که در خارج از افغانستان بهسر میبرد، میگوید ارتباط با مسئولان این شرکت در کابل بهکلی قطع شده است. او افزود: «در حالت سردرگمی قرار داریم؛ هیچ رهنمود مشخصی به ما نرسیده و نمیدانیم پروازها لغو میشوند یا خیر. واقعاً نمیدانیم چه کنیم.»
این شرکت پرواز بعد از ظهر دوشنبه خود را به استانبول لغو کرد. آریانا نیز پرواز کابل-استانبول خود را لغو کرد.
شبکههای تلویزیونی خصوصی نیز اعلام کردند که پخش برنامههای شان به دلیل قطع اینترنت فایبر نوری با اختلال روبهرو شده است.
یک مقام دیپلوماتیک در کابل از طریق تلفن ماهوارهای به روزنامه واشنگتن پست گفت که طالبان به سفارتهای خارجی درباره قطع اینترنت اطلاع نداده بود. به گفته او، طالبان اعلام کرده است که قطع اینترنت «تا اطلاع ثانوی» ادامه خواهد داشت.
دولت سابق افغانستان میلیونها دالر روی گسترش اینترنت پرسرعت سرمایهگذاری کرده بود و بخشهای بانکداری، گمرک و تجارت، صحت، آموزش، همچنین هوانوردی و حملونقل به اینترنت وابسته اند.
به نظر میرسد که رهبر طالبان منافع و نیازهای مردم افغانستان را قربانی دیدگاههای مذهبی خود در مورد اینترنت و تلفنهای هوشمند کرده است.
شماری از کاربران شبکههای اجتماعی با ابراز خشم نوشتند که تماس خود را با اقارب شان از دست داده اند. آنها می گویند که ارتباط افغانستان با جهان بیرون قطع شده و کشور شان وارد دوره خاموشی و تاریکی عمیق شده است.
مایکل سمپل، معاون پیشین فرستاده ویژه اتحادیه اروپا در افغانستان، میگوید آزادی یک شهروند امریکایی توسط طالبان نشانه نزدیکی دیپلوماتیک میان واشنگتن و طالبان نیست و امریکا همچنان این گروه را در ردیف «کشورهای گروگانگیر» میبیند.
آقای سمپل در واکنش به آزادی امیر امیری، شهروند امریکایی که پس از سفر نماینده ویژه امریکا در امور گروگانها از بند طالبان رها شد، گفت مذاکرات اخیر میان طالبان و مقامهای امریکایی صرفاً بر موضوع گروگانها و زندانیان متمرکز بوده و معنای نزدیکی دیپلوماتیک میان دو طرف را ندارد.
آقای سمپل به افغانستان اینترنشنال گفت: «امریکاییها بارها تاکید کردهاند که تصمیمگیری درباره نوع رابطه با طالبان به بعد از روشنشدن وضعیت گروگانها موکول است.» به گفته او، هنوز معلوم نیست که روابط امریکا و طالبان در آینده چه مسیری را خواهد پیمود.
معاون پیشین فرستاده ویژه اتحادیه اروپا در افغانستان افزود که واشنگتن طالبان را در کنار کشورهایی مانند روسیه، کوریای شمالی، ایران و ونزوئلا قرار میدهد؛ حکومتهایی که به گفته او به «گروگانگیری شهرت دارند.» او تاکید کرد: «از امریکا نباید انتظار روابط حسنه با کشورهای گروگانگیر را داشت.»
دستکم سه شهروند امریکا در زندانهای طالبان است و دو طرف اطلاعاتی درباره آنان منتشر نکرده اند.
با افزایش خشکسالیها و بارانهای نامنظم ناشی از تغییرات اقلیمی در افغانستان، سازمانهای امدادرسان هشدار دادهاند که کابل در معرض کمبود شدید آب قرار داشته و با بحران آب مواجه است. این بحران علاوه بر پیامدهای گسترده دیگر، باعث شیوع بیماریها، سوءتغذیه و ترک تعلیم کودکان شده است.
نورالله هشت ساله و برادرش ثناالله، روزهای خود را به جای رفتن به مکتب، با حمل بشکههای زردرنگ روی گاری در کوچههای خاکی کابل برای گرفتن آب میگذرانند؛ وضعیتی که بحران عمیق آب در افغانستان را نشان میدهد.
این خانواده ۱۳ نفره که زمانی از چاه خود آب دریافت میکردند، پس از خشک شدن چاه شان مجبور شدهاند در صفهای نلهای عمومی بایستند یا پول جمع کنند تا از تانکرهای گرانقیمت آب بخرند.
شبکه تحلیلگران افغانستان، پیشتر در گزارشی هشدار داد که منابع آب زیرزمینی کابل ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به اتمام برسد و دیگر شهرهای افغانستان نیز در معرض خشک شدن هستند.
این بحران چالشهای اقتصادی خانوادهها را عمیقتر کرده است، زیرا خانوادههای فقیر تا ۳۰ درصد درآمد خود را صرف خرید آب تانکری میکنند، در حالی که ثروتمندان چاههای خصوصی عمیقتری میزنند.
نورالله که مبتلا به بیماری صرع است به رویترز گفت یک بار هنگام برداشتن آب دچار تشنج شد و بیهوش شد. برادرش افزود: «گاهی سه ساعت در صف میایستیم. وقتی گرما زیاد میشود، سرگیجه میگیریم.»
پدرشان، اسدالله ۴۲ ساله که مغازهدار است، میگوید هیچ چارهای ندارد. او گفت: «از صبح تا غروب، فرزندانم شش یا هفت بار دنبال آب میروند.»
اسدالله میگوید که کودکانم «گاهی گریه میکنند و میگویند دیگر نمیتوانند آب ببرند، اما چاره دیگری نداریم.» و گفت: «اگر آب کافی داشتیم، فرزندانم لازم نبود تمام روز بدوند، آنها میتوانستند به مکتب بروند.»
کمبود آب درآمد او را نیز کاهش داده است. در روزهای عادی، او ۲ تا ۳ دالر درآمد دارد، اما اغلب مغازه را میبندد تا به پسرانش در حمل بار کمک کند.
سپری، همسر اسدالله، میگوید همسرش دچار زخم معده شده و خودش به یک عفونت باکتریایی مبتلا شده است که با آب ناسالم مرتبط است.
سپری به رویترز میگوید: «من آب را دو بار قبل از دادن به کودکان جوش میآورم، اما هنوز هم مشکل ادامه دارد.»
جمعیت کابل طی دو دهه گذشته از شش میلیون نفر فراتر رفته است، اما سرمایهگذاری اندکی در زیرساختهای آب صورت گرفته است. جنگ بخش زیادی از شبکه تامین آب را خراب کرده و ساکنان را وابسته به چاهها یا تانکرهای گران کرده است.
محمد آصف ایوبی ۵۲ ساله گفت بیش از ۳۸۰ خانواده در محله او با وضعیت مشابهی روبهرو هستند. او افزود: «حتی چاههایی که ۱۲۰ متر عمق داشتند، خشک شدهاند.»
خشکسالیها و بارشهای نامنظم برفهایی را که روزگاری منابع آب کابل را تامین میکردند، محدود کرده و رودخانهها را خشک کرده است.
نجيبالله صدیق، پژوهشگر آب مستقر در آلمان گفت: «کابل یکی از مناطق با بیشترین تنش آبی است.»
پیشتر رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه سازمان ملل در افغانستان، به شورای امنیت سازمان ملل هشدار داد که خشکسالیها، شوکهای اقلیمی و مهاجرت ناشی از آن، کابل را به نخستین پایتخت مدرن تبدیل خواهد کرد که «در عرض چند سال» آب آن تمام خواهد شد.